Redakcja

Autor: Dana Haralambie, Regina Rademächers

Tytuł oryginału: Fit im Kopf ein Leben lang! Ganzheitliches Gehirntraining für jeden Tag

Tłumaczenie: Inter-translate

Kierownik grupy wydawniczej: Agnieszka Konopacka-Kuramochi

Wydawca: Patrycja Kurzątkowska

Redaktor: Renata Kajewska

Korekta: Anna Marecka

Druk: Miller Druk

Skład i łamanie: Triograf, Dariusz Kołacz

Zdjęcia: fotolia.de; Oscar Wilde und Wilhelm Busch: wikipedia.de

Abbildungsnachweis: Seite 20, Christine Goerigk, Ludwigshafen

ISBN 978-83-269-6517-3

NR PRODUKTOWY UOB 169

Copyright © 2014 FID Verlag GmbH, Koblenzer Str. 99, D-53177 Bonn

All right reserved

Copyright © 2017 for the Polish edition by Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

All right reserved

Warszawa 2017

Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

ul. Łotewska 9a, 03-918 Warszawa,

tel. 22 518 29 29, faks 22 617 60 10, e-mail: cok@wip.pl

NIP: 526-19-92-256, KRS: 0000098264 – Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie,

XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego,

Wysokość kapitału zakładowego 200.000 zł.

Publikacja „Jak zachować sprawny umysł przez całe życie” została opracowana we współpracy z Wydawnictwem VNR Verlag für die Deutsche Wirtschaft AG z Niemiec. „Jak zachować sprawny umysł przez całe życie” chronione jest prawem autorskim. Przedruk materiałów zamieszczonych w publikacji „Jak zachować sprawny umysł przez całe życie” oraz w innych dostępnych elementach subskrypcji – bez zgody wydawcy – jest zabroniony. Zakaz nie dotyczy cytowania publikacji z powołaniem się na źródło. Publikacja „Jak zachować sprawny umysł przez całe życie” została przygotowana z zachowaniem najwyższej staranności i wykorzystaniem wysokich kwalifikacji, wiedzy i doświadczenia autorów oraz konsultantów. Zaproponowane w publikacji „Jak zachować sprawny umysł przez całe życie” oraz w innych dostępnych elementach subskrypcji wskazówki, porady i interpretacje nie mają charakteru porady prawnej. Ich zastosowanie w konkretnym przypadku może wymagać dodatkowych, pogłębionych konsultacji. Publikowane rozwiązania nie mogą być traktowane jako oficjalne stanowisko organów i urzędów państwowych. W związku z powyższym redakcja nie może ponosić odpowiedzialności prawnej za zastosowanie zawartych w publikacji „Jak zachować sprawny umysł przez całe życie” lub w innych dostępnych elementach subskrypcji wskazówek, przykładów, informacji itp. do konkretnych przykładów. Wydawca nie odpowiada za treść zamieszczonej reklamy; ma prawo odmówić zamieszczenia reklamy, jeżeli jej treść lub forma są sprzeczne z linią programową bądź charakterem publikacji oraz interesem Wydawnictwa Wiedza i Praktyka.

Rozdział 1. Stres, koncentracja, relaks. Jak ze spokojem podejść do codzienności

2 rodzaje stresu:

Naucz się odróżniać, co jest dla Ciebie dobre, a co Ci szkodzi

W sytuacjach stresowych Twój organizm reaguje tak jak kiedyś w „epoce kamienia łupanego” –uwalnianiem hormonów stresu. Ich zadaniem jest przygotować Cię do ucieczki lub do walki, ponieważ stres jest dla Twojego ciała komunikatem: „Uwaga, zagrożenie!”

Tak jest w każdym przypadku. Nawet jeśli nie znajdujesz się w niebezpieczeństwie, tylko przewróciłeś filiżankę z kawą, bo zadzwonił telefon, a nie jest to scenariusz zagrożenia życia.

Jednak Twoje ciało o tym nie wie. Naucz je tego! Zacznij odróżniać korzystny stres od szkodliwego.

Bez stresu nie ma złotych medali

Nie da się całkowicie uniknąć stresu. Życie nie jest w pełni przewidywalne i zawsze może się zdarzyć coś, czego nie byliśmy w stanie wcześniej zaplanować. Aby osiągnąć cel, z którego będziemy dumni, nieuniknione jest przekroczenie granicy komfortu psychicznego i wygody oraz podjęcie ryzyka. Czy to oznacza, że życie samo w sobie jest czynnikiem wywołującym stres? Albo że lepiej jest całkowicie wyeliminować ze swojego życia współzawodnictwo i rywalizację sportową? Oczywiście, że nie!

Odpowiedź brzmi: stres może być różny – może przynieść Ci korzyść, a może także zaszkodzić.

Naucz się odróżniać stres, który motywuje do podejmowania wyzwań i uszczęśliwia od tego, który cię wykańcza i sprawia, że czujesz się chory.

Pozytywny stres, który uszczęśliwia, nazywamy fachowo eustresem. Pomaga Ci on utrzymać maksymalną uwagę i sprawia, że wydajność twojego ciała oraz zdolność myślenia rosną. Wzmacnia na dłużej Twoją psychikę i sprawia, że jesteś bardziej odporny na stresogenne czynniki. Eustres występuje wtedy, gdy na przykład podejmujesz się dużego zadania, z którym dasz sobie radę, potrafisz je wykonać. Pozwala Ci przejąć kontrolę nad sytuacją - i doprowadza do jej pomyślnego zakończenia.

Negatywny, chorobotwórczy stres nazywamy dystresem. Wyniszcza on organizm, sprawia, że jesteś rozkojarzony, nerwowy, osłabia na długi czas Twoją pewność siebie. Uszkadza komórki, co nie tylko osłabia Twój układ odpornościowy, lecz także obniża zdolność myślenia i zapamiętywania. Nie możesz zebrać jasnych myśli, co raz częściej zapominasz, czujesz się bezsilny.

Dystres pojawia się wtedy, gdy – szczególnie w dłuższej perspektywie – nie potrafisz znaleźć rozwiązania w problematycznej sytuacji. Kiedy jesteś pod presją czasu, a nie możesz nic zmienić. Jeśli w kwestii rozwiązywania problemów jesteś zależny od innych ludzi, u których te problemy nie istnieją, bądź którzy nie dążą do ich rozwiązania. Kiedy nie masz kontroli nad sytuacją. I prawdopodobnie zakończenie nie zapowiada się pozytywnie.

Test:

Co dla Ciebie jest eustresem, a co dystresem?

Sytuacja

Dla mnie eustres:

Dla mnie dystres:

Muszę wygłosić przemówienie przed dużą grupą ludzi.

Muszę w krótkim czasie złożyć regał.

Muszę na ślubie zaśpiewać piosenkę po hiszpańsku w chórze na sześć głosów.

Muszę wystartować w wyborach na przewodniczącego stowarzyszenia.

Muszę o 1.00 w nocy zadzwonić do sąsiadów i poprosić ich o spokój podczas głośnej imprezy urodzinowej.

Muszę zorganizować grę w podchody dla 20 osób.

Pytanie: co musiałoby się zmienić, aby sytuacja wywolała u Ciebie eustres zamiast dystresu?

Koniec z niepotrzebnym stresem: uwaga na tłuszcze trans, przez które Twoje komórki stają się porowate!

Z kwasami tłuszczowymi trans masz do czynienia na co dzień, nawet jeśli o tym nie wiesz. Są one zawarte w przemysłowo przetworzonej żywności i umożliwiają długoterminowe przechowywanie tłuszczu, chronią go przed jełczeniem. Już podczas śniadania spotykasz się z tymi niebezpiecznymi kwasami pod postacią rogalika. Podczas obiadu czają się we frytkach lub sosie holenderskim, podczas przekąski w godzinach popołudniowych w porcji lodów lub ciasta z polewą czekoladową, natomiast wieczorem zjadasz je jako paluch z serem. Wszędzie, gdzie na stole pojawiają się utwardzone tłuszcze, wpadasz w pułapkę trans tłuszczów.

Co takiego złego jest w tłuszczach trans?

Przy regularnym spożywaniu niszczą elastyczność komórek nerwowych. Tym samym błona komórkowa, inaczej zewnętrzna warstwa komórki, staje się porowata. Traci ona wówczas naturalną ochronę przed atakami z zewnątrz. A ataki wolnych rodników mają miejsce szczególnie w czasie stresu. Wolne rodniki mogą wtedy bez przeszkód przedostać się do komórki i ją uszkodzić. Jedna z wielu możliwych konsekwencji:

Komunikacja między komórkami w Twoim mózgu zostanie przerwana przez uszkodzone komórki. Tracisz koncentrację, myśli „wyparowują”. Ponadto podejrzewa się, że tłuszcze trans sprzyjają rozwojowi raka.

Ćwiczenie 1:

Czy jeszcze pamiętasz?

Przetestuj swoją pamięć długotrwałą!

To wszystko już kiedyś wiedziałeś – dziś też pamiętasz?

1. Jak nazywała się żona Odyseusza, która latami czekała z tęsknotą na męża?

2. W którym roku zostało wprowadzone euro w Niemczech?

3. Jak nazywa się znany niemiecki projektant mody z białym końskim ogonem, w okularach przeciwsłonecznych, mieszkający w Paryżu? Wskazówka: jego imię brzmi Karl.

4. Jaki jest tytuł następującego wiersza? Kto go napisał?

5. Arnold Schwarzenegger, austriacki ex-mister Universum i bohater filmów akcji był w latach 2003-2011 gubernatorem pewnego stanu w USA. Jak nazywał się ten stan? Jakie jest najbardziej znane miasto w tym stanie, nazwane od imienia świętego? Jak nazywa się „Miasto aniołów”?

6. Kto jest kompozytorem jednego z najczęściej granych utworów orkiestrowych na świecie, „Bolero”?

Umrzeć - tego się nie robi kotu.Bo co ma począć kot w pustym mieszkaniu.Wdrapywać się na ściany.Ocierać między meblami.Nic niby tu nie zmienione,a jednak pozamieniane.Niby nie przesunięte,a jednak porozsuwane.I wieczorami lampa już nie świeci.

Słychać kroki na schodach,ale to nie te.Ręka, co kładzie rybę na talerzyk,także nie ta, co kładła.

Coś się tu nie zaczyna w swojej zwykłej porze.Coś się tu nie odbywa jak powinno.Ktoś tutaj był i był,a potem nagle zniknąłi uporczywie go nie ma.(...)

7. Jak nazywał się potwór, który w licznych filmach fabularnych atakował japońskie wyspy, a w amerykańskim remake’u dotarł nawet do Nowego Jorku?

8. Wymień trzy produkty spożywcze bądź potrawy, których nazwy są związane z miastem? młotek : gwóźdź = pędzel :

9. Jak brzmi twierdzenie Pitagorasa? O czym mówi?

10. Jak nazywa się duża wyspa, która leży na wschód od Mozambiku na Oceanie Indyjskim? To drugie co do wielkości państwo wyspiarskie jest znane z tego, że rosną tam niezwykłe „drzewa butelkowe“ i żyją lemury.

Lemury katta podczas zasłużonej drzemki. W jakim kraju drzemią?

Ćwiczenie 2:

Analogie

Uzupełnij luki! Przykład: sikorka ma się do ptaka jak pstrąg do ryby

skóra : buty = winogrona

jutro : dzisiaj = sobota : rok

wiosna = życie

lipa : drzewo = tulipan:

zdanie : słowa = ściana:

woda : rura = prąd:

łóżko : spać = widelec :

kęs : sęk = sok :

Rozwiązania znajdziesz na końcu tego rozdziału.

Więcej znajdziesz w wersji pełnej publikacji

Tematy publikacji w pełnej wersji

Rozdział 1. Stres, koncentracja, relaks. Jak ze spokojem podejść do codzienności

Rozdział 2. Nauka, język, logika: pielęgnuj swoje talenty nawet w starszym wieku!

Rozdział 3. Ruch, sport, ciało: zachowaj formę, zachowaj młodość!

Rozdział 4. Ćwiczenia: baw się i miej satysfakcję z rozwiązanych zadań

Przygotowanie do wersji elektronicznej: RASTER studio, 603 59 59 71