Opinie o książce
Czakry, nerw błędny i dusza

To doskonała książka, która łączy wiedzę o działaniu czakr z głębokim zrozumieniem traumy. Autorka jest naprawdę wyjątkowa w swoim podejściu – pisze z wielkim współczuciem, a jednocześnie w zrozumiały sposób przedstawia zaawansowaną wiedzę naukową. Bada różne role, jakie nerw błędny odgrywa w przypadku każdej czakry. Książka prezentuje wiele łatwych do wykonania ćwiczeń prowadzących do uzdrowienia i przebudzenia. Gorąco ją polecam.

– Dr Anodea Judith
autorka książek Koła życia, Joga czakralna i Eastern Body, Western Mind

* * *

Wszyscy jesteśmy wyposażeni w wyjątkowo inteligentny pojazd, którym poruszamy się przez życie. To nasze ciało. C.J. Llewelyn zapewnia nam instrukcję jego obsługi, która pomaga dbać o skomplikowane połączenie układu nerwowego i hormonalnego i je optymalizować. To połączenie tworzy fizjologiczną podstawę naszego ciała energetycznego i czakr. Nerw błędny jest autostradą komunikacji między umysłem a ciałem. Praktyki przedstawione w książce pomogą ci skutecznie radzić sobie ze stresem i jednocześnie pozwolą odnaleźć wolność ciała i umysłu.

– Dr Arielle Schwartz
psycholożka i autorka książek Joga terapeutyczna w leczeniu traumy i Applied Polyvagal Theory in Yoga

TYTUŁ ORYGINAŁU:

Chakras, the Vagus Nerve, and Your Soul: Journeying to Wellness Through Subtle Energy and Your Nervous System

Redaktorka prowadząca: Marta Budnik

Wydawczyni: Katarzyna Masłowska

Redakcja: Anna Brzezińska

Korekta: Małgorzata Lach

Ilustracja 3: fotolitografia z 1940 roku na podstawie drzeworytu z 1543 roku, źródło: Wellcome Collection; pozostałe ilustracje w środku: Llewellyn Art Department

Projekt okładki: Adelina Sandecka

Zdjęcie na okładce: © Jdgkxbnc, © Anlomaja / Stock.Adobe.com

Wyklejka: © Nikki Zalewski, © Rakesh / Stock.Adobe.com

DTP: Maciej Grycz

Chakras, the Vagus Nerve, and Your Soul: Journeying to Wellness Through Subtle Energy and Your Nervous System

Copyright © 2025 by C.J. Llewelyn, MEd

Published by Llewellyn Publications

Woodbury, MN 55125 USA

www.llewellyn.com

Copyright © 2026 for the Polish edition by Wydawnictwo Kobiece Agnieszka Stankiewicz-Kierus sp.k.

Copyright © for the Polish translation by Marcin Masłowski, 2026

Wszelkie prawa do polskiego przekładu i publikacji zastrzeżone. Powielanie i rozpowszechnianie z wykorzystaniem jakiejkolwiek techniki całości bądź fragmentów niniejszego dzieła bez uprzedniego uzyskania pisemnej zgody posiadacza tych praw jest zabronione.

Wydanie I

Białystok 2026

ISBN 978-83-8417-615-3

Grupa Wydawnictwo Kobiece | www.WydawnictwoKobiece.pl

Na zlecenie Woblink

woblink.com

plik przygotowała Katarzyna Błaszczyk

Oświadczenie

Materiał zawarty w książce nie ma na celu zastąpienia profesjonalnej porady medycznej lub psychologicznej. Zaleca się, aby czytelnicy skonsultowali się w sprawie leczenia z odpowiednimi specjalistami. Wydawca i autorka nie ponoszą odpowiedzialności za jakiekolwiek szkody, które mogą wynikać z korzystania przez czytelników z treści zawartych w niniejszej publikacji, i zalecają zdrowy rozsądek podczas stosowania praktyk w niej opisanych. Wydawca i autorka zachęcają również czytelników do poszukiwania w razie potrzeby wykwalifikowanego, certyfikowanego terapeuty z odpowiednią wiedzą na temat traumy, ponieważ niniejsza książka nie może zastąpić psychoterapii.

List do czytelniczki

Droga znużona podróżniczko,

jak idzie twoja podróż przez życie? Czy spotykały cię kłopoty, wspaniałe chwile, radości, trudne wspinaczki i spokojne momenty odpoczynku, gdy podążałaś swoją ścieżką? A może musiałaś się opierać na kolejnych kamieniach milowych, gdy powłóczyłaś nogami do następnego rozwidlenia dróg? Czy ludzie, których spotkałaś po drodze, byli dla ciebie życzliwi, czy surowi? Jak sama ich traktowałaś? Czy częściej łączysz się z nimi w strachu, czy śmiechu? Życzliwości czy brutalności? Czy podążałaś za kimś, kto prowadził cię przez ciemne lasy lub szerokie drogi? Czy mądrze wybierałaś swoich mentorów? A może odrzucałaś wszelką pomoc? Czy nie jest prawdą, że wszystkie przyziemne momenty podróży budzą czasami wątpliwości, dlaczego w ogóle ją rozpoczęłaś? „Wątpliwości” i „przyziemne” – to takie nieprzyjemne słowa. Sprawiają, że chciałabyś zejść z obranej ścieżki.

Czy po drodze kierowałaś się swoim wewnętrznym kompasem, aby znaleźć właściwy kierunek? A może nie wiedziałaś, że masz taki kompas, i teraz pytasz, gdzie on jest? Jest wszędzie w tobie, a jego siła życiowa sięga poza ciebie. Ten kompas poprowadził twoich przodków przez miliony lat walki z przeciwnościami, bólem i smutkiem. Przyciągnął ich w kierunku miłości i akceptacji i skłaniał do rozwoju, gdy podróżowali po ziemskiej sferze. To samo robi dla ciebie. To samo robi dla nas wszystkich. Ten kompas to twój układ nerwowy, a w szczególności nerw błędny.

Ten nerw o skomplikowanej budowie wykrywa niebezpieczeństwa na twojej drodze – rzeczywiste lub wyimaginowane. Mówi ci też, kiedy jest bezpiecznie. Zasila go kosmiczna częstotliwość twojego ciała, podobnie jak energia magnetyczna napędza igłę kompasu, aby wskazywała bieguny ziemi. Wiele osób nazywa tę częstotliwość Duszą. Ta siła życiowa napędza wszystkie części ciała, ponieważ Dusza potrzebuje tego do swojej misji odkrywania. Twoja Dusza jest zafascynowana, zdumiona i ciekawa podróży, w którą wyruszyłaś. Jednak, mimo że Dusza w swojej nieskończonej energii i mądrości jest gotowa na wyprawę, ciało czasami się męczy. Kiedy tak się dzieje, twój ludzki umysł ze swoją niedoskonałą interpretacją kosmosu zaczyna nabierać wątpliwości i tworzyć ograniczające przekonania.

Zwolnij, bądź dla siebie łagodna i zacznij słuchać.

Możesz usłyszeć zew swojej Duszy poprzez skomplikowane włókna nerwu błędnego. Jeśli się do niego dostroisz, jego przekaz odbije się echem wzdłuż ciała i będzie promieniować na zewnątrz z włóknistych ośrodków, które starożytni hinduscy jogini nazywali czakrami lub ćakrami¹.

Oferuję ci, droga podróżniczko, sposób na okazanie szacunku dychotomicznej naturze twojej ziemskiej egzystencji i twojej duchowości. Pozwól na łaskę i wsparcie dla swojego fizycznego dobrostanu. Sięgnij po wdzięczność. Odpoczywaj po drodze – będzie to dobrze służyć twojej podróży. Dbanie o swoją fizyczną formę – w tym cudowny nerw błędny – służy intencji Duszy, której możesz nie dostrzec od razu. Ufaj, że jesteś na ścieżce, na której musisz być, i że możesz zwrócić się do swojego kompasu w chwilach największego zagubienia.

Z błogosławieństwem i współczuciem

C.J. Llewelyn, MEd, LP

1 Arthur Avalon, The Serpent Power. The Secrets of Tantric & Shaktic Yoga, s. 103.

Wstęp

Chciałabym, abyś potraktowała tę książkę, którą zatytułowałam: Czakry, nerw błędny i dusza, jako przewodnik turystyczny. Zawiera on między innymi instrukcję obsługi twojego pojazdu, ponieważ żadna podróż nie może dojść do skutku, jeśli nie będziesz dbać o maszynę, która zabierze cię tam, dokąd chcesz się udać, i nie nauczysz się nią kierować. W tym przypadku naszym pojazdem jest ciało, a jego systemem nawigacji jest nerw błędny. Reflektory twojego pojazdu to czakry.

Zaprzyjaźnij się z nim i dbaj o niego, ponieważ jego energia napędowa to twoja Dusza, która komunikuje się wzdłuż włókien nerwu błędnego. Energia płynie do splotów nerwowych, gdzie kondensuje się i emanuje na zewnątrz ciała. Starożytni nazywali tę energię czakrami. Jest ona symbiotyczna. Kieruje się na zewnątrz jak światło latarni morskiej, a następnie do wewnątrz, wzdłuż nerwu błędnego i wszystkiego, z czym ten nerw się łączy. Podobnie jak czujniki autonomicznego pojazdu, informuje, kiedy zwolnić lub przyspieszyć, nie podjeżdżać zbyt blisko lub nie uderzyć w krawężnik. Ten system sensoryczny nie jest doskonały. Tak jak okablowanie w samochodzie, może błędnie interpretować sygnały, jeśli nie jest odpowiednio konserwowany. Dzieje się tak zwłaszcza wtedy, gdy przeżyłaś traumę. Okablowanie służy przechowywaniu danych, aby uniknąć kolejnych wypadków. Jeśli doświadczyłaś już kilku z nich, twój system może interpretować wszystko, co się dzieje, jako potencjalną groźbę następnego. Może również całkowicie przestać działać i nie informować o żadnych zagrożeniach.

Trauma

Aby zrozumieć, jak uniknąć niewłaściwego działania okablowania swojego pojazdu, najpierw musimy wyjaśnić, czym jest trauma. To słowo jest obecnie często używane, co pod wieloma względami ma dobre skutki. Świadczy to o tym, że świat coraz lepiej rozumie, jak wpływają na nas trudne doświadczenia. Zapewnia wielu osobom definicje, dzięki którym mogą zrozumieć, co im się przydarzyło, i dowiedzieć się, jak uzyskać skuteczną pomoc. Jednak – jak każdy termin, który jest nadużywany – może stracić swoje prawdziwe znaczenie i ulec rozwodnieniu.

Trauma to psychologiczna i emocjonalna reakcja na wydarzenie lub serię wydarzeń, które są głęboko niepokojące lub przytłaczające – wytrącają nas ze stanu fizycznego lub emocjonalnego bezpieczeństwa. Takimi wydarzeniami mogą być nadużycia w dzieciństwie lub w małżeństwie, wypadki, klęski żywiołowe, strata lub jakiekolwiek sytuacje, które zagrażają naszemu poczuciu bezpieczeństwa². Mogą one pozbawić nas zdolności radzenia sobie z kolejnymi stresorami. Osoba, która doświadczyła traumatycznych wydarzeń, może czuć się bezradna lub osłabiona. Trauma sprawia, że nie jesteśmy w stanie połączyć się z własną Duszą, ponieważ interpretujemy wzmożone reakcje fizjologiczne w swoim ciele jako emocje. Może to powodować strach przed ich odczuwaniem, ponieważ wydaje nam się, że zawsze wywołuje to ból.

Nieprzepracowana trauma niesie długotrwałe skutki. Układ nerwowy – okablowanie twojego pojazdu – może wejść w chroniczny stan wysokiej gotowości albo wyłączyć się, aby oszczędzać energię. Ciało może błędnie interpretować to, co dzieje się w danej chwili. Twoje okablowanie ma trudności z interpretacją, czy jesteś bezpieczna w chwili obecnej, gdy pojawiają się uczucia przypominające sytuacje z przeszłości. Dochodzi do tego, jeśli trauma nie zostanie w pełni przetworzona przez układ nerwowy. Traumatyczne sytuacje nie trafiają do magazynu pamięci jako wydarzenia z przeszłości, ciało cały czas pozostaje aktywne i reagujemy tak, jakby te sytuacje wciąż trwały. Wyraża się to poprzez retrospekcje, natrętne myśli lub intensywne reakcje emocjonalne i fizjologiczne.

Odpowiedzi na traumę nie zawsze ujawniają się w wyraźny sposób. Możesz ciągle czuć się zirytowana, zdenerwowana, przytłoczona, zamknięta w sobie lub humorzasta, co przypomina trochę niemal niewyczuwalne stukanie w silniku samochodu. Twój umysł ma problemy ze skupieniem. Trauma kradnie twój czas. Jeśli ciało czuje się uwięzione w przeszłości, nie może podążać naprzód w swojej podróży. Pozostajesz w miejscu, ponieważ świat wydaje się przygnębiający, a spełnienie pragnień nieosiągalne. Zaryzykowanie wyjścia na zewnątrz wydaje się przerażające albo co najmniej wyczerpujące. Poczucie przytłoczenia nie pozwala ci wyruszyć na duchową wyprawę.

Moja książka nie ma na celu usuwania traumy, a jedynie poszerzenie twojej wiedzy i zaoferowanie wspierających możliwości. Trzymając się metafory samochodowej, jest duża różnica między specjalistą od napraw powypadkowych a zwykłym mechanikiem. Jeśli którykolwiek z opisów traumy wydaje ci się znajomy, poszukaj pomocy certyfikowanego terapeuty traumy, który jest przeszkolony w zakresie neuroeksperymentalnych metod terapeutycznych, takich jak Brainspotting, System Wewnętrznej Rodziny lub EMDR (Eye Movement Desensitisation and Reprocessing – terapia odwrażliwiania i ponownego przetwarzania informacji za pomocą ruchów gałek ocznych). Taki specjalista może zapewnić ci odpowiednią diagnozę i plan leczenia. To jest właśnie mechanik, którego potrzebuje twój silnik.

Uzdrawianie ciała emocjonalnego nie jest w żadnym wypadku nauką ścisłą, ponieważ sposób, w jaki my, ludzie, interpretujemy swoje doświadczenia życiowe i przechowujemy ból, jest wyjątkowy. Możemy jednak wykorzystać ramy teoretyczne różnych metod terapeutycznych (takich jak te, o których właśnie wspomniałam), które były badane przez dziesięciolecia. Zmieniają one paradygmat leczenia. Jedną z nich jest teoria poliwagalna opracowana przez doktora Stephena Porgesa w 1994 roku³.

Teoria poliwagalna wyjaśnia, w jaki sposób autonomiczny układ nerwowy i nerw błędny wpływają na regulację emocjonalną i reakcje na stres. Podkreśla ona znaczenie bezpieczeństwa jako podstawowego klucza do naszych działań. Teoria poliwagalna zakłada, że dwie części nerwu błędnego – grzbietowa i brzuszna – oraz układ współczulny działają zgodnie, aby organizm odpowiednio reagował na niebezpieczeństwa. Innymi słowy, nie można osiągnąć stanu duchowego, jeśli ciało nie czuje się bezpiecznie.

Nerw błędny jest najdłuższym nerwem układu autonomicznego w organizmie. Jest to X nerw czaszkowy, który rozciąga się od rdzenia przedłużonego znajdującego się u podstawy czaszki. Ten potężny nerw dba o pracę serca, oddychanie i trawienie pokarmu w trakcie codziennych czynności. Komunikuje się z włóknami nerwowymi w oczach, uchu środkowym i mięśniach twarzy. Stymuluje przełykanie i trawienie. Kiedy doświadczasz problemów zdrowotnych, takich jak kłopoty z sercem, żołądkiem, jelitami, wątrobą, nerkami, układem oddechowym lub gardłem, najprawdopodobniej masz również problem ze zdrowiem autonomicznego układu nerwowego, ponieważ nerw błędny unerwia te i inne narządy. Dba również o nasze bezpieczeństwo.

Nerw błędny odbiera i zapisuje doświadczenia życiowe w obwodach nerwowych, aby system mógł zareagować, gdy dojdzie do kolejnego podobnego zdarzenia. Czasami niesamowita czułość tego nerwu, wraz z interpretacjami mózgu, może działać aż za bardzo skutecznie i system interpretuje traumatyczny epizod z przeszłości jako teraźniejszość. Kiedy tak się dzieje, możemy poddać się i zastygnąć w bezruchu, wejść w tryb walki lub nie móc być obecnym w danej chwili.

Teoria poliwagalna ujęła w słowa to, co terapeuci traumy obserwowali od dziesięcioleci – że neurobiologiczne reakcje na postrzegane zagrożenia nie są wcale przesadnymi emocjami. Jak często mówię na swoich warsztatach z innymi terapeutami, teoria poliwagalna pomogła nam usunąć wstyd z przekonań naszych pacjentów na swój temat. Kiedy możesz oczyścić się z traumy i przywrócić odpowiednie poczucie bezpieczeństwa w swoim ciele, wiele kwestii medycznych związanych ze stresem przestaje stanowić pierwotny problem⁴. Możesz wtedy z większą łatwością połączyć się ze swoim wewnętrznym światem, a uzdrawianie psychiki staje się aktem duchowym.

Czakry

Czakry to centra energii, która emanuje z ciała. Zostały one opisane w różnych tradycjach hinduskich, jogicznych i tantrycznych, które (już tysiące lat temu) sugerowały, że energie te są połączone z różnymi zakończeniami lub splotami nerwowymi. Mamy wiele centrów energetycznych w ciele, skupiam się jednak tutaj na siedmiu głównych, połączonych z nerwem błędnym i organami, które unerwia. Jako terapeutka traumy i mistrzyni reiki zauważyłam, że położenie tych centrów energetycznych dopasowuje się do nerwu błędnego i połączonych z nim nerwów, które biegną wzdłuż tułowia, szyi i głowy. Byłam niezwykle zaintrygowana tym, że komunikaty, które starożytni dostrzegali w każdej czakrze, wydają się synonimem problemów z dzieciństwa przechowywanych w ciałach moich pacjentów. Komunikaty te nie muszą być koniecznie zrodzone z traumy. Zauważyłam również ogólne wzorce tego, w jaki sposób poszczególne wymiary naszego codziennego człowieczeństwa odzwierciedlają się na tej ścieżce informacyjnej. Centra energetyczne doskonale pokazują ludzkie zmagania.

Gdy mówię o czakrach, nie używam starożytnych terminów sanskryckich. Wystarczy, że muszę poprosić czytelników o nauczenie się podstaw funkcjonowania autonomicznego układu nerwowego, a także wielu różnych metod uzdrawiania i dostrajania się do subtelnych energii. Moje doświadczenie kliniczne skłania mnie natomiast do tego, aby powiązać poszczególne czakry z wymiarami psychologicznego doświadczenia człowieka. Kiedy ujawniają się w trakcie sesji, nie kłóci się to z wiedzą starożytnych.

W drugim rozdziale przedstawiam schemat tego, jak widzę energię biegnącą wzdłuż gałęzi nerwowych układu autonomicznego. W dalszej części książki pojawia się schemat czakr i nerwu błędnego. Opisuję czakry i ich wymiary w układzie od dołu do góry. W przetwarzaniu traumy praca z energią ciała i układu nerwowego okazała się podejściem, które przynosi najtrwalsze efekty⁵, tak więc sensowne jest rozpoczęcie dyskusji od czakr, nerwów i połączonych organów znajdujących się najbliżej ziemi. Ciało przechowuje twoje pierwsze i najgłębsze wspomnienia, stany emocjonalne i wiedzę, ponieważ w moim przekonaniu jest to tymczasowy dom twojej Duszy.

Czakry biegnące od miednicy do splotu słonecznego nazywam czakrami podstawowymi. Odzwierciedlają one twoją życiową podróż przez pryzmat ludzkiego rozwoju. Odpowiadają procesom podprzeponowym (zachodzącym poniżej przepony), które automatycznie wykonuje nerw błędny. Mają związek z trawieniem i ochroną.

Rysunek 1: Czakry

Pierwszym centrum energetycznym jest czakra korzenia (podstawy). Przechowuje ona wskazówki przetrwania. Twoja Dusza nie może być na tym świecie bez fizycznego Ja. Ciało zaś łączy się z ziemią, z której czerpie pożywienie, i z innymi ludźmi w celu zapewnienia sobie bezpieczeństwa. Nazywam czakrę korzenia wymiarem ciała.

Twoje ciało w dzieciństwie jest zależne od opiekunów, dzięki którym może pozostać przy życiu. Wzorce tego, jak łączysz się z ludźmi, którzy cię wychowali, objawiają się głęboko w czakrze sakralnej. Odczuwasz w brzuchu zarówno pełne miłości połączenie, jak i jego brak. Nazywam to centrum energii wymiarem emocji.

Po uzyskaniu pewnej niezależności od opiekunów kształtuje się twoja tożsamość w świecie zewnętrznym. To, jak angażujesz się w relacje z innymi, jaką pozycję obejmujesz w swojej społeczności i jak postrzegasz siebie poprzez zadania, o których wykonanie cię poproszono, kształtuje się w wymiarze umysłu. Tożsamość ego jest silnie odczuwana w czakrze splotu słonecznego, zwłaszcza wtedy, gdy masz problemy z identyfikacją w swoim świecie. Te trzy czakry łączą się z bardzo ludzkimi procesami trawienia, wydalania i rozmnażania. Kiedy odczuwasz brak bezpieczeństwa, doświadczasz również zaburzeń w narządach połączonych z nerwem błędnym w tej części ciała. Tak to działa na nas wszystkich.

Czakry znajdujące się powyżej przepony łączą się z odgałęzieniem nerwu błędnego, które kieruje fizjologicznym spokojem i prowadzi do połączenia z innymi. Nazywam je czakrami rozwoju, ponieważ jeśli jesteś w stanie utrzymać wewnętrzny spokój, możesz dotrzeć do głębszej mądrości w swoim wnętrzu. Jest to jeden z powodów, dla których tak wiele osób kocha czakrę serca. Jest to potężne źródło uzdrawiania, ponieważ gałęzie nerwu błędnego połączone z sercem i płucami mają pomóc ci zwolnić i się przeorganizować. W ten sposób rozwijasz swoją zdolność do angażowania się w relacje ze sobą i innymi. To w tym miejscu zaczyna się spokój, refleksja, połączenie i intuicyjna świadomość.

Z czakrą gardła związana jest wspaniała złożoność włókien nerwu błędnego, które pozwalają ci mówić, a także słyszeć. Jest to jedyne centrum energetyczne, które wyraża dźwięk, i – jak sądzę – centrum czakralne najważniejsze dla połączenia.

Czakra trzeciego oka – wymiar duchowości – przenosi cię do twojego wewnętrznego świata poprzez symbolikę i obrazy. Nerwy oczne w środkowym obszarze mózgu wysyłają sygnały do nerwu błędnego. Nerwy te odgrywają ważną rolę w doświadczaniu wewnętrznych, duchowych przekazów. Są także istotnym elementem wykorzystywanym w różnych metodach leczenia traumy⁶. To centrum energetyczne znajduje się również w pobliżu kluczowych obszarów mózgu.

Czakra korony, którą nazywam wymiarem empatii, pozwala ci się zaangażować w szerszy duchowy obraz. Jest ona połączona z płynem mózgowo-rdzeniowym układu komorowego mózgu i ważnymi gruczołami, które odgrywają istotną rolę w reakcji na stres⁷. Kiedy dostroisz się do tego centrum energetycznego położonego w przedniej górnej części czaszki, przepływ w twoim systemie może przebiegać sprawniej – aż do czakry korzenia. Jest to również centrum energetyczne, które rozciąga się na zewnątrz, do wyższego królestwa, i działa jak urządzenie naprowadzające, gdy łączysz się z Uniwersalnym Źródłem.

Wszystkie czakry reprezentują całość twojego odczuwanego doświadczenia, które działa w połączeniu z twoją neurobiologią. Dostrojenie się do odczuwanego doświadczenia jest kluczowe, by wiedzieć, na co zwracać uwagę i jakie obszary życia wymagają uzdrowienia. Obejmuje to także łagodzenie reakcji traumatycznych, które przez lata były zapisywane w twoim ciele.

Czego możesz oczekiwać od tej książki?

W swojej pierwszej książce, Czakry i nerw błędny. Uzdrawiające techniki stymulowania nerwu błędnego oraz oczyszczania czakr, podzieliłam się obserwacjami na temat związku nerwu błędnego i czakr. Obecna książka, Czakry, nerw błędny i dusza, mówi więcej o tym, jak rozwinąć świadomość tego, co komunikuje twoja ucieleśniona Dusza. Jak odróżniać ludzkie systemy komunikacji od komunikacji Duszy. Jak przemieszczać energię przez swój system. Jak prowadzić bardziej zrównoważone i spokojne życie. Jak rozwinąć zdrowy układ nerwowy i styl życia. W tej książce przedstawiam też o wiele więcej ćwiczeń. Moim celem jest zaoferowanie mapy, która pomoże ci odkryć ludzkie doświadczenie w połączeniu z Duszą.

Podobnie jak w przypadku dużej mapy umieszczonej w przestrzeni publicznej, początek podróży jest zaznaczony punktem: „Jesteś tutaj” i jest to tytuł części pierwszej. Rozdział 1 analizuje, w jaki sposób odłączasz się od swoich intuicyjnych, duchowych sposobów bycia, gdy podchodzisz do życia z wątpliwościami. Rozdział 2 na podstawie teorii poliwagalnej opisuje trzy stany nerwu błędnego i sposób, w jaki działają one jako system nawigacyjny. Rozdział 3 wprowadza cię w ziemskie doświadczenia czakr podstawowych, które łączą się z nerwem błędnym. Rozdział 4 przedstawia, w jaki sposób niebiańskie doświadczenia czakr podstawowych i nerwu błędnego pomagają w leczeniu i prowadzą do głębszej świadomości duchowej.

Po zapoznaniu się z ekwipunkiem niezbędnym w podróży przechodzimy do drugiej części: „Droga do przodu”. Pokazuje ona, jak z niego korzystać za pomocą świadomego podejścia. Rozdział 5 wprowadza ćwiczenia uważności i koncepcje, które pozwolą ci być obecną i bezpieczną. Rozdział 6 omawia kwestie zdrowotne, na które należy zwrócić uwagę w trakcie podróży. Rozdział 7 przedstawia sposoby dbania o nerw błędny, który jest twoim głównym urządzeniem nawigacyjnym.

Część trzecia, „Podróż na twoich warunkach”, mówi o tym, jak zebrać te informacje razem, aby przeżyć jak najlepszą podróż. Rozdział 8 omawia cudowne sposoby, dzięki którym leczymy się, gdy wchodzimy w głąb siebie i możemy zaufać naszym wewnętrznym przesłaniom i mądrości. Rozdział 9 opisuje, jak wsłuchiwać się w napięcie nerwu błędnego i odkrywać, jak funkcjonuje nasz układ nerwowy. Rozdział 10 pogłębia koncepcję uważności i pokazuje, jak podejść do życia z akceptacją, aby osiągnąć wewnętrzny spokój.

Gdy byłam w połowie pisania książki, w moim życiu nastąpiło nieoczekiwane wydarzenie. Po raz pierwszy w życiu zdiagnozowano u mnie półpasiec. Jak na ironię, stało się to podczas pisania rozdziału o zdrowiu nerwu błędnego. Pomimo najlepszych starań, aby praktykować to, o czym mówię, doświadczyłam fizycznych i emocjonalnych skutków tego, co dzieje się, gdy stresory stają się zbyt silne i wpływają na układ nerwowy. To była prawdziwa lekcja pokory. Moja książka nie była już tylko pasjonującym projektem, którym chciałam się podzielić ze światem. Stała się elementem mojego doświadczenia.

Uzdrowicielka nagle sama potrzebowała głębokiego uzdrowienia, więc wchodziłam w to coraz głębiej. Każdego ranka medytowałam w tradycyjnym stylu vipassana (sanskr. wipaśjana), aby uspokoić myśli i odnaleźć centrum swojego ciała. Powróciłam do regularnych praktyk jogi. Przystopowałam trochę z aktywnością fizyczną i zamiast pokonywać kolejne kilometry na rowerze i forsować się zbyt mocno, zaangażowałam się w spacery połączone z praktyką uważności. Wyprowadzanie Winnie, psa mojej przyjaciółki, stało się miłym sposobem na połączenie się z nią i z naturą. Wsłuchiwałam się również w głos mojej Duszy, która podpowiadała mi, jakie ćwiczenia oddechowe i ruchowe powinno wykonywać moje ciało, aby powrócić do zdrowia. Zwracałam uwagę nie tylko na komunikaty płynące z ciała, ale także otworzyłam się na wewnętrzną mądrość, która prowadzi nas wszystkich. Sięgnęłam naprawdę głęboko i odzyskałam nadzieję. Wierzę, że będę mogła podzielić się z tobą tymi umiejętnościami i informacjami.

Czakry, nerw błędny i dusza ma być mapą drogową, która doprowadzi cię do odzyskania nadziei i pocieszenia. Jest to rozważny sposób, aby głęboko odetchnąć i odzyskać duchowe połączenie z samą sobą.

Bezpiecznej podróży.

2 Matthew J. Friedman, Terence M. Keane, Patricia A. Resick (wyd.), Handbook of PTSD: Science and Practice, Guilford Press, 2010, s. 230.

3 Stephen W. Porges, Neurofizjologiczne podstawy emocji i przywiązania w teorii poliwagalnej, Kraków 2021.

4 Pat Ogden, Janina Fisher, Psychoterapia sensomotoryczna. Interwencje w terapii traumy i zaburzeń przywiązania, Kraków 2023.

5 Ulrich F. Lanius, Sandra L. Paulsen, Frank M. Corrigan (wyd.), Neurobiology and Treatment of Traumatic Dissociation. Towards an Embodied Self, Springer Publishing Company, 2014.

6 David Grand, Brainspotting. Nowa, rewolucyjna metoda zapewniająca szybkie i trwałe zmiany w terapii, Warszawa 2025.

7 Mauro Zappaterra, Connection to Source via the Cerebrospinal Fluid, https://scienceandnonduality.com/videos/connection-to-source-via-the-cerebrospinal-fluid/.

1
Zostań ciekawą świata podróżniczką

Czy kiedykolwiek odbyłaś podróż do nowego miejsca? Jaka była pierwsza rzecz, którą zauważyłaś? Czy był to dotyk pogody na skórze? Nowe zapachy w powietrzu? Nowe dźwięki? Kiedy przywołujesz to wspomnienie, gdzie odczuwasz je w swoim ciele?

Kiedy masz nowe, wspaniałe doświadczenia, twoje zmysły się wyostrzają. Dzieje się tak, ponieważ w układzie nerwowym i mózgu zachodzą różne zmiany w odpowiedzi na nową sytuację. Kiedy jesteś na wakacjach, idziesz do nowej restauracji lub próbujesz nauczyć się nowego języka, twój układ nerwowy reorganizuje swoje połączenia komunikacyjne. Pozwala to na łatwiejsze przyswojenie i zachowanie nowych informacji. Są one organizowane w twoim ciele jako odczuwane doświadczenie.

Nowe informacje uruchamiają zdolność adaptacji mózgu i układu nerwowego zwaną neuroplastycznością. Mózg jest jak elastyczny mięsień, a dzięki neuroplastyczności twój wewnętrzny system może łatwiej dostosować się do zmieniających się doświadczeń. Jak możesz stać się bardziej elastyczna w swoim sposobie bycia i doświadczania? Zacznij od ciekawości.

Ciekawość aktywuje obszary mózgu odpowiedzialne za podejmowanie decyzji i rozwiązywanie problemów, które zarządzają także emocjami. Pomaga zmienić sposób myślenia i zachowania w odpowiedzi na nowe sytuacje. Sprawia, że stajesz się otwarta na nowe pomysły i przestajesz osądzać. Ułatwia wczucie się w nieznane i pozwala być obecną w danej chwili, dzięki czemu czujesz się bezpiecznie.

Nie musisz podróżować do odległych, egzotycznych krain, aby osiągnąć poczucie obecności i połączenia. Możesz pozostawać w tym samym miejscu co zawsze, ale doświadczać czegoś zupełnie innego. Wystarczy spojrzeć na starą rzecz w nowy sposób. Popatrz na swój salon, jakbyś nigdy wcześniej w nim nie była. Posłuchaj znajomego głosu swojego partnera w inny sposób. Zatrzymaj się. Zwróć szczególną uwagę na jeden z pięciu zmysłów. Oddychaj. Skoncentruj się na tym, jak twoje ciało na nowo poznaje ten moment. Powróć do uczucia ciekawości, które towarzyszyło ci w dzieciństwie.

W ten prosty sposób zwiększasz elastyczność swojego układu nerwowego.

Gdy jesteś ciekawa, twój mózg działa w trybie dziecka. Stajesz się otwarta i skora do odkrywania i eksperymentowania, a niepewność nie stanowi już problemu. Gdy dzieci badają nowe zjawiska, mogą być niepewne, ale nadal chcą je zrozumieć. Kiedy tracisz ciekawość, tracisz połączenie z samą sobą. Tracisz dziecięcą radość i przypadkowość.

Co więc jest przeciwieństwem ciekawości? Może być nim wszystko, co blokuje twoją świadomość chwili obecnej i utrzymuje cię w starych schematach myślenia. Osądzanie, negatywne podejście i cynizm ograniczają twoją dociekliwość, ponieważ podchodzisz do różnych zjawisk z założeniem, że wynik nie będzie przyjemny lub będzie taki sam jak zawsze. Te negatywne przekonania utrzymują twój mózg i układ nerwowy we wzorcach strachu.

Strach to rozłączenie

Strach stymuluje reakcję obronną. Wzmacnia obraz świata, który sprawia, że uruchamiamy mechanizmy samoobrony – świadome i nieświadome. Dzieje się tak, ponieważ strach tworzy inny wzorzec neurobiologiczny niż ciekawość. Kiedy się boisz, twój system jest nadmiernie lub niedostatecznie stymulowany⁸. Myślenie opiera się na reaktywnej części mózgu. Wtedy postawa obronna wkracza do twojego życia jako regularny wzorzec. Podchodzisz do związków, pracy i własnej natury w nieufny, pełen wątpliwości sposób.

Jeśli nieustannie rozglądasz się wokół siebie, nie odczytujesz dokładnie sygnałów płynących ze swojego ciała. Dzieje się tak, ponieważ strach wywołuje silną, skoordynowaną reakcję w układzie nerwowym, w wyniku której jedynym priorytetem staje się przetrwanie. Może to powodować dezorientację, gdy znajdujesz się w miejscu, które wcale nie jest przerażające, a nawet wydaje się przyjemne.

Jeśli reakcja strachu aktywuje się zbyt często, doświadczasz przewlekłego stresu, który może zmniejszyć zdolność nerwu błędnego do regulowania tego, za co jest odpowiedzialny. Oznacza to, że napięcie nerwu błędnego – czyli jego zdolność do adaptacji w celu zarządzania systemem – spada. Mogą pojawić się wówczas problemy z sercem oraz układem trawiennym i oddechowym albo częste zapalenia. Ma to też wpływ na włosy i skórę. Twoje ciało chce, żebyś go słuchała – zarówno podczas najłatwiejszych, jak i najtrudniejszych części swojej podróży.

Elementem słuchania ciała jest ciekawość sygnałów, które wysyła⁹. Nawet w momentach stresu możesz czerpać z nich informacje. Skup się na biciu serca, weź oddech. Zwróć uwagę na wszelkie napięcia i na to, gdzie się pojawiają. Zastanów się, jak reaguje twoje ciało. Czy ta reakcja jest adekwatna do sytuacji? Czy jesteś w stanie pozbierać się po tym wydarzeniu? Czego potrzebuje twoje ciało?

Twoja niesamowita życiowa podróż nie musi oznaczać wyjazdu w wysokie góry czy do nowych krajów. Może to być spotkanie z ludźmi, którzy wprowadzili się do mieszkania obok, lub podjęcie nowej pracy, która zapewni ci lepsze życie.

Jeśli potrafisz być obecna i świadoma, jak czuje się twoje ciało w takich chwilach, możesz odzyskać swoją osobistą moc. Bycie w chwili obecnej pomaga zrozumieć rzeczywistość. Będziesz wiedziała, czego potrzebujesz, nawet jeśli ktoś próbuje powiedzieć ci coś innego – ponieważ zachowujesz ciekawość.

ĆWICZENIE

Pisanie: Kto ma twoją moc?

Kiedy masz do czynienia z trudnym doświadczeniem życiowym, ale osoba, z którą jesteś, minimalizuje twoje uczucia, objawia się to w twoim ciele jako blokada energetyczna. „To nie było nic wielkiego”. „Nic ci nie będzie”. „Nie wiem, dlaczego się tym przejmujesz”.

Jestem pewna, że słyszałaś już takie reakcje. Czy sprawiły, że zaczęłaś wątpić w to, co się stało? Czy zaczęłaś myśleć, że osoba minimalizująca twoje doświadczenie miała rację, a ty się myliłaś? Zaprzeczanie przez kogoś twojej rzeczywistości objawia się jako lęk, napięcie, bóle brzucha, a nawet depresja, jeśli trwa to długo. Może również manifestować się w postaci wyczerpania, bezsenności lub poczucia, że nie jesteś w swoim ciele. Jeśli dzieje się tak przez dłuższy czas, możesz oddać swoją moc osobie, która twierdzi, że wie lepiej niż ty sama, co się z tobą dzieje.

Zacznij swoją nową podróż od zapisania odpowiedzi na kilka pytań, które pomogą ci ocenić, czy, jak i komu możesz oddawać swoją osobistą moc. To jest twoja droga z powrotem do ciebie.

Kiedy próbujesz powiedzieć coś o sobie, czy ktoś ci mówi, że się mylisz?

Kim jest ta osoba?

Jakie uczucie pojawia się w twoim ciele?

Czy nie masz zaufania do tych fizycznych sygnałów?

Czy uważasz, że inni ludzie wiedzą więcej o twoim duchowym/emocjonalnym samopoczuciu niż ty sama?

Co się dzieje, gdy pojawia się chęć wyrażenia siebie wobec tych osób?

Co czujesz wtedy w swoim ciele?

Czy wyraziłaś kiedyś pomysł lub spostrzeżenie, które wydają ci się słuszne, ale są kontrowersyjne dla innych osób wokół?

Czy zawstydzasz się, gdy ktoś mówi ci, że się mylisz?

Dalsza część książki dostępna w wersji pełnej

8 Jaak Panksepp, Lucy Biven, The Archaeology of Mind. Neuroevolutionary Origins of Human Emotions, W.W. Norton, 2012, s. 390.

9 Joseph LeDoux, The Emotional Brain. The Mysterious Underpinnings of the Emotional Life, Simon & Schuster, 1996, s. 23.