Copyright © by Wydawnictwo Psychoskok, 2012

Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część niniejszej publikacji nie może być reprodukowana, powielana i udostępniana w jakiejkolwiek formie bez pisemnej zgody wydawcy.

Skład: Wydawnictwo Psychoskok

Projekt okładki: Wydawnictwo Psychoskok

ISBN: 978-83-63548-34-6

Wydawnictwo Psychoskok

ul. Chopina 9, pok. 23 , 62-507 Konin

tel. (63) 242 02 02, kom.665-955-131

http://wydawnictwo.psychoskok.pl

http://ebooki123.pl

e-mail:wydawnictwo@psychoskok.pl

Jan Puścian

Na myśliwskich ścieżkach

opowiadania

Wydawnictwo Psychoskok 2012

Nowa kwatera

Zapowiedź likwidacji hotelu leśnych robotników, w którym nasza łowiecka organizacja od powojennych lat dzierżawiła dwa obskurne pokoje, zmuszała do rozpoczęcia starań o własne lokum. Weekendowa przerwa w pracy, siódmego stycznia 1996 r. pozwoliła zarządowi koła łowieckiego „Gon” wybrać się na poszukiwanie nowego zakwaterowania w Puszczy Augustowskiej. Około godziny dziewiątej z rana, służbowym polonezem prezesa, wyruszyliśmy w drogę na umówioną rozmowę w sprawie zakupu siedliska w Okółku. Nadzieja na własną kwaterę oraz stabilizująca się słoneczna, bezwietrzna pogoda sprzyjały naszej podróży przez pokryte śniegiem Podlasie. Po zakupach w Augustowie ruszyliśmy na Frącki.

Pod koniec dnia prowadzony przez prezesa polonez dotarł do śródleśnej polany pod białoruską granicą. Kryjące się za lasem słońce ostatnimi promieniami głaskało martwą taflę jeziora Brożane i rachityczny budynek z fragmentem omszałej elewacji. Rozwalający się „hotel” wyzierał spoza przypominającego sfatygowane wąsy, zaniedbanego i poprzerastanego samosiejkami żywopłotu. 

Wiadomość o żerowisku jeleni przy planowanej przez nas na jutro trasie dawała nadzieję na okazyjne polowanie. W niedzielę o świcie ruszyliśmy na spotkanie z mieszkającą w Zelwie właścicielką oferowanej nam na sprzedaż posiadłości. Wyjątkowa cisza przygranicznej leśnej głuszy wróżyła spokojną podróż uatrakcyjnioną polowaniem na jelenie. Wschodzące słońce przywitało nas na odśnieżonym dukcie skośnymi promieniami rozświetlając okolicę łowiska o nazwie Spalone, usłaną pozostałymi po niedawnej przecince młodymi sosnami. Tropy żerującej w nocy chmary jeleni, przemieszczającej się pośród spałowanych pni po lewej stronie drogi, przyciągnęły naszą uwagę. Zwolniliśmy tempo jazdy. Penetrując wzrokiem powygrzebywane spod śniegu wrzosy oraz liczne przejścia zwierzyny oceniliśmy, że jelenie zaległy w pobliskim młodniku i zatrzymaliśmy się obok ciemnej połaci powalonych młodych drzew spałowanych przez chmarę. Łowczy Rycerz, pierwszy wyszedł z samochodu i żwawo przystąpił do rozpoznania sytuacji; badając tropy uważnie lustrował spód lasu porysowany licznymi przejściami, a po obejściu najbliższych linii oddziałowych, sprawdził ledwie wyczuwalny wiatr i poprowadził nas ku młodnikowi. Przetartym przez traktory wąskim duktem przecinającym oddział drągowiny upstrzony leżącymi na śniegu drzewami, wyszliśmy na skraj młodnika, w którym spodziewaliśmy się spotkać zalegające po nocnym żerowaniu jelenie. Sięgający kolan kopny śnieg nie pozwolił jednak na dojście do zaplanowanej rubieży i powróciliśmy do samochodu. Tylko prezes natknął się na umykającego przed nim wilka; nikt z pozostałych uczestników polowania żadnego zwierza nie zobaczył, ale mimo tego nastroje były dobre. Relaksująca świeżość puszczańskiego otoczenia oraz bliska perspektywa nabycia przez koło łowieckie pierwszej własnej kwatery utrzymywały nas w miłym, pogodnym nastroju. Ruszyliśmy samochodem dalej. W niespełna pół godziny, przebijając się przez leśne dukty, wyjechaliśmy na pokrytą śniegiem równinę, przeciętą pasmem pstrokatej wiejskiej zabudowy. 

Pogrążona w zimowym letargu, znana z kłusowniczej przeszłości niektórych swoich mieszkańców Zelwa wydawała się pusta i głucha. O właścicielce interesującego nas siedliska wiedzieliśmy tylko, że jest żoną miejscowego sołtysa. Musieliśmy zapytać we wsi o jej adres.

Zatrzymawszy się przy odchodzącej na lewo od naszej trasy, ledwie dostrzegalnej spod śniegu dróżce, zaczęliśmy wypatrywać po zagrodach w poszukiwaniu kogokolwiek z mieszkańców wsi. Okolica trwała w ciszy. Przez pewien czas nie dostrzegaliśmy nikogo, aż nieoczekiwanie z tyłu samochodu doszły nas głosy grupy mężczyzn ospale wysypujących się z drewnianej chaty na podwórze i wychodzących na wiejską ulicę. Niebawem mężczyźni (jak się wnet okazało powracający z nocnej biesiady) ruszyli w naszą stronę, podeszli do poloneza i udzielili nam szczegółowych instrukcji dotyczących dojazdu do sołtysa. Zaraz po ruszeniu pod wskazany adres, samochód nie docierając do słabo przetartego bocznego traktu niestety utknął w zaspie. Mężczyźni (miejscowi starzy kawalerowie - według lokalnej opinii przedstawiciele powiększającej się z roku na rok grupy społecznej, skazanej na bezpotomne wymarcie) w czasie naszych zmagań z zaspą, zdążyli już porozchodzić się do domów. Mogliśmy liczyć tylko na siebie.

Czekało nas odkopanie pojazdu z zaspy i wypchanie go w koleiny traktu. Ku ogólnemu zadowoleniu za to niełatwe zadanie zabrał się z godnym podziwu, niezwykłym zaangażowaniem najmłodszy uczestnik naszej wyprawy. Ambitny myśliwy dzięki dużym możliwościom fizycznym w kilkanaście minut uwieńczył swoje dzieło odkopaniem z zaspy i wypchnięciem na drogę samochodu wraz z prezesem (swoim przełożonym), co po niedługim czasie, według krążącej po lesie wieści, pomogło mu w awansie na wyższy stopień wojskowy. Na miejscu, właścicielka przeznaczonej na sprzedaż nieruchomości w Okółku, najstarsza z rodzeństwa spadkobierców przyjęła nas gościnnie. Zarówno ona jak i my mieliśmy nadzieję na pomyślną transakcję, jednak do zakupu nie doszło, gdyż cena wywoławcza 300 milionów złotych, pomimo że w negocjacjach spadła o jedną szóstą, dla naszego koła łowieckiego i tak była za wysoka, gdyż dysponowaliśmy zaledwie 200 milionami. Okazało się też, że siedlisko może być nabyte jedynie wraz z dożywotnim zamieszkaniem w nim staruszki - matki spadkobierczyni. 

W drodze powrotnej, rozważając inne możliwości rozwiązania zakwaterowania koła łowieckiego, zatrzymaliśmy się przy leśniczówce –Szlamy, by odwiedzić leśniczego Kotowskiego, od niedawna członka naszej łowieckiej organizacji i zapytać go o zdanie. Nie zastaliśmy go jednak i ruszyliśmy do Brożanego, gdzie w oczekującym na likwidację baraku, który starszym ze znajomych leśników kojarzył się z gułagiem, po raz ostatni w tym gronie (w następnym roku prezes, a po nim i awansowany kolega odeszli z koła) towarzysko spędziliśmy resztę dnia. 

Przy kolacji prezes niepewny dalszej kariery w nowej sytuacji politycznej rozpoczął rozmowę o swoich planach emerytalnych, która przerodziła się w dyskusję o degradacji armii, tendencjach prowadzących do prywatyzacji lasów państwowych oraz związanej z tym niepewnej przyszłości pasjonującego nas łowiectwa. Później zainteresowanie towarzystwa przeszło na telewizyjny program z Orkiestrą Świątecznej Pomocy; przy grzanym piwie obejrzeliśmy go do końca, a następnie udaliśmy się na spoczynek, by w poniedziałek od rana realizować nowe plany - prezes z Ufnym wyjazd do Warszawy, a ja z Rycerzem całodzienny obchód obwodu. 

Jeszcze tej zimy wznowione przez nas negocjacje w sprawie kupna siedliska w Okółku zostały pomyślnie zakończone. Niedługo potem wybrałem się tam na kilka dni zimowego wypoczynku, połączonego z zapoznawaniem pobliskich łowisk. Ledwie widoczne w świeżym śniegu ślady, przecinające ogrodzone rozpadającym się sztachetowym płotem podwórze, doprowadziły mnie do pokrytej eternitem pobielanej chaty, stanowiącej pierwszą własną kwaterę naszego koła łowieckiego. Drzwi wejściowe były jednak zamknięte na klucz. Wydeptaną w śniegu ścieżką wkroczyłem na sąsiednie podwórze, za którym na wydzierżawionym skrawku ziemi, oddzielona płotem i zasłonięta budynkami gospodarskimi trwała od lat maleńka dacza Okońskiego. Gdy, spodziewając się spotkać tam starszych kolegów, udałem się ku furtce w ogrodzeniu, nieoczekiwanie zza płotu zaczął ujadać pies, a następnie doszedł mnie znajomy, chrapliwy głos Witolda Lewina:

- Wchodź śmiało, nie gryzie! – utwierdzający mnie w miłym odkryciu, że pomimo wcześniejszych planów koledzy jeszcze nie opuścili swojej kwatery. Po chwili Witold zaciągnąwszy się dymem z papierosa, przywiązał powarkującego mieszańca owczarka niemieckiego z posokowcem bawarskim do barierki pomiędzy słupami podtrzymującymi wysunięty nad werandą dach i podszedł do mnie. Witając się zakomunikował, że Okoński jest w baraczku i zaproponował żebym wszedł do środka, gdy tymczasem on schowa czworonoga i zaraz wróci. 

- Psu nie należy wierzyć – wtrąciłem, kierując się ku drzwiom znajomej budowli, podczas gdy on zabawnie wypuściwszy z płuc na mroźne powietrze jasny kłąb papierosowego dymu, podszedł do barierki i odwiązał smycz, by odprowadzić opierającego się pupila w głąb podwórza. Po chwili ze wzrokiem skierowanym na ujadającego wciąż psa, który nie dawał za wygraną i zapierając się łapami w śniegu usiłował rzucić się na mnie, wszedłem na werandę i zacząłem otupywać buty ze śniegu. 

Poruszony odgłosami Okoński z ożywionym uśmiechem na twarzy pojawił się na progu, powitał mnie lawiną miłych słów, a następnie znacznie słabszym niż dawniej uściskiem dłoni. Wyraźne oznaki emerytalnego wieku: pogłębione zmarszczki, siwizna, lekka pochyłość figury, pomimo wciąż dobrej jego kondycji fizycznej przypomniały mi o upływie lat naszej znajomości. Przygotowana do opuszczenia oryginalna myśliwska kwatera, z miniaturowym umeblowaniem i wyposażeniem oraz wysprzątanym wnętrzem, jak dawniej emanowała schludną przytulnością i spokojem rzadko bywających w niej statecznych lokatorów. Potoczywszy wzrokiem po zgromadzonych u progu bagażach, odezwałem się ze zdziwieniem w głosie:

- Cóż to ponowa, wyż, a wy na lufach do domu wracacie? - Na co Okoński właściwym sobie żwawym krokiem zbliżył się do półeczki z książkami, zgarnął z niej swoją saszetkę, wyjął pęk kluczy i obracając nimi w dłoni, odrzekł: 

- A no tak wyszło, prawie cały tydzień lało, a dziś wprawdzie zima jak się patrzy, ale musimy już wracać, bo jak wiesz nadal jestem czynny zawodowo - za to ty trafiłeś wybornie. 

Odgłosy przybliżających się po śniegu kroków, poprzedziły nadejście Lewina, który po starannym otupaniu butów na werandzie dołączył do nas. 

Na jego propozycję przysiadłem przy stoliku pod okienkiem. Widok okolicy z tchnącymi spokojem fragmentami puszczańskiego krajobrazu, trwającej w mocnym objęciu bezwietrznej wyżowej pogody nastrajał do dzielenia się z kolegami odczuwaną radością rozpoczynającego się wypoczynku. 

 - Prawdziwa zima nadchodzi. Wyż kontynentalny znad Rosji wypełnia się, co najmniej tydzień stabilnej pogody murowany, śledziłem go od tygodnia – oświadczyłem po chwili zadowolonym tonem, ale Lewin jedynie mruknięciem zdradzającym żal utraconej szansy zimowego polowania zaznaczył usłyszane racje. 

Koleżeńskie współczucie oraz obawa przed samotnym pobytem w nowej kwaterze zakłóciły mi satysfakcję z trafnej oceny czasu przyjazdu w puszczańskie zacisze. Po chwili, nie przerywając obserwacji rozległych, nastrojowych widoków okolicy, przypominających iście andersenowskie Królestwo Śniegu, ponownie pociągnąłem pogodowy wątek. 

- W Warszawie mokro było, gdy wyjeżdżałem, a tu jak widać już od kilku godzin pogoda się trzyma, drogę będziecie mieli dobrą. 

Koledzy nie wykazali jednak najmniejszego zainteresowania moją synoptyczną przepowiednią. Lewin milczał, a Okoński uporawszy się z kluczami, zerknął przez okienko, otworzył drzwi i zaczął wystawiać na werandę zgromadzone u progu podróżne torby. Wkrótce opuściliśmy z Lewinem pomieszczenie, w drzwiach rozległ się zgrzyt zamka, po czym Okoński schował klucz do saszetki i poprowadził nas ku podwórzu nabytego przez koło łowieckie siedliska. Okolica olśniona odblaskiem słońca wiszącego nisko za Strzelcowizną trwała w ciszy. Oprócz skrzypienia śniegu pod butami znikąd nie dochodził żaden odgłos. Od południowej strony w dole, rozpościerał się równinny krajobraz, przecięty ciemną wstęgą Czarnej Hańczy wijącej się pośród śnieżnej przestrzeni pól i łąk upstrzonych kępami trzcin. Pasmo drągowin za Strzelcowizną łączące się gdzieś ze ścianą starodrzewu za Okółkiem zamykały jasny obraz wydartej puszczy ziemi. Wspaniałe widoki, dzwoniąca w uszach cisza i rześkie balsamiczne powietrze nastrajały do milczenia.

Podążaliśmy nie odzywając się. Okoński z wyraźnym pośpiechem przygotowania do wyjazdu, pierwszy wkroczył na podwórze, otworzył bagażnik ustawionego przy schodkach myśliwskiej kwatery wartburga i przystąpił do wypełniania go bagażami. Asystując mu przy załadunku pomyślałem, by skorzystać z okazji spotkania z Lewinem, jednym z założycieli „Gon-u” i zapytać go o początki naszej łowieckiej organizacji. Świadomy tego, że nieodnotowana historia koła wraz z jej sędziwymi członkami niezauważalnie przechodzi do „krainy wiecznych łowów” postanowiłem dowiedzieć się o niej właśnie teraz od najbardziej wiarygodnego jej świadka. Przyświecała mi przy tym myśl, że gdyby pisany przekaz o przeszłości naszego koła łowieckiego urzeczywistnił się, to zarówno samo koło jak i wielu, zwłaszcza młodszych myśliwych z pewnością uniknęłoby szeregu nieporozumień, mnożących się błędów i wynikających z nich problemów. 

Wkrótce Lewin, podzielający ten pogląd, wynikający z rysujących się w ostatnich latach zaniedbań, do których należała pozostająca wciąż w sferze deklaracji i niespełnionej nadziei uchwała o wykonaniu kroniki „Gon-u”, z właściwą sobie pedanterią przytaczanych szczegółów zaczął opowiadać o początkach założonej wraz z nim przez kilku oficerów Sztabu Generalnego Wojska Polskiego na przełomie 1946/1947r. organizacji o nazwie „Mazowieckie Towarzystwo Łowieckie” - poprzedniku obecnego Wojskowego Koła Łowieckiego Nr. 325 „GON”. Liczące wtedy 22 członków towarzystwo, składające się wyłącznie z zawodowych żołnierzy, pełniących służbę w Sztabie Generalnym Wojska Polskiego i podległych mu instytucjach, rozpoczęło działalność, gospodarując na siedmiu dzierżawionych obwodach o łącznej powierzchni 50 tys. ha. 

Od początku przywiązywano dużą wagę do bezpieczeństwa i dyscypliny organizacyjnej polowań oraz dbano o koleżeńską atmosferę. Pomimo dużej różnicy stanowisk i stopni wojskowych nigdy nie dochodziło do napięć pomiędzy myśliwymi. Wyjazdy na powszechne wówczas polowania zbiorowe na drobną zwierzynę najczęściej odbywały się samochodami ciężarowymi, ze słomianym posłaniem pod plandeką. Źdźbła słomy prószące się z ubrań i przewieszonych przez ramiona zajęcy często znaczyły trasy powracających z polowań myśliwych, wzbudzając niemałe zainteresowanie mieszkańców stolicy. Rozkłady na polowaniach bywały takie, że w 15-16 strzelb strzelano po 100-150 zajęcy! Podobne osiągnięcia zdarzały się w wyprawach na kury, na których wielu kolegów w pojedynkę, bez psa pozyskiwało w ciągu dnia nawet po 40 ptaków. Z czasem zaczęto wprowadzać kultywowane przed wojną obyczaje łowieckie z pokotami, sygnałami łowieckimi i pasowaniem na myśliwego oraz organizować polowania wigilijne, a co pięć lat rocznicowe uroczystości koła. Urozmaiceniem myśliwskiej działalności była w tamtych latach współpraca ze szkołami, w ramach, której zakładano „Koła Przyjaciół Zwierząt”. Młodzież szkolna pomagała myśliwym w gromadzeniu karmy, uzyskiwanej zwłaszcza po obfitych urodzajach żołędzi i kasztanów, którymi dokarmiano zwierzynę podczas zim. Myśliwi rewanżowali się szkołom, wyjeżdżając na wieś, gdzie organizowali pogadanki oraz konkursy łowieckie z nagrodami i darami dla dzieci. W ten sposób wiele wiejskich dzieci mogło skorzystać z trudnego do zdobycia w tamtych czasach sportowego wyposażenia, a także odzieży i obuwia.

W 1964 roku towarzystwo, w wyniku podziału, otrzymało nazwę Wojskowego Koła Łowieckiego Nr 310, i gospodarowało na pięciu obwodach łowieckich w: Bulkowie, Uniecku, Gradzanowie nad Wkrą, Szulborzu Koty i Sinogórze. W niedługim czasie nastąpiła następna reorganizacja i koło podzieliło się na „Leśne” i „Polne”; z czego do „Polnych” przystąpiło 22, a do „Leśnych” 16 oficerów - naszych poprzedników, (z których narrator Witold jest dziś najstarszym członkiem założycielem). Stosownie do liczby członków koła, wybrano zarząd, komisję rewizyjną i zaprezentowano projekt statutu przewidziany do zatwierdzenia na następnym walnym zgromadzeniu. Numer koła „Leśnego”, został przydzielony przez Łowczego Ministerstwa Obrony Narodowej, a z inicjatywy jednego z członków, kolegi Kocana do nazwy dodano słowo „Gon”. Tak, więc po zatwierdzeniu 19 marca 1964 r. statutu koła przez Warszawską Wojskową Radę Łowiecką zostało ono przyjęte do Polskiego Związku Łowieckiego i wpisane do rejestru kół łowieckich pod numerem 23/RL-II-11/22/64 oraz nazwą Wojskowe Koło Łowieckie 325 „Gon” z dwoma obwodami łowieckimi. 

Bliższy obwód, obejmujący miejscowości: Szulborze, Zaręby Kościelne i Andrzejewo w powiecie Ostrów Mazowiecka do dziś pełni funkcję obwodu polnego, a drugi - Sinogóra w nadleśnictwie Żuromin był obwodem typowo leśnym.

Obwód polny należał wtedy do najzasobniejszych w Polsce w zwierzynę drobną, lecz wprowadzenie pestycydów do upraw polnych (głównie do walki ze stonką ziemniaczaną) oraz „zima stulecia” na przełomie lat 1969/1970 przyczyniły się do załamania populacji zajęcy i kuropatw.

Obwód żuromiński zaś od samego początku nie był zasobny w zwierzynę grubą, w związku, z czym postanowiono rozpocząć starania o lepszy, w Puszczy Augustowskiej.

Sprawę sfinalizowano przy wsparciu Powiatowej Rady Narodowej w Sejnach. Wydzierżawiony w nadleśnictwie Czarna Hańcza Obwód o numerze 31 okazał się uroczy, ale bardzo ubogi. Oprócz kilku łosi będących wtedy pod ochroną, na ponad 8000 ha było w nim zaledwie po kilkanaście jeleni i dzików.

Na podstawie szacowania przeprowadzonego przez Okręgowy Zarząd Lasów Państwowych w Białymstoku w 1979 r. określono pojemność tego obwodu, teraz już pod numerem 92, na: 20 łosi, 75 jeleni, 100 saren, 55 dzików. W wyniku liczenia zwierzyny przez leśników w 1986 r. określono stan zwierzyny na; 16 łosi, 60 jeleni, 65 saren, 4 wilki, 2 rysie, 20 głuszców, 50 cietrzewi i 10 dzików. Późniejsze inwentaryzacje prowadzone różnymi metodami dawały tak niewiarygodne wyniki, że nie nadawały się do publikacji. Aktualnie obwód łowiecki koła w Puszczy Augustowskiej obejmuje część nadleśnictwa Pomorze z leśnictwami Okółek, Dworczysko, Rygol, Muły i Szlamy.

Od czasu, gdy obwód żuromiński w wyniku zmian administracyjnych przeszedł do Nadleśnictwa Lidzbark Welski, dla koła nastąpiły trudne czasy, gdyż szkody liczone globalnie na całe nadleśnictwo dzielono wówczas proporcjonalnie do dzierżawionych powierzchni, co spowodowało, że odszkodowania sięgały 90-100 tys. złotych, przy wpływach z pozyskanej zwierzyny wynoszących zaledwie trzecią część wartości odszkodowań. Koło nie było w stanie podołać takiemu obciążeniu finansowemu, a wynikłe z tej sytuacji zobowiązanie spłacono członkowską pożyczką wynoszącą średnio po 2 tysiące złotych, stanowiących wówczas równowartość miesięcznej pensji oficera Wojska Polskiego. W 1978 r. po spłaceniu wszelkich należności, koło zrzekło się obwodu „żuromińskiego”, który przeszedł w dyspozycję Ministerstwa Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego.

W ratowaniu trudnej sytuacji finansowej koła dużym wsparciem okazał się zasobny w zwierzynę drobną obwód polny, w którym odławiano dużo zajęcy. W pracy tej największe zaangażowanie wykazał, nieżyjący już kolega Strojek. Przez szereg lat sytuację finansową Gonu ratowały polowania dewizowe, najpierw na byki jelenie, a w późniejszym okresie również na kuropatwy. Życzliwa współpraca z leśnikami i miejscową ludnością przekładała się na koleżeńską atmosferę podczas pobytów myśliwych na łonie Puszczy Augustowskiej. Prywatnych pojazdów samochodowych wówczas prawie nie było i przy dowozie tusz zwierzyny do punktu skupu w Augustowie koło korzystało głównie z transportu nadleśnictwa. 

W relację Witolda, o zakwaterowaniu koła w Puszczy Augustowskiej wpisuje się i moja myśliwska historia z przebywaniem w tzw. hotelu robotniczym w Brożanem. Wdzięczne wspomnienie o tamtej nieistniejącej już kwaterze zachowało się w pamięci wielu starszych myśliwych, głównie za sprawą strażnika łowieckiego Jana Bystrego - rzecznika naszych interesów, który pomimo wielu niedostatków dbał o wszystko ku naszemu zadowoleniu. Opierając się na faktach historycznych mogę dodać też, że koło nasze oprócz działalności typowo myśliwskiej i rekreacyjnej, dbało o podnoszenie umiejętności strzeleckich fundując swoim członkom coroczne zajęcia na strzelnicach, zwłaszcza ze strzelaniem do rzutków.

Wielu z kolegów uzyskiwało wysokie wyniki w zawodach strzeleckich na szczeblach Polskiego Związku Łowieckiego, Ludowego Wojska Polskiego i województwa, a nawet na Igrzyskach Olimpijskich w Helsinkach w 1952 r. Kronika Sportu Polskiego we wspomnieniu o zmarłym 10 grudnia 2009r. koledze Stanisławie Frydrychu, który reprezentował tam Polskę podaje: „Uznany autorytet światowego strzelectwa, wieloletni, wybitny członek komisji strzelania do rzutków, współtwórca obowiązujących do dziś regulaminów, pułkownik WP, honorowy prezes Polskiego Związku Strzelectwa Sportowego. Jako jedyny Polak uhonorowany Niebieskim Krzyżem Międzynarodowej Federacji Strzelectwa Sportowego i Złotym Medalem Europejskiej Konfederacji Strzeleckiej”. Kolegów o podobnych życiorysach było w naszym kole jeszcze kilku.

Opowieść Lewina trwałaby zapewne jeszcze jakiś czas, ale Okoński zakończył już załadunek oraz przygotowanie do podróży i niecierpliwie dopieszczając wartburga to przecieraniem szyb, to przekładaniem czegoś w środku, co chwila ponaglał kolegę do wyjazdu. Kiedy Witold skończył opowiadać i zapalił papierosa, zapytałem go, ile to już lat upłynęło od tamtego czasu, gdy wspólnie odwiedziliśmy terenowego nadleśniczego Janowicza? Zanim zapytany, przyglądając się pobielonemu, przysadzistemu budynkowi rysującemu się w tle ciemnego pasma boru przetkanego rzadką zabudową Okółka, zdążył obliczyć czas miniony, jego towarzysz odpowiedział, że nasz wspólny znajomy od dawna jest na emeryturze i tu nie mieszka. 

Dostrzegając coraz większy pośpiech Okońskiego, podziękowałem obu kolegom za towarzystwo i z zamiarem uwiecznienia naszego spotkania na miejscu pierwszej należącej do koła łowieckiego posiadłości, udałem się do swojego samochodu po aparat fotograficzny. Zanim koledzy usadowili się w wartburgu sfotografowałem się wraz z nimi, a później zrobiłem im kilka zdjęć, rejestrujących końcówkę naszego inauguracyjnego spotkania w nowym otoczeniu zakupionego przez koło siedliska, ożywianego snującymi się nad wsią tu i ówdzie nikłymi strużkami dymów. Wreszcie Okoński wskazał mi schowek z kluczami do wszystkich drzwi naszego gospodarstwa, po czym ściskając dłoń na pożegnanie, zauważył:

- No to trafiła ci się pogoda, a zaraz po nim Lewin dodał:

- Znów mu się udało. 

- Owszem, na to wygląda – zgodziłem się z zadowoleniem, a gdy ruszyli i wartburg minął wąską przestrzeń pomiędzy drewnianymi budynkami podwórza i przyhamował przy wyjeździe na drogę, pożegnalnym błyskiem flesza zakończyłem koleżeńskie spotkanie i wszedłem do sieni.

Z niedomkniętych drzwi dużego pokoju rzucał się w oczy surowy widok pomieszczenia wypełnionego znajomym wyposażeniem. Stare koszarowe łóżka, metalowe szafki, drewniane skrzynie należące do części starszych myśliwych oraz inne drobne rzeczy przywiezione ze zlikwidowanej kwatery i rozmieszczone zupełnie jak tam przemawiały swojsko i przyjaźnie. Przybyłe ze sprzętami zapachy spalonego prochu, oliwy do konserwacji broni oraz inne tamtejsze wonie, które zdążyły zadomowić się w stęchliźnie nabytej przez koło, od dawna nieużywanej wiejskiej chaty, ożywiły wspomnienia Brożanego.

Przedmioty, pochodzące z poprzedniej kwatery, przywodziły wspomnienia polowań, zwłaszcza zimą na wilki, najbardziej emocjonujących ze wszystkich spotkań z miejscową przyrodą. Znajome połamania, pogięcia, podrapania czy okopcenia sprzętów, przypominały myśliwskie pobyty w nieistniejącym już lichym leśnym baraku. Duży, obłożony opałowym drewnem kaflowy piec, stojący po prawej stronie wejścia, zdawał się zachęcać do rozpoczęcia jego codziennej obsługi – zupełnie jak było w Brożanem. Lustrując pokryte pofałdowaną, wyblakłą tapetą, cienkie, grubości jednego pustaka ściany, z tkwiącymi w nich nieszczelnymi oknami, oraz zastępujący strop, pomalowany na biało sufit z pilśniowych płyt, zdałem sobie sprawę, że palenie w nim będzie moim podstawowym zajęciem podczas pobytu w tej rachitycznej, przewiewnej chacie. 

Z nostalgicznej kontemplacji o myśliwskiej przeszłości szybko wytrącił mnie wypełzający zewsząd i przyprawiający o dreszcze chłód. Należało niezwłocznie zaczynać palenie w piecu i kuchni. Słońce już nisko wisiało nad lasem i słupki rtęci w umieszczonych naprzeciw siebie naokiennych ramach termometrach szybko spadały po czerwonych skalach, przynaglając do przygotowania noclegu. 

Stadko sikorek, uwijających się za oknem w rozłożystych konarach wiekowych jabłoni, zachęcająco nastrajało do pracy. Szopa z drewnem przywitała mnie widokiem sporej ilości oczekujących na pocięcie szczap oraz rozwieszonych na belkach, przywiezionych z Brożanego fladr. Ptaszki, żwawo skacząc po gałęziach raz z jednej, raz z drugiej strony mojej trasy po drewno i z powrotem, z zadziwiającym mnie zainteresowaniem przypatrywały się temu, co robię. Wspomniałem na kryzysowy okres ptasiej społeczności i wyniosłem im szczodry poczęstunek. Szczęknięcie furtki w płocie od strony sąsiedniego podwórza oznajmiło nadejście Witalisa Polanisa, który wolnym krokiem wyłonił się zza rogu budynku i podszedł do mnie wesoło zagajając: 

- A to ja po samochodzie poznał, kto przyjechawszy. 

- Miło będzie porozmawiać panie Witku, pomieszkamy sobie kilka dni jak sąsiad z sąsiadem – rzekłem, podając mu rękę i zapraszając do środka. 

Mój gość nic nie powiedział, wszedł do sieni, starannie oczyścił zaśnieżone buty, po czym przeszedł do kuchni, przysiadł przy stole i zapaliwszy papierosa zaczął rozmowę od informacji o szczegółach myśliwskiego kwaterunku. Pokrótce opowiedział o drewnie opałowym, studni, wychodku, itp., a następnie o planie łowieckim oraz nowym, kontrowersyjnym obowiązku znakowania zwierzyny. 

Polanis - kuzyn i najbliższy sąsiad byłych właścicieli zakupionego przez koło łowieckie siedliska, opiekował się nim i zapoznawał przybywających tu myśliwych z miejscową rzeczywistością. Od niedawna pełnił też funkcję strażnika łowieckiego. Słuchałem go rozpalając w piecu i kuchni i urządzając się na nowym miejscu. Paleniska coraz głośniej przemawiały raźnym dudnieniem ognia i miłe ciepło szybko wypełniało głuche, zimne pomieszczenia rachitycznego budynku, rozgrzewając moją nadzieję na przyjazne kontakty z mieszkańcami pobliskiej, rzadko zaludnionej okolicy.

Widoczna gospodarska troska świeżo zatrudnionego pracownika koła łowieckiego nastrajała do rozmowy. Wypalając kolejne papierosy, Polanis kontynuował relację o sytuacji łowieckiej koła. Zmartwiony brakiem pieniędzy na dokarmianie zwierzyny już na początku zimy, wyjaśnił, że wydatki poniesione na transport otrzymanych za darmo z cukrowni wysłodków buraczanych, których żadna zwierzyna nie brała, przewyższyły cenę zakupu pięciu ton ziarna – ilości wystarczającej w ubiegłym roku na utrzymanie dzików. Niedokarmiane watahy już po pierwszych mrozach wyniosły się z naszego obwodu łowieckiego, a plan odstrzałów od wielu lat przyjmowany na wyrost, tym razem również był nie do wykonania, co prowadziło do kar, przerastających szczupły budżet koła. Zachodzące słońce niskimi promieniami wślizgiwało się przez kuchenne okno, mobilizując mojego rozmówcę do obrządku swojej trzody. Zakończywszy opowieść wspomnieniem ostatniego rykowiska i historią o swoim padłym koniu, którego padlinę wykorzystał jeden z nowych członków koła, strzelając przy niej wilka, Polanis dokończył piwo i ze słowami „Darz Bór” poszedł nakarmić nowego konia i psa. 

Szybko zakończyłem palenie oraz urządzanie się w mniejszym z dwóch pokoi i pełen nadziei na udany kilkudniowy pobyt z zapoznawaniem nieznanych mi jeszcze łowisk, zacząłem szykować się na wyprawę do lasu. 

O zmroku udałem się ku łowisku znanemu pod nazwą „Za rzeczką”. Ta położona w południowo-zachodniej części dzierżawionego przez koło obwodu łowieckiego, odległa o dwa kilometry na północny wschód od kwatery nizinna enklawa, leżąca w załamaniach leniwie broczącej ku Czarnej Hańczy rzeczki, zasilana wieloma bagiennymi ciekami wodnymi i otoczona sosnowo- świerkowym drzewostanem, dopiero od kilku lat była zagospodarowana łowiecko. 

Trudno dostępny, zarośnięty liściastymi drzewami, samosiejkami i bujnymi trawami matecznik przyciągał zwierzynę płową i dziki. Trzymały się tu również drapieżniki; wilki, lisy, kuny, jenoty oraz wiele gatunków ptaków, a wśród nich drapieżniki skrzydlate, w tym gniazdujące opodal orły. Gwiazdy gęstym mrowiem sypały się nad wąskim prześwitem pomiędzy czarnymi koronami drzew, gdy dochodziłem do pierwszego skrzyżowania dróg, z których jedna prowadziła w dół ku rzeczce. Po kilku minutach widok wyłaniającej się spoza starodrzewu, porośniętej pasmem zarośli halizny, rysującej się na tle łuny nad Grodnem, oraz narastający szum przeciekającej w oddali wody, utwierdziły mnie w przekonaniu, że dochodzę do celu. Za szemrzącym wodnymi strużkami drogowym przepustem trakt rozwidlał się. Z jego lewej strony rzucała się w oczy otoczona sosnowym młodnikiem, lśniąca w odblasku gwiaździstego nieba polanka.

Zatrzymałem się w najszerszym prześwicie pomiędzy drzewami, by ocenić możliwość dalszej wędrówki w pierwszym obchodzie nieznanej mi okolicy. Na wypełnionym konstelacjami gwiazdozbiorów bezchmurnym niebie szybko odnalazłem migającą niemalże nad głową Kasiopeję i dolną część Wielkiej Niedźwiedzicy, po czym podbudowany nadzieją dobrej orientacji w terenie, sięgnąłem po lornetkę i obejrzałem polankę. 

Wyraźny kształt znanej z opowiadań pochylonej ambony, zarysowany nad cieniem rzucanym przez młodnik na wschodni skraj polanki upewnił mnie, że jestem przy poletku „Za rzeczką”. Nieprzetartą, około kilometrową boczną dróżką mogłem wyruszyć w głąb puszczy ku przejezdnej berżnickiej linii prowadzącej do Kurzeńca. Po kilku minutach, podążając ledwie widocznym śladem kolein, zacząłem odczuwać pierwsze objawy zmęczenia i uświadomiłem sobie, że osiągnięcie powziętego zamiaru może okazać się niemożliwe ze względu na przeszkody takie jak odległość, mróz i zaśnieżone drogi. Mimo obawy o skutki dalszej wędrówki, sygnowanej coraz głośniej skrzypiącym pod butami śniegiem oraz narastającymi na wąsach soplami lodu, dotarłem do szeroko odśnieżonego zakrętu na berżnickiej linii, wiodącej aż do tej patriotycznej miejscowości na północnym obrzeżu puszczy.

Rozejrzawszy się po rzadkim sosnowym starodrzewie, upstrzonym jałowcowym podszytem, dostrzegłem, jakże podniecające myśliwego, liczne ślady migracji zwierzyny oraz wygrzebane spod śniegu łaty jagodników i wrzosów. Coraz więcej światła z usianego gwiazdami firmamentu przebijało na spód lasu, podnosząc nadzieją na intrygującą nocną przygodę. Wędrując po nieznanych leśnych przestrzeniach w około godzinę wolnym krokiem dotarłem do zaplanowanego Kurzyńca, zwanego też gibiańską drogą, gdzie nasilający się, zapierający oddech mróz oraz marznięcie kończyn zmusiły mnie do powrotu na kwaterę. Przyśpieszonym krokiem podążyłem do Okółka.

Odległy widok chmary jeleni podciągających ku wiejskim oziminom zatrzymał mnie na skraju lasu. Uzbrojonym w lornetkę wzrokiem, przeczesywałem ostatni odcinek powrotnej drogi, tzw. linii Składaka, przy której niespodziewanie w cieniu oblanego księżycową poświatą, przydrożnego dębu, dostrzegłem ciemny kształt przypominający zaczajonego starego basiora. Zwierz śledził przemierzające nadrzeczny skraj puszczy jelenie. Intuicyjnie zatrzymałem się i skupiłem uwagę na jego groźnie wyglądającej, wtopionej w otoczenie sylwetce. Czując na sobie słaby ciąg powietrza od rzeki, ostrożnie ruszyłem ku zagadkowemu osobnikowi, który jeszcze nie reagował na moje zbliżanie. Stopniowo uświadamiając sobie, że to nie wilk, zacząłem kojarzyć jego pełne kształty z ulubieńcem naszej sąsiadki Teresy Chlebowskiej, wiekowym już, większym od owczarka niemieckiego mieszańcem pilnującym kilku zagród.

Wypowiedziane przeze mnie szeptem słowo Reks, ponury osobnik skwitował krótkim, nerwowym poruszeniem uszu i obróceniem głowy w moją stronę, co wydało mi się potwierdzeniem przypuszczenia, że to pies Chlebowskiej. Wabiony łagodnym głosem jednak nie poruszył się i nie wykazał najmniejszej oznaki pozwolenia na zbliżenie się do siebie. Kiedy nie spuszczając go z oka ostrożnie postąpiłem o krok, krótkie warknięcie i nerwowe poruszenie uszami zatrzymało mnie w miejscu. Wyczuwając emanującą z niego pewność siebie i grozę, wycofałem się i ruszyłem w drogę. 

W pobliżu stodółki naszego siedliska usłyszałem chrzęszczenie śniegu łamanego łapami podążającego za mną Reksa. Wkrótce przygotowałem mu poczęstunek, a na drugi dzień, zawarłem z nim bliższą znajomość.

Warszawa, 1996 r.

Polowanie na byka

Zbliżający się koniec sezonu polowań na byki jelenie, jak co roku ujawnił w naszym kole łowieckim problem z wykonaniem planu odstrzałów. Gdy bezowocnie poszukujący od kilku dni ochotników do ratowania sytuacji łowczy zadzwonił do mnie, chętnie przyjąłem propozycję wyjazdu do puszczy. Perspektywa zimowego polowania z kilkudniowym pobytem w leśnej głuszy, dobrze wpisywała się w moje oczekiwanie na bliskie wezwanie do półrocznego kontraktowego zatrudnienia na morzu. Po zapoznaniu się z obiecującymi prognozami ulubionej światowej stacji pogodowej w Offenbach, 21 stycznia milenijnego roku z rana wyruszyłem w drogę.

Dzień był dogodny do jazdy; bezchmurny, mroźny i bezwietrzny, ale na miejsce dotarłem dopiero wieczorem. Po drodze, na znanym z wypadków, prostokątnym zakręcie w Szczucinie, mój samochód pomimo znacznej ostrożności jazdy poniosło po lodowej nawierzchni i wylądowałem na metalowej barierze oddzielającej szosę od chodnika, tuż obok grupki mieszkańców tej małej podlaskiej miejscowości, przywykłych do podobnych zdarzeń. Mocna konstrukcja chevroleta nie wytrzymała jednak uderzenia o przydrożną barierę i zablokowane szyną zderzaka prawe przednie koło, nie pozwalało ruszyć z miejsca. Zaabsorbowani zdarzeniem mężczyźni, jak to w tamtych stronach jest jeszcze w zwyczaju, od razu bezinteresownie przystąpili do pomocy w uruchomieniu samochodu, zepchnęli go na pobocze szosy, a po tym zaproponowali wniesienie pozwu do sądu przeciwko miejscowemu zarządowi dróg publicznych, który od lat nie dba o bezpieczeństwo na drodze, nie prostuje najgorszego na trasie z Warszawy do Augustowa zakrętu i nie posypuje niczym oblodzonej jezdni. Na poparcie swojej propozycji przytoczyli też wiadomości o powtarzających się zwłaszcza zimą wypadkach takich jak mój, które skłoniły wielu poszkodowanych do szukania sprawiedliwości w sądzie, i już wygranych przez niektórych procesach o odszkodowanie. 

Po stwierdzeniu, że uszkodzony pojazd mimo dużego ograniczenia prędkości nadaje się do jazdy, powziąłem zamiar zajęcia się stroną procesową w przyszłości, a tymczasem biorąc pod uwagę znaczne opóźnienie w podróży, poprzestałem na dopełnieniu formalności powypadkowych, by przed nocą dotrzeć do celu.

W pobliskim posterunku policji, usytuowanym kilkadziesiąt metrów od miejsca zdarzenia, funkcjonariusz bezzwłocznie zajął się moją sprawą i wkrótce po zakończeniu służbowej procedury, podniesiony na duchu okazaną życzliwością miejscowego społeczeństwa, pożegnałem się z policjantem, wsiadłem do uruchomionego pojazdu i powoli ruszyłem na Augustów. Mijając, należący do zarządu dróg publicznych odrapany budynek po lewej stronie szosy, postanowiłem zgłosić tam swoje obiekcje.

Urzędnik tej instytucji na moje oświadczenie o planowanym pozwie do sądu w sprawie odszkodowania zareagował wyuczoną prezentacją zeszytu z zapisami pracy piaskarek, które rzekomo miały tego rana posypywać nawierzchnię zakrętu. Wkrótce zrozumiałem, że dalsza rozmowa nie miała sensu i około południa prawie pustą i bez większych zakrętów drogą udałem się do Augustowa. 

Kiedy po dwóch godzinach dotarłem na tamtejszy rynek, podobnie jak w Szczucinie stanem mojego samochodu zainteresowali się uczynni mieszkańcy miasteczka. Ich bezinteresowna życzliwość sprawiła, że niebawem z adresem poleconego warsztatu samochodowego trafiłem do jego właściciela, który po ustaleniu zakresu prac i ceny naprawy, zlecił współpracownikom rozpoczęcie remontu, a sam odwiózł mnie do Okółka. 

Wieczorem rozpocząłem swój kolejny pobyt na łonie Puszczy Augustowskiej. Było bezwietrznie, cicho i mroźnie. Z wnętrza mizernej, podszytej wiatrem i wymagającej remontu chaty, jeszcze wyraźniej niż przy pierwszym moim pobycie, ziało przyprawiającym o dreszcze chłodem. Wyziębione pomieszczenia zdążyły naciągnąć wilgoci, która kwiecistymi wzorami rysowała się na szybach okien, oraz połyskiwała tu i ówdzie w lodowych zmarzlinach na pilśniowych płytach stropu i w załamaniach cienkich ścian, wykonanych z betonowych pustaków. Od razu wziąłem się do palenia w piecu i kuchni, a później opróżniwszy wiadro wypełnione bryłą lodu poszedłem do studni Polanisa po wodę. 

Białostocki program polskiego radia, płynący z odziedziczonego po byłych właścicielach starego odbiornika radiowego, towarzyszył mi przy urządzaniu się w mniejszym pokoju przemarzniętej kwatery, której zaokienny termometr wskazywał około dwanaście stopni poniżej zera. Wkrótce pojawili się moi pierwsi goście. 

Polanis wraz ze swoim szwagrem Leszkiem Makowskim, sołtysem Okółka przybyli po przywiezione przeze mnie wynagrodzenie za świadczone przez nich dla naszej organizacji usługi. Wypłaciwszy im należne pieniądze, zagaiłem o sytuacji łowieckiej, a w tym i o niedawno postawionej przy linii obrębowej ambonie, którą moi rozmówcy zalecali odwiedzić. Po kilkunastu minutach spotkania sąsiedzi udali się do swoich domów, a ja po wypaleniu się resztek drewna w paleniskach wyruszyłem w las. Ambitny zamiar zrealizowania apelu łowczego o ratowanie zagrożonego planu odstrzału byków jeleni, pomimo późnej pory skłaniał do wyruszenia na obchód najbliższych łowisk. 

W drodze towarzyszył mi Księżyc w pełni. W młodnikach tropy na śniegu były jeszcze widoczne. Ostre, skrzypiące odgłosy kroków niosły się daleko. Nie oczekując bezpośredniego spotkania ze zwierzem, raźnym marszem w około godzinę doszedłem do wysokiej ambony na obrębowej linii, czując narosłe na wąsach sople lodu. Pionowa drabina i duży prześwit pod dachem budowli odstręczająco podziałały na mój podjęty wcześniej zamiar zajęcia w niej miejsca. Na pobliskim nęcisku rozpoznałem ślady żerowania lochy z warchlakami, które odwiedziły zlustrowane przeze mnie po drodze poletko „Za rzeczką” oraz nieliczne tropy saren. Śladu jeleni jednak nie było. Mróz coraz głębiej przenikał ciało. Rozejrzawszy się po okolicy, postanowiłem wracać. Malownicze, olśnione księżycową poświatą ośnieżone sosnowo -świerkowe drzewostany przy berżnickiej drodze towarzyszyły mi w wędrówce do gajówki zwanej Janczulką, a od niej przez las i wieś do kwatery. 

Dochodząc do podjazdu na podwórze gajówki, zamieszkiwanej przez wdowę z dziećmi po tragicznie zmarłym leśniku, nieoczekiwanie usłyszałem pobrzękujące dźwięki nadjeżdżającego roweru. Po chwili zza zakrętu drogi na mocno wyeksploatowanym rowerze z przywiązaną do ramy siekierą wyłonił się nieznany mi wysoki, szczupły mężczyzna. Na kilka kroków przed podjazdem nieznajomy zatrzymał się, zsiadł z roweru i zmierzywszy mnie wzrokiem, odezwał się miejscową śpiewną gwarą:

- Z polowania? 

- Od Obrębowej linii ciągnę, ambonę tam postawili, ale letnią – odpowiedziałem, po czym tamten, spoglądając na mój sztucer i lornetkę oznajmił, że ostatnio w tamten rejon, zwany Ostępem wpuszczono do lasu 12 wilków.

Na pytanie o szczegóły tego dziwnego wydarzenia leśnik nic nie powiedział i po krótkiej wymianie zdań ruszył do gajówki. Był to, jak później się dowiedziałem, samotnik drwal, od pewnego czasu kwaterujący u wdowy. Odprowadzałem go wzrokiem do przesłoniętego krzakami, otoczonego sosnowym borem siedliska. Po kilku minutach smukła, wsparta rowerem, wydłużona cieniem sylwetka drwala znikała w czeluściach podwórza pokrytego cieniami drzew, rzucanych przez księżycową poświatę, od lat domagającego się gospodarskiej ręki, a ja ruszyłem dalej. 

Kwatera dzięki bezwietrznej pogodzie jeszcze nie wyziębła; w kuchni i w zajętym przeze mnie na sypialnię mniejszym pokoju było ciepło. Po sennych spotkaniach ze zwierzętami i znajomymi zakątkami puszczy, obudziłem się około dwie godziny przed świtem, dobrze wypoczęty. Za oknem panowała jasna, gwiaździsta noc z dwudziestodwustopniowym mrozem. Zarówno kuchnia jak i przyległa do niej kaflowa ściana, przy której stało moje łóżko wyziębły doszczętnie. Widoczne w świetle żarówki smużki pary z oddechów unosiły się skośnie ku nieszczelnościom okna. Z włączonego radia usłyszałem zabawne zwierzenie starszego mieszkańca Podlasia, który rozpoczął przeprowadzany z nim wywiad melodyjnym zaśpiewem: „a mnie się przyśniło, co ja wylądował na Księżycu”. Słuchając wesołych opowieści dziadka, udałem się do kuchni by rozpalić ogień. Myśli o stracie czasu na palenie i cennym cieple, ulatniającym się podczas planowanego porannego podchodu za jeleniami, doprowadziły mnie do zmiany wcześniejszego zamiaru. Postanowiłem ogrzewaniem kwatery zająć się po powrocie z lasu, a tymczasem napić się gorącej herbaty i wyruszyć w drogę. Po kilku minutach od wyjścia z domku, oswoiłem wzrok z panującym w lesie półmrokiem i pewnie krocząc ku nowej przygodzie wyszedłem na znaną już linię oddziałową, prowadzącą ku łowiskom środkowej części obwodu. Towarzyszące mi w drodze fragmenty gigantycznego atlasu wszechświata, migocącego w wąskich prześwitach pomiędzy koronami sosen i świerków, rozszerzonych gdzieniegdzie oszronionym czubem brzozy, kierowały myśli ku tajemnicom lazurowego nieba. Dochodząc do łowiska o nazwie Poproch, zauważyłem pierwsze oznaki przedświtu, rysującego się nad wschodnią częścią obwodu łowieckiego. Odblask nocnej poświaty ustępował brzaskowi słońca, otwierającego widnokrąg gdzieś nad białoruską granicą. Blada Wenus chowała się w czubach sosnowego starodrzewu otaczającego zrąb w pobliżu ambony zwanej Majakiem. 

Coraz odleglejsze, nieruchome starodrzewy, drągowiny i młodniki wynurzały się z mroku, prezentując powiększającą się głębię obrazów i barw leśnego krajobrazu, rozjaśnianego poranną zorzą. Żaden odgłos ani ruch nie zakłócił uroczystej ciszy panującej wokół monotonnej białej przestrzeni, wprawiającej w zadumę nad fenomenem poranka z którym po raz pierwszy spotkałem się w leśnej głuszy. Odczucie spokoju i swobody, wypływające z tchnącego magią niezmąconej natury otoczenia, trzymało mnie w miejscu. W pewnej chwili poczułem się tak jakbym przez całe życie czekał na to osobliwe spotkanie i uświadomiłem sobie, że te niepowtarzalne, uwalniające od zgiełku świata chwile stają się dla mnie ważniejsze niż dotychczasowe emocje, towarzyszące uganianiu się za zwierzęcymi trofeami. Na polowaniu bowiem, jak wielu już doświadczyło, najcenniejsze jest to, czego nie można powtórzyć, choćby się najbardziej chciało i wcale nie musi to być spotkanie ze zwierzem. Zgodnie z tym, co pisze wrażliwy myśliwy Jan Edward Kucharski w swojej książce pt. Przyniesione z lasu – „Jeśli prozę myśliwskiego życia stanowi samo spotkanie zwierzyny, błyskawiczny refleks i celny strzał, to jej poezją będzie zawsze najtrudniejsze do wyrażenia obcowanie z naturą”.

Po kilku minutach lustrowania coraz jaśniejszej panoramy lasu, na skraju sosnowego młodnika dostrzegłem zmierzwiony kopytami chmary jeleni śnieg i wytrącony z rozmyślań wzbudzonych niepowtarzalnymi efektami zimowego przedświtu w puszczy, skrajem zrębu udałem się ku gibiańskiej drodze. Jeszcze nie doszedłem do tropów chmary, gdy nagle na skraju sosnowego młodnika zaszeleściły gałęzie, posypał się śnieg. Przyczajona chmara jeleni runęła w lewo, znacząc trasę ku wąskiemu tunelowi wchodzącemu w młodnik strząsanym z drzewek śniegiem i oddalającymi się odgłosami forsowania gęstwiny. 

- A więc są, pomyślałem z ożywieniem, śledząc za niknącymi w pobliskim starodrzewie, galopującymi osobnikami, usiłując dostrzec wśród nich byka. Żadnego poroża jednak nie zauważyłem i po chwili, pochylając się nad świeżymi tropami, stwierdziłem, że dorosłego samca w niej nie było. Jasność poranka sprzyjała poszukiwaniu jeleni, ale mój organizm jakby pod wpływem pierwszego niepowodzenia, ostro zareagował szczypaniem w marznących nogach. Wychodząc na dróżkę wraz z resztkami śniegu, otrząsnąłem się z kontemplacyjnych rozmyślań nad porannym misterium natury i postanowiłem skorzystać z pobliskiego paśnika z sianem, by rozetrzeć stopy. Po drodze, w plątaninie zagęszczających się śladów jeleni, saren i łosi dostrzegłem głębokie, zaokrąglone tropy interesujących mnie byków. 

Podczas gdy, siedząc na sianie podbudowany nadzieją na spotkanie z potencjalnym medalowym osobnikiem, rozcierałem zmarznięte nogi, leśną ciszę zakłóciło krótkie smagnięcie nieruchomego powietrza. Nieoczekiwanie tuż obok siebie, pośród porozwłóczonego po śniegu siana dostrzegłem stadko sikorek czubatek. Ruchliwe ptaszki z wesołym świergotem, przeskakując z miejsca na miejsce i zabawnie kręcąc zwieńczonymi szarymi czubkami główkami, świdrowały mnie wzrokiem, umilając krótki odpoczynek. Dość szybko pozbyłem się drętwienia stóp, po czym ruszyłem w kierunku znajomego łowiska na Wiercholszynie, dokąd od paśnika wiodły tropy byków.

Na gibiańskiej drodze natrafiłem na świeże przejście watahy wilków zbliżającej się ku wsi i udałem się za nimi w kierunku Dworczyska. Podążając bezdrożem, po kilku kilometrach wśród podmuchów mroźnego wiatru, wyłowiłem pierwsze odgłosy wsi. Niebawem wyszedłem na skraj rozległej, śródleśnej łąki w łowisku Puchanne, gdzie nad brzegiem głębokiego rowu, przez który przeszły wilki, jeszcze silniejszy wiatr uzmysłowił mi niesione lodowatym powietrzem zagrożenie i udałem się w powrotną drogę. Wracając przez Dworczysko i Okółek, spoglądałem na upstrzone śladami żerujących jeleni obsiane żytem pola i badałem ich przejścia, ale tropów byka nigdzie nie było. 

Odpoczynek po długiem porannym podchodzie zajął mi kilka godzin. Przy dobrze znanych zajęciach zapewniających znośne warunki pobytu w kwaterze przeczesywałem w myślach dawno nie odwiedzane zakątki puszczy, planując następne leśne wędrówki. Coraz bliższy mi, wesoły, pełen radości i swobody program polskiego radia z Białegostoku sprzyjał spokojnemu pobytowi w błogim ustroniu. 

Po obiedzie wyruszyłem w kierunku łowiska na Sumowszczyźnie. Na prowadzącej do Rygoli żwirówce natknąłem się na spodziewane tropy tej samej watahy czterech wilków, której szlakiem doszedłem rano do Puchannego. Dzięki umacniającemu się wyżowi niebo było bezchmurne i dość długo wędrowałem po okolicy nęcącej mroczniejącymi widokami zimowej puszczy, jej odgłosami i balsamicznym powietrzem. Droga powrotna przez wieś zeszła mi na lustrowaniu pól, ale jeleni nie spotkałem.

Kolejnego dnia w niedzielę, temperatura z rana spadła jeszcze o dwa stopnie. Mimo to postanowiłem zapolować na byka. Przed południem zaszedłem do Chlebowskich z zamiarem zaproszenia miejscowego myśliwego do pomocy w polowaniu. Przebywający tam Polanis, korzystając z mojej obecności poinformował, że sekretarz koła wydzwaniał do niego z Warszawy w sprawie odszukania potrzebnych mu dokumentów, które rzekomo miały się znajdować w kwaterze Okońskiego. Po herbacie aż do południa zajęło nam daremne szperanie w papierach, podczas którego nadjechał maluchem oczekiwany Jarek Bystry. Poprzedziwszy polowanie krótką naradą w domku myśliwskim, wsiedliśmy do malucha udając się ku wschodniej części obwodu łowieckiego w poszukiwaniu byka. Bezwietrzne, słoneczne popołudnie z mrozem zaledwie około 10 st. C sprzyjało naszemu powolnemu podjazdowi, podczas którego penetrowaliśmy przez lornetki zaciszne, nasłonecznione obrzeża lasu.

Wiele saren i łań, rozgrzewających się po zimnej nocy, obserwowało nas nie ruszając się z miejsca. Jarek pierwszy zauważył przejście przez drogę czterech byków, ciągnących ku gibiańskiej drodze i udaliśmy się w tamtym kierunku. Cała czwórka kołyszących porożami osobników, zgodnie z jego przypuszczeniem pasła się za Krzyżykiem na sosnowej uprawie, nie zwracając uwagi na mijający je pojazd. Za uprawą skręciliśmy w boczną linię, prowadzącą na Wiercholszynę, by po chwili zatrzymać się naprzeciw jeleni, skubiących korę młodych sosen. Gdy, nie gasząc silnika, wyszliśmy na zachodni skraj uprawy, pasące się byki zauważyły nas i jeden po drugim odskoczyły aż pod stojącą na wzniesieniu ambonę. Z granicznej odległości skutecznego strzału uważnie nas obserwowały. 

Ostrożnie ruszyliśmy ku nim - Jarek od strony gibiańskiej drogi, a ja od Wiercholszyny. Po chwili strzelany z odległości ok. 150m. dwunastak odbił w lewo i zaszył się w pobliskiej drągowinie. Kiedy pozostałe osobniki runęły w przeciwnym kierunku, minęły wzgórek z amboną i zniknęły nam z widoku, bez słowa ruszyliśmy ku wzniesieniu, z którego przed strzałem obserwował nas dwunastak.

Twarda lodowata skorupa pod kilkucentymetrową sypką i miękką wierzchnią warstwą śniegu załamywała się pod butami. Grzęznąc po kolana, po kilku minutach weszliśmy na wzgórze. Przy próchniejącym pniu Jarek wykrył tropy i farbę strzelanego byka. Po chwili obserwacji okolicy ruszyliśmy za zwierzem w kierunku bliskiej granicy z sąsiednim kołem łowieckim. 

Po dotarciu do przejezdnej drogi mój pomocnik pobiegł do malucha i na pełnym gazie pomknął nim w górę oddziału, przecinając drogę ciągnącemu na północny – wschód bykowi. Podążając za tropem ku Wiercholszynie coraz częściej potykałem się na pokrytych śniegiem zwalonych pniach, kępach traw i porośniętych krzaczastymi podrostami rowach aż wreszcie wyszedłem na rzadki sosnowy starodrzew, w którym pomiędzy świerkowymi podrostami mignęła ciemnobrązowa sylwetka tropionego byka. Jeleń chwiejnym krokiem podążał w raz obranym kierunku, od czasu do czasu instynktownie oglądając się za siebie. W pewnej chwili dostrzegł mnie i raptownie odbił w pobliską drągowinę, ku linii oddziałowej, na której oczekiwał go przygotowany do strzału Jarek, ale i tam wyczuł zagrożenie, skręcił w bok i zaszył się w pobliskiej kępie świerkowych podrostów. Sylwetka biegnącego za nim Jarka kilkakrotnie mignęła pomiędzy pniami starodrzewu i nagle okolicę poraziły dwa bliskie strzały pomyślnie kończące nasze dochodzenie postrzałka. Rysująca się na śniegu, ciemno ubarwiona sylwetka byka wzbudziła w nas odczucie radosnego zwycięstwa. Świadomość, że silny chociaż wychudzony okaz, o wcale niezłym porożu regularnego koronnego dwunastaka należy do mnie, wprawiała w euforyczny nastrój. Towarzysząca podczas tropienia obawa o utracenie zwierza przerodziła się w nieopisaną radość myśliwskiego spełnienia. 

Kiedy dołączyłem do zdobyczy, Jarek podał mi przygotowany już złom, a potem zabrał się za odbijanie trofeum. Po kilkunastu minutach poroże spoczęło na tylnym siedzeniu malucha. Wkrótce z niesłabnącym zadowoleniem z sukcesu wypatroszyłem zwierza i zająłem miejsce obok siedzącego za kierownicą Jarka, który śpieszył się do swojej niedawno założonej rodziny. W Okółku umieściłem trofeum w szopie na drewno, po czym udałem się do strażnika łowieckiego z prośbą o zwiezienie tuszy na skup dziczyzny.

Słońce chowało się już w ośnieżonych czubach sosnowych lasów za Strzelcowizną, kiedy wraz z Polanisem i jego szwagrem Leszkiem, kierującym starym uazem naszego koła łowieckiego, wyruszaliśmy na łowisko Poproch po drugą część mojej zdobyczy. 

Leszek z łatwością dotarł na miejsce, sprawnie załadowaliśmy tuszę na tył pojazdu i o zmroku przybyliśmy do punktu skupu dziczyzny we Frąckach. Waga tuszy wyniosła zaledwie 104 kg., co według poglądu miejscowych było skutkiem mroźnej zimy. W drodze powrotnej zatrzymywaliśmy się w kilku miejscach w poszukiwaniu trunku do godnego uczczenia mojego sukcesu, ale wszędzie trafialiśmy jedynie na te same tanie marki zza wschodniej granicy. Na koniec z przekonaniem, że na bezrybiu i rak ryba, zaopatrzeni w litrówkę rosyjskiej wódki Natasza Victoria, udaliśmy się do Chlebowskich na spotkanie po polowaniu. 

Mój odwieziony na skup byk był ostatnim w kończącym się sezonie łowieckim. Uczciwszy go wypiciem po kieliszku „specjału”, przeszliśmy do rozmowy o problemach wsi, a głównie bezrobocia, słabych zarobków i starokawalerstwa, którego przyczynę prostym odniesieniem do miejscowych leśników Chlebowska wyłożyła słowami:

- Boją się brać te z miasta i te po szkołach, bo one to nic robić nie chcą, tylko całymi dniami przy telewizorach i nakładaniu masek na twarze przesiadują.

Wczesnym wieczorem wróciłem do swojej kwatery, by w poniedziałek z rana wyruszyć na obchód znajomych miejsc z nęciskami dla drapieżników. Po mroźnej nocy lodowata skorupa pod kilkucentymetrową wierzchnią warstwą śnieżnego puchu, chociaż mocniejsza niż wczoraj, raz po raz załamywała się pod nogami. Zakłócający urokliwą ciszę poranka, chrzęst moich kroków niósł się daleko w las i na podejście lisa czy kuny nie było szansy. 

Około godziny siódmej rano wyjeżdżoną leśnym transportem trasą od strony Wiercholszyny dotarłem w pobliże poletka „Za rzeczką”. Kruki wydziobywały resztki z wyrzuconych wczoraj patrochów strzelonego przez mnie byka pozostałe po nocnej biesiadzie lisów. Zbliżała się godzina dziesiąta, gdy wracając z lasu dochodziłem do wsi. Chwilę po wejściu na otwartą przestrzeń deputatowego pola, czujne psy Chlebowskiej ogłosiły moją obecność. Gospodyni żwawo uwijała się po podwórzu, donosząc karmę stadu otaczających ją indyków, kaczek, gęsi i kur, głośno domagających się śniadania. Korzystając z jej zaproszenia na herbatę ledwie zdążyłem rozgościć się w kuchennym pomieszczeniu, gdy pojawił się podleśniczy Arkadiusz Beksiński, zatrudniony od niedawna w nadleśnictwie, nowy członek i gospodarz obwodu w naszym kole łowieckim. Młody leśnik, dość krępy, średniego wzrostu blondyn, nie życzył sobie proponowanej przez gospodynię kawy czy herbaty, a od razu okazania mu poroża strzelonego przeze mnie wczoraj byka. Zaskoczony radykalnym sposobem bycia młodzieńca, zupełnie jak na policyjnym przesłuchaniu nerwowo i popędliwie zadającego pytania, zgodziłem się uczynić zadość jego dążeniu i po dopiciu herbaty zaprowadziłem go do domku myśliwskiego, gdzie w sieni moczyło się w kotle moje trofeum. Wkrótce gospodarz obwodu zażądał też kubła na kukurydzę, którą właśnie wiózł na dzicze nęciska. 

Jak się okazało jego nadmierne zdenerwowanie brało się z zaniedbań, o których wcześniej wspominał Polanis, a mianowicie z braku dokarmiania dzików, które jak się wyraził Beksiński - zdychają z głodu. Podzieliwszy usłyszane racje w odniesieniu do dzików, obiecałem nowemu znajomemu wsparcie, a gdy ten z odcieniem zadowolenia na twarzy wrzucił do malucha blaszane wiadro i pojechał w las, zająłem się rąbaniem drew, noszeniem ich i paleniem w wyziębionej kuchni.

Warszawa, styczeń 2000 r.

Foto. Bogdan Latecki. Ułożyliśmy pokot na słonecznym zboczu