Autorzy

Lek. Piotr Fudalej – absolwent Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu. Pracuje w Klinice Ortopedii i Traumatologii Narządu Ruchu w IV Wojskowym Szpitalu Klinicznym we Wrocławiu (w trakcie specjalizacji z ortopedii).

Lekarz zespołu S Pogotowia Ratunkowego we Wrocławiu.

Wykładowca Niepublicznej Wyższej Szkoły Medycznej we Wrocławiu.

Dr n. med. Jacek Kleszczyński – specjalista pediatra (w trakcie specjalizacji z medycyny ratunkowej). Lekarz zespołu S i kierownik Podstacji Fabryczna – Stare Miasto Pogotowia Ratunkowego we Wrocławiu.

Wykładowca Niepublicznej Wyższej Szkoły Medycznej we Wrocławiu, gdzie pełni funkcję przewodniczącego Rady Programowej kierunku Ratownictwo Medyczne oraz opiekuna Sekcji Ratownictwa Medycznego Studenckiego Koła Naukowego.

W latach 2008–2012 lekarz dyżurny Oddziału Anestezjologii i Intensywnej Terapii Dzieci i Noworodków w Dolnośląskim Centrum Pediatrycznym im. J. Korczaka oraz Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym im. J. Gromkowskiego.

Do 2012 r. czynny instruktor ALS i EPLS Europejskiej Rady Resuscytacji.

Lekarz dyżurny SOR Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego i Ośrodka Badawczo-Rozwojowego we Wrocławiu.

Wykładowca w Zakładzie Diagnostyki w Dysfunkcjach Narządu Ruchu Katedry Fizjoterapii i Terapii Zajęciowej w Dysfunkcjach Narządu Ruchu na Wydziale Fizjoterapii Akademii Wychowania Fizycznego we Wrocławiu.

Mgr Marta Kwiatoń – ratownik medyczny, magister zdrowia publicznego, magister psychologii, starszy ratownik WOPR, instruktor pierwszej pomocy Polskiego Towarzystwa Medycyny Ratunkowej i American Heart Association.

W 2006 r. ukończyła studia licencjackie na Uniwersytecie Jagiellońskim na kierunku Pielęgniarstwo ze specjalnością Ratownictwo Medyczne. Pracę magisterską, dotyczącą sposobów radzenia sobie ze stresem wśród ratowników medycznych, obroniła w 2015 r. na kierunku Psychologia w Szkole Wyższej Psychologii Społecznej we Wrocławiu.

Doktorantka w Zakładzie Medycyny Ratunkowej i Katastrof Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu. W zawodzie ratownika medycznego pracuje nieprzerwanie od 2006 r., głównie w Szpitalnych Oddziałach Ratunkowych. Wykładowca Niepublicznej Wyższej Szkoły Medycznej we Wrocławiu.

Lek. Tomasz Sikora – absolwent Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu. Pracuje w Szpitalnym Oddziale Ratunkowym z Centrum Urazowym Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego we Wrocławiu (w trakcie specjalizacji z medycyny ratunkowej).

Doktorant w Zakładzie Medycyny Ratunkowej i Katastrof Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu.

Lekarz zespołu S Pogotowia Ratunkowego we Wrocławiu, Wschowie i w Grupie Ratownictwa Medycznego Offroad Rescue Team.

Lekarz HEMS Lotniczego Pogotowia Ratunkowego Filia Wrocław.

Dr n. med., mgr chemii Marcin Zawadzki – specjalista medycyny sądowej, toksykolog. Lekarz zespołu S Pogotowia Ratunkowego w Oleśnicy, a w latach 2010–2014 kierownik tej jednostki. Z wykształcenia lekarz, chemik, diagnosta laboratoryjny.

Adiunkt w Katedrze Medycyny Sądowej Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu, kierownik Pracowni Toksykologii Sądowej tej Katedry.

Członek Zespołu Analityki Sądowej i Toksykologicznej Polskiej Akademii Nauk oraz Komisji Toksykologii Sądowej Polskiego Towarzystwa Medycyny Sądowej i Kryminologii.

Dr n. społ. Agnieszka Wlazło – absolwentka Wydziału Lekarskiego Akademii Medycznej im. Piastów Śląskich we Wrocławiu oraz Instytutu Psychologii Uniwersytetu Wrocławskiego.

Specjalista psychiatra, doktor nauk społecznych w dziedzinie psychologii. Ukończyła studia podyplomowe z neuropsychologii na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, a także odbyła wiele szkoleń z zakresu interwencji kryzysowej i psychoterapii.

Pracuje zawodowo w obszarze psychiatrii dzieci, młodzieży oraz osób dorosłych.

Wykładowca Niepublicznej Wyższej Szkoły Medycznej we Wrocławiu.

© Copyright by Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2015

Wszystkie prawa zastrzeżone.

Przedruk i reprodukcja w jakiejkolwiek postaci całości bądź części książki bez pisemnej zgody wydawcy są zabronione.

Autorzy i Wydawnictwo dołożyli wszelkich starań, aby wybór i dawkowanie leków w tym opracowaniu były zgodne z aktualnymi wskazaniami i praktyką kliniczną. Mimo to, ze względu na stan wiedzy, zmiany regulacji prawnych i nieprzerwany napływ nowych wyników badań dotyczących podstawowych i niepożądanych działań leków, Czytelnik musi brać pod uwagę informacje zawarte w ulotce dołączonej do każdego opakowania, aby nie przeoczyć ewentualnych zmian we wskazaniach i dawkowaniu. Dotyczy to także specjalnych ostrzeżeń i środków ostrożności. Należy o tym pamiętać, zwłaszcza w przypadku nowych lub rzadko stosowanych substancji.

Recenzent: dr n. med. Dariusz Kosson

Wydawca: Stella Nowośnicka-Pawlitko

Redaktorzy prowadzący: Ewa Jaworska, Agnieszka Janowska

Redaktor merytoryczny: Zespół

Producent: Anna Bączkowska

Projekt okładki i stron tytułowych: Michał Bator

Skład wersji elektronicznej na zlecenie Wydawnictwa Lekarskigo PZWL: Marcin Kapusta / konwersja.virtualo.pl

Zdjęcia w książce:

Adrian Domecki: 3-1, 3-4, 3-5, 5-1 a–b, 5-3,

Jakub Koch: 3-2 a–c, 3-3,

Marta Kwiatoń: 3-6, 5-2 a–e,

Marta Kwiatoń i Piotr Fudalej: 2-1 a–c, 2-2 a–j, 2-3 a–e, 2-4 a–b, 2–5, 2-6 a–e, 2-7 a–b, 2-8 a–c, 2-9, 2-10 a–g, 2-11 a–f, 2-12 a–b, 2-13 a–b, 2-14 a–b, 2-15, 2-16 a–l, 2-17 a–d, 2-18 a–c, 2-19 a–j, 3-7 a–g,

Waldemar Machała: 7-1 a–b

eBook został przygotowany na podstawie wydania papierowego z 2015 r., (wyd. I)

Warszawa 2016

ISBN 978-83-200-5103-2

Wydawnictwo Lekarskie PZWL

02-460 Warszawa, ul. Gottlieba Daimlera 2

tel. 22 695-43-21

www.pzwl.pl

Księgarnia wysyłkowa:

tel. 42 680 44 88; infolinia: 801 33 33 88

e-mail: wysylkowa@pzwl.pl

Przedmowa

Inspiracją do przygotowania podręcznika Leki w ratownictwie medycznym były własne doświadczenia dydaktyczne, związane z prowadzeniem zajęć z zakresu farmakoterapii stanów nagłych na Wydziale Profilaktyki i Zdrowia Niepublicznej Wyższej Szkoły Medycznej we Wrocławiu. Pytania formułowane przez studentów ratownictwa medycznego wskazywały na brak opracowania, które stanowiłoby przejrzyste i aktualne kompendium wiedzy o zasadach stosowania leków przez zespoły ratownictwa medycznego.

Podstawowym celem przygotowania podręcznika było więc zebranie najistotniejszych informacji dotyczących zasad stosowania leków przez podstawowe i specjalistyczne zespoły ratownictwa medycznego z uwzględnieniem polskich realiów.

Opisy poszczególnych leków zostały przygotowane przede wszystkim na podstawie charakterystyk produktów leczniczych opracowanych przez producentów, jak również wytycznych Europejskiej Rady Resuscytacji (European Resuscitation Council – ERC). Należy jednakże pamiętać o konieczności każdorazowego zapoznania się z charakterystyką leku, który zamierzamy stosować.

Podręcznik został wzbogacony o rozdziały dotyczące zasad aseptyki, dróg podania leków, a także sytuacji szczególnych, dotyczących farmakoterapii stanów nagłych występujących u dzieci, kobiet ciężarnych, osób starszych czy pacjentów z zaburzeniami psychicznymi.

Niniejsze kompendium zostało opracowane przez zespół pracowników wyższych uczelni medycznych, którzy na co dzień dyżurują w zespołach ratownictwa medycznego, szpitalnych oddziałach ratunkowych czy izbach przyjęć i mają własne doświadczenia związane z farmakoterapią poszczególnych stanów nagłych oraz implementacją wytycznych towarzystw naukowych w tym zakresie.

Pragniemy serdecznie podziękować Pani Dziekan Marii Paroń z Niepublicznej Wyższej Szkoły Medycznej we Wrocławiu za inspirację do napisania podręcznika oraz wsparcie w codziennej pracy dydaktycznej, a także Pani Stelli Nowośnickiej-Pawlitko z Wydawnictwa Lekarskiego PZWL za ogromną pomoc w realizacji projektu i cenne uwagi kierowane na poszczególnych etapach powstawania książki.

Mamy nadzieję, że nasze opracowanie stanowić będzie cenną pomoc w zdobywaniu wiedzy o lekach stosowanych w ratownictwie medycznym oraz w rozwiązywaniu problemów dotyczących farmakoterapii, jakie występują podczas dyżurów.

Równocześnie prosimy Czytelników o wszelkie krytyczne uwagi dotyczące zawartości i kompozycji niniejszego opracowania, co pozwoli na stworzenie kolejnej, lepszej edycji kompendium.

W imieniu Autorów

Dr n. med. Jacek Kleszczyński

Spis treści

1. Zakres czynności ratownika medycznego w Polsce z uwzględnieniem farmakoterapii
Jacek Kleszczyński

2. Drogi podawania leków
Jacek Kleszczyński

Droga dożylna (i.v.)

Droga doszpikowa (i.o.)

Droga domięśniowa (i.m.)

Droga podskórna (s.c.)

Droga podjęzykowa (s.l.)

Droga doustna (p.o.)

Droga doodbytnicza (p.r.)

Droga wziewna (nebulizacja)

Droga dotchawicza (i.t.)

Droga dopępowinowa

3. Aseptyka i bezpieczeństwo własne przy podawaniu leków w ratownictwie medycznym
Marta Kwiatoń

Bezpieczeństwo własne podczas iniekcji

Bezpieczeństwo pacjenta

4. Rozcieńczanie leków i przeliczanie ich dawek
Marcin Zawadzki

Przygotowywanie leków (przykłady)

Niezgodności fizykochemiczne pomiędzy lekami stosowanymi w ratownictwie medycznym

Uniwersalne zasady

Leki o ph kwaśnym

leki o ph zasadowym

5. Płynoterapia w stanach zagrożenia życia
Piotr Fudalej

Wlewy kroplowe

Podawanie leków za pomocą pompy infuzyjnej

Płynoterapia we wstrząsie urazowym

Strategie postępowania

Krwawienie wewnętrzne

Uraz ośrodkowego układu nerwowego

Krwawienie zewnętrzne

Płynoterapia w oparzeniach

Głębokość oparzeń oraz skala ciężkości oparzenia

Resuscytacja płynowa w oparzeniach

Płynoterapia u dzieci

Płynoterapia u osób w wieku podeszłym

6. Stosowanie leków u osób starszych
Agnieszka Wlazło

Uwarunkowania biologiczne

Wchłanianie leków

Metabolizm leków

Dystrybucja leków

Farmakodynamika

Eliminacja leków

Reakcje paradoksalne

Działanie cholinolityczne leków

Doświadczanie chorób przewlekłych

Osłabienie funkcji poznawczych, zwłaszcza pamięci

Choroby układu sercowo-naczyniowego

7. Stosowanie leków u dzieci
Jacek Kleszczyński

8. Stosowanie leków u kobiet w ciąży i w okresie laktacji
Tomasz Sikora

Leki u kobiet w ciąży

Farmakokinetyka u kobiety ciężarnej

Wchłanianie

Dystrybucja

Metabolizm

Wydalanie

Podział leków stosowanych u kobiet w ciąży

Leki w okresie laktacji

Podział leków w okresie laktacji

Badanie leków

Szkodliwe oddziaływanie leków na płód

Zakończenie

9. Interwencje wobec pacjentów z zaburzeniami psychicznymi z uwzględnieniem farmakoterapii
Agnieszka Wlazło

Stosowanie leków

Zasady stosowania przymusu bezpośredniego

10. Leki stosowane w zespole podstawowym (zespole P)
Jacek Kleszczyński, Piotr Fudalej, Marta Kwiatoń, Agnieszka Wlazło, Marcin Zawadzki, Tomasz Sikora

Acidum acetylsalicylicum (kwas acetylosalicylowy, ASA)

Adrenalina

Amiodaron

Atropina

Clemastin

Chlorek sodu 0,9%

Captopril

Clonazepam

Diazepam

Drotaweryna

Flumazenil

Furosemid

Glukagon

Glukoza 5%

Glukoza 20%

Hydrokortyzon

Ketoprofen

Lidokaina

Metoklopramid

Metyloprednizolon

Midazolam

Morfina

Nalokson

Nitrogliceryna

Płyn wieloelektrolitowy (PWE)

Roztwór Ringera

Salbutamol

Siarczan magnezu

Tlen medyczny

11. Leki stosowane w zespole specjalistycznym (zespole S)
Piotr Fudalej, Jacek Kleszczyński, Marta Kwiatoń, Tomasz Sikora, Agnieszka Wlazło, Marcin Zawadzki

Adenozyna

Aminofilina

Bromek ipratropium

Budezonid

Buskolizyna

Chlorek wapnia

Deksametazon

Digoksyna

Dopamina

Etomidat

Fenactil

Fentanyl

Haloperidol

Hydroksyzyna

Ketamina

Klopidogrel

Mannitol

Metamizol

Metoprolol

Mivacurium

Petydyna

Prometazyna

Propranolol

Suksametonium

Tiopental

Tramadol

Urapidyl

Vecuronium

Werapamil

Wodorowęglan sodu

12. Leczenie skojarzone w ratownictwie medycznym
Jacek Kleszczyński

Literatura uzupełniająca

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

2.
Drogi podawania leków

Jacek Kleszczyński

a

fot. Marta Kwiatoń i Piotr Fudalej

b

fot. Marta Kwiatoń i Piotr Fudalej

c

fot. Marta Kwiatoń i Piotr Fudalej

d

fot. Marta Kwiatoń i Piotr Fudalej

e

fot. Marta Kwiatoń i Piotr Fudalej

Ryc. 2-3 a–e. Stabilizacja wenflonu za pomocą okleiny

a

fot. Marta Kwiatoń i Piotr Fudalej

b

fot. Marta Kwiatoń i Piotr Fudalej

Ryc. 2-4 a–b. Lokalizacja żyły szyjnej zewnętrznej

fot. Marta Kwiatoń i Piotr Fudalej

Ryc. 2-5. Odkażanie okolicy wkłucia

a

fot. Marta Kwiatoń i Piotr Fudalej

b

fot. Marta Kwiatoń i Piotr Fudalej

c

fot. Marta Kwiatoń i Piotr Fudalej

d

fot. Marta Kwiatoń i Piotr Fudalej

e

fot. Marta Kwiatoń i Piotr Fudalej

Ryc. 2-6 a–e. Kaniulacja żyły szyjnej zewnętrznej

a

fot. Marta Kwiatoń i Piotr Fudalej

b

fot. Marta Kwiatoń i Piotr Fudalej

Ryc. 2-7 a–b. Podłączanie zestawu kroplowego

Droga doszpikowa (i.o.)

Droga ta jest stosowana w sytuacji, gdy nie można uzyskać dostępu dożylnego, a konieczne jest pilne podanie leków. Według protokołu EPLS (European Pediatric Life Support) Polskiej Rady Resuscytacji droga doszpikowa powinna być stosowana u dzieci w nagłym zatrzymaniu krążenia (NZK), we wstrząsie, a także we wszystkich stanach zagrożenia życia, w których nie można uzyskać dostępu dożylnego w ciągu 90 sekund lub podczas trzech kolejnych prób.

Droga doszpikowa pozwala na podanie wszystkich leków, które są stosowane drogą dożylną. Metodę tę można stosować w każdej grupie wiekowej, choć nie jest zalecana u noworodków w pierwszych godzinach życia; tu preferowany jest dostęp dopępowinowy, a droga doszpikowa może być wykorzystana, jeśli nie można uzyskać dostępu do naczyń pępowinowych.

4.
Rozcieńczanie leków i przeliczanie ich dawek

Marcin Zawadzki

Tradycyjnie niektórzy stosują również przeliczenia na krople

1 ml = 20 kropli = 1000 µl

1 kropla = 50 µl = 0,05 ml

Przygotowywanie leków (przykłady)

Przykład 1: Dziecku o masie ciała 15 kg należy podać adrenalinę drogą dożylną (dysponując ampułkami adrenaliny w rozcieńczeniu 1:1000).

→ Obliczenia

Dawka dożylna adrenaliny u dzieci wynosi 10 µg/kg mc. W ampułce o rozcieńczeniu 1:1000 znajduje się 1 mg adrenaliny w 1 ml, czyli 1000 µg w 1 ml.

→ Wyliczamy dawkę dla dziecka

Dawka należna = masa ciała × dawka w µg/kg mc., zatem:

dawka należna = 15 kg × 10 µg/kg mc. = 150 µg.

Aby móc podać dawkę taką jak wyliczona, dysponując lekiem o stężeniu 1000 µg adrenaliny w 1 ml, widzimy, że lek ten musimy rozcieńczyć (dawka leku jest dużo niższa niż ta, którą dysponujemy), zatem: 1 ampułkę adrenaliny 1:1000 rozcieńczamy solą fizjologiczną do 10 ml. Dawka leku w takim przypadku będzie wynosić:

1000 µg w 10 ml (tyle leku rozpuściliśmy w 10 ml), to:

x µg w 1 ml (dawka leku w 1 ml).

Stosując regułę „na krzyż”, wyliczamy, że:
x = (1000 µg × 1 ml)/10 ml = 100 µg.

Zatem w 1 ml przygotowanego roztworu mamy 100 µg adrenaliny.

Skoro dziecko musi otrzymać dawkę 150 µg, to musimy mu podać dawkę 1,5 ml przygotowanego roztworu.

Przykład 2: Należy przygotować roztwór adrenaliny dla dziecka o masie ciała 20 kg, leczonego dawką podtrzymującą we wstrząsie anafilaktycznym. Na jaki przepływ ustawić pompę infuzyjną? Do dyspozycji mamy ampułki zawierające 1 mg adrenaliny.

→ Obliczenia

Dawka „podtrzymująca” dożylna adrenaliny we wstrząsie anafilaktycznym wynosi 0,1–0,2 µg/kg mc./min. Przyjmijmy, że dziecko otrzyma dawkę 0,1 µg/kg mc.

→ Wyliczamy dawkę dla dziecka

Dawka należna = masa ciała × dawka w µg/kg mc., zatem:

dawka należna = 20 kg × 0,1 µg/kg mc. = 2 µg.

Dziecko w czasie infuzji leku w każdej minucie musi otrzymać dawkę 2 µg, czyli w ciągu godziny dziecko otrzyma dawkę 2 µg × 60 minut = 120 µg.

Aby móc podać dawkę taką jak wyliczona, dysponując lekiem o stężeniu 1000 µg adrenaliny w 1 ml, widzimy, że lek ten musimy rozcieńczyć (dawka leku jest dużo niższa niż ta, którą dysponujemy), zatem: 1 ampułkę adrenaliny 1:1000 rozcieńczamy solą fizjologiczną do 10 ml. Dawka leku w takim przypadku będzie wynosić:

1000 µg w 10 ml (tyle leku rozpuściliśmy w 10 ml), to:

120 µg w x ml (wyliczona dawka leku będzie w x ml roztworu).

Stosując regułę „na krzyż”, wyliczamy, że:

x = (120 µg × 10 ml)/1000 µg = 1,2 ml.

Aby dziecko otrzymało w pompie infuzyjnej dawkę 0,1 µg/kg mc./min, należy ampułkę zawierającą 1 mg adrenaliny rozcieńczyć w 10 ml soli, a następnie ustawić pompę infuzyjną w przepływie 1,2 ml roztworu/godz.

Przykład 3: Pacjentowi o masie ciała 80 kg, który otrzymał 250 mg aminofiliny dożylnie, należy przygotować wlew w dawce podtrzymującej, wynoszącej 1 mg/kg mc./godz. Jak przygotować 50 ml takiego roztworu? Na jaki przepływ należy ustawić pompę infuzyjną? Do dyspozycji mamy ampułki aminofiliny 2,5%/10 ml.

→ Obliczenia

Ampułka o zawartości 2,5% zawiera 25 mg aminofiliny w 1 ml. Zatem w ampułce 10 ml mamy:

25 mg × 10 ml= 250 mg aminofiliny.

→ Wyliczamy dawkę dla pacjenta

Dawka należna = masa ciała × dawka w µg/kg mc., zatem:

dawka należna = 80 kg × 1 mg/kg mc. = 80 mg.

Pacjent musi otrzymać dawkę 80 mg aminofiliny na godzinę.

Musimy przygotować 50 ml roztworu, zatem po rozcieńczeniu solą fizjologiczną leku, którym dysponujemy, otrzymamy stężenie:

250 mg – 50 ml (ilość leku w ampułce, którą rozcieńczyliśmy do 50 ml),

x mg – 1 ml (w 1 ml będziemy mieli x mg aminofiliny).

7.
Stosowanie leków u dzieci

Jacek Kleszczyński

Tabela 7.1. Zestawienie leków najczęściej stosowanych u dzieci w podstawowych i specjalistycznych zespołach ratownictwa medycznego

Nazwa leku

Dawka

Droga podania

Uwagi

Adrenalina

10 μg/kg mc.

10 μg/kg mc.

0,05–1 μg/kg mc./min

i.v./i.o.

i.m.

i.v./i.o.

NZK

Wstrząs anafilaktyczny

Wstrząs kardiogenny – wlew dożylny

Amiodaron

5 mg/kg mc.

i.v./i.o.

NZK

Atropina

15–20 μg/kg mc.

i.v./i.o.

Premedykacja przed intubacją, bradykardia spowodowana pobudzeniem nerwu błędnego

Diazepam – ampułki

Diazepam – wlewka doodbytnicza

0,2 mg/kg mc.

od 7. mż.: do 0,5 mg/kg mc.

10–15 kg: 5 mg

> 15 kg: 10 mg

i.v./i.o./i.m.

Drgawki/stan padaczkowy

Nie stosować u noworodków i wcześniaków

Lek dla dzieci od 7. mż. Poniżej 6. mż. tylko w stanie zagrożenia życia.

Flumazenil

10 μg/kg mc.

(maks. do 20 μg/kg mc.)

i.v./i.o.

Powyżej 1. rż.

Furosemid

0,5–1 mg/kg mc.

i.v./i.o.

Maksymalna dawka dobowa wynosi 20 mg (charakterystyka produktu)

W wyjątkowych sytuacjach stosuje się u dzieci poniżej 15. rż.

Glukagon

0,5 mg dla dzieci

o masie < 25 kg

1 mg dla dzieci

o masie > 25 kg

i.m.

Hipoglikemia

Hydrokortyzon

8–10 mg/kg mc. do 12. mż.

4–8 mg/kg mc. od 2. do 14. rż.

100–250 mg > 14. rż.

i.v./i.o.

U dzieci nie stosuje się dawek mniejszych niż 25 mg na dobę

MgSO₄

20–40 mg/kg mc.

i.v./i.o.

Kontrola drgawek u dzieci

Metoclopramid

0,15 mg/kg mc.

i.v./i.m.

Nie stosować < 1. rż.

Midazolam

Od 0,05 do 0,1 mg/kg mc.

i.m./i.v./i.o.

Nie stosować < 6. mż.

Morfina

0,1 mg/kg mc.

i.m./i.v./i.o./s.c.

Nalokson

10 μg/kg mc.

i.m./i.v./i.o./s.c.

0,9% NaCl

20 ml/kg mc.

i.v./i.o.

Bolus w hipowolemii

Salbutamol

2,5 mg

Wziewnie

Nie stosować < 2. rż.

Tabela 7.2. Wybrane leki stosowane u dzieci w specjalistycznych zespołach ratownictwa medycznego

Nazwa leku

Dawka

Droga podania

Uwagi

Adenozyna

0,0375–0,25 mg/kg mc.

i.v.

SVT

Budezonid

2 mg

Nebulizacja

Zespół krupu. Dawkę można podzielić na dwa – podać po 1 mg w odstępie 30 min

Deksametazon

0,15 mg/kg mc.

i.m.

Zespół krupu

Dopamina

1–20 μg/kg mc./min

i.v.

Wlew ciągły

Etomidat

0,3 mg/kg mc.

i.v.

Fentanyl

1–5 μg/kg mc.

i.v.

Ketamina

1–2 mg/kg mc.

i.v./i.m.

Silne działanie przeciwbólowe, rozszerza oskrzela

Mannitol 20%

250 mg–1,5 g/kg mc.

i.v.

(200 mg = 1 ml 20% roztworu)

Mivacurium

0,15 mg/kg mc. < 6 mies.

0,2 mg/kg mc. > 6 mies.

i.v.

Tiopental

1,5–5 mg/kg mc.

i.v.

Tramadol

50–100 mg powyżej 12. rż.

i.v./i.m.

< 12. rż. nie zaleca się stosowania

Wekuronium

0,1 mg/kg mc.

i.v.