Spis treści

1. Samospełniający się optymizm

Tytuł oryginału: The Power of Positive Thought

Przekład: Tadeusz Woźniak
Redakcja i korekta: Arie Books
Redaktor techniczny: Marcin Adamczyk

Copyright © for this edition by Dressler Dublin Sp. z o.o., Ożarów Mazowiecki 2025
© Worth Press Ltd, 2023
First published in 2023 by Worth Press Ltd, Bath, England
worthpressltd@gmail.com

Projekt okładki oryginalnej: Cora Phillips, The Graphic Designer Design and layout: Cora Phillips, The Graphic Designer Editor: Spencer Wilby

Producent:
Dressler Dublin sp. z o.o.
05-850 Ożarów Mazowiecki, ul. Poznańska 91
e-mail: sekretariat@dressler.com.pl

Dane do kontaktu:
Wydawnictwo Bellona
02-103 Warszawa, ul. Hankiewicza 2
e-mail: biuro@bellona.pl
www.bellona.pl
www.facebook.com/Wydawnictwo.Bellona

Księgarnie internetowe: swiatksiazki.pl, ksiazki.pl, czytam.pl

Dystrybucja:
Dressler Dublin sp. z o.o.
05-850 Ożarów Mazowiecki, ul. Poznańska 91
e-mail: dystrybucja@dressler.com.pl
tel. + 48 22 733 50 31/32
www.dressler.com.pl

ISBN 978-83-11-18078-9

Wersję elektroniczną przygotowano w systemie Zecer

Samospełniający się optymizm

Jesteś osobą pozytywną czy negatywną? Postrzegasz siebie jako optymistę czy pesymistę? Widzisz w ludziach to, co najlepsze, czy to, co najgorsze? Czy jesteś marzycielem, który próbuje osiągnąć cel na całe życie, czy pragmatykiem, który akceptuje swoje miejsce w życiu? Podejście pozytywne jest często postrzegana jako pożądana cecha. Na przykład, możesz usłyszeć od kogoś komplement: „Janek jest naprawdę pozytywną osobą”. Ktoś może również twierdzić odwrotnie, mówiąc coś w stylu: „Szkoda, że Zosia jest zawsze taka negatywna”. Wszyscy chcemy być postrzegani pozytywnie, ale czasami pozytywne nastawienie może wydawać się nieosiągalne. Dlaczego tak się dzieje?

Nie jest przesadą stwierdzenie, że świat może być trudnym miejscem do życia. Szybki rzut oka na wiadomości ujawnia ciągły strumień tragedii i wyzwań. Nawet jeśli uda nam się odciąć od negatywnych aspektów bieżących wydarzeń, nie da się uwolnić od struktur społecznych, które utrudniają nam osiągnięcie sukcesu lub osobistych celów. Dla większości z nas warunki życia rzadko są łatwe i nietrudno jest przyjąć negatywne spojrzenie na życie.

Podejście pozytywne i negatywność nie są jedynie ekspresyjnymi uczuciami, ale narzędziami percepcji, które nasz mózg wykorzystuje do analizy otaczającego nas świata.

Być może zastanawiasz się: „Jeśli sprawy są tak trudne, jaki jest cel w byciu pozytywnym? Czy nie jest to po prostu ignorowanie moich problemów?”. Oczywiście, że nie! Ten pogląd jest błędny.

Podejście pozytywne nie jest aktem ignorowania problemów poprzez skupienie się na tym, co pozytywne. Nie jest to również tłumienie swoich uczuć, by czuć się pozytywnie.

Podejście pozytywne i negatywność nie są jedynie ekspresyjnymi uczuciami, ale narzędziami percepcji, których nasz mózg używa do kształtowania otaczającego nas świata.

Kierują one tym, jak postrzegamy samych siebie, nasze cele, wyzwania i pragnienia. W tej książce przeanalizuję moc pozytywnego myślenia i pokażę, jak można ją wykorzystać jako korzystny czynnik. Niezależnie od tego, czy próbujesz zmienić postrzeganie siebie, planujesz nowe cele lub stawiasz czoło nowym wyzwaniom, pozytywne myślenie może być cennym zasobem w twojej podróży do samodoskonalenia.

Trochę historii samospełniających się przepowiedni

Czy kiedykolwiek słyszałeś historię Edypa, grecki mit o człowieku z klątwą przewidywania? W tej historii ojciec Edypa, Lajos, otrzymuje straszną wiadomość, że jego syn go zabije. Chcąc uniknąć spełnienia się przepowiedni, ojciec pozostawia swojego nowo narodzonego syna w górach, z pokaleczonymi stopami, by krew zwabiła dzikie zwierzęta. Dziecko znalazł sługa władców Koryntu, któremu żal się zrobiło niemowlęcia, więc zaniósł je do swojego państwa, którzy nie mieli potomstwa i z radością przyjęli chłopca – nazwali go Edyp na pamiątkę jego opuchniętych stóp. Chłopiec został wychowany przez przybranych rodziców, od których dowiedział się o przepowiedni. Zdeterminowany, aby uniknąć swojego przeznaczenia i nie zabić ojca, Edyp opuszcza swoje rodzinne miasto i udaje się do miasta. Podczas ucieczki wdaje się w konfrontację z nieznajomymi i zabija jednego z nich. Nieznajomym, którego zabił, był jego własny ojciec, Lajos. Nie jest to jednak zwykły pech! Historia Edypa jest klasycznym przykładem samospełniającej się przepowiedni, koncepcji po raz pierwszy zaprezentowanej przez socjologa Roberta K. Mertona w 1948 roku. Według Mertona, samospełniające się proroctwo to: „Fałszywa definicja sytuacji wywołująca nowe zachowanie, które sprawia, że pierwotnie fałszywa koncepcja staje się prawdą”. W przypadku Edypa, Lajos, jego ojciec, przyjmuje fałszywe przekonanie, że jego syn ostatecznie go zabije. To przekonanie wpływa na Lajosa, aby go porzucił na śmierć. Innymi słowy, negatywnie napędzane myśli Lajosa doprowadziły do działań, które ostatecznie spełniły przepowiednię, której starał się uniknąć.

Merton pierwotnie opracował koncepcję samospełniającego się proroctwa jako sposób na zrozumienie, w jaki sposób problemy społeczne mogą wynikać, gdy jedna grupa utrzymuje negatywne stereotypy lub uogólnienia na temat innej grupy. Na przykład, wyobraźmy sobie, że grupa A utrzymuje fałszywe przekonanie, że ludzie z grupy B są słabymi pracownikami. Może to prowadzić do tego, że ludzie z grupy A zatrudniają mniej osób z grupy B. Ten brak możliwości zatrudnienia prowadzi do wyższego bezrobocia w grupie B. Przy złych perspektywach zatrudnienia umiejętności grupy B stają się coraz gorsze, a tym samym fałszywe przekonanie grupy A o grupie B staje się rzeczywistością.

W 1968 roku psychologowie Robert Rosenthal i Lenore Jacobson zastosowali tę koncepcję w swoich badaniach i byli w stanie wykazać korelację między negatywnym postrzeganiem ucznia przez nauczyciela a jego wynikami w teście na inteligencję. Dla przykładu, wyobraźmy sobie, że nauczyciel A uważa, że uczeń B nigdy nie zda egzaminu. Przekonanie nauczyciela A o uczniu B prowadzi do tego, że nauczyciel A poświęca mniej wysiłku na kształcenie ucznia B. Ten zminimalizowany wysiłek prowadzi do tego, że uczeń B osiąga słabe wyniki na egzaminie, skutecznie spełniając w ten sposób pierwotne przewidywania nauczyciela.

Jak negatywne stereotypy działają jako samospełniające się przepowiednie:

Grupa A
wierzy

Grupa A
działa zgodnie z przekonaniami

Grupa B
zawodzi w rezultacie

Grupa A wierzy w negatywny, nieprawdziwy stereotyp na temat grupy B.

Grupa A celowo lub podświadomie działa w oparciu o swoje negatywne przekonania.

Grupa B ponosi konsekwencje w sposób bezpośredni lub pośredni.

Samospełniające się przepowiednie

Myślenie o tym, że nasza zdolność do doskonalenia się jako jednostki może być ograniczona przez negatywne przekonania innych, może być onieśmielające. Możesz zastanawiać się, jaki jest sens w dążeniu do samodoskonalenia, jeśli nasz potencjał jest w jakiś sposób zdeterminowany przez środowisko i negatywne poglądy innych.

Prawdą jest, że nie mamy pełnej kontroli nad zewnętrznymi czynnikami politycznymi, kulturowymi i społeczno-ekonomicznymi, które wpływają na nasze życie. Nie należy jednak tracić nadziei. Nadal możesz przejąć kontrolę nad swoim życiem i wynikającymi z niego rezultatami. Nie pozwól, aby opinie innych lub wyzwania dużych systemów zniechęciły cię do pracy nad staniem się najlepszą wersją siebie. Pamiętaj, że możliwe jest wprowadzenie pozytywnych zmian w swoim życiu, niezależnie od okoliczności, a wszystko zaczyna się od pozytywnego myślenia.

Jeśli więc istnieją negatywne samospełniające się przepowiednie, to czy mogą istnieć również te pozytywne? Oczywiście, i o to właśnie chodzi! Pozytywne myślenie ma moc kształtowania naszej rzeczywistości, podobnie jak negatywne postrzeganie. To jest prawdziwa siła pozytywnego myślenia! Nie chodzi o udawanie, że problemy nie istnieją lub tłumienie negatywnych emocji. Chodzi o budowanie pozytywnego postrzegania, które pozwala stawić czoło wyzwaniom i pracować nad samodoskonaleniem. Daje nam narzędzia, których potrzebujemy, aby stawić czoło życiowym wyzwaniom w sposób, który promuje akceptację, rozwój i dobre samopoczucie.

Ramy pozytywnego myślenia

Ramy pozytywnego myślenia to narzędzie, które może pomóc ci w drodze do samodoskonalenia. Jak już wspomnieliśmy, działasz zgodnie z tym, jak postrzegasz świat. Negatywna percepcja może prowadzić do negatywnych działań. Ta struktura oferuje narzędzia do pozytywnego kształtowania percepcji podróży do samodoskonalenia w celu uzyskania lepszych wyników.

Jak to działa w praktyce? Czy jest to tak proste, jak pozytywne myślenie i spełnianie marzeń? Chciałbym, żeby to było takie proste! Nasze otoczenie odgrywa znaczącą rolę w kształtowaniu nas, a badania wykazały, że środowisko, w którym żyjemy, może wpływać na negatywne postrzeganie nas przez innych. Na przykład badanie przeprowadzone w 1968 roku przez Roberta Rosenthala i Lenore Jacobson wykazało, że gdy matka miała negatywne przekonania na temat zdolności akademickich swojego dziecka, dziecko było bardziej skłonne do osiągania słabych wyników w szkole.

Naukowcy odkryli w swoich badaniach, że to nie zewnętrzne negatywne nastawienie innych powoduje, że przepowiednie się spełniają, ale internalizacja tej negatywności przez osobę, która ją otrzymała. Na przykład, jeśli dziecko wielokrotnie słyszy od swoich rodziców, że nie jest inteligentne, może zinternalizować te przekonania, co z kolei wpływa na jego zachowanie, prowadząc do gorszych wyników w nauce. Nie możemy nic zrobić z negatywnymi wpływami systemów społeczno-ekonomicznych, w których żyjemy, ani z negatywnymi przekonaniami innych ludzi na nasz temat. Możemy jednak odmówić zinternalizowania tego negatywnego postrzegania. Co więc możemy zrobić? Możesz zacząć od pozytywnego myślenia! Ramy pozytywnego myślenia pomagają nam zmienić nasze postrzeganie, zanim zinternalizujemy te negatywne.

Według książki Rozwiązywanie problemów ludzi autorstwa Allena Newella i Herberta Simona, ludzie angażują się w rozwiązywanie problemów poprzez porównywanie pozytywnych, pożądanych rezultatów z negatywnymi aspektami rzeczywistości. Ludzie są predysponowani do analizowania potencjalnych rezultatów każdej sytuacji, a jeśli rezultat nie jest osiągalny, jesteśmy mniej skłonni do zaangażowania się w realizację celu.

Samodoskonalenie jest zasadniczo rozwiązywaniem problemów. Jest to zobowiązanie do wprowadzenia zmian w sobie, aby stać się najlepszą osobą, jaką możesz być. Jeśli jednak nie mamy percepcji pozytywnego rezultatu, gdy sprawy stają się trudne, mniej prawdopodobne jest, że wytrwamy w pokonywaniu trudnych wyzwań. Po co się czegoś trzymać, jeśli wiemy, że nie przyniesie to dobrego rezultatu? Jeśli chcesz się poprawić, ważne jest, aby wykorzystać moc pozytywnego myślenia! Ponieważ pozytywne postrzeganie wyposaża nas w narzędzia, których potrzebujemy, aby celowo zaplanować naszą poprawę. Skąd jednak możemy wiedzieć, co powinniśmy postrzegać pozytywnie? Cóż, możemy zorganizować samodoskonalenie w czterech kategoriach. Samodoskonalenie to sposób, w jaki postrzegamy:

Sami siebie: Może to zabrzmieć banalnie, ale pozytywne spojrzenie na siebie jest kluczowe dla naszego rozwoju.

Kiedy żywimy negatywne uczucia i przekonania na swój temat, utrudniamy sobie robienie postępów. W rozdziale drugim dowiemy się, jak wykorzystać ramy do budowania pozytywnego postrzegania siebie.

Nasze cele: Pozytywne spojrzenie na wyznaczanie celów pomaga nam wyjaśnić, jakie powinny być nasze cele.

Nasza zdolność do zmian: Samodoskonalenie nigdy nie jest łatwe.

Jednak najtrudniejszą częścią jest faktyczne dokonanie zmiany.

Wykorzystując ramy pozytywnego myślenia podczas naszej podróży do zmiany, jesteśmy w stanie wzmocnić się, aby osiągnąć nasze cele i poprawić nasze życie!

Nasze wyzwania: Pozytywne ramy dają nam narzędzia potrzebne do pokonania wyzwań, które mogą pojawić się podczas naszego samodoskonalenia.

Ważne jest, aby być przygotowanym na wyzwania i pozostać pozytywnym, nawet jeśli sprawy nie idą zgodnie z planem.

Jak możesz odnieść sukces, jeśli nie wierzysz w siebie? Jak możesz osiągnąć swoje cele, jeśli nie wierzysz, że są one osiągalne?

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki