Projekt okładki: Katarzyna Konior

Przekład: Magdalena Jatowska

Redaktor prowadzący: Bożena Zasieczna

Redakcja techniczna: Sylwia Rogowska-Kusz

Skład wersji elektronicznej: Robert Fritzkowski

Korekta: Maria Talar

Na okładce wykorzystano fotografię Autorki, a w tle zdjęcia jej pracy

© 2013 Knaur Taschenbuch

Ein Unternehmen der Droemerschen Verlagsanstalt

Th. Knaur Nachf. GmbH & Co. KG, München

© for the Polish edition by MUZA SA, Warszawa 2014

Wszelkie prawa zastrzeżone.

Żadna część niniejszej publikacji nie może być reprodukowana, przechowywana jako źródło danych i przekazywana w jakiejkolwiek formie zapisu bez pisemnej zgody posiadacza praw.

ISBN 978-83-7758-810-9

MUZA SA

Warszawa 2014

Wydanie I

FRAGMENT

Przedmowa

„Przemów, Christino, przemów!”, rozbrzmiewało w głowie Christiny wiele lat po tym, jak wydobyła przeszłość na światło dzienne i stawiła jej czoło. Christina wzbraniała się, chciała po prostu cieszyć się swoim nowym, szczęśliwym życiem. Było jednak słusznym krokiem, by opublikować tę historię, ponieważ niezależnie od tego, jak układa się życie czytelników, podczas lektury wszyscy myślą: „Skoro ona tego dokonała, i mnie się uda!”.

Niezależnie od sytuacji życiowej i piętrzących się problemów zawsze można znaleźć rozwiązanie. Christina jest na to najlepszym dowodem.

Dziś jest zdrowa, żyje w szczęśliwym związku, ma wsparcie rodziny, jest niezależna finansowo, odnosi sukcesy zawodowe i promienieje wewnętrznym spokojem. Angażuje się w wielką sprawę ochrony dzieci przed przemocą i wykorzystywaniem.

Wiele osób występujących w książce wymaga szczególnej ochrony, dlatego nadano im pseudonimy.

Niektóre sytuacje zostały również nieco zmienione, dostosowane do miejsc i czasu. Organizacja Wycliffe współpracuje ściśle ze stowarzyszeniem SIL, zajmującym się badaniem języków. Obie instytucje zostały założone przez tę samą grupę. Dla uproszczenia nie rozróżniono ich i nazywano zbiorczo Wycliffe.

Warto pokonać swoje lęki i zacząć mówić – zeznania części ofiar sprawiły, że w organizacji Wycliffe wprowadzono wzorcowy program ochrony dzieci.

Oby książka ta dodała każdemu czytelnikowi odwagi do zmiany swego życia na lepsze.

Gudrun Ruttkowski

Xaume – witajcie!

Nie miałam czasu przywitać się ze słońcem, ponieważ musiałam szybko pobiec do łazienki. Przeskakiwałam boso z kamienia na kamień – obym tylko nie miała znowu czerwonych stóp! Nadal czułam zmęczenie i chciałam jak najszybciej położyć się w hamaku. Drzwi do małej toalety były uchylone. Zerknęłam do środka, by sprawdzić, czy nie ukrywa się tam jakieś dzikie zwierzę. Często zaglądały tu węże, nietoperze i małe dziki. Matka od wczesnego dzieciństwa uczyła mnie, by zawsze skontrolować toaletę, zanim do niej wejdę. Wszystko w porządku. Z głębokiej dziury unosiły się wstrętne wyziewy.

Pójście do toalety zawsze było małą wyprawą w nieznane, przygodą, przede wszystkim rankiem, o pustym żołądku. Towarzyszyły mi obawy i lekkie obrzydzenie, ale także odrobina ciekawości, jakie to zwierzę spotkam tego dnia. Jak też zwierzęta mogły spać spokojnie w tym okropnym smrodzie?

Z ulgą zamknęłam za sobą drzwi. W małym bananowym zagajniku, w naszym ogrodzie, wiał świeży poranny wietrzyk. Kiedy te zielone banany wreszcie dojrzeją? Koniecznie muszę zobaczyć zbiory!

Energicznie odgarnęłam z twarzy potargane włosy i spojrzałam na niebo. Złote i różowawe obłoczki goniły się jak co dzień o wschodzie słońca. Na chwilę odwróciły moją uwagę; nagle rozległo się za mną głośne pianie. Nasze brązowe kury zebrały się, gdacząc, wokół dumnego koguta, który nastawił krwistoczerwony grzebień i patrzył na mnie wyzywająco.

Pozdrowiłam go i jego gromadkę, po czym wróciłam do domu. Przy drzwiach leżał duży stos rzeczy do prania, prześcieradło wypełnione po brzegi brudnymi ubraniami. Podskoczyłam z radości i klasnęłam w dłonie. Dziś był dzień prania!

W domu panowała cisza, tylko z patio dobiegał lekki szelest. Tata, jak co rano, czytał już Biblię. Po cichu zdjęłam japonki, uniosłam moskitierę i wdrapałam się do mojego hamaka. Nie zdążyłam nawet o niczym pomyśleć, a już na powrót miło spałam.

Doszedł mnie zapach świeżego chleba. Uwielbiałam ten aromat i zawsze nie mogłam się doczekać, aż tata pokroi ciepłe jeszcze pieczywo. Kromki wchłaniały złoty miód jak gąbka. Nasączone kawałki rozpływały się na języku. Świeży chleb z miodem jadłabym najchętniej na każdy posiłek.

Gdy byliśmy wreszcie gotowi do wyprawy nad rzekę, słońce stało już wysoko na bezchmurnym niebie. Wzięłam za rękę młodszą siostrę Evę, ale nasz brat Philip nie chciał pójść z nami.

– Chcę pobawić się z Hernandem i iść na polowanie z łukiem – powiedział, tupiąc nogą. – Pranie to zajęcie dla dziewczynek!

Ojciec zgodził się i zabrał Philipa ze sobą do pobliskiej indiańskiej wioski San Lorenzo. Byłam jeszcze za mała, żeby zrozumieć, co tata tam robił. Czułam jednak, że Indianie bardzo go poważają, wręcz otaczają czcią. Mama podniosła ciężki tobół rzeczy do uprania, umieściła na głowie i ruszyła w drogę, a siostra i ja podreptałyśmy za nią wąską ścieżką przez las. Indiańskie kobiety z wioski były już zajęte praniem. Uderzały mokrymi ubraniami o duże, płaskie kamienie, ugniatały odzież silnymi dłońmi i rozmawiały podekscytowane. Młodsze kobiety piszczały i chichotały, a ich małe dzieci kąpały się nago w płytkiej wodzie i baraszkowały głośno.

– Xaume, witajcie! – powitała nas przyjaźnie cała grupa. Mama umiała już dobrze porozumiewać się w języku ludu Chiquitano. Zdobyła dzięki temu szacunek kobiet. Moja najlepsza przyjaciółka Juanita wybiegła mi na spotkanie i pociągnęła na brzeg. – Christina, chodź, pobaw się z nami w wodzie!

Maria, około dziesięcioletnia dziewczynka, chwyciła moją siostrę i wzięła ją na ręce. Raz po raz głaskała ją po głowie. Wciąż nie mogła uwierzyć, że jej blond loki są prawdziwe.

– Proszę, czy mogę jej popilnować? – błagała. Matka ucieszyła się, że Maria pobawi się z Evą, a ona sama będzie mogła spokojnie wyprać rzeczy. Przejrzysta, płytka woda idealnie nadawała się do kąpieli.

Gęsty dach z listowia chronił nas przed palącym słońcem. Krzycząc głośno, skakaliśmy z dużych kamieni do wody i pozwalaliśmy, by unosił nas lekki prąd. Jak na pięciolatkę umiałam już całkiem dobrze pływać, ponieważ codziennie kąpaliśmy się w rzece. Juanita zaczęła kopać rękami nieckę w miękkim piaszczystym podłożu, żebyśmy mogły się popluskać. Pomogłam jej i wkrótce tarzałyśmy się w ciepłej wodzie, obrzucałyśmy piaskiem i dokazywałyśmy. Czas mijał szybko, a ja czułam się jak ryba w wodzie, równie zwinna i lekka.

Mama zawołała nas do siebie. Namoczyła już pranie, a do nas należało teraz natrzeć mokre sztuki mydłem marsylskim. Skakałyśmy dziko po ubraniach, aż zaczęły się pienić. Ulotna mydlana piana kusiła, by wytarzać się w niej ze śmiechem. Nabierałyśmy w ręce duże białe chmury i wyrzucałyśmy je pod błękitne niebo. Dni prania uwielbiałam nade wszystko.

Czystą odzież rozłożyłyśmy na rozżarzonych czarnych i czerwonych skałach, by wyschła. Mama zabrała z ogrodu dużą pomarańczowoczerwoną papaję, którą zjadłyśmy z apetytem, a potem pluskałyśmy się dalej, dopóki mama nie zawołała nas z powrotem. Dziesiątki zielonych papug przeleciały nad naszymi głowami. Jakieś zgubione piórko wetknęłam sobie we włosy.

– Czy pranie dobrze wyschło, mamo? Nie chcę mieć robaków w nodze! – marudziłam. Kiedy odzież nie była zupełnie sucha, muchy składały na niej jaja. Gdyby został choćby mały wilgotny skrawek, malutkie jajeczka mogłyby przeżyć i niezauważenie zagnieździć się w skórze, po czym rozwinąć się w paskudne czerwie.

Zaledwie kilka dni wcześniej przyglądałam się małemu zabiegowi chirurgicznemu. Czerw zagnieździł się pod skórą pewnej dziewczynki z ludu Chiquitano. Zaczęło się od zaczerwienienia na nodze, które nabrzmiało i zaczęło straszliwie swędzieć. Na powstałym guzie widać było małą dziurkę, przez którą czarna głowa czerwia raz po raz wciągała powietrze. Dziewczynka musiała wytrzymać kilka dni, nim można było usunąć to paskudztwo.

Ojciec położył ręcznik pod nogę dziewczynki, przemył miejsce alkoholem i posmarował zaczerwieniony guz olejem. Niedługo potem pokazała się głowa grubego boro, ojciec nacisnął guz i siup – robak wyskoczył.

Mama podała mi pranie, żebym sprawdziła, że wszystko całkiem wyschło. Zmęczone, ale szczęśliwe ruszyłyśmy w drogę powrotną z czystymi rzeczami. Tata czekał już na nas w kuchni. Przygotował ryż z kurczakiem i gotowanymi bananami. Usiedliśmy zaraz do nakrytego stołu, a tata pomodlił się: „Dobry Ojcze w niebie, dziękujemy, że mamy zawsze dość jedzenia. Pomóż wszystkim, którzy głodują. Dziękujemy, że jesteśmy zdrowi. Pobłogosław ten pokarm. Amen”.

Podczas posiłku opowiadaliśmy sobie o naszym dniu. Wkrótce oczy zaczęły mi się zamykać, ale najpierw trzeba było umyć brudne naczynia mydłem i przegotowaną wodą z beczki. Brat i ja pomagaliśmy mamie, aby wolno nam było potem wysłuchać dalszego ciągu wymyślonej przez tatę historii na dobranoc.

Co wieczór tata siadał z nami w hamaku i wymyślał ekscytujący kolejny odcinek. Również tym razem opowieść skończyła się jak zawsze: „I wtedy wielki, brązowy niedźwiedź Hermann Pazur wszedł do swojej ciepłej jamy, gdzie zadowolony spał spokojnie aż do następnego ranka”.

Jak zawsze tata powiedział na zakończenie:

– Jeśli chcecie, możecie już iść spać, a jeśli nie chcecie, musicie iść spać!

Jęknęliśmy i posłuchaliśmy niechętnie.

Brat dzielił ze mną mały, niemal pusty pokój. Jedyne okno było zawsze zasłonięte drewnianymi okiennicami. Dzięki temu wewnątrz panował chłód. Na regale królował zielono-różowy plastikowy samolot, duma Philipa, obok leżało kilka książek i to wszystko. Było już zupełnie ciemno i szybko zapadliśmy w głęboki sen.

Pewnego dnia musieliśmy spakować manatki. Philip został zapisany do szkoły w dużej bazie misyjnej Tumi Chucua. Od tej pory mieliśmy spędzać znacznie mniej czasu w San Lorenzo, wiosce ludu Chiquitano. Nie chciałam nigdzie wyjeżdżać i w dniach przed przeprowadzką wciąż byłam przy boku matki. Jakbym przeczuwała, co mnie czeka.

Wkrótce jednak na pasie dla samolotów, przy którym zgromadziła się cała wieś, wylądowała mała cessna. Chiquitano nie mogli przepuścić takiej atrakcji i wszyscy przyglądali się, jak maszyna podskakuje z warkotem na wyboistym lądowisku. Kiedy mama żegnała się z tubylcami, pewna starsza kobieta przykazała jej, żeby dobrze pilnowała Manuki.

– Nie nazywa się już Manuka, od dawna wołamy na nią Christina.

Dzień dobry, to ja, prawda

Dzień dobry, to ja, prawda.

Znikaj, prawdo, idź stąd! Nie mogę cię znieść. Jesteś zbyt ciężka, zbyt brzydka, wstrętna, odpychająca i mroczna. Idź precz!

Pomimo sprzeciwu intuicyjnie wiedziałam, że czeka mnie podjęcie decyzji. Moje ciało nie było gotowe znosić dłużej milczenia. Miarka się przebrała. Prawda nie chciała odpuścić. Wezbrał we mnie paniczny strach. Strach, który od lat mnie paraliżował, załomotał teraz w mojej głowie.

Nie mogę przemówić! Nie mogę wydać przestępców. Nie mogę przeciw nim zeznawać. Zemszczą się! Byłam tego pewna. Gdybym ujawniła prawdę, sprowadziłabym niebezpieczeństwo na moją rodzinę – moje dzieci, które kochałam nade wszystko na świecie. Nie wolno mi było prowokować przemocy. Musiałam chronić synów, to był mój święty obowiązek.

Nie miałam jednak wyboru. Nie potrafiłam dłużej milczeć.

W sypialni było ciemno, leżałam na łóżku sama z prawdą, a w mojej głowie przewijały się wciąż na nowo minione godziny. Po sesji joggingu straciłam przytomność w ogrodzie u trenującej ze mną koleżanki. Kiedy doszłam do siebie, od razu stało się jasne, że nie jest ze mną dobrze. Otworzyłam usta, by się odezwać, nie wydobyłam jednak ani słowa. Ogarnęła mnie panika – nazbyt dobrze znane mi uczucie. Prawie nie czułam swojego ciała, miałam wrażenie, że szybuję do domu. Język zaczął poruszać się w ustach tam i z powrotem. Tak jak dawniej, gdy jako dziewczynka rozmawiałam sama ze sobą w sekretnej mowie, nie wydając przy tym żadnego dźwięku. Wówczas, gdy nie odważałam się przemówić głośno.

Dzień dobry, to ja, prawda.

Wyczerpana, skuliłam się na łóżku. Po cichu zakradły się wyrzuty sumienia, które dołączyły do prawdy i do strachu. Głęboko zaszczepione poczucie winy zdominowało moje myśli. Przez te wszystkie lata nie zdołałam się go pozbyć. Czy to ja sama byłam winna mojego cierpienia w dzieciństwie? Co powinnam teraz zrobić? Co powiedzieć mężowi? I jak to zrobić?

Łzy ciekły mi nieprzerwanie po rozpalonych policzkach. Czy zdołam udźwignąć ten ciężar, czy wytrzymam walkę? Nie dowierzałam prawdzie – nie dowierzałam nikomu. Nie byłam jednak sama. Spoczywała na mnie odpowiedzialność za dzieci. Chciałam być dla nich wzorem i prawdziwie dobrą matką. Jak mogłam wymagać od nich mówienia prawdy, skoro sama ją zatajałam?

„Christino, musisz powiedzieć prawdę, dla twoich dzieci. Nie wolno ci pozostawiać im takiej spuścizny. Masz obowiązek uporządkować swoje życie!”, upomniałam samą siebie.

Miałam dwóch synów i mieszkałam w pięknym starym domu w Szwajcarii. Pracowałam jako nauczycielka i malarka, dzięki czemu pomagałam utrzymać naszą czteroosobową rodzinę. Udało mi się osiągnąć wyzwolenie w życiu codziennym. Rodzina była moim światem, a sztuka – wentylem. Tego życia nie chciałam ryzykować. Jednak teraz, tego pięknego lata 2002 roku, znalazłam się w pułapce i wiedziałam, że już nie mam wyboru – prawda musi wreszcie ujrzeć światło dzienne. „Będę walczyć o moje dzieci, chronić je i służyć im za przykład”, przysięgłam sobie. Z tym postanowieniem zasnęłam.

Po przebudzeniu wrócił mi głos. Początkowo łamiący się i urywany, potem coraz czystszy i silniejszy. Wreszcie wiedziałam z całą pewnością, co muszę zrobić. Dzień dobry, prawdo, witaj w moim życiu!

Po tym wewnętrznym maratonie nastąpił silny atak migreny, który posłużył jako dobre alibi dla mojego wcześniejszego załamania. Nie ośmieliłam się wyznać prawdy mężowi. Byliśmy małżeństwem od trzynastu lat, a ja przez cały ten czas sprytnie zatajałam i ukrywałam prawdę. Mąż poczułby się głęboko zraniony, że w tej sprawie nie umiałam okazać mu zaufania. Prędzej czy później dowie się wszystkiego. Ale nie pierwszy. Zrozpaczona szukałam właściwej osoby, której mogłabym zaufać. Może Gudrun, przyszło mi do głowy.

Poznałam ją zaledwie kilka miesięcy wcześniej w klubie tenisa stołowego. Odwiedziła mnie przed paroma dniami. Poszłyśmy razem do mojej pracowni. Na widok mojego portretowego zdjęcia zamieszczonego w artykule w gazecie zaśmiała się głośno.

– To nie ty! To ktoś inny!

Nie rozumiałam jej reakcji i poczułam się nieco urażona. Nie ośmieliłam się jednak spytać, co ma na myśli. Teraz zastanawiałam się, czy coś wtedy podejrzewała? Długo rozważałam, co robić, wahałam się, ale wreszcie postanowiłam powierzyć jej moją tak pilnie strzeżoną tajemnicę. Być może dlatego, że Gudrun nie była zbyt religijna – religia bowiem stanowiła część tajemnicy. Przyszło mi to jednak z ogromnym trudem. Od czego miałam zacząć?

O mało nie zwyciężyła we mnie obawa, że mi nie uwierzy. Podjęłam jednak decyzję. Zebrałam się na odwagę i zaprosiłam Gudrun na kawę. Zamierzałam początkowo umniejszyć znaczenie całej historii, by sprawdzić, czy przyjaciółka sprosta wyzwaniu. Chciałam opowiedzieć tylko drobne fragmenty poszczególnych zdarzeń, a jednocześnie czujnie obserwować każdy jej ruch i dokładnie go analizować. Wiedziałam, że nie mam nikogo innego, komu mogłabym się zwierzyć. Gudrun była moją jedyną nadzieją – musiało się udać!

Zrobiło mi się prawie czarno przed oczami, a całe moje ciało napięło się, gdy nieśmiało zaczęłam mówić:

– Gudrun, muszę ci coś opowiedzieć. Coś, czego nie opowiedziałam jeszcze nikomu.

W duchu drżałam. Z całej siły starałam się odzyskać kontrolę nad swoim ciałem i nad emocjami.

Stopniowo opanowałam się, po czym ostrożnie wyjawiłam część prawdy.

– Dorastałam w dżungli w Boliwii jako córka misjonarzy. Mieszkaliśmy w dorzeczu Amazonki u indiańskiego plemienia Chiquitano, a potem w ośrodku misyjnym. W tym ośrodku – nie w indiańskiej wiosce – robiono z nami, dziećmi, straszne rzeczy. Sprawców było trzech, czasami więcej. Traktowali nas bardzo brutalnie, ale nikt niczego nie zauważył.

Gudrun spojrzała na mnie badawczo.

– No cóż, przeżyłam to i jak widzisz, teraz mam się dobrze. Ale gdybym opowiedziała o tym rodzicom, nigdy by mi nie uwierzyli.

Brak reakcji.

Wstrzymałam oddech. Czyżby mi nie wierzyła? Naraz przypomniałam sobie, jak w wieku szesnastu lat starałam się powiedzieć prawdę matce. Chciałam wówczas zbliżyć się do niej. Pod ciężarem bycia samej z prawdą na wiele tygodni straciłam apetyt. Próbowałam wówczas otworzyć się przed matką, bez powodzenia.

A teraz? Czy Gudrun mi uwierzy?

Przez długi czas nie mówiła nic, tylko patrzyła na mnie swoimi pięknymi błękitnymi oczami. Potem wstała. Spokojnie i z opanowaniem wzięła mnie w ramiona.

– Christino, twoje obrazy mówią same za siebie. Jeśli mi ufasz, opowiedz mi wszystko po kolei.

Lody zostały przełamane. Popłynął potok słów. Starałam się wyrażać jasno, ale wciąż zbaczałam z tematu, a z moich zamrożonych wcześniej oczu potoczyły się łzy, aż mogłam już tylko krzyczeć i łkać. Gudrun milczała i trzymała mnie mocno w objęciach, dopóki nie zaczęłam oddychać spokojniej. Zalała mnie fala ulgi, a zarazem nieskończonego bólu.

Przybycie do Boliwii

Tumi Chucua leżało na około dwudziestometrowym wzniesieniu nad idyllicznym jeziorem, z widokiem na wydłużoną zieloną wyspę. Była to idealna lokalizacja dla osady, ponieważ w lesie równikowym w porze deszczowej często zdarzały się powodzie. Z tej bazy ojciec i inni pionierscy misjonarze udawali się na wyprawy do boliwijskiej dżungli w poszukiwaniu indiańskich plemion, które nie znały jeszcze przekładu Biblii na ich język. Rodzice czuli się powołani przez Boga, by dokonać takiego przekładu dla wielkiego ludu Chiquitano. W San Lorenzo, jednej z indiańskich osad, ojciec zamierzał rozpocząć badania lingwistyczne i działalność misyjną.

Mieszkańcy wioski, jak mi później opowiadano, przed przybyciem moich rodziców mieli kontakt wyłącznie z mówiącymi po hiszpańsku boliwijskimi handlarzami, metysami, z którymi od czasu do czasu wymieniali podstawowe towary, oraz z jezuitami. Biała rodzina była dla nich czymś zupełnie nowym. Niektórzy z tubylców uważali nas za duchy. Ze strachu nie chcieli przyjąć mojego ojca. Wobec słabej znajomości języka nie było mu łatwo zdobyć ich zaufanie. Dopiero po długich negocjacjach zgodzili się zbudować poza wioską, w pobliżu rzeki, chatę dla niego, jego żony i dziewięciomiesięcznego syna Philipa. Indianie sądzili, że biali nie zostaną u nich długo, i byli przekonani, że pożrą ich wodne duchy. Ojciec kazał najpierw wykarczować lądowisko, żeby ułatwić rodzinie podróż do tego zagubionego w dziewiczym lesie miejsca. Chiquitano zgodzili się to zrobić, ponieważ mogli w ten sposób zarobić nieco pieniędzy.

Ledwo rodzice nieco się zadomowili, matka ponownie była w odmiennym stanie. Niebawem, w zaawansowanej już ciąży, otrzymała wiadomość z ojczyzny, że jej własna matka ciężko zachorowała. Poza tym, z powodu komplikacji przy narodzinach Philipa, bała się bardzo porodu, dlatego tuż przed rozwiązaniem wyjechała do Szwajcarii. Przyszłam zatem na świat w 1968 roku w Zurychu. Zaledwie pięć tygodni później matka ze mną i z Philipem wróciła do San Lorenzo.

Spędziłam długi czas w samym sercu dżungli, na terenach ludu Chiquitano. Nasz dom rodzinny stał w pobliżu osady, w której mieszkało trzynaście rodzin. Czułam się tam bezpiecznie i dobrze. Rodzice zabierali nas na wyprawy po terytorium Indian. Przeżywaliśmy przygody i dorastaliśmy w zgodzie z naturą, w której śmierć była obecna zawsze, tak jak i życie. Dzieci i chorzy często umierali. Taka była kolej rzeczy.

Manuca

Moje życie od początku wydawało się naznaczone. Rodzice ochrzcili mnie, nadając mi imiona Manuela Christina. „Manuela” oznacza „Bóg jest z nami”. Nazywałam się zatem Manuela Christina Krüsi. Chiquitanie podziwiali moją jasną skórę, ale za każdym razem, słysząc moje imię, podśmiewali się i chichotali. Początkowo rodzice nie zwracali na to uwagi, ale po kilku tygodniach ojca zaczęły denerwować te śmiechy. Kilkukrotnie przy użyciu skromnego słownictwa, jakie opanował w języku Indian, próbował dowiedzieć się, co jest dla nich takie zabawne, ale na próżno. Dopiero po pewnym czasie zdołał nakłonić tubylców, by wyjaśnili mu swoją nieuprzejmą reakcję.

Rzecznik Indian wyjaśnił, że metysi – Boliwijczycy mówiący po hiszpańsku – podobnie, czyli „Manuca”, nazywali młode kobiety, które im się podobały. Zatem kiedy mężczyzna zwracał się do kobiety „Manuca”, była to propozycja, by się z nim przespała. Metysi często sypiali z indiańskimi dziewczętami.

W tej sytuacji rodzice postanowili nazywać mnie moim drugim imieniem – Christina, ale bez „h”, bo hiszpańskie „Cristina” bardziej się im podobało. Powiadomili o tej zmianie wszystkich krewnych i przyjaciół, ale dość długo trwało, nim wszyscy przyzwyczaili się i zaakceptowali tę zmianę.

* * *

koniec darmowego fragmentu
zapraszamy do zakupu pełnej wersji

MUZA SA

ul. Marszałkowska 8

00-590 Warszawa

tel. 22 6211775

e-mail: info@muza.com.pl

Dział zamówień: 22 6286360

Księgarnia internetowa: www.muza.com.pl

Wersja elektroniczna: MAGRAF s.c., Bydgoszcz