Wydanie I, polskie

Wejherowo 2018

Redakcja i korekta: Małgorzata Matysek

Skład i łamanie: Adrian Szatkowski (Zecernia.net)

Projekt okładki: Magdalena Siejek

ISBN: 978-83-949998-6-5

Wydawnictwo: Szkoła Szachowa – Michał Kanarkiewicz

www.sklepkanarkiewicz.pl

Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione i powoduje naruszenie praw autorskich. Autorzy dołożyli wszelkich starań, by zawarte w tej książce informacje były kompletne i rzetelne, nie biorą jednak odpowiedzialności za ewentualne szkody wynikłe z ich wykorzystania.

Podziękowania

Jako pierwszą zaprosiłem do współpracy Adriannę Staniszewską i cieszę się bardzo, że to zaproszenie przyjęła. Niniejszym stała się współautorką tego projektu. Po wielu godzinach wspólnych analiz – jak na szachistów przystało – zwróciliśmy się z propozycją udziału w tworzeniu książki do dziesięciu kobiet. Razem z Adrianną staliśmy się opiekunami przedsięwzięcia, do którego każda z autorek wniosła wartościową treść, wskazówki biznesowe oraz doświadczenie. Tytułowymi królowymi strategii zostały:

– Marta Borkowska-Olszewska

– Barbara Dubiecka-Kruk

– Oktawia Gorzeńska

– Karina Janas

– Justyna Kopeć

– Olga Kozierowska

– Sylwia Królikowska

– Sandra Martynów

– Aneta Opała

– Marzena Ewa Zdolska.

Bardzo im dziękuję za wkład, inspirację i motywację do działania, którą przekazują w swoich tekstach.

Dziękuję również całemu zespołowi wydawniczemu:

– Małgorzacie Matysek

– Magdalenie Siejek

– Adrianowi Szatkowskiemu

za wysiłek włożony w stworzenie niniejszej publikacji. Jestem przekonany, że znacząco przyczyni się ona do rozwoju osobistego i biznesowego naszych czytelników.

Wstęp

Nadchodzą trudne czasy. XXI wiek obfituje w wiele możliwości, a ich mnogość sprawia, że coraz częściej czujemy się zagubieni. Wygrywają i wygrywać będą nie ci, którzy są najbardziej kompetentni, lecz ci, którzy potrafią się najlepiej adaptować do zmieniających się jak w kalejdoskopie warunków. I tu z pomocą przychodzi strategia i strategiczne myślenie.

Kiedy w kwietniu 2018 roku wpadłem na pomysł napisania tej książki, miałem w głowie tylko jeden cel: dać w niej jak najwięcej wartości. Uważam, że aktualna wiedza szybko staje się przeterminowana, a wartości przekazywane przez ludzi są ponadczasowe. Mam wielką nadzieję, że niniejsza publikacja przyczyni się do wzrostu świadomości potrzeby działania strategicznego. Być może zastanawiasz się, co ja, mężczyzna, robię w książce o kobiecym tytule Królowe strategii.

Odpowiedź jest wielowymiarowa, jednak w dużym uproszczeniu powiedziałbym, że… ja tu tylko sprzątam. Oczywiście żartuję sobie – tak naprawdę to moje doświadczenia w pracy korporacyjnej z największymi markami na świecie (Volvo, Santander, UBS, Ernst & Young) pokazują, że szachy rzeczywiście odnajdują swoje miejsce w świecie biznesu. Wierzę, że szachy, strategie i strategiczne myślenie są dostępne dla wszystkich.

Na kanwie moich doświadczeń chcę się z Tobą podzielić szachową inspiracją działania. Niezależnie od tego, czy jesteś królową, czy jednak królem, cieszę się, że mogę Cię ugościć na łamach tej książki. Każda z królowych, dzielących się na kolejnych stronach swoimi spostrzeżeniami, ma dla Ciebie do przekazania wartość. Strategie, edukacja, korporacja, zmiana pracy, biznes, szkolenia… – połączyliśmy wiele dziedzin i tematów, tak aby dostarczyć Ci możliwie jak najszersze spojrzenie. Pamiętaj jednak, że:

To są nasze prawdy, Ty możesz mieć swoje, które okażą się idealnie dopasowane do Twojego biznesu.

Przyjemnej lektury!:)

Michał

15.10.2018 r.

Michał Kanarkiewicz (www.MichalKanarkiewicz.com) – uczy myślenia strategicznego na podstawie gry w szachy. Wykładowca MBA, trener, autor 4 książek, mówca inspiracyjny TEDx. Michał uczy myśleć strategicznie i logicznie metodami aktywnymi. Dzięki jego metodologii zespoły zaczynają myśleć skuteczniej i z szerszą perspektywą. Wykorzystuje strategie szachowych mistrzów do pokazywania sposobu, w jaki firma może urosnąć. W gronie jego klientów są międzynarodowe organizacje, takie jak: Ernst & Young, Heineken, Volvo, UBS, Santander Bank Polska, Bank Zachodni WBK, Capgemini i Rockwell. Regularnie występuje na największych scenach wydarzeń biznesowych oraz związanych z rozwojem osobistym i zawodowym. Wystąpił z Nickiem Vujicicem przed publicznością liczącą 5000 osób, zgromadzoną w Hali Stulecia we Wrocławiu.

Rozdział 1
Strategia, czyli…
Michał Kanarkiewicz

Temat rzeka. Nie sposób oprzeć się wrażeniu, że temat strategii, już u podstaw jej definiowania, jest pojęciem szerokim i niekiedy nadużywanym. Strategia firmy, strategia kariery, strategia na podwojenie zarobków w 7 dni… strategia na wszystko.

Słowo strategia¹ pochodzi od słów „stratós”, co znaczy „armia”, i „ágein” – „dowodzić”. W pierwotnej wersji kojarzone było jedynie ze sztuką wojenną. „Strategós” oznaczało przewodzenie armii i tworzenie koncepcji walki. Wodzowie w odległych czasach zajmowali się nie tylko ruchami wojsk, ale też odpowiadali za stosunki dyplomatyczne czy zaopatrzenie wojsk. Można więc stwierdzić, iż od dawna strategia utożsamiana była z planowaniem oraz odpowiedzialnością za całość działań. Efektem ruchów wojsk miał być odniesiony sukces – wygranie bitwy, wojny. Podobnie teraz – przedsiębiorstwo, realizując strategię, oczekuje korzyści i wykonania zamierzonych działań.

Zanim przejdę do odpowiedzi na tytułową kwestię, odpowiedz, proszę, na następujące pytanie:

Czym jest dla Ciebie strategia?

........................................................

........................................................

Kiedy na moich szkoleniach pytam słuchaczy, czym jest strategia, to odpowiedzi, które padają, są różnorodne. Skupiają się jednak wokół kilku kluczowych zwrotów, takich jak:

– planowanie długoterminowe,

– myślenie strategiczne,

– przewidywanie ruchów przeciwnika,

– szukanie słabych stron rywala,

– umiejętność reagowania na ruchy przeciwnika.

Definicje² strategii według różnych autorów:

„Strategia wyraża cele długoterminowe przedsiębiorstwa, odpowiadające generalnym kierunkom działania, a także przedstawia alokację zasobów, jakie są niezbędne do realizacji przyjętych celów”. (A. D. Chandler; 1962)

„Strategia jest nadrzędnym i integratywnym planem określającym korzyści firmy w związku z oczekiwaniami i wyzwaniami otoczenia”. (W. F. Gluck; 1980)

„Strategia odnosi się do planowanych wyników (określonych przez naczelne kierownictwo firmy) w związku z misją i celami przedsiębiorstwa”. (P. Wright, Ch. Pringle, M. Kroll; 1992)

„Dobrze pomyślana strategia koncentruje się na czterech podstawowych czynnikach: 1) zasięgu strategii – zespole rynków, na których organizacja będzie konkurować; 2) dystrybucji zasobów – sposobie, w jaki organizacja rozdziela swe zasoby pomiędzy różne zastosowania; 3) wyróżniającej kompetencji – tym, co organizacja robi szczególnie dobrze; 4) synergii – sposobie, w jaki różne dziedziny działalności firmy uzupełniają się lub wspomagają”. (R. W. Griffin; 1996)

„Strategia – szeroki program wytyczania i osiągania celów organizacji; reakcja organizacji w czasie na oddziaływanie jej otoczenia”. (J. Stoner, R. Freeman, D. Gilbert; 1997)

Moim zdaniem, nie ma jednej prawidłowej definicji strategii. Temat strategii jest na tyle złożony, że trudno ją zawęzić do jednego zdania. Na moich szkoleniach mówię jednak, że strategia to sztuka skutecznego dowodzenia. To moja definicja, będę szczęśliwy, jeśli przypadnie Ci do gustu. Celem tego rozdziału było pokazanie Ci złożoności tematu, z jednoczesnym spojrzeniem na elastyczność w definiowaniu strategii.

3 lekcje z tego rozdziału:

1. Słowo strategia pochodzi od słów „stratós” – „armia” i „ágein” – „dowodzić”.

2. Strategia ma wiele definicji, ale przede wszystkim ma za cel przynieść zwycięstwo.

3. Strategia (według mnie) to sztuka skutecznego dowodzenia.

Miejsce na Twoje notatki:

........................................................

........................................................

........................................................

........................................................

........................................................

........................................................

........................................................

........................................................

Rozdział 2
Jedno pytanie, które pozwoli Ci stać się wielkim strategiem
Michał Kanarkiewicz

Strateg zaczyna od celu znajdującego się w odległej przyszłości i wypracowuje poszczególne posunięcia, cofając się ku teraźniejszości. Ciekawie pisze o tym Garri Kasparow w swojej książce Jak życie naśladuje szachy³.

Lektura Kasparowa stała się inspiracją do napisania tego rozdziału. Bazuję w nim na spostrzeżeniach autora Garriego, cytując go kilkakrotnie, oraz na moich doświadczeniach.

Szachista wykonuje najlepsze ruchy, ponieważ odpowiadają one jego wyobrażeniu o tym, jaki będzie wygląd szachownicy w przyszłości, po kilku lub kilkunastu następnych posunięciach. Nie wymaga to przekalkulowania wszystkich wariantów będących pochodną tych kilkunastu posunięć. Wystarczy ocenić korzyści z zajmowanej przez siebie pozycji i ustalić cele, a następnie wypracować, krok po kroku, posunięcia służące ich realizacji.

Załóżmy, że to samo robimy regularnie w pracy, a nawet w życiu osobistym. Wyznaczamy sobie dziesiątki celów osobistych i zawodowych, mają one jednak zazwyczaj charakter ogólnej listy życzeń, nie zaś konkretnych idei mogących stanowić podstawę strategii. Stwierdzenie: „Pragnę zarabiać więcej pieniędzy” przypomina powiedzenie: „Zależy mi na prawdziwym wsparciu bliskich” albo „Chciałbym zwyciężyć w tej grze”. Życzenie, które nie jest zapisane i precyzyjnie sformułowane, nie jest celem.

Przychodzi taki moment w życiu, gdy niemal każdy pragnie znaleźć lepszą pracę. Jednak poszukiwania możemy rozpocząć dopiero wtedy, gdy mamy pełną świadomość tego, dlaczego pragniemy coś zmienić. Może chodzi nie tylko o pracę, ale wybór całkiem nowego zawodu? Albo może da się znaleźć rozwiązania w obecnym miejscu pracy? Albo chodzi o sytuację z życia prywatnego? Albo, albo… Nie będziemy wiedzieli, czego szukać, dopóki nie zdamy sobie sprawy z tego, czego potrzebujemy.

Gdy wyruszymy w podróż i zaczniemy szukać odpowiedzi na nurtujące nas pytania, rolę przewodnika pełni check-lista mniejszych celów, które składają się na nasz główny cel – określony mianem „lepszej pracy”. Na przykład jeśli w naszej obecnej sytuacji finanse nie odgrywają kluczowej roli, to warto kierować się innymi wartościami, takimi jak: czas, lokalizacja czy atmosfera w pracy. To wszystko ma znaczenie i niekiedy warto porzucić myśl o dodatkowej gotówce (lub nawet zgodzić się na niższe wynagrodzenie – jeśli mamy taką możliwość), a dzięki temu zyskać inne, wartościowe dla nas profity.

Zatem przed jakimkolwiek posunięciem zadawajmy sobie stale pytanie: „Dlaczego?”. Stawiajmy je wtedy, gdy wpadniemy na nowy pomysł. Stawiajmy je również wtedy, gdy już znamy odpowiedź na nurtujące pytanie. W końcu, jak mówił Emanuel Lasker: „Gdy widzisz dobre posunięcie – poczekaj! Nie wykonuj go! Może znajdziesz lepsze.“

Nieustanne poddawanie analizie własnych decyzji stanowi ważną część treningu intelektualnego szachisty, ale może również znaleźć zastosowanie w niemal każdej dziedzinie życia.

Check-lista mniejszych celów ma zasadnicze znaczenie, jeśli zamierzamy stworzyć warunki sprzyjające realizacji naszej strategii. Bez nich próbujemy budować dom, zaczynając od dachu. Zbyt często ustalamy cel i przystępujemy do jego realizacji bez rozważenia wszystkich niezbędnych kroków. Jakie warunki są potrzebne do zapewnienia strategii sukcesu? Jakie ryzyko na nas czeka i co z nim możemy zrobić? I najważniejsze z pytań, dlaczego robimy to, co robimy?

Kenichi Ohmae w swojej książce o japońskim biznesie podsumował rolę stratega, pisząc: „Metoda stratega polega na rzucaniu wyzwania powszechnie obowiązującym zasadom za pomocą prostego pytania: »Dlaczego?«”. Szachy pokazują nam potęgę słowa: „Dlaczego?”. Każdy ruch pociąga za sobą konsekwencje, każde posunięcie albo pasuje do naszej strategii, albo nie. Jeśli nie analizujemy swoich posunięć i nie wyciągamy z nich wniosków, wówczas przegramy z zawodnikiem, który gra według spójnego planu.

Pytanie „Dlaczego?” pozwala na odróżnienie wizjonerów od urzędników oraz wielkich strategów od osób będących ledwie taktykami. Warto je często zadawać sobie, jeśli mamy zrozumieć, rozwinąć i zrealizować własną strategię. Jestem szkoleniowcem, dlatego proponuję Ci odpowiedzieć na poniższe 3 pytania:

1. Dlaczego robisz w życiu to, co robisz, i czy Ci to odpowiada?

........................................................

........................................................

........................................................

........................................................

........................................................

........................................................

2. Jeśli odpowiada, to w jaki sposób możesz osiągnąć jeszcze więcej (przy założeniu, że czujesz taką potrzebę)? Jeśli nie odpowiada, to zadaj sobie pytanie: dlaczego Ci nie odpowiada i co z tym możesz (realnie) zrobić?

........................................................

........................................................

........................................................

........................................................

........................................................

3. Jak już ustalisz punkt pierwszy i drugi, zadaj sobie trzecie, kluczowe pytanie. Dlaczego, jeśli już robisz to, co robisz, nie zajmujesz się tym na dużą skalę? Think BIG! Metoda ta jest zaczerpnięta od kontrowersyjnego, ale niezwykle skutecznego biznesmena i prezydenta USA, Donalda Trumpa.

........................................................

........................................................

........................................................

........................................................

........................................................

........................................................

........................................................

5 lekcji strategii od twórców Apple’a, Microsoftu i Intela

Jakiś czas temu zacząłem poszukiwać uniwersalnych praw strategii rządzących światem biznesu. I tak oto trafiłem na książkę Zasady strategii⁴ autorstwa Davida B. Yoffie i Michaela A. Cusumano.

Według ich badań możemy wyróżnić 5 zasad, którymi kierowali się założyciele wielkich firm: Bill Gates (Microsoft), Steve Jobs (Apple) i Andy Grove (Intel).

1. Spoglądaj w przód, rozumuj wstecz.

2. Graj o wysokie stawki, nie kładąc na szali firmy.

3. Buduj platformy i ekosystemy, nie tylko produkty.

4. Wykorzystuj dźwignie i siłę – uprawiaj dżudo i sumo.

5. Kształtuj firmę w oparciu o osobistą kotwicę.

Podaję Ci te wskazówki jako swoistą inspirację do przemyśleń. Która z powyższych zasad jest według Ciebie najważniejsza i dlaczego?

........................................................

........................................................

........................................................

........................................................

........................................................

........................................................

........................................................

3 lekcje z tego rozdziału:

1. Pytanie „Dlaczego?” znacząco ułatwia projektowanie strategii.

2. Skoro już myślisz o biznesie, to myśl na wielką skalę!

3. Wszystko, co robimy, ma sens, ale dopiero wtedy, gdy mamy szansę spojrzeć na to wstecz. Dlatego spoglądaj w przód, rozumuj wstecz.

Miejsce na Twoje notatki:

........................................................

........................................................

........................................................

........................................................

........................................................

........................................................

........................................................

........................................................