Tytuł oryginału: TYSTEREN

Redakcja: Grażyna Mastalerz

Projekt okładki: Pola & Daniel Rusiłowicz JCR Solutions

Zdjęcie na okładce: © IM-photo / Shutterstock

Korekta: Piotr Królak

Redaktor prowadzący: Anna Brzezińska

Copyright © Jan-Erik Fjell, 2010

Published by agreement with Stockholm Noir Agency

Copyright © for the Polish edition by Wydawnictwo Czarna Owca, 2018

Copyright © for the Polish translation by Elżbieta Frątczak-Nowotny, 2018

This publication of this translation has been made possible through the financial support of NORLA, Norwegian Literature Abroad

Wszelkie prawa zastrzeżone. Niniejszy plik jest objęty ochroną prawa autorskiego i zabezpieczony znakiem wodnym (watermark).

Uzyskany dostęp upoważnia wyłącznie do prywatnego użytku.

Rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci bez zgody właściciela praw jest zabronione.

Wydanie I

ISBN 978-83-8015-643-2

Wydawnictwo Czarna Owca Sp. z o.o.
ul. Alzacka 15a, 03-972 Warszawa
www.czarnaowca.pl
Redakcja: tel. 22 616 29 20; e-mail: redakcja@czarnaowca.pl
Dział handlowy: tel. 22 616 29 36; e-mail: handel@czarnaowca.pl
Księgarnia i sklep internetowy: tel. 22 616 12 72; e-mail: sklep@czarnaowca.pl

Konwersję do wersji elektronicznej wykonano w systemie Zecer.

Czekał dwa dni.

Mężczyzna najwyraźniej go nie rozpoznał, chociaż wpadli na siebie dwa razy przed budynkiem i raz na kładce dla pieszych. W pizzerii posłał mu co prawda krótki niepewny uśmiech, zerkając na ulicznego grajka, który śpiewał o tym, jak smutno być samym, i o tym, że ma nadzieję, że znajdzie się ktoś, kto pozwoli mu przetrwać noc. Kiedy mężczyzna uśmiechnął się do niego, opuścił niewielką niebieską broszurkę, którą znalazł w hotelowym holu, i odwzajemnił uśmiech.

Teraz był dziesięć kroków za nim, mężczyzna wchodził na klatkę schodową apartamentowca. Najwyraźniej zadzwoniła jego komórka, bo przyłożył ją do ucha i zaczął rozmawiać.

Osiem kroków.

Mężczyzna zniknął za szklanymi drzwiami i nie przerywając rozmowy, wcisnął guzik przy windzie. Rzucił jeszcze kilka słów do komórki i schował ją do kieszeni. Nawet nie zauważył, że drzwi za nim znów się otworzyły.

Cztery kroki.

Prolog

Wtorek, 18 lutego 1969

New York City

ZACZĘLI OSTROŻNIE wchodzić po stromych schodach.

Wydostanie się z piwnicy nawet latem bywało problematyczne. Vincent Giordano szedł tyłem, próbując utrzymać się na śliskich schodach. Cztery stopnie za nim szedł Calogero Locatelli. Nieśli kobietę. Wciąż jeszcze nie odzyskała przytomności po środku znieczulającym, który jej wcześniej podali. Stawiając ostrożnie stopy, pokonali pokryty lodem dziedziniec i ruszyli do czekającego na nich samochodu. Calogero Locatelli rozluźnił palce i tułów kobiety wylądował na śniegu. Otworzył bagażnik, wyjął z niego koc i rozłożył na tylnym siedzeniu. Znów chwycił kobietę za stopy.

Na białym śniegu zostały różowe ślady.

Wyjechał na główną drogę i ruszył w stronę Manhattanu. Vincent Giordano odwrócił się i spojrzał na nieszczęsną kobietę leżącą na tylnym siedzeniu. Jej długie brązowe włosy kleiły się od potu. Oczy miała przekrwione. Twarz tak bladą, że przypominała maskę. Szminka rozmazała się jej na twarzy.

– Co wyście ze mną zrobili? – spytała jeszcze nie do końca przytomna. Miała zamknięte oczy. Głowa kiwała jej się na wszystkie strony. – Dlaczego, Vincent? – spytała, z trudem łapiąc powietrze. – Jak mogłeś mi to zrobić?

– Zamknij tę swoją durną gębę – warknął Calogero Locatelli. – Cholerna dziwka.

Vincent Giordano spojrzał na niego.

– Wystarczy. Daj jej już spokój – powiedział.

Calogero Locatelli parsknął i posłał mu obojętne spojrzenie.

– Może po prostu wrzucimy ją do rzeki? – spytał na tyle głośno, żeby mogła go usłyszeć.

Krzyknęła. Próbowała kopać, ale jej ciało było wyczerpane. Ledwie udało jej się usiąść. Vincent Giordano spojrzał na nią surowo. Na jego twarzy nie było śladu sympatii czy współczucia.

– Uspokój się – powiedział. – Nie zabijemy cię, ale musisz wrócić tam, skąd przybyłaś. I obiecać, że twoja noga nigdy już nie postanie w tym mieście. Rozumiemy się?

Żadnej odpowiedzi.

– Rozumiemy się? – powtórzył.

Kobieta z wielkim wysiłkiem zamknęła oczy i skinęła głową.

1

Poniedziałek, 8 czerwca

Fredrikstad

WILHELM MARTINIUSSEN, właściciel firmy Mardan, siedział przy końcu stołu w sali konferencyjnej. Wpatrywało się w niego dwanaście par zaciekawionych oczu. Za chwilę zniweczy ich marzenia. Podrze je na kawałki.

Serce biło mu tak, jakby przed chwilą przebiegł maraton. Dłonie miał spocone, wilgotne. Wiedział, że sprawi im zawód, a jednak był przekonany, że postępuje słusznie. Za niecałą minutę przestanie być szanowanym szefem, zamieni się w kretyna. Wiadomość, którą zamierzał im przekazać, na pewno wywoła poruszenie. Spojrzał na zastępcę przewodniczącego zarządu, Frodego Moena, który od tygodni czekał na ten dzień. Na stole przed nim leżała broszurka z jachtem na okładce. Najwyraźniej był to model, który sobie wybrał. Opowiadając o nim, dodawał, że zdecydował się na granatowy lakier: navy blue, jak napisano w ulotce.

Po lewej stronie Wilhelma Martiniussena siedział jego dobry przyjaciel i partner w interesach Bjørn Danielsen. Ale nawet on nie wiedział, dlaczego Martiniussen zwołał pilne zebranie, które – jak napisał w mailu – miało potrwać zaledwie kilka minut. Krótkie oświadczenie – zapowiedział.

– Alright – rozpoczął Wilhelm. Odchrząknął i po chwili zaczął mówić dalej: – Nie przychodzi mi to łatwo… – znów przerwał. – Ale dokładnie wszystko przemyślałem i postanowiłem, że Mardan wycofa się z projektu.

– Z którego? – spytał Frode Moen, niezbyt zainteresowany.

– Kanadyjskiego – odpowiedział Wilhelm krótko.

Przez długą sekundę słychać było śpiew ptaków za oknem. Przerażająca cisza. Nikt z członków zarządu nie mógł uwierzyć w to, co usłyszał. W końcu jeden z mężczyzn się uśmiechnął.

– Nie żartuj sobie, Wilhelmie. Powiedz, o co chodzi.

Wilhelm Martiniussen był poważny. Najchętniej wróciłby do gabinetu i za jakiś czas spróbował znowu, ale starał się nie dać niczego po sobie poznać.

– Nie żartuję – powiedział.

– Nie, nie… Nie wierzę, żebyś mówił to serio – powiedział Frode Moen.

– Przykro mi, Frode.

Jeden z członków zarządu, ten, który wcześniej się uśmiechał, wyglądał na zszokowanego. Kiedy się odezwał, mówił tak cicho, że Wilhelm musiał się bardzo skupić, żeby go w ogóle słyszeć. Najwyraźniej nadal nie rozumiał.

– Wilhelmie… możesz nam powiedzieć… co… co się dzieje? – wyszeptał.

– Wycofujemy się z projektu kanadyjskiego – powtórzył Wilhelm.

Bo co innego mógł powiedzieć? Wiedział, że wszyscy pozostali domyślają się dlaczego.

– Ale przecież mamy zarząd. Nie powinieneś tego z nami skonsultować? – ciągnął mężczyzna.

– Oczywiście mógłbym to zrobić, tylko po co? Poza tym podjąłem już decyzję.

Frode Moen wstał.

– Wiesz, ile pieniędzy Mardan już zainwestował w ten projekt? Wartość firmy znacznie spadnie.

– Oczywiście, że wiem, ile czasu i pieniędzy poświęciliśmy temu projektowi, ale teraz musimy się skupić na innych tematach. Na szczęście mamy w czym wybierać. Na pocieszenie dostaniecie na Boże Narodzenie całkiem przyjemną sumkę. Po cztery miliony każdy, z mojej kieszeni, żeby wszystko było jasne – dodał. Spróbował się uśmiechnąć.

Frode Moen spojrzał na niego pogardliwie.

– Cztery miliony? To kolejny żart? Nie zgadzam się. Nie pozwolę, żebyś wszystko popsuł przez jakieś bzdury, które wbiłeś sobie do głowy! – Frode był cały czerwony, w kącikach ust miał pianę.

– Nie zapominaj, Frode, że to moja firma. Mam prawo tak postąpić. Podjąć decyzję w imieniu całej firmy.

– Cztery gówniane miliony – parsknął znów Frode. – Mam się tym zadowolić? To chcesz mi powiedzieć? Skoro mogłem mieć dziesięć razy tyle, ja, człowiek, którego udziały w firmie są najmniejsze.

– Jeśli będziesz niezadowolony, zawsze możesz sprzedać swoje udziały i znaleźć sobie jakiś inny narożny gabinet.

– Dlaczego nikt, do cholery, nic nie mówi? – Frode rozejrzał się wokół. – Co za banda, niech was szlag…

Zapadła cisza. Członkowie zarządu spoglądali na Bjørna Danielsena w nadziei, że może on zaprotestuje. Bo jeśli w ogóle ktoś, to tylko on mógł wpłynąć na Wilhelma. Ale Bjørn Danielsen siedział ze wzrokiem wbitym w stół.

– Zatrzymaj te swoje cztery miliony i wsadź je sobie wiesz gdzie. To jakieś szaleństwo! – wrzasnął Frode Moen i wybiegł z pokoju.

Wilhelm Martiniussen zwrócił się do pozostałych członków zarządu:

– Jest mi naprawdę bardzo przykro, ale uwierzcie, proszę, że to nie egoizm. Robię to ze względu na nas wszystkich. Przyszłość należy do nas. Skupmy się na tym. Co wy na to?

Spojrzał na nich, w oczach miał optymizm. Nikt się nie odezwał. Ludzie siedzący wokół stołu wyglądali, jakby byli na pogrzebie. Wilhelm wyszedł i wrócił do gabinetu. Opadł na krzesło. Po chwili usłyszał pukanie. Drzwi się uchyliły i do pokoju zajrzał Bjørn Danielsen.

– Przychodzę nie w porę?

– Ależ nie, wejdź, proszę. – Wilhelm się uśmiechnął.

– Wsadziłeś kij w mrowisko.

– Wiedziałem, że ta decyzja nie przysporzy mi sympatii, ale Frodego chyba trochę poniosło.

– Tak…

Wilhelm wstał, podszedł do okna.

– Nie odezwałeś się…

– To prawda.

– Chciałbyś coś dodać? Mam wrażenie, że coś ci leży na sercu.

– Dobrze wiesz, że publicznie nigdy nie wystąpię przeciwko tobie…

Zapadła cisza.

– Nie bój się mówić, co myślisz, Bjørn – powiedział Wilhelm i nagle odwrócił się w jego stronę. – Rozmawiamy o interesach. Niezależnie od tego, co sobie tu powiemy, nie będzie to miało wpływu na naszą przyjaźń. Chyba o tym wiesz? Bardzo sobie cenię twoją lojalność. Mów, co ci leży na sercu. Chcę usłyszeć twoje zdanie.

Bjørn Danielsen się wahał. Nie lubił krytykować Wilhelma, ale przecież musiał coś powiedzieć. Był to winien sobie i pozostałym członkom zarządu.

– Nie spodobała im się twoja decyzja, więc protestowali. Ja cię znam i wiem, że nie zmienisz zdania. Zastanawiam się tylko, jaki był powód. Ten projekt kosztował nas wiele pracy i pieniędzy, a ty odwracasz się na pięcie i zmieniasz zdanie. Najpierw odstawiasz samochody, w dosłownym tego słowa znaczeniu, a teraz to. Podejrzewam, że to ma coś wspólnego z Norą. Z całym szacunkiem, Wilhelmie, ale jak długo ją znasz? Siedem tygodni? Osiem?

– Cztery miesiące.

Bjørn Danielsen pokiwał głową.

– Cztery miesiące… A jak długo pracowaliśmy na taką szansę? – spytał, wskazując głową na papiery leżące na biurku. – Trzydzieści lat, Wilhelmie, trzydzieści lat.

– Wiem, że jesteś zawiedziony, ale w tym projekcie chodzi tylko o jedno: o pieniądze. I rzeczywiście możemy sporo zarobić, ale w jaki sposób? Masz chyba wystarczająco dużo, żeby sobie poradzić?

– Owszem, ale pieniądze zawsze się przydają. Poza tym chodzi o przyszłość firmy.

Wilhelm spojrzał na niego łagodnie.

– Mardan będzie się dalej rozwijał, nawet kiedy nas obu już zabraknie. Zwiększanie wydobycia to nie jest przyszłość. Należy stawiać na odnawialne źródła energii.

– To akurat nie nasza dziedzina – wtrącił Bjørn.

– Właśnie.

Wilhelm podjął już decyzję, żadna dyskusja nie miała sensu. Bjørn już od jakiegoś czasu obawiał się takiego obrotu sprawy. Wszyscy wiedzieli, że wydobywanie piasku bitumicznego zanieczyszcza środowisko, wpływa na klimat i niszczy przyrodę. Kiedy rozpoczynali pracę nad projektem, był bardzo podniecony. Mardan, niewielka norweska firma, miała dzięki swojej przełomowej technologii szansę stać się spółką międzynarodową. Pieniądze zaczęłyby spływać zewsząd, a właściciele mogliby się poczuć niemal jak królowie, chociaż bez koron. I wtedy pojawiła się ona. I została dziewczyną Wilhelma. Ruda, dwadzieścia dziewięć lat od niego młodsza Nora Røed Karlsen. Działaczka ruchu na rzecz ochrony środowiska, która zadbała o to, żeby jego życie nie składało się już tylko z zebrań i negocjacji handlowych. Niektórzy twierdzili, że zainteresowała się sześćdziesięcioletnim biznesmenem ze względu na pieniądze. Ale Wilhelm wiedział swoje.

Poza Fredrikstad niewiele osób orientowało się, kim jest Wilhelm Martiniussen. Twarzą firmy był Bjørn Danielsen. Wilhelm tak zdecydował. Wypadasz w mediach lepiej niż ja – stwierdził szczerze. A Bjørn Danielsen rzeczywiście był do tego stworzony. Dlatego Nora Røed Karlsen nie miała pojęcia, kim jest Wilhelm Martiniussen, kiedy wpadała na niego w barze w Stavanger. On przyjechał tam w odwiedziny do kuzyna, ona żeby wziąć udział w akcji protestacyjnej organizowanej przez Bellonę. Dopiero kiedy cztery tygodnie później przedstawił jej Bjørna Danielsena, zaczęła się czegoś domyślać. Wówczas jednak Nora – czy Bellonora, jak Bjørn ją przezwał – była już zakochana po uszy i nic innego nie miało dla niej znaczenia.

Firma, którą zawsze stawiał na pierwszym miejscu – czym zawsze też usprawiedliwiał to, że nigdy nie założył rodziny – spadła teraz na drugie miejsce. Danielsen nie rozpoznawał tkwiącego w ciele starzejącego się mężczyzny młodzieńca. Ale cieszył się jego szczęściem. A poza tym to właśnie jemu zawdzięczał majątek. Co prawda daleko mu było do jego bogactwa, ale miał tyle, że wystarczało mu na utrzymanie siebie i żony, która też miała swoje wymagania.

– Kiedy to ogłosisz? – spytał Bjørn.

– Że się wycofujemy?

– Tak.

– Pod koniec przyszłego tygodnia. Po weekendzie roześlę pismo do pracowników.

Bjørn Danielsen zacisnął wargi, potarł o nie palcami i skinął głową. Rozumiał, dlaczego Wilhelm podjął taką decyzję, ale się z nim nie zgadzał.

2

Poniedziałek, 8 czerwca – wtorek, 9 czerwca

Fredrikstad

KIEDY ANTON BREKKE odkrył wartość pieniędzy, odkrył też, że lubi grać. W szkole były to kości. Pozostali uczniowie przyglądali mu się zaciekawieni, ale to on decydował, z kim chce grać. Miał jedenaście lat i uważał się za jednego z najlepszych graczy na świecie. Jego kolegom nie przeszkadzało, że zmieniał reguły w trakcie partii, wszyscy chcieli z nim grać. Ten, kto w szkole w Rød siadał do kości, był w porządku. Ten, komu udało się wyrzucić siódemkę czy jedenastkę, stawał się bogaty. Przynajmniej w oczach dzieci.

Jako nastolatek zaczął grać w pokera, a kiedy wstąpił do szkoły wojskowej, szybko okazało się, że może sobie pozwolić na znacznie więcej niż jego koledzy. Pieniądze nie stanowiły problemu. Przy każdej okazji organizował partię pokera. W koszarach, nawet na ćwiczeniach w lesie. Grano oczywiście na pieniądze. Jeśli ktoś ich nie miał, Anton przyjmował papierosy. Ponieważ sam nie palił, sprzedawał je innym, zwykle za nieco wyższą cenę niż w kiosku, który znajdował się dobry kilometr od bazy.

Postanowił, że w ten sposób będzie zarabiał na życie. Osiądzie w Las Vegas, a w Caesars Palace będzie miał biuro.

Codziennie będzie wygrywał tysiące dolarów, a po jakimś czasie wróci do domu z piękną żoną z długimi kasztanowymi włosami i brązowymi oczami. Żona oczywiście nie będzie pracować, tylko zajmować się domem i dziećmi. Będzie żyła jak królowa – a on jak król. Największy ze wszystkich. Geniusz matematyczny i mistrzowski umysł. Kolejny Stu Ungar, tyle że on nie zamierzał umrzeć z przedawkowania.

Kiedy jako student przeprowadził się do Oslo, szybko stał się stałym gościem na torze wyścigów konnych Bjerke. Kiedy patrzył, jak koń, na którego postawił, przybiega pierwszy na metę, czuł się wspaniale. Nikomu się do tego nie przyznał, ale czuł się wówczas lepiej, niż kiedy przed ołtarzem powiedział tak kobiecie swojego życia. A na pewno o wiele lepiej niż tego dnia jedenaście lat później, kiedy wrócił do domu i zobaczył jej spakowane walizki.

Nienawidziła jego pracy i tego, że ponad dwieście dni w roku był w podróży. Dlatego chciała, żeby wolny czas spędzał w domu. A on wtedy zasiadał przed telewizorem i oglądał sport. Na stole leżały porozrzucane kupony na loterię. W ogóle nie był zainteresowany tym, co miała mu do powiedzenia. Od czasu do czasu rzucał tak albo nie, albo ach tak. Nie chciała dalej tak żyć. Wiele razy próbowała z nim o tym rozmawiać, potem przez kilka dni był spokój.

Kiedy tamtego popołudnia wrócił do domu i zobaczył spakowane walizki, zrozumiał, że podjęła decyzję. Próbował ją przekonać, że znajdzie sobie inne zajęcie, żeby móc więcej czasu spędzać w domu z nią i synkiem. Ale wszystko na nic. Jeśli znajdziesz inną pracę, to przestaniesz grać? – spytała. A on tylko wzruszył ramionami. Wsiadła więc do samochodu, opuściła szybę i wycedziła przez zęby:

– Najbliższych parę dni twój syn i ja spędzimy u mojej mamy. Masz tydzień na znalezienie sobie innego mieszkania!

Trzy dni później zamieszkał w trzydziestodwumetrowej kawalerce niedaleko parku St. Hanshaugen w Oslo.

Dobre dwadzieścia lat po tym, jak ogrywał kumpli w wojsku, czternaście lat po tym, jak się ożenił, a trzy po rozwodzie klub w Lervik niedaleko Fredrikstad zastąpił mu Las Vegas.

Klub działał oczywiście nielegalnie. Anton był tam już przedtem dwa razy. Za każdym razem przegrywał: za pierwszym razem sześć tysięcy, za drugim dziesięć tysięcy koron. Duże sumy jak na urzędnika państwowego. Był jednak przekonany, że tym razem w końcu mu się powiedzie. Kiedy mijał lotnisko w Moss, uznał, że wie, co go zgubiło poprzednim razem. Niewłaściwe nastawienie. Gdyby podszedł to tego inaczej, na pewno by wygrał. Tym razem jednak wszystko było inaczej, więc po prostu nie mógł przegrać. Czuł to. Miał wrażenie, że nawet kierowcy samochodów jadących przed nim i za nim czują, że w czarnym volvo siedzi zwycięzca. Dawno już tak się nie czuł, ale też dawno nie wygrywał. Ostatnimi czasy mu nie szło, ani na wyścigach, ani w lotto, ani w pokera. Nie pamiętał, kiedy ostatnio miał dodatnie saldo na karcie.

Dzisiaj to się zmieni – pomyślał.

Budynek należał do klubu piłki nożnej z Lervik. Facet, który pracował jako dozorca w klubie, był nałogowym graczem, więc przez dwa pierwsze dni w tygodniu urządzano tam sesje pokera.

– Anton! – rozległ się głos przy jednym ze stolików, kiedy stanął w progu. Głos należał do jego kumpla z dzieciństwa. Dorastali razem w Gressvik, niedaleko Fredrikstad. Jeszcze w szkole Anton wygrał od niego sok i opakowanie gumy do żucia.

– Chodź, siadaj tutaj. Jakiś amator ograł mnie właśnie na cztery tysiące koron – roześmiał się, wskazując na młodego chłopaka po drugiej stronie stolika.

– Cześć – przywitał się Anton i usiadł obok kumpla z dzieciństwa. – Cztery tysiące mówisz. A poza tym coś wygrałeś?

– Nie za wiele. Trzy tygodnie temu wpadło mi prawie trzydzieści tysięcy na loterii, ale potem wszystko straciłem tutaj.

– Wszystko? Tutaj? – Anton spojrzał na niego zdziwiony.

– Tak – odpowiedział mężczyzna cicho. – Właśnie tutaj. Siedząc na krześle, na którym ty teraz siedzisz. A co z tobą?

Anton nie miał ochoty opowiadać mu o swojej kiepskiej sytuacji.

– Nie przegrywam, ale też nie wygrywam. Wychodzę na zero – skłamał. – Ale mam przeczucie, że w końcu mi się poszczęści.

Kumpel z dzieciństwa skinął dyskretnie głową młodemu chłopakowi, którego przed chwilą mu przedstawił.

– Co z nim? – wyszeptał Anton.

– To płotka. Niestety dość nieprzyjemna.

Anton powiódł wzrokiem po pozostałych graczach. Mężczyźni w średnim wieku, wszyscy z pozoru bez problemów finansowych. Właśnie – z pozoru. Bo przecież doskonale wiedział, że jeśli nie wszyscy, to na pewno większość ledwie wiąże koniec z końcem. Kumpel opowiadał mu przerażające historie o facetach, którzy stracili tam wszystko: żonę, dzieci, dom, samochód, i jeszcze mieli długi u ludzi, od których raczej każdy powinien trzymać się z daleka. Pokiwał głową poważnie. Był świadom, że to tak naprawdę także jego historia, nawet jeśli jemu udaje się utrzymać na powierzchni. Przynajmniej na tyle, że pieniądze był winien tylko bankowi.

Tylko płotka wyróżniała się z tego towarzystwa. Anton widział chude chłopięce ręce wystające z rękawów koszuli z różowej piki. Spocone włosy zaczesane do tyłu. Zapewne użył do tego sporej ilości żelu albo wosku, a może i jednego, i drugiego. Krawędź jego lewej małżowiny błyszczała, na nosie miał duże okulary przeciwsłoneczne w beżowych oprawkach. Dialekt, którym mówił, wskazywał na to, że nie pochodził stamtąd, widać też było, że pozostali gracze raczej nie kwapili się do rozmowy z nim.

Podszedł dozorca i spytał, ile chce kupić sztonów. Anton sięgnął do kieszeni po kopertę, po czym wyjął z niej piętnaście tysięcy, które pierwotnie przeznaczył na wakacje.

Krzesła nie były szczególnie wygodne. Po godzinie, a tym bardziej dwóch czuło się to wyraźnie. A on spędził już na nich prawie pół doby. Spięty kark i ramiona domagały się zmiany pozycji.

Jego przeczucia okazały się słuszne. Grał, jakby nigdy w życiu nic innego nie robił, wygrał już prawie dwadzieścia pięć tysięcy. Na stole przed nim piętrzyły się elegancko ułożone sztony w różnych kolorach.

Od czasu do czasu uderzał w nie. Dźwięk irytował innych, ale on się tym nie przejmował. To był jego wieczór. Był królem i napawał się tym. Obiecał synowi wyprawę do wesołego miasteczka, do Lisebergu, ale wyglądało na to, że teraz będzie go stać na jakieś większe szaleństwo. Może pojadą do Disneylandu, do Francji.

Zerknął na zegarek.

– Dochodzi dziesiąta – powiedział. – Jeszcze jedno, dwa rozdania i kończę.

– Ja też – zawtórował jego kumpel, który przegrał już połowę sztonów. – Może pojedziemy do miasta i zjemy jakieś śniadanie?

– Dobrze. Ja zapraszam – skwitował Anton z uśmiechem.

Każdy z graczy dostał po dwie karty. Anton przyglądał im się. Dostał asa trefl i asa pik. Wiele razy miewał takie karty, ale tego dnia zdarzyło mu się to po raz pierwszy. Czuł, jak przyspiesza mu tętno. Czyżby miał zakończyć wieczór wspaniałą wygraną?

Podtrzymywał rozmowę z kumplem. Nie chciał, żeby ktoś się zorientował, że ma coś szczególnego. Stara sztuczka, ale powinna się okazać skuteczna.

Kiedy w końcu nadeszła jego kolej, powiódł spokojnie wzrokiem po pozostałych graczach. Chciał, żeby w rozstrzygającym momencie w grze był tylko jeden przeciwnik. Doświadczenie mówiło mu, że jeśli teraz okaże się pazerny, to za chwilę może za to drogo zapłacić. Jeden przeciwnik wystarczy. Jeśli nie wejdzie mocno, ryzykuje, że pociągnie za sobą więcej graczy, takich, którzy wcale nie mają dobrych kart, co zwiększy szansę, że straci pulę.

– Podwyższam – powiedział, rzucając na stół nowe sztony. – Do trzystu.

– Do trzystu? – Dobrze zbudowany mężczyzna po czterdziestce uśmiechnął się, marszcząc czoło. – Zamierzasz ukraść pulę? – Wpatrywał się w niego, ale Anton nie spuścił wzroku.

– Tak. Grajmy – powiedział, odsuwając od siebie karty.

Drugi i trzeci gracz spasowali, nie mieli silnych kart. Czwarty, młody chłopak, Płotka, przyglądał mu się chwilę przez ciemne okulary, po czym przesunął na środek stołu trzy kupki sztonów.

– Podwyższam – oznajmił. – O sześćset.

Anton zachował spokój. Ani drgnął. Właśnie na coś takiego liczył. Że jakiś pajac z dobrą kartą, może z asem i królem, może nawet z parą króli, skusi się, żeby jeszcze raz podwyższyć. Gracz numer pięć pokręcił głową i odsunął od siebie karty. Jego kolega zrobił to samo.

Miał go. Zastanawiał się, czy nie podnieść stawki jeszcze raz, ale wtedy zdradziłby się i chłopak mógłby się wycofać, o ile oczywiście sam nie miał silnej karty. Ale w to wątpił. Zresztą cokolwiek chłopak miał, pula i tak należała do niego, do Antona. Spojrzał na chłopaka, który ukrywał oczy za ciemnymi okularami. Po prawie dwunastu godzinach jego długie jasne włosy wyglądały tak samo – nadal były wilgotne. Oparł łokieć o blat stołu, podparł dłonią spiczastą brodę. I wtedy Anton po raz pierwszy zauważył zegarek na jego ręku. Tag Heuer Link. Rozpoznał charakterystyczną bransoletkę, w końcu był synem zegarmistrza. Teraz nie miał już wątpliwości, że szczeniak ma forsę.

Zauważył, że jego nozdrza się zwęziły. Wystawił nawet koniuszek języka i zwilżył wargi. Denerwował się. Anton widział to wyraźnie. Wielokrotnie widywał po drugiej stronie stolika ludzi w podobnym stanie, tyle że w legalnych kasynach. Chłopak przełknął ślinę. Anton miał wrażenie, że zamierzał zasłonić dłonią szyję, żeby nie było widać, że się denerwuje. Wydatne jabłko Adama odznaczało się wyraźnie na jego chudej szyi. Właśnie na to czekał. Chłopak nie czuł się pewnie. Prawdopodobnie nie miał żadnego asa ani króla, nie mówiąc już o parze królów, ani nawet waleta. Ale był odważny, więc w puli było już ponad tysiąc koron. Gdyby jeszcze podwyższył, suma wzrosłaby do tysiąca czterystu. Nie były to naprawdę duże pieniądze, ale zamierzał grać wysoko. Podejrzewał, że wtedy chłopak by spasował. Postanowił wyciągnąć od niego jeszcze kilka setek.

– Podwyższam jeszcze o trzysta – rzucił z przekonaniem.

– Ja też – odpowiedział chłopak i znów przełknął ślinę.

Rozdający, który sam nie uczestniczył w grze, otworzył kolejne karty – as kier, dziesiątka trefl i siódemka trefl.

Karty marzeń. Miał w ręku trzy asy. Był pewny swego, czuł, jak przyspieszyło mu tętno.

Długo patrzył na karty leżące na stole. Udawał niezadowolonego – i robił to dobrze. Nie był pewien, czy ma przebić. Wtedy zdradziłby, że czuje się mocny. Może raczej powinien udawać, że ma kiepskie karty. Zagrywka stara jak świat.

Zastanawiał się chwilę, po czym przesunął na środek stołu sztony za tysiąc koron.

– Twój tysiąc i moje dwa, razem trzy tysiące – odpowiedział chłopak szybko i pewnie.

Anton zdębiał. Czuł, jak buzuje w nim adrenalina. Jakie karty ma szczeniak? Może strita albo kolor. Nie, musiałby mieć dwójkę trefl albo ósemkę i dziewiątkę, ale wtedy nie wchodziłby tak mocno. Może ma trzy siódemki albo dziesiątki.

Tak czy inaczej, on na pewno ma lepszą rękę. Nie chciał ryzykować, że szczeniak skompletuje kolor. Wiele razy bywał świadkiem takich sytuacji: kiepskie karty dawały niekiedy wielką wygraną. Tym razem na to nie pozwoli.

– Ile ci jeszcze zostało? – spytał, zerkając na leżące przed chłopakiem sztony.

– Zdecydowanie więcej niż tobie – rzucił chłopak arogancko.

Może i tak, ale jemu chodziło przede wszystkim o jego reakcję: nadal wydawał się pewny siebie. Ale Antona nie przekonał.

Znów spojrzał na swoje sztony.

– Twoje dwa tysiące i moich pięć.

Przebił, ale zrobił to po to, żeby zakończyć rozdanie i zadowolić się sześcioma tysiącami, które były w puli. Żaden gracz świadomy tego, co robi, nie wszedłby tak w nadziei na strita czy kolor. Pomyślał, że gdyby postanowił sprawdzić, pewnie by się okazało, że chłopak ma trzy siódemki, może dziesiątki. Co i tak by mu nie pomogło wobec asów Antona.

– Wiem, co masz.

Rozdający otworzył kartę: dziesiątka kier, która dawała Antonowi fula. O ile szczeniak nie miał dwóch dziesiątek, co było bardzo mało prawdopodobne, to Anton miał lepszą rękę.

– All in – powiedział chłopak, przesuwając wszystkie swoje sztony na środek stołu.

– Sprawdzam. – Anton nie musiał się nawet zastanawiać. Wiedział, że jest w lepszej sytuacji. – Ful – rzucił i pokazał swoje asy.

Gracze siedzący przy sąsiednich stolikach przerwali grę, obserwowali rozwój sytuacji.

Chłopak pokręcił głową.

– Miałem nadzieję, że ta dziesiątka cię wystraszy. Teraz mogę liczyć tylko na łut szczęścia.

Odwrócił swoje karty: dziesiątka trefl i dziewiątka trefl.

Szczeniak nie miał nic.

Jedynie dwie karty mogły pozbawić Antona puli, w której w tej chwili było prawie osiemdziesiąt tysięcy koron – szóstka trefl i walet trefl. Jedna z tych kart dałaby aroganckiemu szczeniakowi pokera. Pozostali gracze obserwowali ich w napięciu. Jeden z nich stwierdził, że chłopak ma cztery i pół procent szans, żeby trafić na jedną z potrzebnych kart. Rozdający uderzył dwa razy w stół i otworzył ostatnią kartę.

Anton zamknął oczy. W pokoju rozległ się jęk. Spojrzał na kumpla z dzieciństwa: pokręcił głową i spuścił wzrok. Jakby mu było wstyd. Anton spojrzał na stół.

Cztery i pół procent wystarczyło.

Na stole leżał walet trefl – i drwił sobie z niego. Anton poczuł, że robi mu się zimno, a potem natychmiast gorąco. Pokój zaczął wirować. Poczuł mdłości.

– Przykra sprawa! – krzyknął chłopak i chciwym gestem, śmiejąc się głośno, sięgnął po żetony. – Byłem faworytem po pierwszych trzech kartach. Chyba przyznasz mi rację?

Anton nie odpowiedział. W głowie miał pustkę. Brakowało mu słów. Stał i patrzył na pulę, która zniknęła w rękach chłopaka.

– Chyba nie masz do mnie pretensji? Tak to bywa. Czasem się wygrywa, a czasem, jak teraz – przegrywa. Nie należy upadać na duchu! – Roześmiał się.

3

Wtorek, 9 czerwca

New York City

VINCENT GIORDANO starł z brody resztkę pianki do golenia i zaczesał włosy do tyłu. Czarna czupryna była równie bujna jak pięćdziesiąt lat wcześniej. Gdyby oceniać życie człowieka po jego włosach, można by pomyśleć, że przez sześćdziesiąt lat nie doświadczał większych zmartwień.

Co zdecydowanie nie było prawdą.

Spojrzał na swoje odbicie w lustrze. Przeciągnął dłonią po świeżo ogolonych policzkach. Dotknął palcem wskazującym blizny ciągnącej się wzdłuż szczęki. Nieważne jak starannie by się ogolił, widać było, że nie jest już młody. Kobiety nie posyłały mu już zalotnych spojrzeń. Tym akurat się nie przejmował. W ogóle. Jego pociąg do kobiet wygasł w dniu, kiedy rak zabrał jego ukochaną Sofię.

Chociaż Sofia nigdy nic mu nie mówiła, wiedziała doskonale, że w ciągu ich trwającego trzydzieści lat małżeństwa miewał inne kobiety. Ani razu nie podjęła jednak tego tematu. Nigdy nie dała mu poznać, że się czegoś domyśla. Wyszła za niego, był jej mężem i nigdy nie przeszło jej przez myśl, że mogłaby od niego odejść. Małżeństwo było czymś na całe życie. Pocieszała się, że nie jest jedyną kobietą w takiej sytuacji. Wszystkie jej przyjaciółki miały podobne doświadczenia – żyły wśród kłamstw. Mimo to jej miłość do niego znaczyła więcej niż jego wiarołomność. Nawet na łożu śmierci nie oczekiwała od niego wytłumaczenia ani przeprosin. A on – kiedy było już za późno – żałował, że nigdy się na to nie zdobył. Bo przecież wystarczyłoby, żeby wyszeptał: przepraszam, a wybaczyłaby mu. Był tego pewien. Dopiero kiedy zamknęła oczy na dobre, dotarło do niego, że nie sprawdził się w roli męża. Że tak naprawdę wcale nie pragnął tych wszystkich kobiet – po prostu tak żył.

Pewnego ciepłego czerwcowego dnia w tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątym dziewiątym roku po prostu odeszła. Jego inteligentna, ciepła, piękna Sofia. To było dziesięć lat temu. Czas mijał szybko. Za szybko. Nie było dnia, żeby o niej nie myślał, żeby się nie zastanawiał, czy to nie była kara dla niego. Odebrano mu ją tak brutalnie, żeby go ukarać za jego grzechy. Za grzechy, które przez całe jego życie uchodziły mu na sucho. Ale czy Bóg naprawdę mógł być aż tak złośliwy? Na pewno. Bóg był świadkiem straszniejszych rzeczy i sam też robił gorsze.

Niecałe dwa tygodnie po jej pogrzebie sprzedał wielką willę na Staten Island, w której mieszkali od końca lat sześćdziesiątych. Sprzedał ją razem z meblami swojemu przyjacielowi i jego żonie – chciał się pozbyć wszystkiego. Ale nie chciał, żeby dom przeszedł w obce ręce. Przez kilka miesięcy nadal tam przychodził, żeby wspominać. I zadawać sobie ból. Zasłużył na to.

Półtora roku po odejściu Sofii ich jedyne dziecko, córka Connie, urodziła synka. Angelo stał się jego oczkiem w głowie. Kiedy na niego patrzył, w jego oczach znów pojawiał się blask.

Jego niewielkie trzypokojowe mieszkanie na rogu Union Street i Ósmej Alei w środku Brooklynu było urządzone skromnie. W salonie stała skórzana kanapa, fotel i stolik. Telewizor kupił, dopiero kiedy Angelo dorósł i czasem w tygodniu zostawał u niego na noc. Nigdy nie interesowała go sieczka, którą widział na ekranie. Kiedy żyła Sofia, zdarzało się, że słuchali razem wiadomości, ale on zdecydowanie wolał gazety. Teraz też włączał telewizor tylko wtedy, kiedy przychodził Angelo. Nie miało znaczenia, co oglądał. Patrzenie, jak chłopiec chłonie stary western albo japońską kreskówkę sprawiało mu prawdziwą przyjemność.

Było już po dziesiątej. Włożył szarą marynarkę w czarne prążki, do tego odpowiednie spodnie i białą koszulę. Zostawił ją rozpiętą pod szyją. Ruszył w górę Ósmej Alei, do Bobby’ego, u którego przez ostatnich dziesięć lat niemal codziennie jadał śniadania, obiady i kolacje.

Wchodząc, skinął uprzejmie głową nieznanemu mężczyźnie, mniej więcej w jego wieku, i ruszył w głąb lokalu. Chociaż właściciel, Bobby Parvati, ledwie zdążył otworzyć drzwi, lokal już był w połowie wypełniony gośćmi. Ze wszystkich stron napływali ludzie chcący zapewnić sobie porcję słynnego omletu z pesto. Artyści, studenci, bezrobotni, policjanci, nawet ich szef, jadali tam kilka razy w tygodniu. Usiadł przy stoliku w rogu. Przy jedynym, który był zarezerwowany na cały rok. Wszyscy o tym wiedzieli, ale Bobby i tak zawsze stawiał na nim zafoliowaną kartkę z napisem: Zarezerwowano dla signora Giordano. Może w geście przyjaźni, może dlatego, że był wyjątkowo dobrym klientem, a może po prostu z szacunku. Vincent miał nadzieję, że z przyjaźni. Często późnym wieczorem, kiedy tłum już się przerzedził, Bobby i on siadali razem i rozmawiali jeszcze długo po zamknięciu lokalu. Bobby był jedynym przyjacielem Vincenta spoza r o d z i n y.

– Vincent! – powitał go, idąc w stronę jego stolika. – Brakowało nam cię wczoraj wieczorem – powiedział, siadając naprzeciwko niego.

– Bobby. – Vincent się uśmiechnął. – Cały dzień spędziłem z Angelem. Zrobiło się późno.

– Chłopak rośnie. I coraz bardziej przypomina dziadka.

– Oby nie za bardzo – odpowiedział Vincent poważnie.

– Jak ci się żyje? Jakieś nowinki? – spytał Bobby, kładąc ręce na stole.

– Żadnych. Ale jak mówią: brak wiadomości to dobre wiadomości.

– To na pewno. Co ci przyrządzić?

– Kiełbaski z papryką i mały omlet.

– Już się robi.

Bobby wstał od stolika i ruszył w stronę kuchni. Nagle usłyszał głos Vincenta:

– Bobby.

– Tak? – Odwrócił się i uśmiechnął niepewnie.

– Możemy zamienić kilka słów, jak skończę jeść?

Bobby poczuł, jak oblewa go zimny pot. Często rozmawiali, kiedy Vincent skończył jeść. Zdarzało się, że gawędzili w trakcie posiłku, ale żeby Vincent prosił, by zamienili kilka słów? To było naprawdę niezwykłe.

– Oczywiście – odpowiedział. Nie był w stanie ukryć zdenerwowania. – Jest coś…

– Nie musisz się niczym przejmować. Przynieś sobie filiżankę, po obiedzie wypijemy razem kawę – powiedział i uśmiechnął się ciepło.

– Dobrze, w porządku – odpowiedział Bobby z ulgą. – Podwójne espresso?

– Tak, poproszę.

Vincent spojrzał na elegancko ubranego mężczyznę trzymającego w ręku aktówkę z dokumentami, kanapkę i filiżankę kawy. Pewnie adwokat przygotowujący się do rozprawy. Nie wyglądał na szczęśliwego, raczej na zapracowanego. Istnieją szczęśliwi adwokaci? Miał wątpliwości. Bez przerwy walczyli o coś w interesie innych ludzi. Nie wyobrażał sobie takiego życia. Nie zazdrościł mu jego aktówki ani jego nudnego, przewidywalnego życia.

Kawałek dalej pod ścianą siedziała para młodych ludzi. Czytali razem gazetę, ich dłonie się stykały. Przyglądał im się z uśmiechem. Dziewczyna podniosła głowę – jakby poczuła na sobie jego wzrok – i ich spojrzenia się spotkały. Uśmiechnęła się nieśmiało i spojrzała na swojego chłopaka. Był tak zajęty lekturą, że nawet nie zauważył, że się zaczerwieniła. Po chwili znów oboje czytali gazetę.

Przy sąsiednim stoliku siedziało dwóch umundurowanych policjantów. Młody aspirant i stary policyjny wyga. Rozmawiali o mającym się odbyć wieczorem meczu baseballa: New York Yankees mieli grać z Red Sox z Bostonu. Dla fanów Jankesów mecze z bostończykami zawsze były pokazem nienawiści. Jak zwykle spodziewali się wygranej. Vincent miał odebrać Angelo, a potem planowali razem jechać na Bronx obejrzeć mecz. Zabierał wnuka na wszystkie mecze Jankesów, które odbywały się w mieście. Od chwili kiedy Angelo skończył cztery lata. Zarówno on, jak i jego rodzice byli zachwyceni. Sam Vincent nigdy nie interesował się baseballem. Właściwie nie interesował się żadnym sportem, ale uwielbiał rozpieszczać małego. Opowiadał mu stare historie, z czasów, kiedy sam był w jego wieku. W ostatnich latach to właśnie chwile z wnukiem trzymały go przy życiu.

Aspirant z sąsiedniego stolika potrącił filiżankę i jej zawartość wylała się na podłogę.

– Szlag! – warknął.

– Spokojnie. Po prostu wytrzyj blat – powiedział cicho jego kolega, dopijając kawę.

– Nie ma serwetek – odpowiedział młody policjant nonszalancko. Najwyraźniej nie zamierzał niczego wycierać.

Vincent wziął stojące na stoliku serwetki i podał mu je.

– Proszę. Bobby ma na głowie inne rzeczy, nie ma czasu po tobie sprzątać. A poza tym nie zamierzam siedzieć w takim chlewie.

Aspirant podniósł głowę, wyraźnie zdziwiony. Zmarszczył czoło, najwyraźniej próbował zrobić surową minę.

– Wytrzyj, chłopcze – powiedział starszy policjant, zanim jego młody kolega zdążył zareagować. Skinął głową Vincentowi, a on odwzajemnił pozdrowienie.

– Smakowało? – spytał Bobby, dosiadając się do niego.

– Bardzo. Przeszedłeś samego siebie. Chętnie zamówiłbym drugą porcję, ale nie mam już miejsca w żołądku.

– Ja tylko usmażyłem kiełbasę z papryką. Omlet to dzieło mojej żony, ale niech to zostanie między nami – dodał Bobby, mrugając do niego porozumiewawczo. – O czym to chciałeś ze mną porozmawiać? Mówiłeś, że nie mam się czym martwić, ale to nie takie proste. Odniosłem wrażenie, że… – urwał, rozejrzał się po lokalu, jakby szukał właściwego słowa – że chodzi o coś szczególnego – dokończył po chwili.

– Właściwie to nie. Chciałem cię prosić o przysługę. Podobnie jak sześć lat temu. – Sięgnął do wewnętrznej kieszeni marynarki, wyjął z niej mały czerwony kluczyk i położył go na stole. – Pamiętasz?

– Tak… pamiętam – wycedził Bobby przez zaciśnięte zęby. Z jednej strony ogarnął go smutek, z drugiej poczuł ulgę, że chodzi właśnie o to. Nie miał co prawda pojęcia, o co innego mogłoby chodzić, ale był przekonany, że mogło być znacznie gorzej.

– Świetnie. A teraz muszę już iść. Mam kilka spraw do załatwienia, a po południu odbieram Angelo. Zobaczymy się za tydzień.

Kiedy Vincent wyszedł, Bobby został jeszcze chwilę przy stoliku z kluczykiem w ręku. Strach, który czuł już wcześniej, wrócił. Dobrze pamiętał, jak Vincent poprzednim razem poprosił go o pomoc. Wtedy nie było go dwa tygodnie, i były to dwa najgorsze tygodnie w życiu Bobby’ego. Niewiele spał, a jeszcze mniej jadł. Jedynym, czego miał pod dostatkiem, był strach.

Po meczu, który Jankesi wygrali z dobrym zapasem, ruszyli na Manhattan – na lody. Vincent zamówił dwie kulki czekoladowych w waflu dla Angelo i kawę dla siebie. Usiedli przy jednym z wolnych stolików przy oknie. Dłuższą chwilę milczeli. Vincent napawał się chwilą. To właśnie jest życie, pomyślał i uśmiechnął się, widząc, z jakim zapałem Angelo zabiera się za lody. Miał lepsze relacje z wnukiem, niż kiedykolwiek miał z córką. Nie żeby jej brakowało rodzicielskiej miłości, ale nigdy nie był z nią naprawdę blisko. Angelo stał się dla niego synem, którego nigdy nie miał. Tym bardziej że odziedziczył naprawdę wiele jego cech. Bobby miał rację, kiedy mówił, że są do siebie podobni. Nie tylko z wyglądu. Mieli również podobny sposób bycia. Angelo był spokojnym chłopcem, nigdy nie zwracał na siebie uwagi, tak samo jak on w dzieciństwie.

– Powiesz mi w końcu, dziadku? – spytał chłopiec, wycierając buzię rękawem koszuli.

– Co niby miałbym ci powiedzieć?

– Przecież wiesz! – Angelo zeskoczył z krzesła, nachylił się nad stołem i wskazał palcem na jego twarz. Dotknął lekko blizny i natychmiast usiadł. – Skąd masz tę ranę?

– Bliznę. Ranę miałem wiele lat temu.

– Możesz mi powiedzieć? Obiecałeś mi!

– Tak, kiedy będziesz duży – powiedział Vincent cicho i uśmiechnął się do swojego ciekawskiego wnuka.

Blizna, która z upływem lat zrobiła się mniej widoczna, ciągnęła się od lewego ucha przez dolną szczękę gdzieś do połowy brody. Historii o tym, co się wtedy stało, z czasem się namnożyło. Było ich więcej niż lat, które minęły od tamtego czasu. Prawdę znała jedynie garstka ludzi i tylko dwoje z nich nadal żyło.

– Jestem już duży – zaprotestował Angelo.

– Ale nadal nie dość. Chcesz jeszcze lodów?

– A mogę? – Angelo spojrzał na niego dużymi, uszczęśliwionymi oczami.

Po dwóch kolejnych kulkach lodów czekoladowych wsiedli do samochodu i ruszyli w kierunku Fort Hamilton, gdzie Connie i jej mąż czekali na synka. W drodze do domu Vincent powiedział mu, że jedzie na wakacje do Norwegii, ale chce, żeby to pozostało ich małą tajemnicą. Nie może o tym nikomu powiedzieć. A już na pewno nie matce, bo bardzo by się zmartwiła. Angelo zrobił na szyi znak krzyża i obiecał, że nikt się o niczym nie dowie.

Vincent opowiedział mu o niewielkim kraju na północy Europy. Chłopiec był ciekaw, co jego dziadek chce robić tak daleko.

– Odwiedzę starego znajomego – powiedział, co jeszcze bardziej zaciekawiło chłopca.

– Kogo?

– Świętego Mikołaja – powiedział Vincent i uśmiechnął się przekornie.

– Przecież Świętego Mikołaja nie ma – roześmiał się Angelo.

– Jesteś pewien? Bo ja słyszałem, że istnieje i że mieszka właśnie w Norwegii.

– Akurat! – roześmiał się Angelo, ale już nie był tak pewny siebie.

Connie siedziała na tarasie z filiżanką herbaty w ręku. Zobaczyła, jak jej ojciec wjeżdża na podjazd. W samochodzie siedział jej synek. Pomachała do nich i zaczęła zbiegać po schodkach. Angelo wyskoczył z auta i ruszył jej na spotkanie.

– Cześć! – powiedziała z uśmiechem.

Angelo uściskał dziadka i wbiegł po schodach do domu. Connie delikatnie pogładziła ojca po policzkach.

– Wyglądasz na zmęczonego.

– Nie martw się o mnie. To był po prostu długi dzień.

Zastanawiał się, czy ma jej powiedzieć o wyjeździe. Dawniej często się zdarzało, że gdzieś wyjeżdżał. Znikał na długie tygodnie i nikt się tym nie przejmował. Po śmierci Sofii ograniczył wyjazdy. Stracił zapał. Jeśli chodzi o finanse, spokojnie mógł przejść na emeryturę już dwadzieścia lat wcześniej. Ale w jego branży nie przechodziło się na emeryturę. Obietnica, którą kiedyś złożył, wiązała go do końca życia.

Kiedy Connie straciła matkę, w pewnym sensie zyskała ojca na nowo. Ojca, który teraz się o nią troszczył. Czuł, że ma prawo wiedzieć, że wyjeżdża, inaczej będzie się niepokoić, a w nocy nie będzie mogła spać.

– Posłuchaj – zaczął. – Wyjeżdżam na jakiś tydzień. Jest pewna rzecz, którą muszę załatwić.

– Dokąd się wybierasz, tato? – spytała, patrząc na niego ze smutkiem. – I po co? – dodała nieco wyższym głosem niż zwykle. – W interesach?

– Kochanie, proszę, nie wypytuj mnie. Przecież wiesz, jak to jest. Mówię ci tylko po to, żebyś nie poszła na policję i nie zgłosiła, że zaginąłem, kiedy nie zastaniesz mnie w domu – powiedział. Drażnił się z nią.

4

Czwartek, 11 czerwca

Oslo

BYŁO GORĄCO. Komisarz Anton Brekke czuł, że koszula klei mu się pod marynarką do ciała. Powinien był zdjąć ją przed wykładem dla pierwszej grupy. Teraz było już za późno, właśnie kończył wykład dla drugiej grupy studentów.

Czwarty rok z rzędu odwiedzał siedzibę norweskiej policji kryminalnej, Kripos, z wykładem na temat przestępczości zorganizowanej przeznaczonym dla studentów pierwszego roku Wyższej Szkoły Policyjnej. W ciągu sześciu godzin zapoznał słuchaczy z podstawowymi zagadnieniami. Opowiedział, jak jeszcze do niedawna w bezpiecznej Norwegii zjawisko to było niemal nieznane. Teraz to jedno z największych wyzwań, przed jakimi staje norweska policja. Szczególnie jeśli chodzi o przemyt narkotyków i handel ludźmi.

Wypił do końca wodę i podszedł do słuchających go studentów. Wilgotną dłonią przeciągnął po czole, powiódł wzrokiem po twarzach siedzących przed nim młodych ludzi. Zaciekawieni i skupieni śledzili każdy slajd, który im pokazywał, i słuchali, co mówił. Żeby przykuć ich uwagę, zawsze zaczynał od przestępczości zorganizowanej poza granicami Norwegii. Mówił o potężnej włoskiej mafii ze Stanów Zjednoczonych, o tym, że amerykańskie władze długo nie chciały przyznać, że taka w ogóle istnieje. I że przez wiele lat mafia mogła robić w zasadzie wszystko, co chciała. Że w dwudziestym wieku wielu prezydentów tak naprawdę wcale nie zostało wybranych w wyborach. Narzuciła ich włoska mafia – Cosa Nostra. Dobrych dwadzieścia minut poświęcił mitycznemu już prezydentowi Johnowi F. Kennedy’emu. Wybory, które dały mu prezydenturę, uchodzą do dziś za najbardziej skorumpowane w historii Stanów Zjednoczonych. Ale dopiero kiedy zaczynał przytaczać przykłady z hollywoodzkich filmów, udawało mu się wciągnąć studentów do dyskusji.

W pierwszym rzędzie siedział młody rudy chłopak z odstającymi uszami. Bez przerwy zadawał kretyńskie pytania, mając najwyraźniej nadzieję, że obnaży niewiedzę komisarza i rozśmieszy kolegów.

Nie udało mu się ani jedno, ani drugie. Chłopak miał w sobie coś znajomego, za każdym razem kiedy podnosił rękę i coś mówił, Anton przeżywał déjà vu.

Zwykle kończył wykład opowieścią o tym, co obecnie stanowi największe wyzwanie dla norweskiej policji – mianowicie przestępcze grupy z Europy Wschodniej, głównie z Bałkanów. Podkreślał, że w tym przypadku nie chodzi o mafię. Chociaż media chętnie używały tego określenia. Mafia to słowo włoskie, a właściwie sycylijskie, dlatego – według niego – powinno być używane jedynie w odniesieniu do włoskich grup przestępczych.

Poprosił o włączenie światła. Usiadł na stole.

– Jakieś pytania?

Dziewczyna z czwartego rzędu podniosła rękę. Skinął głową w jej stronę.

– Dlaczego media nie powinny nazywać działających u nas grup przestępczych mafią? Dla większości ludzi to bardzo czytelne określenie. Od razu wiadomo, o kogo chodzi.

– A o kogo mianowicie?

Zawahała się.

– O złoczyńców. O zorganizowanych złoczyńców.

– Chodziło mi o to, że nie jest to właściwe określenie. Zorganizowane grupy przestępcze, z którymi mamy do czynienia w Norwegii, nie przypominają prawdziwej mafii. Mafia – Cosa Nostra – ma inną strukturę, działa według innych zasad. Ma własny kodeks postępowania, powiem wręcz, że ma swój honor, chociaż dość specyficzny. Pamiętajmy, że korzenie włoskiej mafii w Stanach Zjednoczonych sięgają Sycylii. To tam kilka wieków temu wszystko się zaczęło. Mówi się o mafii wschodnioeuropejskiej, afrykańskiej i tak dalej, ale żadna z nich nie jest tak naprawdę mafią. To przestępcze gangi. Nie mają siły porównywalnej z tą, którą ma mafia włoska we Włoszech czy w Stanach Zjednoczonych, i nigdy nie będą jej mieć. – Nalał wody do szklanki i ciągnął dalej: – Osiągnięcia mafii są imponujące. Mimo że jestem policjantem, muszę przyznać, że mafia mnie fascynuje. Zawsze mnie fascynowała, nawet kiedy byłem małym chłopcem. Co nie znaczy, że nie są bydlakami. Nie bronię tego, co robią, ale właśnie to jest takie fascynujące. Bo są w tym świetni. To przestępczość na najwyższym poziomie! – Czuł, że coraz bardziej się podnieca, wiedział, że musi trochę spuścić z tonu. – Jak pewnie zauważyliście, ten temat bardzo mnie interesuje – uśmiechnął się. – Ale chwytliwe nagłówki dobrze się sprzedają, więc prasa nadal będzie mówić o mafii w odniesieniu do wszelkiej przestępczości zorganizowanej, chociaż nie jest to właściwe określenie. Czy odpowiedziałem na twoje pytanie?

Dziewczyna się uśmiechnęła i skinęła głową.

Anton widział, że rudzielec już od jakiegoś czasu siedzi z podniesioną ręką, ale uznał, że najpierw da szansę innym. Skinął głową rosłemu mężczyźnie w jedenastym rzędzie.

– Czy to znaczy, że Norwegia raczej nie będzie miała takich problemów z gangami, jakie Włochy i Stany mają z mafią?

– Nie. To nie będzie mieć miejsca. Nigdy. Poza tym jest już na to trochę za późno. Chociaż można się spodziewać, że mafia pewnie też będzie próbować zaznaczyć tu swoją obecność. Na przykład na rynku narkotyków czy prostytucji. Chodzą plotki, że już tu są, ale podkreślam, że to tylko plotki. Jest mało prawdopodobne, że rozwinie się to w coś równie potężnego jak Cosa Nostra w Stanach czy we Włoszech. W Stanach Zjednoczonych mafia rozwinęła się w ciężkich latach trzydziestych, obecnie żadne władze żadnego zachodniego państwa na to nie pozwolą. To znaczy na to, żeby przestępcy zyskali tak dużą władzę.

– A zbrojne ramię syndykatu: Murder Inc.? Czy w Norwegii istnieje jego odpowiednik? – spytał rudzielec, nie czekając, aż Anton dopuści go do głosu.

Anton westchnął. W każdej grupie zawsze znajdzie się ktoś taki. Ktoś, kto za wszelką cenę chce zwrócić na siebie uwagę. Chociażby zadając kretyńskie pytania. Klasowy pajac – to mało powiedziane. To był z pewnością pajac całego roku. Wszystko się zgadzało, nawet rude włosy, brakowało mu tylko czerwonego nosa klowna.

Murder Inc. Tak amerykańskie media nazwały gang, w którego skład wchodzili gangsterzy włoskiego i żydowskiego pochodzenia. Od 1920 do 1940 roku z zimną krwią wykonywali wyroki mafii na terenie całych Stanów Zjednoczonych. Wystarczyło wejść w Google i natychmiast wyskakiwały setki tysięcy stron z informacjami o ich poczynaniach. Ale nie miało to wiele wspólnego z tym, o czym chwilę wcześniej opowiadał.

Jeden z trzech obecnych na sali wykładowców był wyraźnie zawstydzony. Posłał Antonowi przepraszające spojrzenie i pokręcił bezradnie głową.

– Nie, nie sądzę – powiedział Anton. – Spędziłeś noc na googlowaniu? Jeśli masz jeszcze jakieś pytania niezwiązane z tematem, to proszę, zadaj je teraz.

Sala wybuchła śmiechem. Rudzielec uniósł brwi i spuścił wzrok. Nie podniósł go już do końca wykładu.

Próba zaimponowania kolegom się nie powiodła.

Kiedy Anton spakował swoje rzeczy, podszedł do niego wykładowca, który wcześniej posłał mu przepraszający uśmiech.

– To szczególny młody człowiek, ten rudy, w pierwszym rzędzie – powiedział.

– To prawda. Kogoś mi przypomina, ale nie potrafię powiedzieć kogo.

– Miałem to samo wrażenie, kiedy go zobaczyłem po raz pierwszy. Ale kiedy się przedstawił, wszystkie części układanki trafiły na swoje miejsce.

– Nie rozumiem? – Anton był wyraźnie zaciekawiony.

– Erik Lange – powiedział wykładowca i uśmiechnął się. – Coś ci to przypomina? O ile dobrze pamiętam, byliście na jednym roku.

– Coś podobnego. To on ma już dorosłego syna?

– Nie, to jego młodszy brat.

Erik Lange. Student, który uczył instruktora na strzelnicy, jak się trzyma broń, ładuje i celuje. To on wkładał w weekendy mundur i spacerował w nim po ulicach Oslo. Wbrew przewidywaniom udało mu się zdać egzamin i podobno nawet dostać pracę.

Najgorsze było jednak to – chociaż nikt tego nigdy nie udowodnił – że Erik Lange miał podobno słabość do młodych dziewcząt. Bardzo młodych.

– No proszę – roześmiał się Anton. Zaczął sprzątać bałagan, który powstał na biurku. – Jest równie nieznośny jak Erik?

Wykładowca się roześmiał.

– Zaglądaj do nas częściej. Zawsze jesteś mile widziany. Na razie.

Anton uśmiechnął się i skinął mu głową. Spakował plecak, szybko wyszedł z budynku i ruszył na parking. Nareszcie mógł zdjąć marynarkę. Nastawił klimatyzację na szesnaście stopni i pochylił się nad kierownicą, żeby poczuć powiew chłodnego powietrza. Poczuł mokrą koszulę na plecach. Powinien ją zmienić. Spojrzał na zegarek. Zrobi to później, za dwadzieścia minut zaczyna się bieg na torze wyścigowym w Bjerke.

5

Piątek, 12 czerwca

Fredrikstad

Z MIESZKANIA NA NAJWYŻSZYM PIĘTRZE przy Vesterelven na Kråkerøy Wilhelm Martiniussen widział promenadę i dachy domów w centrum Fredrikstad. To właśnie ten widok sprawił, że kilka miesięcy wcześniej zapłacił za to mieszkanie miliony koron. Jego stara willa została wystawiona na sprzedaż prawie pół roku wcześniej, co wykorzystał sprytny pośrednik: zaproponował obniżkę ceny. Ale Wilhelm nie zamierzał sprzedawać swojego starego domu, w którego projektowaniu sam uczestniczył, nawet o koronę poniżej jego wartości. Już prędzej go zachowa.

Zgasił światło i mieszkanie pogrążyło się w ciemności. Wziął do ręki lornetkę, stanął przy oknie i zaczął się przyglądać ludziom siedzącym w knajpach na promenadzie. Spojrzał na zegarek. Pięć po dziesiątej. Czuł, że z każdą godziną coraz bardziej potrzebuje świeżego powietrza. Nie mógł na zawsze zamknąć się w szklanej twierdzy – od dwóch dni nie opuszczał mieszkania. Po prostu nie miał siły. Jakiś dziennikarz z lokalnej gazety zorientował się, że wystawił na sprzedaż wszystkie swoje samochody, i doszedł do wniosku, że przerzucił się na publiczną komunikację. Na pierwszej stronie gazety ukazało się zdjęcie uśmiechniętego Wilhelma i nagłówek: WILHELM MARTINIUSSEN WYBRAŁ AUTOBUS, a pod nim dwie strony wywodów na temat ochrony środowiska. Dla Wilhelma sprawa była prosta: jedyne, co miał do powiedzenia, to to, że zamienił własny samochód na autobus ze względu na środowisko. I to w zasadzie tyle. No, może jeszcze mógł dodać, że poleca to każdemu, kto ma taką możliwość. A dziennikarze wypisywali bzdury. W końcu się rozzłościł. Któraś z gazet napisała: „Mógłbym latać do pracy śmigłowcem, a jeżdżę autobusem!”. A przecież nic takiego nie powiedział. Nie przyszłoby mu to do głowy. Ale o tym wiedzieli tylko on i dziennikarz. W ten właśnie sposób narodził się jego nowy wizerunek, mimo że zwykle unikał występowania w mediach.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki