Projekt okładki: Paweł Panczakiewicz/PANCZAKIEWICZ ART.DESIGN

Redakcja: Cezary Kubaszewski

Redakcja techniczna: Anna Sawicka-Banaszkiewicz

Skład wersji elektronicznej: Robert Fritzkowski

Korekta: Elżbieta Steglińska, Renata Kuk

© for the Polish text by Paweł Zagumny

© for this edition by MUZA SA, Warszawa 2015

Zdjęcie na okładce © Agencja SE/East News

Jeśli nie podano inaczej, zdjęcia pochodzą z archiwum autora.

ISBN 978-83-287-0063-5

Wydawnictwo Akurat

Warszawa 2015

Wydanie I

FRAGMENT

Rodzicom

Spis treści

GODZINA ZERO

ROZDZIAŁ PIERWSZY DZIECIŃSTWO, PODWÓRKO, SZKOŁA

ROZDZIAŁ DRUGI SIATKÓWKA NIE POLEGA NA BIEGANIU, LECZ… NA GRANIU

ROZDZIAŁ TRZECI JAK ZOSTAŁEM MISTRZEM EUROPY I MISTRZEM ŚWIATA JUNIORÓW

ROZDZIAŁ CZWARTY RADOM: MÓJ PIERWSZY KONTRAKT

ROZDZIAŁ PIĄTY SZCZECIN: AMBITNIEJSZE CELE, MOCNIEJSZA DRUŻYNA I… WIĘKSZY STRES

ROZDZIAŁ SZÓSTY PADWA: TRZY LATA Z NAJLEPSZYMI SIATKARZAMI ŚWIATA

ROZDZIAŁ SIÓDMY OLSZTYN: DLACZEGO NIE ZOSTAŁEM MISTRZEM POLSKI

ROZDZIAŁ ÓSMY ATENY: ŚLADAMI GÓRSKIEGO, GMOCHA I WARZYCHY

ROZDZIAŁ DZIEWIĄTY KĘDZIERZYN-KOŹLE: NADZIEJE I… PRZYKRE ZAKOŃCZENIE

ROZDZIAŁ DZIESIĄTY KREBOK DAJE MI SZANSĘ, WAGNER JĄ ZABIERA

ROZDZIAŁ JEDENASTY BRAKUJE SUKCESÓW, PRZYBYWA DOŚWIADCZENIA

ROZDZIAŁ DWUNASTY PRZEŁOM Z TRENEREM LOZANO: W JAPONII NARESZCIE MEDAL!

ROZDZIAŁ TRZYNASTY MOSKWA–PEKIN: SEZON ROZCZAROWAŃ

ROZDZIAŁ CZTERNASTY IZMIR: PIERWSZE MISTRZOSTWO EUROPY W HISTORII

ROZDZIAŁ PIĘTNASTY LONDYN 2012: IGRZYSKA STRACONEJ SZANSY

ROZDZIAŁ SZESNASTY KATOWICE 2014: NAJWAŻNIEJSZY MECZ W ŻYCIU

ROZDZIAŁ SIEDEMNASTY ZŁOTY MEDAL I CO DALEJ?

ROZDZIAŁ OSIEMNASTY PAWEŁ ZAGUMNY W OCZACH TRENERÓW, ZAWODNIKÓW, BLISKICH

ZDJĘCIA

GODZINA ZERO

Katowicki Spodek, kilkanaście minut po dwudziestej pierwszej… Jest 21 września 2014 roku. Gramy mecz finałowy o mistrzostwo świata. Pierwszy taki finał od 2006 r., kiedy to w Japonii przegraliśmy z Brazylią. Trzeci w historii polskiej siatkówki. I pierwszy, który odbywa się w Polsce.

W hali dopinguje nas ponad dwanaście tysięcy ludzi, a kilkadziesiąt tysięcy na zewnątrz, w strefie kibica. Przed telewizorami – miliony… Zdaję sobie z tego wszystkiego sprawę, ale koncentruję się na meczu. Sytuację na boisku obserwuję z kwadratu rezerwowych. Na rozegraniu, w pierwszej szóstce, gra Fabian Drzyzga, młodszy ode mnie o trzynaście lat, wraz z nim Mariusz Wlazły, Michał Winiarski, Piotr Nowakowski, Karol Kłos i Mateusz Mika. Mieszanka rutyny z młodością. W ostatnich czterech meczach – trudnych, ale zwycięskich – chłopakom szło świetnie: w pięciu setach pokonali Francję, Brazylię i Rosję, w czterech setach Niemcy.

W finale znów walczymy z Brazylią – od lat najsilniejszym zespołem świata, ostatnio trzykrotnym mistrzem. I naszym kluczowym przeciwnikiem, który odkąd pamiętam, prawie zawsze ogrywał nas w najważniejszych meczach, w tym w japońskim finale 2006, gdzie byłem pierwszym rozgrywającym i jednym z liderów drużyny.

Tym razem mamy niepowtarzalną, dla mnie ostatnią w życiu szansę, żeby pokonać gigantów światowej siatkówki w wielkim finale. Zdobyć wymarzony złoty medal, i to w Polsce! Brazylijczycy zawsze są silni, lecz tym razem w naszym zasięgu. W meczu grupowym, z Fabianem Drzyzgą jako rozgrywającym, wygraliśmy z nimi 3:2. Teraz tamten pojedynek nie ma już znaczenia. Liczy się tylko finał, a sprawy idą źle. Trener Stéphane Antiga ma posępną minę, marszczy mu się czoło. Zaczęliśmy słabo, pierwszego seta przegraliśmy do 18. W drugim gra idzie lepiej, prowadzimy już 17:11, publiczność szaleje – odżywają nadzieje na odrobienie strat i nawiązanie wyrównanej walki z wielką Brazylią.

Jednak w tym momencie nasz zespół się zacina. Nie kończymy prawie wygranej piłki, przeciwnicy dostają w prezencie dwunasty punkt, potem dwa kolejne… Rywale odrabiają straty: 17:14. Syn trenera Rezende, rozgrywający Bruno, zdobywa kolejny punkt zagrywką, jest już tylko 17:15 dla nas. Po chwili – 17:16 po udanym bloku Brazylijczyków. W sumie tracimy pięć piłek z rzędu.

Antiga bierze przerwę techniczną, żeby zyskać na czasie, wytrącić przeciwnika z rytmu. Nie pomaga, znowu tracimy punkt. 17:17. Ogromna strata całej przewagi… Jeżeli przegramy drugiego seta, zrobi się 0:2. A wtedy naprawdę trudno będzie dzisiaj z Brazylijczykami wygrać…

Od początku drugiego seta zaczynam się rozgrzewać. Jako rezerwowy w tym piekielnie ważnym meczu muszę w razie potrzeby być natychmiast gotowy do gry, na sto procent! Obserwując, co dzieje się na boisku, czuję, że mogę być kolegom potrzebny. Czekam, aż trener da mi szansę, i knuję plan, co zmienić w naszej taktyce, bo dotychczasowa nie działa. Mecz od początku nie układa się po naszej myśli. W drugim secie początkowo wygrywaliśmy, ale Brazylijczycy nas doszli. Widać, że tym razem rozszyfrowali sposób rozegrania Fabiana. Jest w dobrej formie, jak w całym turnieju, gra swoje, jednak teraz, w finale, przestaje to zdawać egzamin. Woli walki nam nie brakuje, lecz z drużyny jakby uszło powietrze. Może to zmęczenie, może stres i trema, obawa przed porażką w tak superważnym pojedynku.

Emocje – co tu kryć – wielkie. Czuję się jak sprinter w blokach startowych, bo w każdej chwili mogę wejść do gry. Zdenerwowany, ale nie spanikowany. W takich chwilach pomaga doświadczenie zdobyte w tych czterystu paru meczach, jakie rozegrałem w reprezentacji.

W pierwszym secie i przez połowę drugiego analizuję w głowie, jak ustawiony jest blok Brazylijczyków, kogo z naszych pilnują mocniej, a kogo mniej. Z boku – paradoksalnie – widać to lepiej niż na boisku. Przeciwnicy skupiają się na Mariuszu Wlazłym. Trzeba go odciążyć! Mamy przecież dobrze dysponowane lewe skrzydło, które nie dostaje piłek. Myślę, jak to zmienić.

Zdobywamy jeden punkt, 18:17 dla nas. Mocno serwuje Michał Winiarski, lecz Brazylijczycy dobrze odbierają, a Wallace pewnie wykańcza akcję. Remis po 18. Niedobrze… W tym momencie Antiga kiwa ręką i woła: „Paweł!”. Trener liczy na moje doświadczenie, nie boi się zmienić zwycięskiego składu z poprzednich spotkań, co zdarzało się wcześniej innym trenerom. Francuz nie czeka, aż przeciwnicy uciekną nam na kilka punktów; chce dać impuls, bo drużyna potrzebuje zmiany, nowego pomysłu na przeciwnika.

Wchodzę do gry. Ze dwóch chłopaków podbiega bliżej, każdy w ułamkach sekund krzyczy mniej więcej to samo: „Dawaj do mnie, bo nie idzie!”. Jeden z nich to na pewno Michał Winiarski, który zawsze chciał dostawać dużo piłek. Z takim zawodnikiem dobrze się gra – lepiej, jak siatkarz chce brać udział w akcji, niż gdy boi się wziąć na siebie odpowiedzialność.

Zagrywa Felipe Fonteles, którego znam doskonale, bo graliśmy w tym samym klubie: ZAKSA Kędzierzyn-Koźle. Nerwowe przyjęcie, długa wymiana, biegam za piłką po całym boisku i już po pierwszej akcji jestem dogrzany i gotowy na wszystko. Wystawiam Mateuszowi Mice przez plecy, na lewą stronę, a on przepycha piłkę na boisko Brazylijczyków. Punkt dla nas. W rewanżu zbija Wallace jest po 19.

Potwierdza się to, co przewidziałem już z kwadratu rezerwowych: Brazylijczycy skaczą mi do środka, może dlatego, że środkiem grałem z nimi przez dziesięć lat. Od tej strony już mnie znają. Staram się więc przenieść ciężar gry na skrzydło, uruchamiam Mateusza Mikę, który atakuje po skosie i daje nam prowadzenie: 20:19. Koledzy się cieszą, przybijamy sobie piątkę, a do Mariusza – naszego bombardiera, bez którego pewnie w tym wielkim finale byśmy nie zagrali – mówię krótko: „Mario, spokojnie, odpuszczę ci na chwilę. Skup się na zagrywie i bloku, w następnym secie już będzie OK”.

Wygląda na to, że idzie nam lepiej. Drużyna odżyła, ale Brazylijczycy nie odpuszczają. Odbierają mój serwis i skutecznie atakują. Remis 20:20.

Zagrywa Wallace. Widzę, że Mika dobrze sobie radzi z Lucarellim, więc znów wystawiam Mateuszowi piłkę, tym razem na prawą stronę, myląc przeciwników. Mikus przeprowadza udany, techniczny atak, prowadzimy 21:20, a kolejną piłkę skutecznie blokujemy. 22:20! Nieśmiało pojawia się światełko w tunelu, że jednak możemy dać sobie radę z mistrzami świata. Bernardo Rezende bierze przerwę techniczną.

Po chwili oddechu wracamy na boisko. Serwuje Mika, u przeciwników przy siatce rozgrywający Bruno i Lucarelli. Rywale zdobywają 21. punkt po ataku Wallace’a, który jest dzisiaj dosyć skuteczny. A my mamy jeszcze problemy z uformowaniem szczelnego bloku.

Lucarelli na zagrywce posyła bombę – odbieramy. Tym razem piłka wędruje do Winiarskiego przez strefę Bruna. Rywale są zdezorientowani, Michał zdobywa punkt. 23:21. Jesteśmy dwie piłki od wygrania seta!

Serwuje Piotrek Nowakowski, lecz tym razem rywale nie dają nam szans. Atakuje Murillo, robi się 23:22. Znów tylko jeden punkt przewagi… Wszyscy na boisku wiemy, że kolejna akcja będzie szczególnie ważna, wręcz kluczowa. Sidao nie wytrzymuje napięcia, mocno uderza piłkę, ale w aut. 24:22. Mamy setbol!

Na zagrywce kolej na Mariusza Wlazłego. W swój atomowy serwis wkłada wszystkie siły. Uderzenie jest tak mocne, że Brazylijczycy ledwo je bronią, oddają bez walki piłkę, która wraca na naszą stronę boiska. To ułamki sekund, lecz dla mnie całkiem dużo czasu, żeby dobrze przygotować tę akcję i znów spróbować zmylić rywali. Mikus gra w tym secie kapitalnie, skutecznie kończy większość akcji, ale dla blokujących Brazylii nadal nie jest pierwszą opcją. Gramy bez bloku przez szóstą strefę i wygrywamy drugiego seta. Dla mnie – jednego z najważniejszych w karierze…

ROZDZIAŁ PIERWSZY
DZIECIŃSTWO, PODWÓRKO, SZKOŁA

Dlaczego nie pamiętam miejsca urodzenia • Siatkarska rodzina • Jak odbijałem piłkę nad Remontem • Mój pokój w mieszkaniu przy Miklaszewskiego • Podwórkowe gry z kumplami • Ojciec zapisuje mnie do klubu • Czemu zostałem rozgrywającym • Świadectwa bez czerwonych pasków • Z księdzem na pieńku • Paolo Tofoli na VHS

Powinienem zacząć od tego, że urodziłem się w Jaśle 18 października 1977 r. Ale nic stamtąd nie pamiętam. Byłem zbyt mały – w Jaśle mieszkałem za krótko, dosłownie półtora roku.

Moi rodzice, Lech i Hanna, pochodzą z Warszawy, w młodości grali w Legii. Oboje studiowali na AWF-ie i tam się poznali. Tata był niezłym siatkarzem, rozgrywającym. Jako zawodnik Legii grał między innymi z Edwardem Skorkiem i Aleksandrem Skibą – mistrzami świata w drużynie Huberta Wagnera. Trzy razy zdobył mistrzostwo Polski: w 1967, 1969 i 1970 r., a w 1971 r. wicemistrzostwo. Miał pecha, bo do drużyny Wagnera nie dostał powołania. Dwa lata po olimpiadzie w Monachium skończył karierę zawodnika i nie doczekał złotych czasów polskiej siatkówki: mistrzostwa świata w Meksyku i mistrzostwa olimpijskiego w Montrealu. W 1974 r. został na trzy lata trenerem kobiecej drużyny Czarni Jasło, z którą awansował do drugiej ligi. Potem przez rok trenował drugoligowe Karpaty Krosno.

Gdy miałem półtora roku, kontrakt ojca się skończył i rodzice wrócili do Warszawy. Tata podjął pracę na Politechnice Warszawskiej, jako nauczyciel akademicki uczył wychowania fizycznego. Mama została nauczycielką WF-u w szkole podstawowej, prowadziła SKS z dziewczętami.

Dwa lata później ojciec został trenerem AZS-u Politechniki Warszawa. Trenował najpierw kobiety, następnie mężczyzn, z którymi później awansował do drugiej ligi. A ja cały wolny czas spędzałem z nim w sali, która znajdowała się nad warszawskim klubem Riviera Remont, w centrum Warszawy. Przeważnie tam odbywały się wszystkie treningi.

Ojciec kochał siatkówkę i postanowił mnie też jej nauczyć. Z początku, jak to u pięcio-, sześciolatka, była to tylko zabawa: odbijanie i kopanie piłki. Gdy miałem siedem lat, tata swoim wprawnym trenerskim okiem dostrzegł, że przejawiam pewien talent, więc zlecał mi konkretne zadania, żebym nie nudził się na treningach. Zazwyczaj było to odbijanie piłki o ścianę: palcami lub dyszlem (dla tych, którzy nie znają specjalistycznego języka siatkarskiego, wyjaśniam, że chodzi o odbicie od dołu). Najpierw sto razy o ścianę, potem dwieście, z czasem pięćset, tysiąc – i tak mijał trening. Podobało mi się to, nie czułem się do niczego zmuszany. Cieszyłem się, że tata znajduje dla mnie kolejne zajęcia – to mnie dodatkowo motywowało.

Z czasem ćwiczenia wychodziły mi coraz lepiej, więc je za radą ojca stopniowo komplikowałem. Stawałem w rogu sali gimnastycznej i odbijałem piłkę raz o jedną, raz o drugą ścianę. Później z kolei odbijałem wzdłuż linii, raz przodem, raz tyłem, więcej i więcej.

DZIECIŃSTWO NA URSYNOWIE

Wysoki wzrost zapewne odziedziczyłem po rodzicach, aczkolwiek nie byli „wieżowcami” jak, powiedzmy, Edward Skorek. Mama ma 170 cm, tata 180 cm. W tamtych czasach w siatkówce ważniejszą rolę odgrywała skoczność i sprawność; inaczej niż teraz, gdy bardziej liczą się centymetry. Obecnie ludzie ogólnie są wyżsi, natomiast w latach 70. w tej dyscyplinie nie szukano aż takich wielkoludów. Skorek miał 194 cm wzrostu i uznawano go za wysokiego gracza, później pojawił się jeszcze wyższy Wójtowicz, ale to się zdarzało sporadycznie. Teraz dwa metry to standard, wtedy to była anomalia.

Od samego początku wyróżniałem się wśród rówieśników. Czy to na podwórku, czy w szkole, zawsze byłem jednym z wyższych. Trzeba tu jednak dodać, że górowałem wzrostem, a nie tężyzną fizyczną. Byłem szczupły, nigdy nie należałem do osiłków.

Mieszkałem z mamą, tatą i siostrą w bloku na Ursynowie, przy ulicy Miklaszewskiego. Rodzice mieli duże mieszkanie, a ja nieduży pokój. Do tej pory urządzony jest tak jak za moich czasów: łóżko do spania, biurko i mały regał na ścianie, wypełniony książkami, a na najwyższych półkach pucharami, które zdobywałem jako młodzik, kadet i junior.

Mieszkanie rodziców miło wspominam, do dzisiaj lubię tam przychodzić i czuję się jak u siebie. Na Ursynowie chodziłem do przedszkola, a od siódmego roku życia – do szkoły podstawowej nr 310, od klasy pierwszej do trzeciej. Od klasy czwartej do ósmej – do podstawówki nr 305. Nie były to klasy sportowe.

Moja siostra ma na imię Agnieszka. Rocznik 1972, pięć lat starsza ode mnie. Ma już swoją rodzinę, własne sprawy, ale wciąż utrzymujemy ze sobą bardzo dobry kontakt. Od początku pilnie śledzi moją karierę siatkarską i mi kibicuje. Natomiast gdy mieszkaliśmy razem, stosunki między nami bywały różne. Jak to młodszy brat małolat ze starszą siostrą kłóciliśmy się, a zdarzało się, że czasem się tłukliśmy, co bardzo denerwowało rodziców. Różnica wieku między nami była dość duża, a to nie pomagało w życiu codziennym. Całe szczęście, że nie musieliśmy mieszkać w jednym pokoju.

Siostra miała inne zainteresowania niż ja. Co prawda, będąc nastolatką, też zajęła się sportem, lecz na krótko. Bodajże pół roku trenowała koszykówkę i na tym koniec, zrezygnowała i wybrała inne hobby.

PODWÓRKOWE ZABAWY

Na podwórku, odkąd pamiętam, grałem z chłopakami w nogę. Nie żeby w przyszłości zostać nowym Maradoną, Platinim czy Bońkiem, raczej po to, aby wypełnić sobie czas, po prostu coś robić. Przeżywałem też z kumplami lekką ekscytację koszykówką – wtedy telewizja zaczęła pokazywać amerykańską ligę NBA i Michaela Jordana, u mnie była to nawet poważna fascynacja, do tej pory uwielbiam oglądać mecze, a niedawno spełniłem swoje marzenie i poleciałem na mecz do Nowego Jorku.

Poza tym, jak każde małe dziecko, bawiłem się na klatce w chowanego. Walczyłem też w bitwach na śnieżki i ścigałem się na rowerze. W pamiątkowym albumie z archiwalnymi zdjęciami i wycinkami, jaki moja żona Oliwia podarowała mi na moje dwudzieste czwarte urodziny, przygotowanym z pomocą siostry i rodziców, znalazł się artykuł „Życia Warszawy” z 1983 r. na temat zawodów kolarskich dla amatorów. Zorganizowały je spółdzielnia mieszkaniowa Ursynów i Warszawskie Towarzystwo Cyklistów. Jak przez mgłę pamiętam, że pogoda była wtedy fatalna, co chwila padał deszcz, ale my, dzieciaki, z zapałem jechaliśmy aż do mety. Z klasyfikacji zawodników opisanej w tym artykule wynika, że zająłem drugie miejsce w klasyfikacji chłopców pięcio-, sześcioletnich: „1. Marcin Gębicz, Patryk Krauze. 2. Paweł Zagumny. 3. Michał Dobrowolski. (…) Dzieci nie kwestionowały sędziowskich werdyktów i wszystkie były bardzo zadowolone z sukcesów, ale i samego faktu uczestnictwa w zawodach”.

Na pierwszej, tytułowej rozkładówce albumu Oliwka wkleiła moje zdjęcie z podstawówki, na którym była żartobliwa dedykacja: „Mianujemy Ciebie na rycerza klasowego imieniem Rudy Szakal”. Ten przydomek napisano pomarańczowym długopisem, a to dlatego, że jako nastoletni chłopak miałem rude włosy.

Sport i podwórkowe zabawy bardzo lubiłem, trudno było mnie zagonić do domu. Zaczynaliśmy, jak tylko przychodziliśmy ze szkoły, i tak schodziło do wieczora.

Kibice pytają mnie czasem, czy jako dziecko marzyłem o sportowej karierze. Na pewno sport przez cały czas przewijał się przez moje życie już od najmłodszych lat. Mniej więcej od czwartej klasy podstawówki mówiłem kumplom na podwórku, że zostanę… zawodowym sportowcem. Wcześniej – wiadomo – każdy chciał być policjantem lub strażakiem, jak to dzieci. Gdy więc zacząłem powtarzać, że będę sportowcem, wszyscy się z tego śmiali.

Teraz jednak, gdy spotykamy się razem po latach, dawni kumple z podwórka darzą mnie dużym szacunkiem. Dorastaliśmy razem, ale w pewnym momencie stało się tak, że oni nadal siedzieli na trzepaku albo szli na wino pod klatkę, natomiast ja leciałem na trening. Od małego nie miałem czasu na głupoty.

Z niektórymi kolegami do tej pory utrzymuję stały kontakt, choć gdy zostałem wyczynowym siatkarzem, wyjechałem z Warszawy, a oni wyprowadzili się z okolicy. Czasem do siebie dzwonimy lub wymieniamy informacje na Facebooku. Z Adamem i Michałem, dwoma braćmi, z którymi grałem w piłkę na podwórku, od czasu do czasu się spotykam. Adam miał talent piłkarski, ale dość wcześnie zrezygnował z treningów. Mieszka na Woli, pracuje w miejskich wodociągach. Michał został na Ursynowie, pracuje w gastronomii… Każdemu się inaczej ułożyło w życiu. Cóż, mnie się udało w sporcie, lubię to, co robię. Zdaję sobie sprawę z tego, że nie wszyscy mają to szczęście. Koledzy wybrali inną drogę i też im się jakoś układa, lepiej lub gorzej. Nie każdy musi być sportowcem. Powtarzam to znajomym, bo czasami z powodu wygórowanych ambicji lub swoich niespełnionych marzeń na siłę pchają dzieci do sportu, chociaż tak naprawdę niemal od początku widać, że szanse na sukces są marne. Radzę im wtedy spokojnie się zastanowić, czy nie lepiej próbować szczęścia w innej dziedzinie.

PIERWSZE TRENINGI W KLUBIE

Tak się akurat złożyło, że gdy Agnieszka przestała trenować koszykówkę, ja w szóstej klasie poszedłem do klubu. Tata zapisał mnie do MDK-u, czyli Młodzieżowego Domu Kultury, który mieścił się w budynku należącym do Związku Harcerstwa Polskiego przy ul. Marii Konopnickiej 6.

Na regularne treningi zanosiło się już od pewnego czasu. Urodziłem się w rodzinie, w której sport był bardzo ważny, a ja go lubiłem, podobnie jak rodzice. Dzięki tacie, pod którego okiem ćwiczyłem odbijanie piłki w sali politechniki i na obozach z jego drużyną, szczególnie polubiłem siatkówkę. Wiadomo jednak było, że jeśli mam grać w zespole, trzeba chodzić do klubu, bo więcej samemu nauczyć się nie da. Byłem na takim etapie, że coś tam już odbijałem, natomiast wypadało zacząć systematycznie trenować. MKS MDK był pod tym względem najlepszym klubem w Warszawie, dobrze szkolił młodzież. W wieku trzynastu lat dostałem się pod opiekę trenera Pawła Marcinkowskiego.

Wielu nastolatkom nie chciało się poświęcać wolnego czas na treningi. Ja akurat nie miałem z tym problemów. Sam wybrałem taką drogę od najmłodszych lat, a sport uczy dyscypliny. Siatkówka stała się dla mnie najważniejsza. Kiedy trening kolidował z lekcjami w szkole, to w siedemdziesięciu procentach przypadków urywałem się ze szkoły i jechałem grać do klubu.

Rozgrywającym zostałem nie przez przypadek. Tutaj muszę podziękować mojemu tacie, bo zapisując mnie do klubu, powiedział, że powinienem rozgrywać: „Pamiętaj, wszyscy będą chcieli atakować, ale nie patrz na to: stawaj pod siatką i wystawiaj! Masz dobre palce. Ja byłem rozgrywającym, mama była rozgrywającą, ty też masz do tego talent, ładnie odbijasz piłkę. Staraj się grać na tej pozycji, ćwicz na treningach – będziesz w tym dobry”.

Zrobiłem tak, jak tata mi poradził. Nigdy nie ciągnęło mnie na inną pozycję. Od samego początku, gdy tylko znalazłem się w klubie, byłem ustawiany jako rozgrywający. Nie miałem takich dylematów jak część zawodników, którzy w pewnym momencie musieli wybrać, czy będą przyjmującymi, środkowymi czy atakującymi. To mnie ominęło. Byłem szczupłym chłopcem z długimi kończynami… – zapowiadało się więc, że bardzo urosnę. Myślę, że doradzając mi tak, a nie inaczej, ojciec wszystko dobrze przemyślał. Może nie spodziewał się, że urosnę aż do dwóch metrów, ale wtedy i tak należałem do najwyższych graczy w drużynie. Ciekawe, że nie było wówczas wielu rozgrywających o takim wzroście. Inne kluby stawiały na niższych graczy na tej pozycji. Mimo to tata uznał, że sprawdzę się właśnie w rozgrywaniu. W klubie nie mieli nic przeciwko temu. Miałem dobre palce, umiałem pomyśleć na boisku. Przypuszczam, że później pojawiły się u mnie także pewne cechy przywódcze, które przydają się rozgrywającemu. Ale w szóstej klasie jeszcze nie byłem mózgiem drużyny i jej liderem. Wskoczyłem do grupy dzieciaków, która dopiero się poznawała. Głównie trenowaliśmy podstawy siatkówki.

W następnym roku trenował nas pan Piotr Żywica i wtedy już bardziej zaczynaliśmy się pozycjonować. Ponad rok później znów nastąpiła zmiana trenera, pod kierunkiem Krzysztofa Zimnickiego występowaliśmy już w zawodach międzyklubowych. Od ósmej klasy – w kategorii młodzików. Tam graliśmy systemem na dwóch rozgrywających, a ja wychodziłem w pierwszej szóstce. Byłem dość sprytny, elementy techniczne przychodziły mi łatwiej, więc jako rozgrywający zacząłem kierować drużyną.

CHŁOPAK O DWÓCH TWARZACH

Myślę, że właściwie od samego początku byłem innym chłopakiem na boisku, a innym poza nim. W życiu prywatnym zachowywałem się spokojniej, wyciszałem się. Za to podczas meczów i treningów dawałem w kość kolegom, a także zawodnikom przeciwnych drużyn. Na boisku zawsze starałem się wycisnąć z drużyny maksimum, czasami używając przykrych słów i niecenzuralnych epitetów. W decyzjach dotyczących siatkówki często nie było negocjacji. Jak już coś postanowiłem, to rzadko odpuszczałem. Sądzę jednak, że chłopcy ufali mi nie tylko podczas meczów, lecz również i w innych sytuacjach. Liczyli się z moim zdaniem.

Treningi zajmowały nam dużo czasu. I choć byliśmy młodymi chłopakami, którym czasem dziwne pomysły i różne głupoty przychodziły do głowy, spośród innych rówieśników wyróżniało nas większe zdyscyplinowanie. Ale coś za coś – zostawało nam mniej czasu na naukę i czytanie książek. Nie walczyliśmy o najlepsze stopnie w szkole. Rodzicie nie czepiali się, że syn czasem trochę zaniedbuje lekcje. Akceptowali to, że trening jest ważniejszy. W szkole miałem za zadanie nie sprawiać problemów i zdawać z klasy do klasy. Siatkówka absorbowała mnie coraz bardziej, a mama i tata zdawali sobie z tego sprawę. W pewnym momencie, gdzieś od siódmej klasy, odpuścili na tyle, że nie oczekiwali już ode mnie czerwonych pasków na świadectwie. Jednak kłopotów z nauką nigdy nie miałem, na te trzy z plusem albo cztery zawsze zdawałem, choć czasami… z pomocą kolegów.

W szkole, poza siatkówką, uprawiałem też inne dyscypliny: koszykówkę, piłkę ręczną, a nawet ping-ponga. Razem z kolegami jeździliśmy na różne zawody międzyszkolne, dzielnicowe. Z WF-em problemów nie miałem, to był mój ulubiony przedmiot. Oprócz tego zawsze interesowała mnie geografia. Lubiłem uczyć się o różnych krainach geograficznych i państwach, bardzo chciałem je zobaczyć, co – jak się później okazało – umożliwiła mi gra w siatkówkę. Natomiast lekcje z innych przedmiotów, szczerze mówiąc, traktowałem dość obojętnie. Nie robiło mi wielkiej różnicy, czego się uczę.

Większych problemów wychowawczych nie sprawiałem – nauczyciele mieli ze mną spokój. Może od czasu do czasu zdarzały się pewne młodzieńcze wybryki i głupie pomysły, lecz były to raczej pojedyncze wyskoki, jak na przykład… strzelanie z procy w szkole. Bywało, że się wpadło… Z księdzem miałem na pieńku, jak wprowadzono religię w szkołach, tak około siódmej klasy. Każdy uczeń miał napisać jakąś fraszkę. Mnie się zrymowało: „Paweł Zagumny to dla księdza gwóźdź do trumny”. Od tego momentu wspomniany w tej fraszce ksiądz krzywo na mnie patrzył. Nie mieliśmy ze sobą po drodze.

W szkole, jak to w szkole, różne rzeczy się działy. Kumple namawiali mnie, żeby z nimi gdzieś iść, mieli mniej lub bardziej szalone pomysły, a ja tłumaczyłem, że nie mogę, bo trening. Najpierw pukali się w czoło, ale po pewnym czasie przestali i zaczęli szanować moje wybory. Z kilkoma osobami ze szkoły mam do tej pory kontakt. Przyjeżdżają na mecze i zawsze dopingują, czasem napiszą miłe słowo na Facebooku lub przyślą SMS.

WSPOMNIENIA Z LAT 80.

Jak przez mgłę pamiętam końcówkę stanu wojennego. Szczególnie utkwiło mi w pamięci to, że bardzo trudno było zdobyć wtedy benzynę. Gdy wracaliśmy z treningu AZS-u Politechnika, tata zajeżdżał wieczorem do znajomych i tankował u nich paliwo.

Pamiętam też, że ojciec wyjeżdżał w latach 80. za pracą do Niemiec i do Szwecji. Ze dwa–trzy lata nie było go w domu.

W dzieciństwie sporo czasu spędzałem u dziadków na Sadybie. Dziadek miał dobrą pamięć i dużo opowiadał mi o wojnie. W szczegółach przytaczał konkretne sceny, różne dramatyczne sytuacje. Mówił o okrucieństwie Niemców, o codziennym strachu przed śmiercią. Bardzo się tym przejmowałem i pewnie dlatego do dzisiaj bardziej doceniam to, że mogłem żyć w pokoju i beztrosce, mieć rodziców i siostrę przy sobie, stopniowo rozwijać karierę sportową, a potem założyć rodzinę i wychowywać dzieci.

Z dziadkiem się dogadywałem, ponieważ byłem uważnym słuchaczem. Raz jednak zdarzyło się, że bardzo się na mnie zdenerwował. Pewnego dnia pojechałem do niego i próbowałem wypełnić sobie czas, strzelając z łuku do… piłek. Gumowe, stare piłki stawiałem na stole i ćwiczyłem na nich swoją celność niczym Indianie z westernów. Za tą prowizoryczną strzelnicą stał jednak kurnik. Przy jednym ze strzałów poszedł rykoszet i moja strzała trafiła w kurę! Czysty przypadek, nie planowałem tego oczywiście. Ustrzeliłem biedną kokoszkę z łuku. Dziadek musiał jej ukręcić głowę. Niechcący, mocno nabroiłem, a cała ta afera została w mojej pamięci do dziś.

Wcześniej, gdy byłem mniejszy, zdarzyła mi się niebezpieczna przygoda w obecności taty. Po raz kolejny reperował wtedy fiata 125p, który często się psuł. W kanale, który służył do naprawy samochodów, było po kolana wody. Pamiętam to jak przez mgłę: kręciłem się przy tacie i chodziłem dookoła tego kanału. Ojciec stał z drugiej strony samochodu, spojrzał w dół i coś powiedział, ale cicho, więc nie dosłyszałem, o co chodzi. Usłyszałem jakiś plusk w kanale, zaciekawiło mnie to, wychyliłem się i… wpadłem do wody. Niby płytko, ale cały zniknąłem pod powierzchnią! Można powiedzieć, że o mało co się nie utopiłem. Tata nie stracił zimnej krwi, natychmiast rzucił mi się na ratunek. Wyciągnął mnie z kanału i ocucił. Na szczęście nic poważnego mi się nie stało, szybko doszedłem do siebie.

Z lat 80. mam także wspomnienia z wakacji. Z racji tego, że ojciec uczył wychowania fizycznego na politechnice, latem jeździł jako instruktor na obozy żeglarskie w Wilkasach koło Giżycka. Jeśli nie wyjeżdżał za granicę do pracy, to praktycznie każde lato, około miesiąca, spędzałem nad mazurskimi jeziorami, łowiąc ryby, grając w piłkę albo po prostu się wałęsając. Sporo czasu upływało mi na łódce ze studentami ojca. Przyglądałem się, jak ćwiczą i zdobywają patenty żeglarskie.

W telewizji najpierw oglądałem mecze piłkarskie. Pierwszy mundial, jaki kojarzę, i to dość dobrze, to ten w Meksyku w 1986 r. Miałem dziewięć lat, siedzieliśmy w domu przed telewizorem. Były tylko dwa kanały, mecze nadawano na jednym albo na drugim. Wszyscy ekscytowali się wyśmienitą grą Diego Maradony i tym, czy pomógł sobie ręką, czy też nie, strzelając drugiego gola w finałowym meczu z Niemcami.

Siatkówkę zacząłem oglądać w 1988 r., gdy odbywały się igrzyska olimpijskie w Seulu. Szczególnie szykowałem się na finał. Zapowiedziałem rodzicom, że nie położę się spać i będę czekał do późnej nocy na mecz: USA –ZSRR. Mimo tych dobrych chęci sen mnie jednak zmorzył. Tata później opowiadał, że nie był w stanie mnie obudzić. Nazajutrz byłem na siebie wściekły, że zasnąłem, zwłaszcza że mecz stał na wysokim poziomie. Amerykanie wygrali 3:1. Nie ponieśli wtedy żadnej porażki w turnieju.

Pół roku później wpadła mi w ręce kaseta VHS, taka szkoleniowa, nagrana podczas tych igrzysk. Wtedy jeszcze bardziej zacząłem się interesować siatkówką. Myślę, że można tu już było mówić o fascynacji tą dyscypliną. Uważnie śledziłem Mistrzostwa Świata w Siatkówce w 1990 r. Półfinały: Kuba – ZSRR (3:1) i Brazylia – Włochy (2:3) oraz finał Kuba – Włochy (1:3) też miałem nagrany na kasecie VHS i pewnie ze sto razy oglądałem na wideo każdy z tych meczów. Były to pierwsze kasety szkoleniowe, jakie udało mi się zdobyć! Robiłem statystyki i notowałem sobie najlepsze zagrania rozgrywających, którzy występowali w tych meczach. Podziwiałem zwycięskich Włochów, a zwłaszcza rozgrywającego Paola Tofolego. Imponował mi. To właśnie na nim dość długo się wzorowałem przez kilka pierwszych lat kariery siatkarskiej.

***

koniec darmowego fragmentu
zapraszamy do zakupu pełnej wersji

Wydawnictwo Akurat

imprint MUZA SA

ul. Marszałkowska 8

00-590 Warszawa

tel. 22 6211775

e-mail: info@muza.com.pl

Dział zamówień: 22 6286360

Księgarnia internetowa: www.muza.com.pl

Wersja elektroniczna: MAGRAF s.c., Bydgoszcz