Spis treści

1. Spotkanie z Heechee

2. Dedykacja

3. Prolog. Rozmowa z częścią mnie

1. 1. Jak za dawnych czasów

2. 2. Co się stało na Planecie Peggy

3. 3. Bezsensowna przemoc

4. 4. Na pokładzie S. Ya.

Tytuł oryginału: Heechee Rendezvous. The Annals of the Heechee

Copyright © 1984, 1987 by Frederick Pohl
Copyright for the Polish translation © 2025 by Wydawnictwo MAG

Redakcja: Alicja Laskowska
Korekta: Bartosz Szpojda, Magdalena Górnicka
Projekt graficzny serii, projekt okładki oraz ilustracja na okładce: Dark Crayon

Nazwa serii: Vanrad
Redaktor serii: Andrzej Miszkurka

ISBN 978-83-68591-54-5
Numer: wydanie II/D0

Producent/wydawca: MAG Jacek Rodek
Pl. Konstytucji 5/10, 00-657 Warszawa
www.mag.com.pl handel@mag.com.pl

Dystrybucja
Dressler Dublin sp. z o.o.
ul. Poznańska 91, 05-850 Ożarów Mazowiecki
tel. (+ 48 22) 733 50 31/32
e-mail: dystrybucja@dressler.com.pl
www.dressler.com.pl

Wersję elektroniczną przygotowano w systemie Zecer

Spotkanie z heechee

Dla Betty Anne Hull z całą moją miłością

prolog

Rozmowa z częścią mnie

Nie, księciem Hamletem nie jestem[1]. Lecz dworzaninem, a przynajmniej byłem nim, będąc człowiekiem. Tak jednak już nie jest. Jestem programem komputerowym. To szlachetny stan i wcale się go nie wstydzę, zwłaszcza że (jak widzicie) jestem bardzo zaawansowanym programem, zdolnym nie tylko przetwarzać liczby czy otworzyć scenę albo dwie, ale też cytować przy tym zapomnianego poetę z dwudziestego wieku.

Celem było otwarcie sceny, w której teraz mówię. Zwą mnie Albert i lubię przedstawienia. Zacznę od przedstawienia siebie.

Jestem przyjacielem Robinette Broadheada. Właściwie to nie do końca prawda, nie jestem pewien, czy mogę rościć sobie prawo do bycia jego przyjacielem, choć bardzo się staram oferować mu przyjaźń. To cel, dla którego zostałem (to konkretne „ja”) stworzony. Zasadniczo jestem prostym konstruktem do pobierania informacji, któremu zaprogramowano wiele cech nieżyjącego Alberta Einsteina. Dlatego właśnie Robin nazywa mnie Albertem. Tu pojawia się kolejna niejednoznaczność. Ostatnio można mieć wątpliwości, czy obiektem mojej przyjaźni faktycznie jest Robinette Broadhead, ponieważ zależy to od odpowiedzi na pytanie kim (lub czym) on teraz jest, choć to poważny i skomplikowany problem, którym zajmiemy się po kawałku.

Wiem, że to wszystko trochę niejasne i nie mogę się oprzeć wrażeniu, że niezbyt dobrze wykonuję swoją pracę, ponieważ (jako konstruktu) jest nią przygotowanie tła do tego, co ma do powiedzenia sam Robin. Możliwe, że w ogóle nie muszę tego robić, bo możecie już wiedzieć, co mam do powiedzenia. Nawet jeśli tak jest, to nie przeszkadza mi powtórzenie tego. My, maszyny, jesteśmy cierpliwe. Możecie jednak wybrać pominięcie tego i przejście do samego Robina – co on, niewątpliwie, by preferował.

Zróbmy to w formie pytań i odpowiedzi. Wydzielę część mojego programu do przeprowadzenia ze mną wywiadu:

P: Kim jest Robinette Broadhead?

O: Robin Broadhead to człowiek, który udał się na asteroidę Gateway, gdzie kosztem wielkiego ryzyka i bardzo męczących przeżyć zdobył podstawę wielkiej fortuny oraz jeszcze większych pokładów poczucia winy.

P: Nie rzucaj takich tekstów reklamowych, Albert, tylko trzymaj się faktów. Czym jest asteroida Gateway?

O: To artefakt pozostawiony przez Heechee. Około pół miliona lat temu zostawili tu coś w rodzaju orbitalnego garażu pełnego sprawnych statków kosmicznych. Można ich było używać do latania po całej galaktyce, ale nie dało się wybrać docelowego miejsca podróży. (Więcej informacji – patrz pasek boczny: umieściłem go tam by pokazać, że jestem bardzo zaawansowanym programem do pozyskiwania danych).

P: Hej, Albert! Trzymaj się faktów. Kim są ci Heechee?

O: Słuchaj, wyjaśnijmy coś sobie! Jeśli „ty” masz zadawać pytania „mnie”, choć jesteś tylko wydzieloną częścią – fragmentem mojego programu – to musisz „mi” pozwolić odpowiadać na nie w najlepszy możliwy sposób. „Fakty” nie wystarczą. „Fakty” to coś, co zwracają bardzo prymitywne systemy pozyskiwania danych. Jestem za dobry, żeby się marnować na takie rzeczy, muszę zapewnić także informacje wstępne i tło. Na przykład, żeby najlepiej wyjaśnić kim są Heechee, muszę opowiedzieć o tym, jak pierwszy raz trafili na Ziemię. A było to tak:

Działo się to około pół miliona lat temu, w późnym Plejstocenie. Pierwszą żywą istotą na Ziemi, która zauważyła ich obecność, była samica tygrysa szablozębnego. Urodziła parę młodych, wylizała je, warczeniem odgoniła zaciekawionego partnera, zasnęła, a po przebudzeniu odkryła, że jednego brakuje. Drapieżniki nie…

Jest to dla mnie jedna z łatwiejszych do pobrania informacji:

„Konflikt o Dominikę, choć bardzo brutalny, dobiegł końca po siedmiu tygodniach, jako że zarówno Haiti, jak i Republika Dominikany pragnęły pokoju i szansy odbudowania zrujnowanych gospodarek. Następny kryzys, z którym musiał zmierzyć się Sekretariat, wzbudzał olbrzymią nadzieję całej ludzkości, ale też stwarzał dużo większe ryzyko dla światowego pokoju. Odnoszę się oczywiście do odkrycia tak zwanej Asteroidy Heechee. Choć było już wiadomo, że dawno temu Układ Słoneczny odwiedziła zaawansowana technicznie rasa obcych, zostawiając po sobie cenne artefakty, odkrycie tego obiektu z jego licznymi, sprawnymi statkami kosmicznymi było czymś zupełnie niespodziewanym. Oczywiście były bezcenne i prawo do nich rościł sobie niemal każdy latający w kosmos kraj członkowski ONZ. Nie będę opowiadać o delikatnych i poufnych negocjacjach, które doprowadziły do obejmującego pięć potęg powiernictwa Korporacji Gateway, ale dzięki zdobytym tam informacjom zaczęła się nowa era ludzkości”.

Pamiętniki, Marie-Clémentine Benhabbouche, Secrétaire-générale des Nations-Unis.

P: Albert, proszę! To historia Robinette, nie twoja, więc przejdź do miejsca, w którym to on zaczyna mówić.

O: Powiedziałem raz, powiedziałem drugi. Jeśli jeszcze raz mi przerwiesz, po prostu cię wyłączę, fragmencie! Zrobimy to po mojemu, czyli tak:

Drapieżniki nie są zbyt dobre w liczeniu, ale ta była dość bystra, by znać różnicę między jednym a dwoma. Na nieszczęście dla jej młodego, drapieżniki są też skore do gniewu. Utrata jednego młodego ją rozgniewała i w napadzie wściekłości zabiła drugie. Interesująca jest obserwacja, że była to jedyna ofiara śmiertelna wśród dużych ssaków wynikająca z pierwszych odwiedzin Heechee na Ziemi. Wrócili na nią dziesięć lat później. Oddali niektóre zabrane poprzednio próbki, włącznie z samcem tygrysa, teraz starszawym i spasionym, zamiast nich zbierając nowe. Te już nie były czworonożne. Heechee nauczyli się rozróżniać drapieżniki i wybrany przez nich tym razem gatunek był grupą człapiących, wysokich na metr dwadzieścia stworzeń o skośnych czołach i zarośniętych twarzach bez podbródków. Bardzo odległe potomstwo im podobnych, czyli wy, ludzie, nazwali je później Australopithecus afarensis. Tych Heechee nie przywieźli z powrotem. Z ich punktu widzenia stworzenia te były ziemskim gatunkiem o największym potencjale rozwinięcia inteligencji. Heechee mieli plany wobec tego typu zwierząt, poddali je więc programowi zaprojektowanemu do wymuszenia ewolucji w wybranym przez siebie kierunku. Oczywiście w swoich badaniach Heechee nie ograniczyli się do Ziemi, ale żadna z pozostałych planet Układu Słonecznego nie kryła interesującego ich rodzaju skarbu. Choć szukali. Zbadali Marsa i Merkurego, zahaczyli o atmosfery gazowych olbrzymów za pasem asteroid, obejrzeli z daleka Plutona, choć nigdy nie wybrali się go odwiedzić, wykopali tunele w asteroidzie na ekscentrycznej orbicie, tworząc coś w rodzaju hangaru dla swoich statków kosmicznych, i stworzyli dobrze izolowane tunele pod powierzchnią Wenus. Bynajmniej nie skupili się na Wenus, bo jej klimat spodobał im się bardziej niż ziemski. Tak naprawdę nie znosili powierzchni Wenus równie mocno, jak ludzie, dlatego wszystkie ich tamtejsze budowle znajdowały się pod powierzchnią. Jednak wybrali tę planetę, bo nie było na niej niczego żywego, czemu mogliby zaszkodzić, a Heechee nigdy, przenigdy nie wyrządzili szkody żadnemu żywemu stworzeniu… chyba że było to konieczne. Heechee nie ograniczyli się też do naszego Układu Słonecznego. Ich statki zbadały całą galaktykę i poleciały poza nią. Zbadali wszystkie z dwustu miliardów obiektów astronomicznych w galaktyce większych od planety, sprawdzając też wiele mniejszych. Nie każde z tych miejsc zostało odwiedzone przez statek Heechee, ale każde zaliczyło przynajmniej pobliski przelot automatycznego drona i poszukiwanie jakichkolwiek śladów. Niektóre z nich stały się czymś, co można by określić jedynie mianem atrakcji turystycznych. A nieliczne – zaledwie garstka – gościła szczególny rodzaj poszukiwanego przez Heechee skarbu zwanego życiem. Życie było w galaktyce czymś rzadkim. Życie inteligentne, nawet przy stosowanej przez Heechee bardzo pojemnej definicji tego pojęcia, było jeszcze rzadsze… ale istniało. Na Ziemi znaleźli australopiteki używające już narzędzi i zaczynające tworzyć struktury społeczne. W okolicy zwanej przez ludzi gwiazdozbiorem Wężownika znaleźli obiecującą skrzydlatą rasę. Istoty o miękkich ciałach na gęstej, olbrzymiej planecie krążącej wokół gwiazdy typu F-9 w gwiazdozbiorze Erydanu, plus cztery czy pięć różnych istot na planetach krążących wokół gwiazd po drugiej stronie jądra galaktyki, ukrytych przed ludzkimi oczami przez chmury gazowe, pył i gęste skupiska gwiazd. W sumie dało to piętnaście gatunków istot z piętnastu planet oddalonych od siebie o tysiące lat świetlnych, od których można było oczekiwać rozwinięcia dostatecznej inteligencji, by stosunkowo szybko zaczęły pisać książki i budować maszyny. (Heechee definiowali „stosunkowo szybko” jako dowolny czas w ciągu z grubsza miliona lat). To jednak nie wszystko. Oprócz Heechee istniały trzy cywilizacje technologiczne oraz pozostałości jeszcze dwóch, teraz już wymarłych. Czyli australopiteki nie były unikalne, ale i tak bardzo cenne. W związku z tym Heechee, któremu przydzielono zadanie zabrania kolonii z suchych równin ich rodzimego domu do nowego miejsca zamieszkania stworzonego dla nich w kosmosie, zyskał duże uznanie za swoją pracę. Praca była trudna i długotrwała. Ten konkretny Heechee był potomkiem trzech pokoleń, które badały, mapowały i organizowały projekt Układu Słonecznego. Spodziewał się, że jego potomkowie będą kontynuować to dzieło. Bardzo się mylił. W sumie obecność Heechee w Układzie Słonecznym trwała zaledwie sto lat, a potem zakończyła się w niecały miesiąc. Podjęto decyzję o pośpiesznym wycofaniu się. We wszystkich tunelach na Wenus, małych placówkach na Dione i południowym biegunie Marsa, na wszystkich orbitujących konstrukcjach rozpoczęło się pakowanie. Pośpieszne, ale staranne. Heechee byli najstaranniejszymi z gospodarzy. Usunęli ponad dziewięćdziesiąt dziewięć procent narzędzi, maszyn, artefaktów, drobiazgów i bibelotów towarzyszących im w życiu w Układzie Słonecznym. Nawet śmieci. Zwłaszcza śmieci. Niczego nie zostawiono przypadkiem. I absolutnie niczego, nawet ich odpowiednika pustej butelki po coli czy zużytej chusteczki, nie zostawiono na powierzchni Ziemi. Nie sprawili, żeby ewentualni potomkowie ich australopiteków nie mogli się dowiedzieć o odwiedzinach Heechee w ich okolicy, dopilnowali po prostu, żeby nim dotrą do tego celu, najpierw nauczyli się latać w kosmos. Wiele z usuniętych przez Heechee przedmiotów było bezużytecznych i zostało wyrzuconych w przestrzeń międzygwiezdną lub w Słońce. Wiele wysłano do bardzo odległych miejsc ze specjalnym przeznaczeniem. A wszystko to robiono nie tylko w Układzie Słonecznym Ziemi, ale wszędzie. Heechee oczyścili galaktykę z niemal wszystkich swoich śladów. Żadna świeżo owdowiała holenderka z Pensylwanii przygotowująca dom do przekazania rodzinie najstarszego syna nie zostawiła po sobie równie czystego miejsca. Nie pozostawili niemal niczego, a to, co zostało, miało swój cel. Na Wenus zachowali tylko podstawowe tunele, pomieszczenia mieszkalne oraz starannie wybrane, nieliczne artefakty, w placówkach tylko minimalną liczbę wskazówek oraz jeszcze jedną rzecz. W każdym układzie słonecznym w którym spodziewali się rozwoju inteligencji, zostawili jeden wielki, tajemniczy prezent. W układzie Ziemi był to asteroid na orbicie prostopadłej do płaszczyzny ekliptyki, którego używali jako stacji dla swoich statków kosmicznych. Tu i tam, w odległych i starannie wybranych miejscach innych układów, zostawili inne duże instalacje. Każda zawierała bardzo duży dar w postaci działającej sekcji sprawnych, niemal niezniszczalnych, latających szybciej niż światło statków kosmicznych Heechee. Gwiezdne skarby czekały bardzo długo, czterysta tysięcy lat lub dłużej, podczas gdy Heechee siedzieli ukryci w swej dziurze. Australopiteki na Ziemi okazały się porażką ewolucyjną, choć Heechee się tego nie dowiedzieli, jednak kuzyni australopiteków stali się neandertalczykami lub kromaniończykami, a później pojawiła się ta najnowsza moda ewolucyjna, człowiek współczesny. W międzyczasie skrzydlate stworzenia rozwijały się i uczyły, odkryły prometejskie wyzwanie i się zabiły. W międzyczasie dwie z istniejących cywilizacji technologicznych spotkały się i wzajemnie się zniszczyły. W międzyczasie sześć innych obiecujących gatunków ugrzęzło w ślepych zaułkach ewolucji; w międzyczasie Heechee ukryli się z obawą wyglądali zza swojej osłony Schwarzschilda co kilka tygodni – co kilka tysiącleci czasu pędzącego na zewnątrz… A w międzyczasie skarby czekały, aż w końcu znalazły je istoty ludzkie. I tak ludzie pożyczyli sobie statki kosmiczne Heechee. W nich przekroczyli galaktykę. Ci pierwsi zwiadowcy byli wystraszonymi, zdesperowanymi ludźmi, których jedyną nadzieją na ucieczkę przed ponurym losem było zaryzykowanie życiem w podróży na ślepo w los, który mógł uczynić z nich bogaczy, choć dużo prawdopodobniejsze było spotkanie śmierci.

Zbadałem już całą historię Heechee w ich relacjach z rasą ludzką aż do czasów, w których Robin rozpocznie opowiadać swoją historię. Masz jakieś pytania, fragmencie?

P: Hrrrrrrr…

O: Nie bądź dupkiem, fragmencie. Wiem, że nie śpisz.

P: Próbuję tylko przekazać, że zużywasz cholernie dużo czasu na zejście ze sceny, jak na kogoś, kto ma ją tylko przygotować. A opowiedziałeś zaledwie o przeszłości Heechee, w ogóle nie wspominając o ich teraźniejszości.

O: Właśnie miałem to zrobić. Właściwie to opowiem teraz o pewnym konkretnym Heechee, którego nazwę Kapitanem (nie tak się nazywa, bo zwyczaje stosowane przez Heechee do nadawania imion są inne niż u ludzi, ale to się nada do identyfikacji), który, mniej więcej wtedy, gdy Robin rozpocznie opowiadanie swojej historii…

P: Jeśli kiedyś mu na to pozwolisz…

O: Fragmencie! Cicho. Kapitan jest dość ważny dla historii Robina, bo z czasem wejdą w istotne interakcje, ale w chwili, gdy go poznamy, Kapitan zupełnie nie zdaje sobie sprawy z istnienia Robina. Wraz z członkami swojej załogi szykuje się do wyłonienia się z miejsca, w którym Heechee ukryli się przed galaktyką będącą domem całej reszty. I proszę, pozwoliłem sobie na małą sztuczkę. Spotkaliście już – zamknij się, fragmencie! – spotkaliście już Kapitana, bo był członkiem załogi, która porwała małego tygrysa i zbudowała tunele na Wenus. Teraz jest dużo starszy. Jednak nie o pół miliona lat, bo miejsce, w którym ukryli się Heechee, znajduje się w czarnej dziurze w samym środku naszej galaktyki. Słuchaj, fragmencie, nie chcę, żebyś mi znowu przerywał, ale pragnę poświęcić chwilę na wspomnienie o czymś dziwnym. Co ciekawe, czarna dziura, w której żyją Heechee, była znana ludzkości na długo zanim usłyszeli o istnieniu jej mieszkańców. Tak naprawdę w 1932 roku była pierwszym wykrytym międzygwiezdnym źródłem radiowym. Przed końcem dwudziestego wieku interferometria pozwoliła bez wątpienia ustalić, że to czarna dziura, bardzo duża, o masie tysięcy słońc i średnicy około trzydziestu lat świetlnych. Wiedziano już wtedy, że znajduje się z grubsza trzydzieści tysięcy lat świetlnych od Ziemi w kierunku konstelacji Strzelca, że otacza ją mgła krzemianowego pyłu i że jest silnym źródłem fotonów gamma o energii 511 keV. Do czasu odkrycia asteroidy Gateway, wiedziano znacznie więcej. W zasadzie wszystkie istotne fakty poza jednym. Ludzkość nie miała pojęcia, że w środku znajdują się Heechee. Nie dowiedziała się tego do czasu, aż – właściwie mogę uczciwie wyznać, że to głównie ja – rozpoczęli odczytywać gwiezdne mapy Heechee.

P: Hrrrrrrr…

O: Cicho, fragmencie, rozumiem sugestię. Używany przez Kapitana statek był bardzo podobny do tych, które ludzie znaleźli na asteroidzie Gateway. Nie było czasu na istotne ulepszenia projektu jednostki. Dlatego właśnie Kapitan tak naprawdę nie miał pół miliona lat – w ich czarnej dziurze czas płynął powoli. Główna różnica między statkiem Kapitana a wszelkimi innymi polegała na tym, że był wyposażony w dodatkowe urządzenie, które w mowie Heechee znane było jako rozbijacz układów uporządkowanych. Człowiek mógłby je nazwać otwieraczem puszek. To ono właśnie umożliwiało im przechodzenie przez barierę Schwarzschild wokół czarnej dziury. Nie wyglądało jakoś szczególnie, po prostu skręcony kryształowy pręt wychodzący z całkiem czarnej podstawy, ale gdy Kapitan je aktywował, rozjarzyło się jak diamentowa fontanna. Diamentowe migotanie rozeszło się i otoczyło statek, otwierając drogę przez barierę, oni zaś przemknęli do szerszego wszechświata na zewnątrz. Nie trwało to długo, według czasu Kapitana niecałą godzinę. Wedle zegarów wszechświata na zewnątrz prawie dwa miesiące. Ponieważ był Heechee, Kapitan nie wyglądał jak człowiek. Bardziej niż cokolwiek innego przypominał animowany szkielet z kreskówek. Jednak równie dobrze można myśleć o nim jak o człowieku, bo miał większość ludzkich cech – dociekliwość, inteligencję, kochliwość oraz wszystkie inne, o których wiem, choć nigdy ich nie doświadczyłem. Na przykład, był w dobrym nastroju, bo to zadanie pozwoliło mu zabrać w ramach załogi kobietę, która była jego potencjalną partnerką miłosną. (Ludzie też robią takie rzeczy podczas tak zwanych podróży służbowych). Jednakże samo zadanie było zdecydowanie mało przyjemne, gdyby się nad tym zastanowić. Kapitan tego nie robił. Martwił się o to nie bardziej, niż przeciętny człowiek przejmuje się tym, czy po południu zostanie ogłoszona wojna – gdyby do tego doszło, będzie to koniec wszystkiego, ale już od bardzo dawna nic takiego się nie stało, więc… Największa różnica polegała na tym, że zadanie Kapitana nie miało związku z niczym tak nieszkodliwym jak nuklearna wojna, a z zasadniczymi powodami, przez które Heechee schowali się w swojej czarnej dziurze. Sprawdzał pozostawione przez Heechee artefakty. Tych skarbów nie ukryto przypadkiem, były elementem starannie przygotowanego planu. Można by je nawet nazwać przynętą. Jeśli zaś chodzi o poczucie winy Robinette Broadheada…

P: Zastanawiałem się, kiedy do tego wrócisz. Pozwól, że coś zasugeruję. Może niech Robin Broadhead sam o tym opowie?

O: Doskonały pomysł! Przecież doskonale wiadomo, że jest największym znawcą tego tematu. Tak więc scena została przygotowana, procesja ustawiona i… daję wam Robinette Broadheada!

1

Jak za dawnych czasów

Zanim mnie upotężnili, poczułem potrzebę, której nie zaznałem przez trzydzieści lat i więcej, więc zdecydowałem się na coś, czego nie spodziewałem się już nigdy próbować: zrobiłem sobie dobrze. Wysłałem swoją żonę Essie do miasta, żeby zrobiła niezapowiedziany najazd na kilka swoich firm. Ustawiłem blokadę „Nie przeszkadzać” na wszystkie systemy łączności domu. Wywołałem mój system pozyskiwania danych (i przyjaciela) Alberta Einsteina i wydałem mu polecenia, od których się skrzywił, ssąc ustnik fajki. A potem, gdy w domu zrobiło się cicho, a Albert niechętnie, lecz posłusznie się wyłączył, położyłem się na kanapie w swoim gabinecie z Mozartem dobiegającym cicho z sąsiedniego pokoju i zapachem mimozy w systemie wentylacji oraz niezbyt silnym oświetleniem, po czym wypowiedziałem imię, którego nie używałem od dziesięcioleci.

– Zygfrydzie von Psych, chciałbym z tobą porozmawiać.

Przez chwilę myślałem, że się nie pojawi. Potem, w rogu pokoju koło barku zamigotało nagle mgliste światło, błysnęło i siedział tam.

Nie zmienił się przez te trzydzieści lat. Ubrany był w ciemny, gruby garnitur o kroju widywanym na portretach Zygmunta Freuda. Na jego niemłodej twarzy bez wyrazu nie przybyła ani jedna zmarszczka, a jasne oczy nie straciły swego blasku. W jednej ręce trzymał sztuczny notatnik a w drugiej sztuczny ołówek… jakby potrzebował zapisywać jakieś notatki!

– Dzień dobry, Rob – odezwał się uprzejmie. – Widzę, że bardzo dobrze wyglądasz.

– Zawsze zaczynałeś od próby poprawienia mojej samooceny – odpowiedziałem mu, na co zareagował uśmiechem.

Zygfryd von Psych tak naprawdę nie istnieje, jest po prostu psychoanalitycznym programem komputerowym. Nie ma fizycznego ciała – to, co widziałem, było tylko hologramem, a jego słowa dobiegały z generatora mowy. Tak naprawdę nie ma nawet imienia, bo „Zygfryd von Psych” to tylko moja nazwa na niego, gdyż te dziesiątki lat temu nie potrafiłem mówić o przerażających mnie sprawach do maszyny, która nie miała nawet imienia.

– Przypuszczam – powiedział z namysłem – że wezwałeś mnie, bo coś cię niepokoi.

– To prawda.

Popatrzył na mnie z cierpliwą ciekawością, co też nie było niczym nowym. Miałem teraz na swoje usługi mnóstwo lepszych programów… właściwie to jeden, Alberta Einsteina, tak dobry, że prawie nie zawracam sobie głowy innymi, ale Zygfryd wciąż był całkiem niezły. Przeczekuje mnie. Wie, że cokolwiek obciąża mi myśli, potrzebuje czasu na zebranie się w słowa, więc mnie nie pogania.

Z drugiej strony, nie pozwala mi też na odpłynięcie myślami w nicość.

– Czy możesz mi powiedzieć, co w tej chwili cię niepokoi?

– Mnóstwo spraw. Różnych – odpowiadam.

– Wybierz jedną – mówi cierpliwie, na co wzruszam ramionami.

– To niespokojny świat, Zygfrydzie. Przy tych wszystkich dobrych rzeczach, które się wydarzyły, czemu ludzie… O cholera. Znowu to robię, prawda?

Mrugnął do mnie.

– Co robisz? – zachęcił.

– Mówię o różnych rzeczach, które mnie martwią, zamiast o tej jednej najważniejszej. Obchodząc prawdziwy problem.

– To brzmi na wnikliwe spostrzeżenie, Robinie. Spróbujesz mi powiedzieć, na czym polega prawdziwy problem?

– Chcę to zrobić – odpowiadam. Chcę tego tak bardzo, że prawdę mówiąc, mam ochotę się rozpłakać. Cholernie dawno tego nie robiłem.

– Od całkiem dawna nie odczuwałeś potrzeby spotkania ze mną – skomentował, na co potakuję.

– Tak, właśnie tak.

Czekał przez chwilę, co jakiś czas powoli obracając ołówek w palcach, utrzymując na twarzy wyraz przyjaznego zainteresowania i braku oceny, co tak naprawdę było jedynym, co pamiętałem z jego twarzy między sesjami.

– To, co tak naprawdę cię niepokoi tam w głębi, Robinie, z definicji jest trudne do wyrażenia – powiedział w końcu. – Wiesz o tym. Przekonaliśmy się o tym wspólnie lata temu. Wcale się nie dziwię, że nie potrzebowałeś mnie przez cały ten czas, bo twoje życie ewidentnie dobrze się układa.

– Naprawdę bardzo dobrze – zgodziłem się. – Zapewne o wiele lepiej, niż na to zasługuję… Chwila, czy mówiąc to wyrażam ukryte poczucie winy? Poczucie niższości?

Westchnął wciąż z uśmiechem.

– Wiesz, że wolę, gdy nie próbujesz mówić jak analityk, Robinie.

Odpowiedziałem szerokim uśmiechem. Poczekał chwilę, a potem kontynuował.

– Przyjrzyjmy się obiektywnie bieżącej sytuacji. Dopilnowałeś, żeby nie było tu nikogo, kto mógłby nam przeszkodzić… albo podsłuchiwać? Żeby nie usłyszeć czegoś, o czym nie powinni się dowiedzieć twoi najbliżsi i najdrożsi przyjaciele? Poleciłeś nawet Albertowi Einsteinowi, twojemu systemowi pozyskiwania danych, wycofanie się i odcięcie tej rozmowy od zewnętrznych magazynów danych. To, co masz do powiedzenia, musi być bardzo prywatne. Być może chodzi o coś, co czujesz, ale wstydzisz się przyznania do tego uczucia. Czy to ci coś nasuwa, Robinie?

Odchrząknąłem.

– Trafiłeś w sedno, Zygfrydzie.

– Tak? To co chciałeś powiedzieć? Możesz to zrobić?

Skoczyłem na główkę.

– Mogę, do cholery! To proste! Oczywiste! Robię się cholernie stary!

Tak jest najlepiej. Kiedy coś jest trudne do wypowiedzenia, trzeba po prostu to powiedzieć. To była jedna z rzeczy, których nauczyłem się w tych dawnych czasach, gdy wylewałem swoje cierpienia przed Zygfrydem trzy razy w tygodniu, i to zawsze działa. Gdy tylko to powiedziałem, poczułem się oczyszczony… nie poczułem się dobrze, nie szczęśliwy, nie jakby problem został rozwiązany, ale ta masa zła została wydalona. Zygfryd lekko kiwnął głową i spojrzał na obracany w palcach ołówek, czekając, bym kontynuował. A ja wiedziałem już, że potrafię. Najgorszą część miałem już za sobą. Znałem to uczucie. Dobrze je pamiętałem z tamtych dawnych, burzliwych sesji.

Nie jestem już tą samą osobą, którą byłem wtedy, tamten Robin Broadhead był przepełniony poczuciem winy z powodu pozostawienia na śmierć ukochanej kobiety. Obecnie to poczucie winy już dawno zostało złagodzone… bo Zygfryd pomógł mi je złagodzić. Tamten Robin Broadhead miał tak niską opinię na swój temat, że nie potrafił uwierzyć, by ktoś mógł go cenić, nie miał więc wielu przyjaciół. Teraz mam ich… sam nie wiem. Dziesiątki. Setki! (O niektórych wam opowiem). Tamten Robin Broadhead nie potrafił przyjąć miłości, ale od tamtej pory mam za sobą ćwierć wieku najlepszego małżeństwa, jakie kiedykolwiek istniało. Byłem więc zupełnie innym Robinem Broadheadem.

Tu znowu Albert Einstein. Chyba powinienem wyjaśnić to, co Robin powiedział o Gelle-Klarze Moynlin. Była wraz z nim poszukiwaczką z Gateway, w której się zakochał. W raz z innymi poszukiwaczami zostali uwięzieni na obrzeżach czarnej dziury i część z nich mogła się uwolnić kosztem innych. Uwolnił się Robin, a Klara z resztą tam zostali. To mógł być wypadek, Klara mogła się bezinteresownie poświęcić, żeby go uratować, Robin mógł w panice uratować siebie ich kosztem – nie dało się tego stwierdzić. Jednak uzależniony od poczucia winy Robin przez lata nosił w sobie obraz Klary w tej czarnej dziurze, gdzie czas niemal się zatrzymał, zawsze przeżywającej tę samą chwilę szoku i przerażenia oraz zawsze (jak sądził) obarczającą go winą. Dopiero Zygfryd pomógł mu się z tego wygrzebać.

Może was zastanawiać, skąd to wiem, skoro jego sesje z Zygfrydem były utajnione. To proste: wiem to teraz w taki sam sposób, jak ten, dzięki któremu Robin wie tak dużo o mnóstwie ludzi robiących rzeczy, przy których go nie było.

Jednak pewne rzeczy w ogóle się nie zmieniły.

– Zygfrydzie – odezwałem się – jestem stary, niedługo umrę i wiesz, co strasznie mnie męczy?

Podniósł wzrok znad swojego ołówka.

– Co takiego, Robinie?

– Nie jestem dość dorosły, żeby być tak starym!

Zacisnął wargi.

– Zechciałbyś to wyjaśnić, Robinie?

– Tak – odparłem – zechciałbym. Następna część poszła dość łatwo, bo zapewniam was, że poświęciłem mnóstwo czasu na myślenie o tym, zanim zdecydowałem się na przywołanie Zygfryda. – Myślę, że to ma związek z Heechee – stwierdziłem. – Pozwól mi skończyć, zanim uznasz, że zwariowałem, dobrze? Jak pamiętasz, byłem częścią pokolenia Heechee – jako dzieci dorastaliśmy, słysząc o Heechee, którzy mieli wszystko, czego nie mieli ludzie, i wiedzieli wszystko, czego ludzie nie wiedzieli…

– Heechee wcale aż tak nas nie przewyższali, Robinie.

– Mówię o tym, jak wydawało się nam, dzieciom. Byli groźni, bo straszyliśmy siebie nawzajem, mówiąc, że wrócą i nas zabiorą. A przede wszystkim tak bardzo wyprzedzali nas we wszystkim, że nie było mowy o konkurowaniu z nimi. Trochę jak Święty Mikołaj, trochę jak ci szaleni zboczeni gwałciciele, przed którymi ostrzegały nas mamy. Trochę jak Bóg. Rozumiesz, co chcę powiedzieć, Zygfrydzie?

– Owszem, rozpoznaję te odczucia – przyznał ostrożnie. – Takie wrażenia pojawiały się w analizach wielu osób z twojego i późniejszych pokoleń.

– Właśnie! I pamiętam, co powiedziałeś mi kiedyś o Freudzie. Zacytowałeś jego stwierdzenie, że żaden człowiek nie może do końca dorosnąć za życia jego ojca.

– Tak naprawdę…

Nie dałem mu dokończyć.

– A ja mówiłem ci, że to bzdura, bo mój ojciec był na tyle uprzejmy, by umrzeć, kiedy byłem jeszcze małym dzieckiem.

– Och, Robinie. – Westchnął.

– Nie, słuchaj. Co powiesz na największą możliwą postać ojcowską? Jak ktokolwiek może dorosnąć, gdy Nasz Ojciec Który jest w Jądrze wciąż siedzi tam, gdzie nawet nie możemy się do niego dostać, nie mówiąc już o obaleniu starego drania?

– Postacie ojcowskie – rzucił smutno kręcąc głową. – Cytaty z Freuda.

– Nie, serio! Nie rozumiesz?

– Tak, Robinie – powiedział poważnie. – Rozumiem, że odnosisz się do Heechee. To prawda. Zgadzam się, że to problem dla rasy ludzkiej i niestety doktor Freud nigdy nie pomyślał o takiej sytuacji. Ale nie rozmawiamy teraz o rasie ludzkiej tylko o tobie. Nie wezwałeś mnie na abstrakcyjne rozważania, zrobiłeś to, bo czujesz się szalenie nieszczęśliwy i sam już powiedziałeś, że jest to wynikiem nieuniknionego procesu starzenia. Ograniczmy się więc do tego tematu, jeśli to możliwe. Proszę, nie teoretyzuj, tylko powiedz mi, co czujesz.

– Czuję się – krzyknąłem – piekielnie stary. Nie zrozumiesz tego, bo jesteś maszyną. Nie wiesz, jak to jest, gdy rozmywa ci się wzrok, a na grzbietach dłoni pojawiają się te ciemne, starcze plamy, zaś skóra na twarzy zaczyna obwisać. Kiedy trzeba usiąść, żeby założyć skarpetki, bo stanięcie na jednej nodze skończy się przewróceniem. Kiedy za każdym razem, gdy zapomnisz o czyichś urodzinach, myślisz, że to choroba Alzheimera i czasem nie możesz się wysikać, gdy tego chcesz! Kiedy… – Ale tu się powstrzymałem, nie dlatego, że mi przeszkodził, wręcz przeciwnie, słuchał cierpliwie i wyglądał, jakby mógł mnie słuchać w nieskończoność. Jaki sens miało mówienie tego wszystkiego? Dał mi chwilę, upewniając się, że skończyłem, zanim zaczął cierpliwie.

– Według twojej dokumentacji medycznej osiemnaście miesięcy temu miałeś przeszczep prostaty, Robinie. Zaburzenia ucha środkowego można łatwo…

– Stop! – krzyknąłem. – Co ty wiesz o mojej dokumentacji medycznej, Zygfrydzie? Poleciłem, żeby ta rozmowa była odcięta!

– I oczywiście tak jest, Robinie. Wierz mi, że ani jedno słowo z naszej rozmowy nie będzie dostępne dla żadnego innego z twoich programów, ani nikogo innego poza tobą. Ale oczywiście, że mogę sięgać do twoich baz danych, włącznie z dokumentacją medyczną. Mogę kontynuować? Strzemiączko i kowadełko w twoim uchu wewnętrznym można łatwo wymienić, co rozwiąże twój problem z równowagą. Przeszczepy rogówki załatwią rozwijającą się zaćmę. Pozostałe problemy mają charakter czysto kosmetyczny i oczywiście nie byłoby problemu ze zdobyciem dla ciebie dobrej młodej tkanki. To pozostawia tylko chorobę Alzheimera, ale szczerze mówiąc, nie widzę u ciebie żadnych jej objawów.

Wzruszyłem ramionami. Poczekał chwilę, zanim znów się odezwał.

– Niektóre ze wspomnianych przez ciebie problemów, podobnie jak długa lista innych, o których nie wspomniałeś, choć występują w twojej dokumentacji medycznej, mogą zostać w każdej chwili naprawione, lub już tak się stało. Być może w niewłaściwy sposób postawiłeś swoje pytanie, Robinie. Być może problem nie polega na tym, że się starzejesz, a na fakcie, że nie chcesz zrobić tego, co konieczne, by odwrócić ten proces.

– Czemu, u diabła, miałbym to zrobić?

Kiwnął głową.

– Rzeczywiście, czemu, Robinie? Czy potrafisz odpowiedzieć na to pytanie?

– Nie, nie potrafię! Gdybym mógł to zrobić, to czemu miałbym pytać ciebie?

Zacisnął wargi i czekał.

– Może po prostu chcę być taki!

Wzruszył ramionami.

– Och, daj spokój, Zygfrydzie – burknąłem. – No dobrze. Masz rację. Mam Pełny Pakiet Medyczny Plus i mogę brać dla siebie cudze narządy, kiedy tylko chcę, a powód, dla którego tego nie robię, siedzi gdzieś w mojej głowie. Wiem, jak ty to nazywasz: depresja endogenna. Ale to niczego nie tłumaczy!

– Ach, Robinie – westchnął – znowu żargon psychoanalityczny. I do tego kiepski. „Endogenny” znaczy tylko, że coś ma pochodzenie wewnętrzne. To nie oznacza, że nie ma przyczyny.

– To co jest przyczyną?

– Spróbujmy gry – zasugerował z namysłem. – Przy twojej lewej ręce znajduje się guzik…

Spojrzałem – faktycznie na skórzanym fotelu znajdował się guzik.

– On tylko trzyma skórę na miejscu – zauważyłem.

– Oczywiście, ale w grze, w którą zagramy, ten guzik, gdy tylko go naciśniesz, spowoduje przeprowadzenie wszystkich przeszczepów, których potrzebujesz lub możesz chcieć. Natychmiast. Oprzyj palec na guziku, Robinie. Dobrze. Czy chcesz go nacisnąć?

– …nie.

– Rozumiem. Możesz mi wyjaśnić powód?

– Bo nie zasługuję na zabieranie części ciała komuś innemu! – Nie zamierzałem tego mówić. Nie zdawałem sobie z tego sprawy. A kiedy już to powiedziałem, mogłem tylko siedzieć tam i wsłuchiwać się w echo własnych słów. Zygfryd także całkiem długo milczał.

Potem podniósł swój ołówek, schował go do kieszonki, złożył notes, wcisnął go do innej kieszeni i pochylił się w moją stronę.

– Nie sądzę, żebym potrafił ci pomóc, Robinie – powiedział. – Masz w sobie poczucie winy, na rozwiązanie którego nie widzę sposobu.

– Przecież wcześniej tak bardzo mi pomogłeś! – jęknąłem.

– Wcześniej sam sobie zadawałeś ból z powodu poczucia winy wywołanego czymś, co prawdopodobnie w ogóle nie było twoją winą, a w każdym razie i tak było już przeszłością. Tym razem jest zupełnie inaczej. Dzięki przeszczepom zastępującym twoje psujące się narządy zdrowymi możesz przeżyć może jeszcze pięćdziesiąt lat, ale prawdą jest, że te narządy muszą być pobierane od kogoś innego i żebyś mógł żyć dłużej, musisz w pewnym sensie znacząco skrócić czyjeś inne życie. Zrozumienie tej prawdy nie jest neurotycznym poczuciem winy, Robinie, a jedynie przyznaniem moralnej prawdy.

I to wszystko, co do mnie powiedział, oprócz pożegnania wypowiedzianego z równocześnie ciepłym i smutnym uśmiechem.

Nienawidzę, gdy moje programy komputerowe mówią do mnie o moralności. A zwłaszcza, gdy mają rację.

Należy pamiętać, że w czasie, gdy odczuwałem tę depresję, działy się też inne rzeczy. Mój Boże! Wiele rzeczy działo się mnóstwu ludzi na świecie – na wszystkich światach i w przestrzeniach między nimi – i były one nie tylko dużo ciekawsze, ale też dużo więcej znaczyły, nawet dla mnie. Po prostu wtedy o nich nie wiedziałem, choć dotyczyły ludzi (albo nieludzi), których znałem. (Albo poznałem lub znałem, lecz o nich zapomniałem). Dam wam kilka przykładów. Mój jeszcze-nie-przyjaciel Kapitan, będący jednym z tych szalonych-gwałcicieli-Świętych-Mikołajów Heechee, którzy nawiedzali moje dziecinne koszmary, właśnie miał poczuć znacznie większy strach niż ja kiedykolwiek na myśl o Heechee. Mój były (i wkrótce ponownie) przyjaciel Audee Walthers Jr. miał właśnie, boleśnie dla siebie, spotkać kiedyś mojego przyjaciela (lub wcale nie), Wana. A mój najlepszy przyjaciel ze wszystkich (z uwzględnieniem faktu, że nie był „prawdziwy”), program komputerowy Albert Einstein, właśnie miał mnie zaskoczyć… Jakże skomplikowane są te wszystkie stwierdzenia! Nic na to nie poradzę. Żyłem w złożonych czasach i w bardzo skomplikowany sposób. Teraz, gdy zostałem upotężniony, wszystko to świetnie do siebie pasuje, o czym się przekonacie, jednak wtedy nie wiedziałem nawet, czym są te wszystkie elementy. Byłem pojedynczym starzejącym się człowiekiem, przygniecionym przez swą śmiertelność i świadomość grzechu, a gdy moja żona wróciła do domu i zastała mnie rozłożonego na szezlongu i patrzącego na Tappan Zee, zareagowała bardzo gwałtownie.

– Ejże, Robinie! Co stało?

Uśmiechnąłem się i pozwoliłem się pocałować. Essie często mnie beszta. Ale też bardzo mnie kocha i jest kobietą dającą wiele do kochania. Wysoką. Szczupłą. Długie włosy w kolorze złotego blondu, noszone przez nią spięte w ciasny, sowiecki kok, gdy jest profesor lub bizneswoman, lub rozpuszczone do pasa, kiedy idzie do łóżka.

– Rozmawiałem z Zygfrydem von Psychem – wypaliłem, zanim zastanowiłem się nad tym, co powiedzieć dość długo, by się ocenzurować.

– Ach – zareagowała, prostując się. – Och.

Zastanawiając się nad tym, zaczęła wyciągać szpilki ze swojego koka. Jeśli mieszka się z kimś przez kilkadziesiąt lat, trochę poznaje się tę osobę i byłem w stanie podążać za jej wewnętrznymi przemyśleniami równie dobrze, jakby wypowiadała je na głos. Oczywiście pojawiła się troska, bo odczuwałem potrzebę rozmowy z psychoanalitykiem. Jednak pokładała też dość dużo wiary w Zygfrydzie. Essie zawsze uważała, że jest coś dłużna Zygfrydowi, bo wiedziała, że tylko dzięki jego pomocy byłem dawno temu w stanie przyznać przed samym sobą, że ją kocham. (Oraz że kocham Gelle-Klarę Moynlin, co stanowiło pewien problem).

– Chcesz mi powiedzieć, na jaki temat? – zapytała uprzejmie.

– Wiek i depresja, moja droga. Nic poważnego. Tylko śmiertelnego. Jak tobie minął dzień?

Przyjrzała mi się swoim wszystkowidzącym, diagnostycznym wzrokiem, przeciągając przez palce długie, złote włosy, aż opadły swobodnie, dostosowując przy tym swoją odpowiedź do diagnozy.

– Był straszliwie wyczerpujący – stwierdziła – do tego stopnia, że bardzo potrzebuję drinka… zapewne jak i ty.

Napiliśmy się więc. Na szezlongu było miejsce dla nas obojga i patrzyliśmy, jak księżyc chowa się za brzegiem morza przy Jersey, podczas gdy Essie opowiadała mi o swoim dniu i nie próbowała naciskać.

Essie prowadzi własne życie, dość wymagające – czasami mnie zdumiewa, że bezustannie potrafi znaleźć w nim mnóstwo miejsca na mnie. Poza sprawdzaniem swoich przedsiębiorstw spędziła uciążliwą godzinę w placówce badawczej, którą założyliśmy w celu integracji technologii Heechee z naszymi komputerami. Wyglądało na to, że Heechee tak naprawdę nie używali komputerów, jeśli nie liczyć prymitywnych wersji stosowanych do kontrolowania nawigacji ich statków, ale mieli trochę ciekawych pomysłów w pobliskich dziedzinach. Oczywiście to była specjalność Essie, w niej właśnie zdobyła swój doktorat. A kiedy mówiła o swoich programach badawczych, widziałem, jak biegną jej myśli – nie ma potrzeby odpytywać o to starego Robina, może po prostu obejść blokady programu Zygfryda i uzyskać pełny dostęp do naszej rozmowy.

– Nie jesteś aż tak sprytna, za jaką się uważasz – powiedziałem czule, co przerwało jej w połowie zdania. – To, o czym rozmawialiśmy z Zygfrydem, jest zapieczętowane – wyjaśniłem.

– Ha. – Zadowolona z siebie.

– Żadnego „ha” – odparłem równie zadowolony – bo kazałem Albertowi obiecać. Zapis jest przechowywany w taki sposób, że nawet ty nie zdołasz go odszyfrować bez niszczenia całego systemu.

– Ha! – rzuciła ponownie, obracając się, by spojrzeć mi w oczy. Tym razem „ha” było głośniejsze i miało w sobie ton, który można by przetłumaczyć jako „będę musiała sobie o tym porozmawiać z Albertem”.

Drażnię Essie, ale też ją kocham, więc odpuściłem.

– Naprawdę nie chcę łamania tej blokady – powiedziałem – bo… cóż, z powodu próżności. Kiedy rozmawiam z Zygfrydem, brzmię na strasznie marudnego. Ale opowiem ci o tym.

Rozsiadła się wygodniej i słuchała mojej relacji. Kiedy skończyłem, namyślała się przez chwilę.

– Dlatego właśnie czujesz depresję? – zapytała. – Bo nie masz już wielkich perspektyw? Przytaknąłem.

– Ależ Robinie! Być może masz tylko ograniczoną przyszłość, ale na Boga, jak wspaniałą teraźniejszość! Galaktyczny podróżnik! Obrzydliwy bogacz! Nieodparta pokusa seksualna dla wielbiącej i również bardzo ponętnej żony!

Uśmiechnąłem się i wzruszyłem ramionami. Pełna namysłu cisza.

– Kwestia moralna – przyznała w końcu – jest dość rozsądna. Chwali ci się, że bierzesz pod uwagę takie sprawy. Ja również miałam wątpliwości, kiedy, jak świetnie pamiętasz, nie tak dawno temu wymieniano mi trochę zużytych kobiecych części.

– Czyli rozumiesz!

– Doskonale rozumiem! Rozumiem też, drogi Robinie, że skoro podjąłeś decyzję, kierując się moralnością, nie ma sensu się dalej o nią martwić. Wpędzanie się w depresję jest bez sensu. Na szczęście – powiedziała, podnosząc się z szezlonga i wstając z wyciągniętą do mnie dłonią – dostępny jest doskonały środek antydepresyjny. Dołączysz do mnie w sypialni?

Cóż, oczywiście, że to zrobię. I zrobiłem. Po czym przekonałem się, że depresja ustępuje, bo jeśli coś jeszcze sprawia mi przyjemność, to jest tym dzielenie łoża z S. Ya. Lavorovną-Broadhead. I sprawiałoby mi to przyjemność, nawet gdybym wtedy wiedział, że zostały mi niecałe trzy miesiące do śmierci, o której myśl wzbudzała we mnie taką depresję.

2

Co się stało na Planecie Peggy

Równocześnie na Planecie Peggy mój przyjaciel Audee Walthers szukał specyficznej meliny dla określonego człowieka.

Nazywam go swoim przyjacielem, choć od lat ani razu nie zagościł w mych myślach. Kiedyś oddał mi przysługę. W zasadzie o niej nie zapomniałem… to znaczy, gdyby ktoś mnie spytał:

– „Hej, Robinie, czy pamiętasz, że Audee Walthers nastawił karku, żebyś mógł pożyczyć statek, kiedy był ci potrzebny?

Odpowiedziałbym z oburzeniem:

– Ależ oczywiście! Czegoś takiego się nie zapomina”.

Ale też nie myślałem o tym przez cały czas i prawdę mówiąc, nie miałem wtedy pojęcia, gdzie był, ani nawet czy wciąż jeszcze żył.

Walthers powinien być łatwy do zapamiętania, bo wyglądał dość niezwykle. Był niski i niezbyt przystojny: twarz miał szerszą w szczęce niż w skroniach, co nadawało mu wygląd kojarzący się z przyjazną żabą. Był też mężem pięknej i niezadowolonej kobiety, więcej niż o połowę młodszej od niego. Dolly miała dziewiętnaście lat. Gdyby Audee zapytał mnie o radę, powiedziałbym mu, że takie romanse maja z grudniem nie mogą się udać… chyba że, jak w moim przypadku, grudzień jest wyjątkowo bogaty. Jednak desperacko pragnął, żeby jego się udał, bo bardzo kochał swoją żonę, więc pracował dla Dolly jak niewolnik. Audee Walthers był pilotem. Dowolnego rodzaju. Pilotował latacze na Wenus. Kiedy wielki ziemski transportowiec (nieustannie przypominający mu o moim istnieniu, jako że był częściowo moją własnością i przechrzciłem go na cześć swojej żony) znajdował się na orbicie nad Peggy, kierował promem, przewożąc w obie strony ładunki, przez pozostały czas latał czymkolwiek, co mógł wynająć na Peggy do każdych celów wymaganych przez klientów. Jak niemal wszyscy inni na Peggy, znalazł się 4 x 10^10 kilometrów od miejsca urodzenia, próbując zarobić na życie, i czasami mu się wiodło, a czasami nie. Kiedy więc wrócił z czarteru i Adjangba powiedział mu, że dostępny jest następny, Walthers ruszył, żeby zdobyć klienta. Nawet jeśli wymagało to przeszukania wszystkich barów w Port Hegramet, żeby znaleźć grupę potrzebującą pilota. Co nie było łatwe. Jak na „miasto” z czterema tysiącami mieszkańców Port Hegramet miał całe mnóstwo barów. Były ich dziesiątki i te oczywiste – hotelowa kawiarnia, pub na lotnisku, duże kasyno przy jedynym lokalu rozrywkowym Portu Hegramet – nie były miejscami, w których przesiadywali Arabowie potrzebujący pilota. Dolly też nie było w kasynie, gdzie mogłaby prezentować swój pokaz z kukiełkami, ani w domu, a przynajmniej nie odbierała telefonu. Pół godziny później Walthers wciąż wędrował kiepsko oświetlonymi ulicami w poszukiwaniu swoich Arabów. Nie znajdował się już w bogatszej, bardziej zachodniej części miasta i kiedy w końcu ich znalazł, było to w melinie na skraju miasta, gdzie właśnie się kłócili.

Wszystkie budynki w Porcie Hegramet były tymczasowe, co stanowiło wymuszoną konsekwencję faktu, że planeta była aktywnie kolonizowana. Co miesiąc, gdy w dużym transportowcu Raju Heechee przybywali nowi imigranci z Ziemi, populacja puchła gwałtownie jak balon po odkręceniu zaworu z gazem. Potem stopniowo malała w ciągu kilku tygodni, w miarę jak koloniści przenosili się na plantacje, miejsca wyrębu drzew i do kopalń. Nigdy nie spadała całkiem do poprzedniego poziomu, więc każdego miesiąca przybywało kilkuset nowych mieszkańców, budowano kilka nowych budynków i kanibalizowano kilka starych. Jednak ta melina była ewidentnie najbardziej tymczasowa ze wszystkich. Składała się z trzech postawionych w pionie płyt budowlanego plastiku i czwartej położonej na nich w charakterze dachu, z bokiem od strony ulicy otwartym na ciepłe powietrze Peggy. Mimo tego wewnątrz było ciemno od dymu z tytoniu i konopi, przenikniętego kwaśną wonią jagód ze sprzedawanego tu samogonu.

Walthers natychmiast rozpoznał swą zwierzynę na podstawie przekazanego przez agenta opisu. W Porcie Hegramet nie było wielu podobnych do niego – oczywiście dużo Arabów, ale ilu bogatych? Na dodatek ilu z nich było starych? Mister Luqman był jeszcze starszy od Adjangby, tłusty i łysy, a na każdym pulchnym palcu nosił pierścień, wiele z nich z diamentami. Siedział z grupą innych Arabów w głębi meliny, ale gdy Walthers ruszył w ich stronę, barmanka zatrzymała go gestem.

– Prywatna impreza – rzuciła. – Oni płacą, ty zostawiasz ich w spokoju.

– Czekają na mnie – odpowiedział Walthers z nadzieją, że to prawda.

– W jakiej sprawie?

– A to już nie twój biznes – gniewnie rzucił Walthers, rozważając możliwy przebieg wydarzeń, gdyby po prostu się za nią przepchnął. Nie stanowiła zagrożenia: szczupła, ciemnowłosa młoda kobieta ze zwisającymi z uszu wielkimi pierścieniami jarzącego się błękitem metalu, ale już zupełnie inaczej wyglądała sprawa z dużym mężczyzną o głowie jak pocisk siedzącym w kącie i obserwującym rozwijającą się sytuację. Na szczęście mister Luqman zobaczył Walthersa i ruszył chwiejnie w jego stronę.

– Jesteś moim pilotem – ogłosił. – Chodź, napijmy się.

– Dziękuję, panie Luqman, ale muszę wracać do domu. Chciałem tylko potwierdzić czarter.

– Tak, polecimy z panem. – Odwrócił się i popatrzył na resztę swojej grupy, kłócącej się zawzięcie na jakiś temat. – Napije się pan? – zapytał przez ramię.

Był bardziej pijany, niż Walthers przypuszczał.

– Dziękuję, ale nie – powtórzył. – Proszę, zechce pan teraz podpisać dokumenty czarterowe?

Luqman odwrócił się znowu i zagapił na wydruk w rękach Wathera.

– Kontrakt? – Zastanawiał się przez chwilę. – Czemu potrzebujemy kontraktu?

– Taki jest zwyczaj, panie Luqman – wyjaśnił Walthers, gwałtownie tracąc cierpliwość. Arabscy towarzysze Luqmana krzyczeli na siebie, a uwaga bogacza przeskakiwała między Walthersem a jego skłóconą grupą.

I to była kolejna sprawa. W kłótni brały udział cztery osoby, albo pięć, jeśli uwzględnić samego Luqmana.

– Pan Adjangba powiedział, że wasza grupa to cztery osoby – zauważył Walthers. – Przy pięciu będzie konieczna dopłata.

– Pięciu? – Luqman skupił się na twarzy Walthersa. – Nie, jest nas czwórka. – Wyraz jego twarzy się zmienił i uśmiechnął się przyjaźnie. – Och, myśli pan, że ten wariat jest jednym z nas? Nie, nie poleci z nami. Choć być może wyląduje w grobie, jeśli dalej będzie się upierał tłumaczyć Shameemowi, co Prorok miał na myśli w swoich naukach.

– Rozumiem – stwierdził Walthers. – W takim razie, gdyby pan zechciał podpisać… – Arab wzruszył ramionami i wziął wydruk od Walthersa. Rozłożył go na ocynkowanym barze i zaczął go uważnie czytać z piórem w dłoni. Kłótnia zrobiła się głośniejsza, ale Luqman wydawał się zupełnie na nią nie zwracać uwagi.

Większość klientów meliny miała afrykańskie korzenie, wyglądała na Kikuju z jednej strony pomieszczenia i Masajów z drugiej. Na pierwszy rzut oka w tym otoczeniu ludzie przy skłóconym stole – co do jednego – wyglądali tak samo, ale teraz Walthers dostrzegł swój błąd. Jeden z kłócących się był młodszy od pozostałych, do tego niższy i szczuplejszy. Kolor skóry miał ciemniejszy niż większość Europejczyków, ale nie aż tak ciemny jak u Libijczyków, i choć oczy miał równie czarne jak ich, to nie przyciemniał skóry wokół. To nie była sprawa Walthersa.

Odwrócił się i czekał cierpliwie, pragnąc stąd odejść. Nie tylko dlatego, że chciał zobaczyć Dolly, ale też dlatego, że Port Hegramet bywał bardzo wrogo etniczny. Chińczycy głównie trzymali się z Chińczykami, mieszkańcy Ameryki Łacińskiej siedzieli w swoim barrio[2], Europejczycy w dzielnicy europejskiej… choć właściwie to wcale nie i z pewnością nie zawsze zachowywali spokój. Panowały ostre podziały nawet w podgrupach. Chińczycy z Kantonu nie dogadywali się z Chińczykami z Tajwanu, Portugalczycy nie mieli wiele wspólnego z Finami, a byli Czilijczycy wciąż kłócili się z dawnymi Argentyńczykami. Tyle że Europejczycy zdecydowanie nie odczuwali potrzeby odwiedzania afrykańskich knajp, więc kiedy Luqman podpisał umowę, podziękował mu i wyszedł szybko oraz z wyraźną ulgą. Nie przeszedł nawet przecznicy, gdy z tyłu dobiegły go głośniejsze krzyki złości o wrzaski bólu.

Na Planecie Peggy człowiek bardzo starał się pilnować swojego nosa, ale Walthers miał w umowie zapis na pewnego rodzaju ochronę. Grupa, która biła jedną osobę, mogła być na przykład afrykańskimi bramkarzami atakującymi szefa jego zakontraktowanej grupy, a to czyniłoby z bijatyki jego sprawę. Zawrócił i pobiegł, co było błędem, którego żałował później jeszcze bardzo długo.

Zanim Walthers tam dotarł, napastnicy już poszli, a jęcząca i krwawiąca postać na poboczu nie należała jednak do grupy jego zakontraktowanych klientów. Był nim młody obcy, który chwycił nogę Walthersa.

– Pomóż mi, a dam ci pięćdziesiąt tysięcy dolarów – powiedział niewyraźnie przez nabrzmiałe i zakrwawione wargi.

– Pójdę poszukać policjanta – zaoferował Walthers, próbując się uwolnić.

– Żadnej policji! Pomóż mi pozabijać tych ludzi, to ci zapłacę – warknął mężczyzna. – Jestem kapitan Juan Henriquette Santos-Schmitz i stać mnie na opłacenie twoich usług!

Oczywiście wtedy nic o tym nie wiedziałem. Z drugiej strony Walthers nie wiedział, że Luqman pracował dla mnie. To było nieistotne. Pracowały dla mnie dziesiątki tysięcy ludzi i nie robiło żadnej różnicy, czy Walthers znał ich tożsamość, czy nie. Pechowe było to, że nie rozpoznał Wana, bo nigdy o nim nie słyszał poza bardzo ogólnikowymi informacjami. Na dłuższą metę zrobiło to dla Walthers bardzo dużą różnicę.

Sam znałem Wana całkiem dobrze. Spotkałem go po raz pierwszy, gdy był dzikim dzieckiem wychowanym przez maszyny i stworzenia niebędące ludźmi, a wspominając o katalogu moich znajomych określiłem go mianem wcale nie przyjaciela. Oj tak, znałem go. Problem w tym, że nigdy nie zsocjalizował się dostatecznie, by się z kimś zaprzyjaźnić.

Można by nawet powiedzieć, że był wrogiem – nie tylko moim, ale całej rasy ludzkiej – w czasach pełnej strachu i lubieżnych myśli młodości, śniąc w swojej leżance w obłoku Oorta, nie wiedząc i nie przejmując się faktem, że jego sny doprowadzały wszystkich innych do szaleństwa. Choć zdecydowanie nie było to jego winą. Nawet nie było jego winą, że wredni szaleni terroryści znaleźli w nim inspirację i znowu doprowadzali nas do szaleństwa, gdy tylko im się to udało… ale gdybyśmy mieli zacząć analizować „winę” i powiązane pojęcie „poczucia winy”, wrócilibyśmy prosto w objęcia Zygfryda von Psycha, a teraz mówię o Audee Walthersie.

Walthers nie był aniołem miłosierdzia, ale nie mógł zostawić człowieka na ulicy. Kiedy pomógł dotrzeć krwawiącemu mężczyźnie do małego mieszkania dzielonego z Dolly, Walthers dalece nie wiedział, czemu właściwie to robi. Owszem, ten człowiek był w złym stanie, ale na takie sytuacje istniały stacje pierwszej pomocy, a poza tym ofiara zdecydowanie nie wzbudzała sympatii. Przez całą drogę do dzielnicy nazywanej Małą Europą zmniejszał swoją ofertę wynagrodzenia pieniężnego i narzekał, że Walthers jest tchórzem. Kiedy padł na rozkładane łóżko Walthersa, jego obietnica skurczyła się do dwustu pięćdziesięciu dolarów, i nieustannie dzielił się przy tym swoją opinią o charakterze Walthersa.

Przynajmniej przestał krwawić. Dźwignął się nieco i z pogardą rozejrzał się po mieszkaniu. Dolly nie wróciła jeszcze do domu i oczywiście zostawiła w nim bałagan – nieposprzątane brudne naczynia na rozkładanym stole, wszędzie porozrzucane pacynki, suszącą się nad zlewem bieliznę i sweter wiszący na klamce.

– To miejsce jest paskudne – konwersacyjnym tonem stwierdził niechciany gość. – Nie jest warte nawet dwustu pięćdziesięciu dolarów.

Na usta Walthersa podsunęła się ognista odpowiedź, ale zdławił ją, podobnie jak wszystkie pozostałe, których nie wypowiedział przez ostatnie pół godziny. Jaki miały sens?

– Obmyję cię – powiedział. – Potem możesz sobie iść. Nie chcę twoich pieniędzy.

Spuchnięte wargi spróbowały wykrzywić się pogardliwie.

– Głupie jest mówienie czegoś takiego – powiedział mężczyzna – bo jestem kapitan Juan Henriquette Santos-Schmitz. Posiadam własny statek kosmiczny, mam udziały w statku transportowym, który zaopatruje tę planetę oraz inne bardzo ważne przedsiębiorstwa, i mówi się, że jestem jedenastym najbogatszym człowiekiem we wszechświecie.

– Nigdy o tobie nie słyszałem – burknął Walthers, nalewając ciepłej wody do miski.

Słowa Robina także wymagają tu nieco objaśnień. Heechee byli bardzo zainteresowani istotami żywymi, w szczególności życiem inteligentnym lub wykazującym oznaki sugerujące, że może rozwinąć inteligencję. Dysponowali urządzeniem pozwalającym im wsłuchiwać się w uczucia bardzo odległych stworzeń.

Problem z tym urządzeniem polegał na tym, że nie tylko odbierało, ale i nadawało, przez co badane stworzenia odbierały emocje operatora. Jeśli operator był poruszony lub dołowany – albo szalony – konsekwencje były bardzo, bardzo złe. Chłopiec Wan dysponował takim urządzeniem, gdy został porzucony jako niemowlę. Nazywał je leżanką snów – naukowcy przemianowali je później na telempatyczny przekaźnik psychokinetyczny – i kiedy jej używał, działy się rzeczy tak subiektywie opisywane przez Robina.

Choć nie była to do końca prawda. Owszem, to było dawno temu, ale przechwałki wzbudziły jakieś wspomnienie. Ktoś, kto pojawiał się w wiadomościach PV co godzinę przez tydzień, potem co tydzień przez miesiąc albo dwa. Nikogo nie zapomina się łatwiej niż gwiazdę miesiąca dziesięć lat później.

– Jesteś tym dzieciakiem, który wychował się w tamtym statku Heechee – powiedział nagle.

– Właśnie, aua! – potwierdził tamten. – Krzywdzisz mnie!

– To się nie ruszaj – burknął Walthers i zaczął się zastanawiać, co zrobić z jedenastym najbogatszym człowiekiem we wszechświecie. Oczywiście Dolly byłaby zachwycona ze spotkania go. Tylko że kiedy przeszedłby już jej zachwyt, jakie plany zaczęłaby snuć dla Walthersa, aby dobrać się do tego bogactwa i kupić im plantację na wyspie, letni dom na wzgórzach Heater albo… lot do domu? Czy na dłuższą metę nie byłoby lepiej zatrzymać go tutaj pod jakimś pretekstem do czasu, aż Dolly wróci do domu… albo go wypuścić i po prostu jej o tym powiedzieć?

Jeśli zbyt długo się nad czymś zastanawiać, problem czasami sam się rozwiązuje; ten rozwiązał się, gdy zamek w drzwiach stuknął, trzasnął i do środka weszła Dolly.

Jakkolwiek Dolly wyglądała w domu – czasami z oczami załzawionymi od alergii na florę Planety Peggy, często zrzędliwa, rzadko z uczesanymi włosami – wychodząc na zewnątrz olśniewała. Ewidentnie przechodząc przez drzwi olśniła niespodziewanego gościa i choć od ponad roku był mężem posiadaczki tej uderzająco szczupłej figury oraz beznamiętnej alabastrowej twarzy i znał drakońską dietę wymaganą do pierwszego, a także problem ortodontyczny będący powodem drugiego, niemal olśniła i Walthersa.

Przywitał ją objęciem i pocałunkiem, na który odpowiedziała, choć bez zaangażowania. Wyglądała zza niego na gościa.

– Kochanie, to kapitan Santos-Schmitz – Walthers przedstawił go, nie puszczając jej. – Wdał się w bójkę i sprowadziłem go tutaj…

Odepchnęła go od siebie.

– Nie zrobiłeś tego, Junior!

Potrzebował chwili na zrozumienie jej pomyłki.

– O nie, Dolly, nie bił się ze mną. Ja po prostu przypadkiem się tam znalazłem.

Wyraz jej twarzy złagodniał i obróciła się do gościa.

– Oczywiście jesteś tu mile widziany, Wan. Pozwól mi zobaczyć, co ci zrobiono.

Santos-Schmitz się rozpromienił.

– Znasz mnie – powiedział, pozwalając jej pomacać kawałki bandaży założone już przez Walthersa.

– Oczywiście, Wan! Znają cię wszyscy w Porcie Hegramet. – Współczująco pokręciła głową na widok podbitego oka. – Wskazano mi cię wczoraj wieczorem – wyjaśniła. – W Sali Wrzeciona.

Odsunął się nieco, żeby uważniej jej się przyjrzeć.

– Ach tak! Artystka. Widziałem twoje przedstawienie.

Dolly Walthers rzadko się uśmiechała, ale potrafiła zmrużyć kąciki oczu i lekko wydąć wargi, co wyglądało dużo lepiej od uśmiechu, zwiększając jej atrakcyjność. Przybierała go często, starając się wygodniej ułożyć Wana Santosa-Schmitza, podając mu kawę i słuchając jego wyjaśnień, czemu Libijczycy nie mieli racji, złoszcząc się na niego. Jeśli Walthers uważał, że Dolly będzie miała mu za złe sprowadzenie do domu tego wędrowca, odkrył, że nie ma czego się lękać z tej strony. Jednak godzinę później zaczął się robić nerwowy. – Wan – powiedział – rano muszę wylecieć i przypuszczam, że chciałbyś wrócić do swojego hotelu…

– Zdecydowanie nie, Junior – skarciła go żona. – Mamy tu mnóstwo miejsca. Może zostać w łóżku, ty będziesz spać na kanapie, a ja na pryczy w szwalni.

Walthers był zbyt zaskoczony, by zmarszczyć brwi albo choćby odpowiedzieć. To był głupi pomysł. Oczywiście, że Wan będzie chciał wrócić do hotelu i oczywiście Dolly była po prostu uprzejma, przecież nie mogła naprawdę chcieć zorganizować spania w taki sposób, żeby całkowicie pozbawić ich prywatności w tę jedną noc, którą miał przed ponownym wylotem w busz z wybuchowymi Arabami. Czekał więc z przekonaniem na przeprosiny ze strony Wana i pozwolenie przekonania się, potem z mniejszą pewnością, jeszcze mniejszą, aż zupełnie ją stracił. Choć Walthers był niskiego wzrostu, kanapa była krótsza od niego i wiercił się na niej niespokojnie przez całą noc, wyrzekając w duchu, by nigdy nie usłyszał nazwiska Juana Henriquetty Santos-Schmitza…

Co było pragnieniem dzielonym przez dużą część ludzkości, włącznie ze mną.

Wan nie był po prostu wrednym człowiekiem – och, oczywiście to nie była jego wina (tak, tak, Zygfrydzie, wiem… wynoś się z mojej głowy!). Był również ściganym przestępcą, a raczej byłby nim, gdyby ktokolwiek dokładnie wiedział, co wykradł ze starych artefaktów Heechee.

Nie kłamał, mówiąc Walthersowi, że jest bogaty. Z urodzenia miał prawo do mnóstwa technologii Heechee po prostu dla tego, że mama urodziła go w habitacie Heechee, gdzie nie było innych wartych wspomnienia ludzi. Okazało się, że oznacza to dla niego mnóstwo pieniędzy, gdy sądy miały czas to przeprocesować. Oznaczało też, przynajmniej w głowie Wana, że miał prawo w zasadzie do wszystkiego pochodzącego od Heechee, co nie zostało przyspawane do podłoża. Wykradł statek Heechee – o czym wszyscy wiedzieli – ale jego pieniądze opłaciły prawników, którzy pogrzebali w sądach wniosek Korporacji Gateway o odzyskanie go. Dysponował też pewnymi gadżetami Heechee, które nie były ogólnodostępne, i gdyby ktokolwiek wiedział dokładnie, co się na nie składa, sprawa zostałaby błyskawicznie przepchnięta przez sądy i zamiast zwykłego powodu do irytacji, Wan stałby się wrogiem publicznym numer jeden. Walthers miał więc pełne prawo go nienawidzić, choć oczywiście nie takie miał powody do tego uczucia.

* * *

Kiedy następnego ranka spotkał się z Libijczykami, byli na kacu i rozdrażnieni. On był w gorszym stanie, jako że jego nastrój był jeszcze dzikszy, choć nawet nie miał kaca. Co było choć w części powodem takiego nastawienia.

Jego pasażerowie nie zapytali o poprzednią noc, prawdę mówiąc prawie w ogóle się nie odzywali, gdy pojazd powietrzny przemykał nad obszernymi sawannami, okazjonalnymi łąkami i bardzo rzadkimi polami uprawnymi Planety Peggy. Luqman z jednym ze swoich ludzi siedzieli z nosami w wyświetlanych w sztucznych kolorach satelitarnych holograficznych obrazach badanego sektora, kolejny spał, a czwarty po prostu trzymał się za głowę i wyglądał przez okno. O tej porze roku maszyna niemal prowadziła się sama, bo w okolicy prawie nie było trudniejszych warunków atmosferycznych. Walthers miał mnóstwo czasu na myślenie o swojej żonie. Ich małżeństwo było chwilą jego osobistego triumfu, ale czemu potem nie żyli razem długo i szczęśliwie?

Oczywiście Dolly nie miała łatwego życia. Dziewczyna z Kentucky bez pieniędzy, rodziny ani pracy – również bez żadnego wykształcenia i może nie przesadnie inteligentna – ktoś taki musiał używać wszystkich posiadanych atutów, żeby wydostać się z kraju węgla. Jej głównym atutem był wygląd. Bardzo dobry, choć nie doskonały. Miała szczupłą figurę i piękne oczy, ale wystające zęby. W wieku czternastu lat zdobyła pracę jako tancerka na barze w Cincinnati, jednak nie zarabiała tym dość na utrzymanie bez dorabiania na boku. Dolly nie chciała tego robić, oszczędzała się. Próbowała śpiewu, ale nie miała na to głosu. Zresztą próba śpiewania bez poruszania wargami i odsłaniania swoich króliczych zębów nadawała jej wygląd brzuchomówczyni… A kiedy powiedział jej to klient chcący ją zranić, bo odrzuciła jego zaloty, w głowie Dolly rozbłysła żarówka. Wodzirej w tym klubie uważał się za komika. Dolly zapłaciła praniem i szyciem za trochę starych, zużytych żartów, zrobiła sobie kilka pacynek, przestudiowała wszystkie przedstawienia z nimi w roli głównej, jakie znalazła w PV lub na taśmach, i spróbowała występu na koniec ostatniego przedstawienia w sobotnią noc, gdy inna śpiewaczka miała ją zastąpić w niedzielę. Przedstawienie nie było hitem, ale nowa śpiewaczka była jeszcze gorsza od Dolly, więc ją zatrzymano. Dwa tygodnie w Cincinnati, miesiąc w Louisville, prawie trzy miesiące w małych klubach w okolicach Chicago… gdyby występy odbywały się w sposób ciągły, zarobiłaby całkiem nieźle, ale miała między nimi tygodnie i miesiące przerw. Jednak nie głodowała. Do czasu, gdy Dolly dotarła na Planetę Peggy, ostre kanty Przedstawienia starły się o tak wielu wrogich lub pijanych widzów, że doszlifowały się w coś całkiem działającego. Nie dość dobrego na prawdziwą karierę, ale wystarczającego do utrzymania jej przy życiu. Dostanie się na Planetę Peggy było aktem desperacji, bo lot wymagał zrzeczenia się prawa do powrotu. Nie stała się tu gwiazdą, ale też nie wiodło się jej gorzej. A nawet jeśli już niezupełnie się oszczędzała, przynajmniej nie dysponowała swym ciałem zbyt rozrzutnie. Kiedy pojawił się Audee Walthers Jr., zaoferował jej cenę wyższą niż większość pozostałych – małżeństwo. Zgodziła się. Miała osiemnaście lat. On dwa razy tyle.

Z drugiej strony trudne życie Dolly nie było tak naprawdę dużo cięższe niż kogokolwiek na Peggy, oczywiście nie licząc ludzi w rodzaju poszukiwaczy ropy Audee. Poszukiwacze zapłacili pełną cenę biletu na Planetę Peggy, albo zrobiły to ich firmy, a każdy z nich miał w kieszeni opłacony bilet powrotny.

Co wcale nie poprawiało ich nastroju. Dotarcie do miejsca na Zachodniej Wyspie wybranego na obóz wymagało sześciu godzin lotu. Zanim zjedli, rozstawili schronienia i odmówili modlitwy, kłócąc się przy tym co do właściwego kierunku, ich kac w zasadzie minął, ale i tak było już w zbyt późno, żeby coś jeszcze zrobić tego dnia. Dla nich, nie dla Walthersa. Polecono mu lot przeczesujący nad dwudziestoma tysiącami hektarów porośniętych krzakami wzgórz. Ciągnął za sobą czujnik masy do wykrywania anomalii grawitacyjnych i nie miało znaczenia, że musiał to robić po ciemku. W każdym razie nie miało to znaczenia dla Luqmana, w przeciwieństwie do Walthersa, bo był to dokładnie taki rodzaj latania, jakiego najbardziej nie znosił – pułap był dość niski, a niektóre wzgórza całkiem wysokie. Leciał więc, używając przez cały czas zarówno radaru, jak i reflektorów, strasząc powolne, głupie zwierzęta zamieszkujące sawanny Zachodniej Wyspy i strasząc siebie, gdy odkrył, że przysypia i musi gwałtownie zwiększyć pułap, by uniknąć spotkania z pędzącym ku niemu, porośniętym szczytem wzgórza.

Udało mu się zaliczyć pięć godzin snu, zanim Luqman obudził go, nakazując rekonesans fotograficznych kilku niejasnych miejsc, a kiedy i to dobiegło końca, miał się zająć zrzucaniem tyczek na całym terenie. Tyczki nie były prostym litym metalem, tylko geofonami wymagającymi rozstawienia w siatkę długości wielu kilometrów. Co więcej, musiał je zrzucać z wysokości przynajmniej dwudziestu metrów, żeby miały szansę przebić powierzchnię i sterczeć pionowo do zapewnienia wiarygodnych odczytów, a każdą należało umieścić z dokładnością do dwóch metrów. Walthersowi nie pomogło zwrócenie uwagi, że te wymagania są wzajemnie sprzeczne, więc wcale nie zaskoczyło go, gdy zamontowane na pojeździe wibratory wykonały swoje zadanie i dane petrologiczne okazały się bezużyteczne. Luqman polecił powtórzyć rozmieszczanie tyczek, więc Walthers musiał powtórzyć całą trasę pieszo, wyciągając geofony i wbijając je młotkiem.

Zatrudnił się do pilotowania, ale Luqman miał na to szersze spojrzenie. Nie tylko ganianie wokół z tyczkami geofonicznymi. Pewnego dnia kazał mu kopać za podobnymi do kleszczy stworzeniami, będącymi na Peggy odpowiednikiem dżdżownic napowietrzających glebę. Następnego dnia dał mu urządzenie z czymś w rodzaju elastycznego węża, który potrafił się wkopać na kilkadziesiąt metrów w glebę i wyciągać próbki podłoża. Gdyby jadali ziemniaki, kazaliby mu je zapewne obierać i nawet próbowali obarczyć go zmywaniem naczyń, ustępując w końcu tylko na tyle, że zgodzili się robić to wszyscy na zmianę. (Choć Walthers zauważył, że Luqman nigdy nie zgłosił się na swój dyżur). Nie, żeby jego zadania nie były ciekawe. Kleszczowate robale trafiły do słoja z rozpuszczalnikiem, a uzyskana w ten sposób zupa stała się paskami elektroforetycznymi na arkuszach bibuły filtracyjnej. Próbki trafiły do małych inkubatorów z jałową wodą, jałowym powietrzem i jałowymi parami węglowodorów. Szukali ropy naftowej. Robale podobnie jak termity kopały głęboko w ziemi. Część z tego, co wygrzebały, wracało z nimi na powierzchnię, a elektroforeza mogła rozdzielić to, co ze sobą przynosiły. Inkubatory sprawdzały to samo w zupełnie inny sposób. Planeta Peggy, podobnie jak Ziemia, miała w swojej glebie mikroorganizmy, które mogły się żywić samymi węglowodorami, więc gdyby cokolwiek wyrosło w inkubatorach wyłącznie z węglowodorami, musiałyby to być właśnie takie organizmy, które nie powstałyby bez źródła wolnych węglowodorów w glebie. W obu przypadkach oznaczałoby to obecność ropy. Tyle że dla Walthersa te testy oznaczały głównie bardzo ciężką pracę, a jedynym wytchnieniem od niej było kierowanie go z powrotem do pojazdu latającego, by ponownie przeciągać magnetometr albo rzucać kolejne tyczki. Po pierwszych trzech dniach schował się do swojego namiotu, by wyciągnąć swój kontrakt i upewnić się, że miał obowiązek robić te wszystkie rzeczy. Miał. Uznał, że po powrocie do Portu Hegramet będzie musiał porozmawiać ze swoim agentem. Po pięciu dniach zmienił zdanie. Dużo lepszym rozwiązaniem wydawało się zabicie agenta… Ale całe to latanie miało jeden korzystny efekt – w ósmym dniu trzytygodniowej wyprawy Walthers z przyjemnością zgłosił Luqmanowi, że kończy się paliwo i będzie musiał wrócić do bazy po więcej wodoru.

* * *

Kiedy dotarł do swojego małego mieszkania, było już ciemno, choć w środku zastał porządek, co było miłą niespodzianką, a Dolly była w domu, co było jeszcze milsze. A najlepsze było to, że ewidentnie ucieszyła się z jego przyjazdu.

Wieczór był idealny. Kochali się, Dolly zrobiła kolację, potem znowu się kochali, a o północy siedzieli na łóżku z plecami opartymi o poduszki i wyciągniętymi nogami, trzymając się za ręce i dzieląc butelkę lokalnego wina.

– Chciałabym, żebyś mógł mnie tam zabrać ze sobą – rzuciła Dolly, gdy skończył opowiadać o czarterze Nowego Delaware. Nie patrzyła na niego, bez zaangażowania i z łagodną twarzą zakładała na wolną dłoń pacynkę.

– Nie ma na to szans, skarbie. – Roześmiał się. – Za dobrze wyglądasz na zabieranie w dzicz z czterema napalonymi Arabami. Słuchaj, sam wcale nie czuję się przy nich zbyt bezpiecznie.

Podniosła rękę, wciąż z rozluźnionym wyrazem twarzy. Wybrana przez nią pacynka miała głowę kotka z jasnoczerwonymi, lśniącymi wąsami. Różowy pyszczek otworzył się i zaseplenił jej głos kotka.

– Wan mówi, że są bardzo brutalni. Powiedział, że mogli go zabić tylko za to, że rozmawiał z nimi o religii. I myślał, że to zrobią.

– Och? – Walthers przesunął się trochę, jako że oparcie łóżka z jakiegoś powodu przestało się wydawać wygodne. Nie zadał pytania, które mu się nasunęło: „Och, spotykałaś się z Wanem?”, bo to zasugerowałoby zazdrość. – Co u Wana? – zapytał tylko.

Ale w tym pytaniu zawarł też drugie, na które dostał odpowiedź. Wan czuł się dużo lepiej. Siniak pod okiem już prawie zszedł. Miał naprawdę ładny statek na orbicie, Piątkę Heechee, ale była jego prywatną własnością i została specjalnie urządzona, a przynajmniej tak powiedział, bo nie widziała go. Oczywiście. Wan tak jakby zasugerował, że część wyposażenia była starym sprzętem Heechee i może wcale nie zdobył go uczciwie. Zasugerował też, że w różnych miejscach jest też bardzo dużo rzeczy po Heechee, które nigdy nie zostały zgłoszone, bo ich odkrywcy nie chcieli płacić tantiem Korporacji Gateway, wiesz? Uważał, że ma do tego prawo, bo miał takie niewiarygodne życie, wychowany prawie przez samych Heechee…

Wbrew jego woli dręczące go pytanie wydostało się na zewnątrz.

– Wygląda na to, że często spotykałaś się z Wanem – skomentował, starając się powiedzieć to swobodnie, choć usłyszał, że mu się to nie udało. Nie brzmiał swobodnie, a raczej na rozzłoszczonego lub zmartwionego… właściwie bardziej na rozzłoszczonego, bo to nie miało sensu! Wan zdecydowanie nie wyglądał dobrze, nie miał też dobrego charakteru. Oczywiście był bogaty i dużo bliżej wieku Dolly…

– Och, skarbie, nie bądź zazdrosny – własnym głosem powiedziała Dolly, o dziwo brzmiąc na zadowoloną, co nieco uspokoiło Walthersa. – Wiesz, i tak niedługo odleci. Nie chce tu być, kiedy przyleci transportowiec, a w tej chwili zamawia zaopatrzenie na swój następny lot. Tylko po to tu przyleciał. – Znowu uniosła rękę z pacynką i dziecinny głos kotka zaśpiewał: – Ju-nior jest zazdrosny o Dol-lee!

– Wcale nie – powiedział odruchowo, a potem przyznał: – Jestem. Nie miej mi tego za złe, Doll.

Przesunęła się na łóżku tak, że jej wargi znalazły się przy jego uchu i poczuł jej łagodny oddech sepleniący głosem kotka.

– Obiecuję, że nie będę, panie Juniorze, ale byłabym bardzo zadowolona, gdybyś…

Jak na pojednania to poszło bardzo dobrze, tylko że pośrodku czwartej rundy został złapany przez gniewny dzwonek piezofonu.

Walthers pozwolił mu dzwonić piętnaście razy, dość długo, by zakończyć to, czym się zajmował, choć nie aż tak dobrze, jak zamierzał. Kiedy w końcu odebrał, po drugiej stronie odezwał się oficer dyżurny z lotniska.

– Zadzwoniłem w złym momencie, Walthers?

– Po prostu mów, czego chcesz – odpowiedział Walthers, nie próbując ukryć, że wciąż ciężko dyszy.

– No cóż, pora wstawać, Audee. Mamy grupę sześciu osób złożonych szkorbutem, kwadrat siedem trzy P, współrzędne trochę niewyraźne, ale mają nadajnik lokalizacyjny. I to wszystko, co mają. Wysyłają im lekarza, dentystę i z pół tony witaminy C, a wszystko ma dotrzeć ze wschodem słońca. A to znaczy, że startujesz najdalej za dziewięćdziesiąt minut.

– Do diabła, Carey! Czy to nie może poczekać?

– Tylko jeśli chcesz, żeby trafili do trumien. Są w fatalnym stanie. Pasterz, który ich znalazł, powiedział, że jego zdaniem dwójka i tak nie przeżyje.

Walthers zaklął pod nosem, popatrzył przepraszająco na Dolly, a potem niechętnie zaczął zbierać swoje rzeczy.

Dolly odezwała się głosem, który nie próbował już udawać kotka. – Junior? Nie moglibyśmy wrócić do domu?

– To jest dom – odpowiedział, próbując zrobić to lekkim tonem.

– Proszę, Junior? – Rozluźniona twarz się spięła, a jej maska z kości słoniowej zrobiła się beznamiętna, jednak usłyszał napięcie w jej głosie.

– Dolly, skarbie – odparł – tam niczego dla nas nie ma. Pamiętasz? To dlatego ludzie naszego pokroju przylatują tutaj. Mamy tu całą nową planetę… samo to miasto będzie większe od Tokio i nowsze od Nowego Jorku. Wiesz, za kilka lat zbudują sześć nowych transportowców, a do tego pętlę Lufstroma zamiast promów…

– Ale kiedy? Gdy będę stara?

Żałość w jej głosie mogła nie mieć uzasadnionego powodu, ale to nie unieważniało jej istnienia. Walthers przełknął ślinę, odetchnął głęboko i spróbował zażartować.

– Skarbie, ty nie będziesz stara nawet po dziewięćdziesiątce. – Brak reakcji. – Hej, kochanie – przymilił się – będzie lepiej! Całkiem niedługo uruchomią fabrykę żywności w naszym obłoku Oorta. Może nawet już w przyszłym roku! I praktycznie obiecali mi pracę pilota przy budowie…

– Och, świetnie! To znaczy, że nie będzie cię za każdym razem przez rok, zamiast tylko przez miesiąc. A ja będę tkwiła w tej dziurze, nie mając nawet przyzwoitych programów do rozmowy.

– Będą mieli programy…

– Prędzej umrę!

Teraz był już całkiem przytomny, szybko zapominając o radościach nocy.

– Słuchaj – powiedział. – Jeśli ci się tu nie podoba, nie musimy zostawać. Planeta Peggy to nie tylko Port Hegramet. Możemy polecieć w głąb kontynentu, oczyścić trochę ziemi, zbudować dom…

– Wychowywać synów, założyć dynastię? – odpowiedziała pogardliwie.

– No cóż… pewnie coś w tym stylu.

Odwróciła się na łóżku.

– Weź prysznic – poradziła. – Pachniesz seksem.

A w czasie, gdy Audee Walthers Jr. brał prysznic, istota zupełnie niepodobna do żadnej z pacynek Dolly (choć jedna z nich miała ją reprezentować) zobaczyła swoje pierwsze obce gwiazdy od trzydziestu jeden prawdziwych lat; równolegle jeden z chorych poszukiwaczy przestał oddychać, co wzbudziło ulgę pasterza próbującego się nim opiekować, a równolegle na Ziemi wybuchały zamieszki, zaś pięćdziesięciu jeden martwych kolonistów na planecie osiemset lat świetlnych dalej…

W międzyczasie Dolly wstała na dość długo, by zrobić mu kawę i zostawić ją na stole. Sama wróciła do łóżka, gdzie spała, a przynajmniej udawała sen w czasie, kiedy ją wypijał, ubierał się i wychodził przez drzwi.

Oczywiście zdajecie sobie sprawę, że usprawiedliwiana tu przez Robina „mięczakowatość” wcale nie dotyczy Audee Walthersa. Robin nigdy nie był mięczakiem, poza potrzebą zapewniania się od czasu do czasu, że nim nie jest. Ludzie są tacy dziwni!

Kiedy patrzę na Audee z tego wielkiego dystansu, jaki nas teraz oddziela, smuci mnie, że tak bardzo wygląda na mięczaka. Tak naprawdę wcale nim nie jest. Był dość godnym podziwu człowiekiem. Pilotem pierwszej klasy, odważnym, twardym, gdy było to konieczne, dobrym, gdy miał szansę. Zapewne od wewnątrz każdy wygląda jak mięczak, a przecież tak właśnie go teraz widzę… z bardzo dużego dystansu wewnątrz lub od zewnątrz, w zależności od analogii geometrii wybranej do zastosowania w tej metaforze. (Słyszę westchnięcie starego Zygfryda: – Och, Robinie! Tyle dygresji! – Ale Zygfryd nigdy nie został upotężniony). Chcę po prostu powiedzieć, że wszyscy mamy swoje obszary mięczakowatości. Milsze byłoby nazwanie ich obszarami wrażliwości, a Audee po prostu był wyjątkowo wrażliwy w sprawach dotykających Dolly.

Jednak mięczakowatość nie była naturalnym stanem Audee. Przez następne trochę czasu charakteryzował się tymi wszystkimi dobrymi cechami, których potrzeba ludziom – zaradnością, udzielaniem pomocy, niezmordowaniem. Musiał taki być. Planeta Peggy ukrywała pod swym łagodnym obliczem trochę pułapek.

Jak na planety inne niż Ziemia, Peggy była skarbem. Można było oddychać jej powietrzem, przeżyć w jej klimacie. Flora zwykle nie wywoływała wysypki, a fauna była zdumiewająco łagodna. No może nie do końca. Bardziej głupia. Walthers zastanawiał się czasem, co Heechee widzieli w Planecie Peggy. Rzekomo powinni być zainteresowani inteligentnym życiem – nie, żeby zdawali się wiele go znaleźć – a tego na Planecie Peggy zdecydowanie brakowało. Najbystrzejszym zwierzęciem był drapieżnik wielkości lisa i szybkości kreta. Miał IQ na poziomie indyka i dowodził tego, będąc swoim własnym największym wrogiem. Jego zdobycz była jeszcze głupsza i wolniejsza od niego – więc zawsze miał mnóstwo jedzenia – a najczęstszym powodem śmierci było uduszenie kawałkami jedzenia, gdy wymiotował po zjedzeniu zbyt dużej jego ilości. Istoty ludzkie mogły jeść tego drapieżnika, jeśli chciały, podobnie jak większość jego ofiar oraz dużą część flory i fauny… jeśli tylko zachowywali ostrożność.

Wymizerowani poszukiwacze uranu jej nie zachowali. Do czasu, gdy nad dżunglą gwałtownie eksplodował tropikalny świt i Walthers posadził swoją maszynę na najbliższej polanie, jeden z nich zdążył już umrzeć.

Zespół medyczny nie miał czasu na zmarłego, więc zajęli się tymi ledwie trzymającymi się życia i wysłali Walthersa, żeby wykopał grób. Przez chwilę miał nadzieję na przekazanie tego zadania pasterzom owiec, ale ich stada rozbiegły się na wszystkie strony i gdy tylko Walthers się odwrócił, pasterze zniknęli.

Nieboszczyk wyglądał na przynajmniej dziewięćdziesiąt lat i śmierdział, jakby miał ich sto dziesięć, choć według plakietki na nadgarstku nazywał się Selim Yasmeneh, miał dwadzieścia trzy lata i urodził się w slumsach na południe od Kairu. Nietrudno było odtworzyć resztę jego życia.

Rozpaczliwie walczył o dorosłość w egipskich slumsach, trafiła mu się nieprawdopodobna szansa odlotu do nowego życia na Planecie Peggy, przetrwał w duchocie dziesięciopiętrowych prycz na transportowcu, przecierpiał lądowanie w kapsule deorbitującej – pięćdziesięciu kolonistów przypiętych do kapsuły bez pilota, zrzuconej z orbity pchnięciem z zewnątrz, trzęsącej strachem przy locie przez atmosferę i wyhamowanej gwałtownym otwarciem spadochronów. Niemal wszystkie kapsuły lądowały bezpiecznie. Jak dotąd zostało zmiażdżonych lub utonęło tylko około trzystu kolonistów. Yasmeneh miał przynajmniej tyle szczęścia, ale kiedy spróbował zmienić ścieżkę kariery z uprawy jęczmienia na poszukiwanie metali ciężkich, jego zapas szczęścia się skończył, bo jego grupa zapomniała o ostrożności. Bulwy, którymi żywili się po wyczerpaniu zapasów zakupionego jedzenia, podobnie jak niemal wszystkie nasuwające się źródła żywności na Peggy, zawierały substancję będącą antagonistą witaminy C tak silnym, że trzeba było tego doświadczyć, by uwierzyć. Nawet wtedy nie uwierzyli. Wiedzieli o ryzyku, wszyscy o nim słyszeli. Chcieli po prostu jeszcze jednego dnia, potem następnego i kolejnego, podczas gdy ich zęby coraz luźniej tkwiły w dziąsłach, a oddech robił się śmierdzący aż, kiedy pasterze owiec trafili na ich obóz, było już za późno dla Yasmeneha i niemal za późno dla reszty.

Walthers musiał przewieźć całą grupę, ocalałych i ratowników, do obozu, gdzie pewnego dnia zostanie zbudowana pętla i było tam już przynajmniej kilkanaście trwale zamieszkanych budynków. Kiedy w końcu wrócił do Libijczyków, Luqman był wściekły. Zwiesił się w drzwiach samolotu Walthersa i wrzeszczał na niego.

– Trzydzieści siedem godzin nieobecności! To skandaliczne! Za wyśrubowane pieniądze, jakie panu płacimy, oczekujemy pańskich usług!

– To była kwestia życia i śmierci, panie Luqman – odpowiedział Walthers, starając się nie nasycić głosu odczuwaną irytacją i zmęczeniem, kończąc procedury po lądowaniu.

– Życie to najtańsze, co tu jest! A śmierć przychodzi po nas wszystkich!

Walthers przepchnął się obok niego i zeskoczył na ziemię.

– To byli pańscy współbracia Arabowie, panie Luqman…

– Nie! Egipcjanie!

– No cóż, przynajmniej współwyznawcy…

– Nie obchodziłoby mnie to, nawet gdyby byli moimi braćmi! Nasz czas jest cenny! Tu się ważą bardzo poważne sprawy!

Czemu miał próbować hamować swój gniew?

– Takie jest prawo, Luqman – warknął Walthers. – Ja tylko wynajmuję samolot, muszę zapewniać transport awaryjny, gdy się tego ode mnie wymaga. Przeczytaj tekst drobnym drukiem!

Na ten argument nie dało się odpowiedzieć, więc tym bardziej denerwujące było, gdy Luqman nie spróbował i zareagował, po prostu zrzucając na Walthersa wszystkie zadania, które nagromadziły się podczas jego nieobecności. I wszystkie do wykonania na raz. Albo jeszcze szybciej. A jeśli Walthers nie miał szansy na sen, to co, przecież kiedyś wszyscy zaśniemy na zawsze, prawda?

Więc choć był strasznie niewyspany, Walthers przez następną godzinę latał z sondą magnetyczną, co było trudną, wymagającą dużej uwagi pracą polegającą na ciągnięciu czujnika sto metrów za samolotem, próbując nie pozwolić jej zaczepić się o drzewo albo spaść na ziemię. A w krótkich chwilach namysłu między żądaniami tak naprawdę obsługiwania dwóch samolotów na raz Walthers myślał ponuro, że Luqman kłamał: gdyby Egipcjanie byli Libijczykami, to tak naprawdę zrobiłoby to różnicę, nie mówiąc już o sytuacji, gdyby byli braćmi. Na Ziemi nie porzucono nacjonalizmu, tutaj też doszło już do starć granicznych: gauczo przeciwko hodowcom ryżu, gdy stada bydła znalazły sobie wodopój w zalanych wodą polach i zadeptały sadzonki; Chińczycy przeciwko Meksykanom w związku z pomyłką przy przydzielaniu ziemi; Afrykanie z Kanadyjczykami, Słowianie przeciwko Hiszpanom z powodu, którego nie rozumiał nikt poza nimi, co było nieprzyjemne. Gorsze były animozje, które czasami wypływały na powierzchnię między samymi Słowianami czy Latynosami.

A Planeta Peggy mogła być takim ładnym światem. Miała wszystko – niemal wszystko, jeśli nie liczyć rzeczy w rodzaju witaminy C – miała Górę Heechee z wodospadem nazwanym Kaskadą Pereł, będącym ośmiuset metrami mlecznego strumienia spadającego prosto z południowych lodowców, miała pachnące cynamonem lasy Małego Kontynentu ze swoimi głupimi i przyjaznymi lawendowymi małpami… no dobrze, nie prawdziwymi małpami. Ale były ładne. Oraz Szklane Morze. I Wietrzne Jaskinie. Oraz farmy… zwłaszcza farmy! To właśnie farmy sprawiały, że tak wiele milionów, dziesiątki milionów Afrykanów, Chińczyków, Hindusów, Latynosów, biednych Arabów, Irańczyków, Irlandczyków, Polaków… tak wiele milionów zdesperowanych ludzi gotowych było udać się tak daleko od Ziemi i domu.

„Biedni Arabowie” myślał sobie, choć byli też bogaci. Jak ta czwórka, dla której pracował. Mówiąc o „bardzo poważnych sprawach”, jasne było, że mierzą je w dolarach i centach. Ta wyprawa nie była tania. Samo wyczarterowanie jego usług wiązało się z sześciocyfrową kwotą, szkoda, że nie mógł większej części zatrzymać dla siebie. A to prawdopodobnie było najmniejszą częścią pieniędzy wydanych przez nich na namioty, emitery dźwięku, mikrofony geologiczne i sprzęt do pobierania próbek, wynajęcie czasu satelity do wygenerowania obrazów w sztucznych kolorach i konturowania radarowego, za urządzenia, które kazali mu rozstawiać po okolicy… jak miał wyglądać następny krok? Później będą musieli kopać. Doprowadzenie odwiertu do znalezionej przez nich solnej kopuły trzy tysiące metrów niżej będzie kosztować miliony…

Tylko że – jak się okazało – wcale niekoniecznie, bo oni też dysponowali nielegalną technologią Heechee, o której Wan opowiadał Dolly.

Jedną z pierwszych rzeczy, jakich ludzie dowiedzieli się o dawno przepadłych Heechee, był fakt, że lubili kopać tunele, bo przykłady ich dzieł można było znaleźć niemal wszędzie pod powierzchnią Wenus. Natomiast to, czym kopali tunele, było cudem technologii, projektorem pola rozluźniającego strukturę krystaliczną skały, zmieniając ją w coś w rodzaju szlamu, który można było odpompować i wyłożyć tunel gęstym, twardym i świecącym na niebiesko metalem Heechee. Takie projektory wciąż istniały, lecz nie w rękach prywatnych.

Tylko że jedno w jakiś sposób trafiło w posiadanie grupy Luqmana… co sugerowało nie tylko stojące za nimi pieniądze, ale i wpływy… co z kolei sugerowało kogoś z plecami we właściwych miejscach, a na podstawie uwag luźno rzucanych podczas krótkich okresów przerw i posiłków Walthers podejrzewał, że tym kimś był człowiek nazywający się Robinette Broadhead.

Podejrzenia Walthersa, że wyprawę sfinansował Robin Broadhead miały solidne uzasadnienie. Opinia Walthersa o motywach Robina już nie tak bardzo. Robin był wysoce moralnym człowiekiem, choć zwykle nie przejmował się zbytnio prawem. Był również osobą (jak widzieliście), która czerpała sporo przyjemności z rzucania sugestii na swój temat, zwłaszcza mówiąc o sobie w trzeciej osobie.

Solna kopuła została potwierdzona bez cienia wątpliwości i wybrano miejsca odwiertów, więc główne zadania wyprawy zostały wykonane. Zostało już tylko sprawdzenie kilku dodatkowych potencjalnych miejsc i ukończenie dodatkowych weryfikacji. Nawet Luqman zaczął się rozluźniać i rozmowy wieczorami zaczęły dotykać domu. Domem całej czwórki okazała się wcale nie być Libia ani nawet Paryż, był nim Teksas, gdzie każdy miał średnio jeden siedemdziesiąt pięć żony i w sumie około szóstki dzieci. Na ile Walthers mógł stwierdzić, rozkład nie był bardzo równomierny, ale prawdopodobnie z rozmysłem nie chcieli wchodzić w szczegóły. Próbując zachęcić ich do otwartości, Walthers zaczął opowiadać o Dolly. Więcej niż zamierzał. O jej wczesnej młodości, karierze artystki, pacynkach. Opowiedział im, jak sprytna była Dolly, samodzielnie robiąc swoje laleczki: kaczkę, szczeniaka, małpkę i klauna. Oraz najlepszą ze wszystkich, Heechee. Zrobiony przez Dolly Heechee miał skośne czoło, orli nos, wystający podbródek i oczy zwężające się do uszu, jak na egipskich malowidłach ściennych. Z profilu twarz była niemal jedną linią idącą skosem w dół i oczywiście była całkowicie wymyślona, bo wtedy nikt jeszcze nigdy nie widział Heechee.

Najmłodszy z Libijczyków, Fawzi, roztropnie pokiwał głową.

– Tak, słuszne jest, żeby kobieta zarabiała pieniądze – zadeklarował.

– Tu nie chodzi tylko o pieniądze. To daje jej zajęcie, wiecie? Ale obawiam się, że mimo wszystko zaczyna się jej nudzić w Port Hegramet. Tak naprawdę nie ma tam z kim rozmawiać.

Ten zwany Shameem też przytaknął.

– Programy – doradził z przekonaniem. – Kiedy miałem tylko jedną żonę, kupiłem jej do towarzystwa kilka programów. Pamiętam, że najbardziej lubiła „Droga Abby” i „Przyjaciółki Fatimy”.

– Chciałbym móc to zrobić, ale na Peggy nie ma jeszcze wiele z takich rzeczy. To dla niej bardzo trudne. I przez to nie mogę jej obwiniać, jeśli czasem, wiecie, mam ochotę, a ona nie jest… – Walthers zamilkł, bo Libijczycy zaczęli się śmiać.

– W Drugiej Surze zapisano – wyrechotał młody Fawzi – że kobieta jest naszym polem i możemy wyjść na to pole i orać je, kiedy tylko zechcemy. Tak rzecze Al-Bakara, Krowa.

Walthers zdusił oburzenie i spróbował żartu.

– Niestety moja żona nie jest krową.

– Niestety twoja żona nie jest też żoną – skarcił go Arab. – W domu w Houston mamy nazwę na takich jak ty: pantoflarz. Mężczyzna powinien się tego wstydzić.

– Ej – zaczął Walthers, czerwieniąc się, ale potem znowu opanował złość. Siedzący przy namiocie kuchennym Luqman podniósł wzrok znad starannego odmierzania codziennych racji brandy i zmarszczył brwi na brzmienie głosów. Walthers zmusił się do uspokajającego uśmiechu.

– Nigdy się nie zgodzimy, więc mimo wszystko zostańmy przyjaciółmi – powiedział. Spróbował zmienić temat. – Zastanawiałem się, czemu postanowiliście szukać ropy właśnie tutaj, na równiku.

Fawzi wydął wargi i zanim odpowiedział, przez chwilę uważnie przyglądał się twarzy Walthersa.

– Mieliśmy wiele wskazań właściwej geologii.

– Jasne, że tak, przecież wiecie, że te wszystkie zdjęcia satelitarne zostały opublikowane. Nie są tajemnicą. Ale na północnej półkuli wokół Szklanego Morza jest jeszcze lepszy układ geologiczny.

– Dość tego – przerwał Fawzi z naciskiem. – Nie płacimy ci za zadawanie pytań, Walthers!

– Chciałem tylko…

– Wtrącałeś nos w nie swoje sprawy, to właśnie robiłeś!

I głosy znowu zrobiły się podniesione na tyle, że tym razem Luqman podszedł z porcjami osiemdziesięciu mililitrów brandy dla każdego.

– Co się tu dzieje? – zapytał gniewnie. – O co pyta Amerykanin?

– To bez znaczenia, nie odpowiedziałem.

Luqman przez chwilę patrzył na niego gniewnie, trzymając w dłoni porcję brandy Walthersa, a potem gwałtownie uniósł ją do ust i wypił. Walthers zdławił warknięcie oburzenia. To nie miało tak wielkiego znaczenia. Tak naprawdę wcale nie chciał pić w towarzystwie tych ludzi. Zresztą wyglądało na to, że staranne odmierzanie mililitrów przez Luqmana nie powstrzymało go przed wypiciem porcji albo dwóch na osobności, bo twarz miał zaczerwienioną, a głos ochrypły.

– Ukarałbym cię, Walthers – warknął – gdyby twoje wścibstwo było istotne, ale nie jest. Chcesz wiedzieć, czemu szukamy tutaj, sto siedemdziesiąt kilometrów od miejsca, gdzie będą budować pętlę startową? To spójrz w górę! – Teatralnym ruchem uniósł rękę ku ciemnemu niebu, a potem odskoczył ze śmiechem. – To i tak teraz już nie ma znaczenia – rzucił przez ramię.

Walters popatrzył za nim, a potem zerknął na nocne niebo.

Przez wciąż obce konstelacje sunęła jasna, błękitna kropka. Transportowiec! Na wysoką orbitę wleciał statek międzygwiezdny S. Ya. Broadhead. Potrafił odczytać jego kurs, schodzącego na niską orbitę, by tam zaparkować, olbrzymi, pomniejszy, świecący błękitem księżyc w kształcie kartofla na pozbawionym chmur niebie Planety Peggy. Zaparkuje za dziewiętnaście godzin. Zanim do tego dojdzie, jego prom powinien się znajdować na miejscu, czekając, by brać udział w gorączkowych lotach z kosmosu na powierzchnię, przewożąc delikatne ładunki i uprzywilejowanych pasażerów, albo spychając moduły lądowników z orbity na trajektorie, które sprowadzą przerażonych imigrantów do ich nowego domu.

Walthers w duchu podziękował Luqmanowi za skradnięcie mu drinka: tej nocy nie mógł sobie pozwolić na sen. Podczas gdy Arabowie spali, on składał namioty i chował sprzęt, pakując swój samolot i rozmawiając z bazą w Port Hegramet i upewniając się, że ma przydzielony prom. Miał. Jeśli dotrze tam do południa następnego dnia, dadzą mu miejsce i szansę zarobienia na gorączkowych lotach tam i z powrotem, które opróżnią potężny transportowiec i zwolnią go do podróży powrotnej. Obudził Arabów z pierwszym światłem, co spotkało się z wyklinaniem i chwiejnym wstawaniem. Po pół godzinie byli na pokładzie jego samolotu i lecieli do domu.

Dotarł na lotnisko ze sporym zapasem czasu, choć coś w nim szeptało monotonnie: Za późno. Za późno…

Za późno na co? A potem się dowiedział. Kiedy próbował zapłacić za paliwo, terminal bankowy błysnął czerwienią na zero. Jego wspólne z Dolly konto był puste.

Niemożliwe!… a właściwie to wcale nie, pomyślał, patrząc przez płytę lądowiska na puste miejsce, gdzie dziesięć dni temu stał lądownik Wana. A kiedy pobiegł do domu, tak naprawdę nie zaskoczyło go to, co tam zastał. Ich konto bankowe było puste, rzeczy Dolly zniknęły, wraz z jej pacynkami, a co najważniejsze, także z samą Dolly.

* * *

Nie myślałem wtedy o Audee Walthersie. Gdybym myślał, z pewnością bym zapłakał, nad nim lub nad sobą. Pomyślałbym, że to przynajmniej dobry pretekst do płaczu. Dobrze znałem tragedię utraty kochanej, drogiej osoby, z moją utraconą miłością uwięzioną wiele lat temu w czarnej dziurze.

Tak naprawdę jednak wcale o nim nie myślałem, zajmowały mnie moje sprawy. Najbardziej moją uwagę pochłaniały ostre bóle w brzuchu, ale spędzałem też dużo czasu na myśleniu o tym, jak wredni są terroryści zagrażający mnie i wszystkiemu, co mnie otacza.

Oczywiście nie była to jedyna wredna rzecz w okolicy. O swoich zużytych jelitach myślałem tylko dlatego, że mnie do tego zmuszały. Jednak w międzyczasie powoli twardniały moje kupione na rynku tętnice, a codziennie sześć tysięcy komórek umierało w niedającym się zastąpić mózgu. W tym samym czasie gwiazdy zwalniały swój lot, a wszechświat zbierał się do ostatecznej entropicznej śmierci i równocześnie… W zasadzie, to jeśli się nad tym zastanowić, ze wszystkim było coraz gorzej. I nigdy się nad tym nie zastanawiałem.

Ale tak właśnie postępujemy, prawda? Działamy dalej, bo nauczyliśmy się nie myśleć o tych wszystkich „równocześnie” i „w międzyczasie” do czasu, aż – jak w przypadku moich jelit – zostaniemy do tego zmuszeni.

3

Bezsensowna przemoc

Bomba w Kioto, która spaliła tysiącletnie drewniane rzeźby Buddy, bezzałogowy statek, który zacumował do asteroidy Gateway i po otwarciu uwolnił chmurę przetrwalników wąglika, strzelanina w Los Angeles, pył plutonowy w zbiorniku Staines zasilającym w wodę Londyn… to wszystko wmuszało się samo na nas wszystkich. Terroryzm. Akty bezsensownej przemocy.

– Świat zrobił się dziwny – skomentowałem do mojej kochanej żony Essie. – Poszczególne osoby zachowują się z umiarem i rozsądnie, ale w grupach stają się pijanymi nastolatkami: jak bardzo dziecinnie postępują ludzie w grupach!

– Tak – zgodziła się Essie, przytakując – to prawda, ale powiedz mi, Robinie, jak twój brzuch?

– Na tyle dobrze, na ile można się spodziewać – odpowiedziałem, dodając żart. – Nie da się już kupić naprawdę dobrych części. – Ponieważ mój brzuch zawierał już oczywiście mnóstwo przeszczepów, podobnie jak znacząca część akcesoriów wymaganych przez ciało do funkcjonowania; wszystko dzięki zaletom Pełnego Pakietu Medycznego. – Ale nie mówię o mojej chorobie tylko o chorobie całego świata.

– I całkiem słusznie – znowu zgodziła się Essie – choć uważam, że gdybyś dał sobie wymienić jelita, dużo rzadziej myślałbyś o takich sprawach. – Podeszła do mnie od tyłu i położyła mi dłoń na czole, patrząc na Tappan Zee. Essie rozumie instrumenty lepiej od większości ludzi i ma dowodzące tego nagrody, ale kiedy chce sprawdzić, czy mam gorączkę, sprawdza to tak, jak robiła to pielęgniarka, gdy sama jeszcze była dzieckiem w Leningradzie. – Nie jest bardzo ciepłe – przyznała niechętnie – ale co ma do powiedzenia Albert?

– Albert mówi – odparłem – że powinnaś zająć się swoimi hamburgerami. – Przycisnąłem jej dłoń swoją. – Naprawdę, wszystko ze mną w porządku.

– Zapytasz Alberta, żeby się upewnić? – poprosiła. Faktycznie mocno się angażowała w niedawno uruchomioną sieć restauracji szybkiej obsługi.

– Zapytam – obiecałem i poklepałem jej wciąż wspaniałe pośladki, gdy obracała się, by odejść do swojego gabinetu. – Słyszałeś, Albert? – zapytałem, gdy tylko odeszła.

W holoramce na moim biurku zawirowała kolorowa chmura, tworząc obraz mojego programu do pozyskiwania danych, drapiącego się po nosie ustnikiem fajki.

– Tak, Robinie – potwierdził Albert – oczywiście, że słyszałem. Jak wiesz, moje receptory działają zawsze, chyba że specjalnie polecisz mi je wyłączyć lub gdy sytuacja ewidentnie robi się prywatna.

– Mhm – rzuciłem, przyglądając mu się. Mojego Alberta trudno nazwać przystojnym, z niechlujnym swetrem zebranym w fałdy przy szyi i ze skarpetkami opadniętymi przy kostkach. Essie w sekundę by go dla mnie poprawiła, gdybym o to poprosił, ale lubiłem go takiego, jakim był. – A skąd wiesz, że sytuacja jest prywatna, jeśli nie podglądasz?

Przesunął ustnik fajki z nosa na policzek, wciąż się drapiąc i wciąż robiąc to z łagodnym uśmiechem. To było dobrze mu znane pytanie i nie wymagało odpowiedzi.

Albert tak naprawdę jest bardziej przyjacielem niż programem komputerowym. Dobrze wie, że moje pytania retoryczne nie wymagają odpowiedzi. Dawno temu miałem z dziesięć różnych programów do pozyskiwania danych i podejmowania decyzji – program do zarządzania firmą informujący mnie, jak radzą sobie moje inwestycje, program medyczny przypominający, gdy moje narządy wymagały wymiany (między innymi, mam wrażenie, że spiskował też z programem domowego kucharza w celu dorzucania leków do jedzenia) oraz program prawniczy doradzający, jak wygrzebać się z problemów, a także, gdy wpadłem w nie zbyt głęboko, stary program psychiatryczny wyjaśniający mi, jak to wszystko spieprzyłem. A przynajmniej próbował, bo nie zawsze mu wierzyłem. Jednak z czasem coraz więcej używałem tylko jednego programu. I tak program, z którym spędzałem najwięcej czasu, był moim ogólnym doradcą naukowym i domowym pomocnikiem, Albertem Einsteinem.

– Robinie – odezwał się z lekką przyganą – nie wezwałeś mnie chyba tylko po to, żeby zapytać, czy cię podglądam, prawda?

– Doskonale wiesz, czemu cię wezwałem – odparłem, bo faktycznie wiedział.

Przytaknął i wskazał ku dalszej ścianie mojego biura, od strony Tappan Zee, gdzie znajdował się ekran interkomu, także kontrolowanego przez Alberta, podobnie jak wszystkie inne moje rzeczy. Pojawił się na nim obraz podobny do zdjęcia rentgenowskiego.

– Podczas naszej rozmowy pozwoliłem sobie na przeskanowanie cię ultradźwiękami, Robinie – powiedział. – Spójrz tutaj. To twój ostatni przeszczep jelit i jeśli przyjrzysz się uważnie, chwila, powiększę obraz, powinieneś zobaczyć cały obszar objęty stanem zapalnym. Obawiam się, że niestety odrzucasz ten przeszczep.

– Nie potrzebowałem cię wzywać, żeby się tego dowiedzieć – burknąłem. – Ile mam czasu?

– Pytasz o czas do stanu krytycznego? Ach, Robinie – odpowiedział z zaangażowaniem – trudno powiedzieć, medycyna nie jest tak bardzo precyzyjna…

– Ile czasu!

Westchnął.

– Mogę ci podać szacunkowe wartości minimalne i maksymalne. Całkowita niewydolność raczej nie jest prawdopodobna wcześniej niż za dzień i niemal pewna w ciągu sześćdziesięciu dni.

Rozluźniłem się. Nie było aż tak źle, jak mogło.

– Czyli mam chwilę, zanim sytuacja zrobi się poważna.

– Nie, Robinie – odparł z emfazą – już jest poważna. Odczuwany przez ciebie dyskomfort będzie się nasilał. I tak powinieneś natychmiast zacząć przyjmować leki, ale nawet z nimi prognoza obejmuje dość nasilony ból, i to wkrótce. – Urwał, przyglądając mi się. – Sądząc po wyrazie twojej twarzy, z jakiegoś niezrozumiałego powodu chcesz to odłożyć najbardziej, jak tylko się da.

– Chcę zatrzymać terrorystów!

– Ach, tak – zgodził się – wiem, że chcesz. I to faktycznie ważna sprawa, jeśli mogę wyrazić swą opinię. Z tego powodu pragniesz polecieć do Brazylii, by interweniować w Komisji Gateway – chciałem, bo najgorsze działania terrorystów prowadzone były ze statku kosmicznego, którego nikt nie potrafił złapać – i spróbować skłonić ich do dzielenia się danymi, żeby dało się pokonać terrorystów. A w związku z tym chciałbyś otrzymać ode mnie zapewnienie, że opóźnienie cię nie zabije.

– Dokładnie, mój drogi Albercie. – Uśmiechnąłem się.

– Możesz je otrzymać – stwierdził ponuro – a przynajmniej mogę cię dalej monitorować do chwili, gdy twój stan zrobi się ostry. Wtedy jednak będziesz musiał natychmiast poddać się operacji.

– Zgadzam się, mój drogi Albercie. – Uśmiechnąłem się, ale nie zareagował na to.

– Jednakże – mówił dalej – mam wrażenie, że to nie jest jedyny powód odkładania przez ciebie wymiany. Wydaje mi się, że masz jeszcze inne powody.

– Och, Albercue – westchnąłem – robisz się męczący, gdy zachowujesz się jak Zygfryd von Psych. Bądź miły i się teraz wyłącz.

Zrobił to, patrząc na mnie z namysłem. Istniały też dobre ku temu powody, bo miał rację.

Widzicie, gdzieś wewnątrz mnie, w tej niedającej się pokonać przestrzeni litego rdzenia poczucia winy nie do końca usuniętego przez Zygfryda von Psych, tkwiło przekonanie, że terroryści mają rację. Nie chodzi mi bynajmniej o mordowanie, wysadzanie i doprowadzanie ludzi do szaleństwa, to nigdy nie jest słuszne. Chodzi mi o słuszność przekonania o bardzo uzasadnionym żalu do reszty rasy ludzkiej, a przez to żądanie zwrócenia na niego uwagi. Nie chciałem tylko powstrzymać terrorystów, chciałem ich uzdrowić.

A przynajmniej chciałem, żeby ich stan nie pogorszył się jeszcze bardziej i tutaj właśnie dochodzimy do związanych z tym wszystkim kwestii moralnych. Ile trzeba ukraść innej osobie, zanim ten akt uczyni z ciebie złodzieja?

To pytanie dość mocno mi ciążyło, ale nie miałem gdzie się udać po odpowiedzi. Nie do Essie, bo rozmowy z nią zawsze kończyły się na temacie moich jelit. Nie do mojego starego programu psychoanalitycznego, bo te rozmowy zawsze zmieniały się z „Co zrobić, żeby poprawić sytuację?” na „Czemu uważasz, Robinie, że to ty musisz poprawić sytuację?”. Nawet nie do Alberta. Z nim mogłem rozmawiać dosłownie na każdy temat, ale kiedy zadaję mu tego rodzaju pytania, patrzy na mnie tak, jakbym kazał mu zdefiniować właściwości flogistonu. Albo Boga. Albert to tylko holograficzna projekcja, choć bardzo dobrze wchodzi w interakcje z otoczeniem, czasem niemal tak, jakby naprawdę fizycznie w nim był. Rozgląda się z namysłem po okolicy, gdziekolwiek akurat jesteśmy, na przykład w domu nad Tappan Zee, przyznaję, całkiem wygodnie urządzonym, i mówi coś w rodzaju:

– Czemu zadajesz takie metafizyczne pytanie, Robinie?

A ja wiem, że niewypowiedzianą częścią jego przekazu jest „Na Boga, chłopcze, nie zauważyłeś, że ci się powiodło?”.

Cóż, faktycznie tak jest. Do pewnego momentu. Niemal boskie szczęście dało mi dużo pieniędzy, kiedy najmniej się ich spodziewałem, a jako że pieniądze rodzą pieniądze, teraz mogę kupić wszystko, co jest na sprzedaż. A nawet niektóre rzeczy, które takie nie są. Mam już całkiem sporo rzeczy wartych posiadania: Potężnych Przyjaciół, jestem Osobą, z Którą Trzeba Się Liczyć. Jestem kochany, naprawdę szczerze kochany przez mą drogą żonę Essie, i do tego często, pomimo faktu, że oboje się starzejemy. Tak więc trochę się wtedy śmieję i zmieniam temat… ale pytanie zostaje bez odpowiedzi.

Nawet teraz jej nie mam, choć obecnie pytania robią się dużo trudniejsze.

Kolejne, co ciąży mi na sumieniu to fakt, że pozwalam biednemu Audee Walthersowi kisić się w jego żałości w trakcie mojej długiej dygresji, więc pozwólcie, że dokończę.

Powodem, dla którego dręczyło mnie poczucie winy związane z terrorystami, był fakt, że oni byli biedni, a ja bogaty. Czekała na nich wielka wspaniała galaktyka, ale nie mieliśmy żadnego dobrego sposobu na zabranie ich do niej, przynajmniej nie dość szybko, więc krzyczeli. Głodowali. Oglądali na ekranach PV, jak wspaniałe mogło być życie dla niektórych z nas, a potem rozglądali się po swoich szałasach, ziemiankach czy mieszkaniach, widząc wszechogarniającą rozpacz i czując świadomość, jak mała jest szansa, że te wszystkie dobre rzeczy mogą być ich przed śmiercią. Albert mówi, że coś takiego nazywa się rewolucją rosnących oczekiwań. Powinno być na to lekarstwo, ale nie potrafiłem go znaleźć. I dręczyło mnie pytanie, czy mam prawo jeszcze pogorszyć sytuację? Czy mam prawo kupować czyjeś narządy, powłoki i naczynia krwionośne, gdy zużyją się moje własne?

Wtedy nie znałem odpowiedzi i nie znam jej też teraz, ale moje trzewia nie były dla mnie aż tak złe jak cierpienie wynikające z rozważań, czym było dla mnie kradnięcie cudzego życia tylko dlatego, że mogłem za to zapłacić, a ta osoba nie.

I kiedy tam tak siedziałem z dłonią przyłożoną do brzucha, zastanawiając się, kim będę, kiedy dorosnę, cały olbrzymi wszechświat zajmował się swoimi sprawami.

A większość z tych spraw budziła troskę. Na przykład ta sprawa z zasadą Macha, którą Albert wielokrotnie próbował mi wyjaśniać, sugerującą, że ktoś, być może Heechee, próbował skurczyć wszechświat w kulkę i zmienić tym samym prawa fizyki. Niewiarygodne. A także niewiarygodnie przerażające, gdy pozwolić sobie o tym pomyśleć… jednak było to odległe jeszcze o miliony lub miliardy lat, więc trudno to nazwać pilną sprawą. Terroryści i rosnące armie były sprawami zdecydowanie pilniejszymi. Terroryści porwali kapsułę pętli lecącą do Górnego Pentagonu. Nowi rekruci w ich szeregach pojawiali się na Sahelu, gdzie po raz kolejny nastąpił nieurodzaj. W międzyczasie Audee Walthers próbował rozpocząć dla siebie nowe życie bez wiarołomnej żony; równocześnie żona łamała małżeńską przysięgę z tym nieprzyjemnym Wanem; równocześnie blisko jądra galaktyki u Kapitana Heechee zaczęły się budzić erotyczne myśli zwrócone do jego zastępczyni, której przyjazne imię brzmiało Dwukrotnie; równocześnie martwiąca się moim brzuchem żona mimo tego podpisywała umowę na ekspansję swojej sieci restauracji na Paupuę-Nową Gwineę oraz Andamany; a równocześnie… och równocześnie! Jak wiele rzeczy działo się równocześnie!

I zawsze tak jest, choć zwykle o nich nie wiemy.

Ta wspominana przez Robina „sprawa z zasadą Macha” była wtedy tylko spekulacją, choć, jak mówi Robin, bardzo przerażającą. To złożony temat. Na razie powiem tylko, że istnieją dane sugerujące, że rozszerzanie wszechświata zostało zatrzymane i zaczęło się jego kurczenie, a na podstawie starych, fragmentarycznych danych Heechee pojawiła się wręcz sugestia, że ten proces nie był naturalny.

4

Na pokładzie S. Ya.

Tysiąc dziewięćset osiem lat świetlnych od Ziemi mój przyjaciel – były przyjaciel, który niedługo znowu się nim stanie – Audee Walthers, znowu o mnie myślał, i to wcale nie życzliwie. Zderzał się z ustaloną przeze mnie zasadą.

Wspominałem, że posiadam wiele rzeczy, a jedną z nich były udziały w największym znanym ludzkości pojeździe kosmicznym. Był to jeden z gadżetów pozostawionych przez Heechee w naszym Układzie Słonecznym; zanim go odkryto, krążył poza kometarnym obłokiem Oorta. To znaczy zanim odkryli go ludzie – Heechee i australopiteki się nie liczą. Nazwaliśmy go Rajem Heechee, ale kiedy dotarło do mnie, że mógł stać się doskonałym środkiem transportu do przewożenia z Ziemi tych biednych ludzi, których nie mogła utrzymać na planetę, która mogła im zapewnić utrzymanie, przekonałem pozostałych udziałowców do zmiany nazwy. I został nazwany na cześć mojej żony, S. Ya. Broadhead. Wyłożyłem więc pieniądze na przerobienie go do przewożenia kolonistów i ustawiliśmy go na trasie powrotnych podróży do najbliższego z odpowiednich miejsc, Planety Peggy.

Co postawiło mnie w jednej z tych sytuacji, w których dochodzi do konfliktu między sumieniem a rozsądkiem, bo tak naprawdę chciałem zabrać wszystkich w miejsce, które dałoby im szczęście, tylko że aby to osiągnąć, musiałem wykazać zyski. Stąd wzięły się Zasady Broadheada. Były praktycznie takie same jak obowiązujące przed laty na asteroidzie Gateway. Przelot wymagał opłacenia, choć można to było zrobić na kredyt, jeśli miało się dość szczęścia, by wygrać na loterii. Jednak powrót na Ziemię wymagał zapłaty z góry. Jeśli było się kolonistą z przydziałem ziemi, można było przepisać swoje sześćdziesiąt hektarów na firmę, która dawała za to bilet powrotny, ale jeśli nie miało się już ziemi, bo się ją sprzedało, wymieniło lub przegrało w karty, zostawały dwie opcje: można było zapłacić za bilet gotówką, albo zostać na miejscu.

Chyba że było się w pełni wykwalifikowanym pilotem, a jeden z oficerów z załogi statku postanowił zostać na Peggy – wtedy można było zapracować na przelot. Tak właśnie zrobił Walthers. Nie wiedział jeszcze, co z nim będzie po powrocie na Ziemię, ale bez żadnych wątpliwości wiedział, że nie może zostać w tym pustym mieszkaniu po odejściu Dolly, więc w przerwach między lotami sprzedał meble za ile tylko mógł, zawarł umowę z kapitanem S. Ya. i odleciał. Nieprzyjemnie zaskoczyło go, że coś, co wydawało się tak bardzo niemożliwe, gdy poprosiła o to Dolly, stało się nagle jedynym, co mógł zrobić, kiedy go opuściła. Odkrył jednak, że życie czasem często bywa zaskakujące i nieprzyjemne.

Wszedł więc na pokład S. Ya. w ostatniej chwili, drżąc ze zmęczenia. Miał dziesięć godzin przed pierwszą wachtą i przespał cały ten czas. Mimo tego wciąż nie był całkiem przytomny i może trochę otępiały od ciężkich przeżyć, gdy piętnastoletni były kolonista przyszedł zabrać go na kawę, a potem zaprowadzić na mostek transportowca międzygwiezdnego S. Ya. Broadhead, wcześniej Raju Heechee.

Ten obiekt był olbrzymi! Z zewnątrz nie dało się tego zauważyć, ale długie korytarze, puste teraz pomieszczenia z pryczami na dziesięciu poziomach, strzeżone galerie i sale z nieznanymi maszynami lub zaślepkami w miejscach, z których zabrano maszyny… te przestrzenie w ogóle nie pasowały do wcześniejszych doświadczeń Walthersa ze statkami kosmicznymi. Nawet mostek był wielki, a przyrządy do sterowania zdublowane. Walthers latał pojazdami Heechee – tak właśnie dotarł na Planetę Peggy: pilotując przerobioną Piątkę. Sterowanie tutaj było prawie takie samo, ale były dwa zestawy przyrządów i statku nie dało się obsługiwać, jeśli oba nie były obsadzone.

– Witaj na pokładzie, siódmy. – Drobna kobieta o azjatyckich rysach w fotelu po lewej stronie uśmiechnęła się do niego. – Jestem Janie Yee-xing, trzecia oficer, a ty mnie zastępujesz. Kapitan Amheiro będzie tu za chwilę.

Nie podała mu ręki ani nawet nie oderwała dłoni od przyrządów przed sobą. Tego Walthers się spodziewał. Dwie osoby za sterami przez cały czas oznaczały dłonie pilotów na przyrządach, inaczej statek nie leciał. Oczywiście nie rozbiłby się, bo nie było tu niczego, o co mógłby się rozbić, ale też przestałby utrzymywać kurs i przyśpieszenie.

Wszedł Ludolfo Amheiro, pulchny niski mężczyzna z siwymi bakami i dziewięcioma błękitnymi bransoletami na lewym przedramieniu – niewiele osób jeszcze je nosiło, ale Walthers wiedział, że każda oznacza lot w statku Heechee w czasach, gdy nigdy nie wiedziało się, gdzie tenże się zakończy. Czyli ten człowiek miał doświadczenie!

– Cieszę się, że mam pana na pokładzie, Walthers – zdawkowo rzucił kapitan. – Wie pan, jak zmienić wachtę? Naprawdę nie ma w tym niczego skomplikowanego. Niech pan położy dłonie na kole na Yee-xing… – Walthers kiwnął głową i zrobił, co mu kazano.

Poczuł jej ciepłe i miękkie dłonie, ostrożnie wysuwające się spod jego, a potem zabrała swoje kształtne pośladki, robiąc miejsce dla Walthersa.

– I to wszystko, Walthers – z satysfakcją stwierdził kapitan. – Statkiem będzie sterował pierwszy oficer Madjhour – kiwnął głową ciemnemu, uśmiechniętemu mężczyźnie, który właśnie zajął miejsce po prawej – i powie ci, jeśli czegoś będzie od ciebie wymagał. Możesz skorzystać z dziesięciominutowej przerwy na ubikację co godzinę… i to w zasadzie wszystko. Dziś wieczór zapraszam na kolację. Zaproszenie zostało wzmocnione przez uśmiech trzeciej oficer Janie Yee-xing. Walthersa zdumiało, gdy obracając się do Ghaziego Madjhour, by wysłuchać jego instrukcji, uświadomił sobie, że minęło całe dziesięć minut, od kiedy ostatnio pomyślał o Dolly.

Tak naprawdę wcale nie było to aż takie proste: pilotowanie to pilotowanie, tak łatwo się go nie zapomina. Nawigacja to jednak inna sprawa. Zwłaszcza że wiele starych map nawigacyjnych Heechee zostało odczytanych, przynajmniej częściowo, gdy Walthers latał z pasterzami i poszukiwaczami wokół Peggy.

Mapy gwiezdne na S. Ya. były dużo bardziej kompletne niż te, których Audee użył do przylotu na planetę. Były dostępne w dwóch rodzajach i ciekawsza była ta Heechee. Miała dziwne złote i szarozielone oznaczenia, które nie do końca były zrozumiałe, ale pokazywała wszystko. Druga, znacznie mniej szczegółowa, lecz przydatniejsza dla istot ludzkich została wykreślona przez ludzi i opisana po angielsku. Do tego dochodziła konieczność sprawdzania dziennika pokładowego, w którym statek automatycznie rejestrował wszystko, co zrobił i zobaczył. Był tu cały system wewnętrznych wyświetlaczy, których obsługa nie wchodziła w zakres obowiązków pilota, choć gdyby stało się coś złego, pilot musiał o tym wiedzieć. A to wszystko było dla Audee nowością.

Dobre było to, że zdobywanie nowych umiejętności dało Walthersowi zajęcie. Janie Yee-xing służyła mu za nauczycielkę, co też było miłe, bo zajmowała też jego myśli na inny sposób… poza tymi nieprzyjemnymi chwilami tuż przed zapadnięciem w sen.

* * *

Ponieważ S. Ya. leciała na Ziemię, była niemal pusta. Na Planetę Peggy udało się ponad trzy tysiące ośmiuset kolonistów, ale w drodze powrotnej na pokładzie nie było tłoczno: trzydzieści sześć osób z załogi statku, oddziały wojskowe utrzymywane przez cztery rządy krajów-sygnatariuszy Korporacji Gateway i około sześćdziesiątka nieudanych kolonistów. Oni byli pasażerami trzeciej kategorii, którzy wyprzedali się z wszystkiego, by się tam dostać, a teraz ponuro wracali na pustynię czy do slumsów, z których uciekli poprzednio, bo kiedy przyszło co do czego, to okazało się, że tak naprawdę nie potrafią zostać pionierami w nowym świecie.

– Biedni dranie – rzucił Walthers, przechodząc obok grupy w leniwym tempie czyszczącej filtry, ale Yee-xing nie chciała go słuchać.

– Nie marnuj na nich swojego żalu, Walthers. Podsunięto im wszystko pod nos, ale się wystraszyli. – Warknęła coś po chińsku do pracujących, którzy z niechęcią na chwilę zwiększyli tempo pracy.

– Nie możesz ich winić za to, że stęsknili się za domem.

– Za domem! Boże, Walthers, mówisz, jakby istniał jeszcze jakiś „dom”… za długo siedziałeś na zadupiu.

Zatrzymała się u zbiegu dwóch korytarzy: jarzącego się błękitem z wyraźnymi wstawkami metalu Heechee i złotego. Machnęła w stronę grupy uzbrojonych wartowników w mundurach Chin, Brazylii, Stanów Zjednoczonych i Związku Radzieckiego.

– Widzisz, żeby ze sobą rozmawiali? – zapytała ostro. – Kiedyś nie traktowali tego poważnie. Kumplowali się z załogą, nigdy nie nosili broni, to wszystko było dla nich tylko wycieczką w kosmos z pokryciem wszystkich kosztów. Ale teraz. – Pokręciła głową i gwałtownie sięgnęła, by zatrzymać Walthersa ruszającego w stronę wartowników. – Czemu mnie nie słuchasz? – warknęła. – Będziesz miał kłopoty, jeśli tam podejdziesz.

– Co tam jest?

Wzruszyła ramionami.

– Rzeczy Heechee, których nie zabrali ze statku podczas przerabiania go. To jedno z pilnowanych przez nich miejsc, choć… – dodała, ściszając głos – lepiej wykonywaliby swoje zadanie, gdyby poświęcili trochę czasu na poznanie statku. Ale chodź, idziemy w tamtą stronę.

Odczytanie map Heechee było wyjątkowo trudne, czego nie ułatwiał fakt, że pewne szczegóły sugerowały, że specjalnie starano się to utrudnić. Nie było ich też zbyt wiele. Dwa albo trzy fragmenty znalezione w pojazdach takich jak Raj Heechee, zwany S. Ya., i jedna niemal kompletna odkryta w artefakcie krążącym wokół zamarzniętej planety na orbicie gwiazdy w Wolarzu. Moim osobistym zdaniem, choć nie wspierały tego oficjalne raporty komisji do badań kartograficznych, wiele obręczy, zaznaczeń i zmiennych migających indeksów miało służyć jako symbole ostrzegawcze. Robin mi wtedy nie wierzył. Mówił, że jestem strachliwą papką sztucznych fotonów. Kiedy wreszcie się ze mną zgodził w tej sprawie, jego nazwy na mnie nie miały już znaczenia.

Walthers poszedł za nią wdzięczny w równym stopniu za wycieczkę, jak i cel. S. Ya. był zdecydowanie największym statkiem widzianym przez niego i jakiegokolwiek człowieka, zbudowanym przez Heechee, bardzo starym… i na pewne sposoby wciąż bardzo zastanawiającym. Byli w połowie drogi do domu, a Walthers nie zdołał jeszcze zbadać nawet ćwierci jego splątanych, jarzących się korytarz. Miejscem, którego w szczególności nie zwiedził, była prywatna kabina Yee-xing i cieszył się na tę okazję z zainteresowaniem każdego poszczącego od dziesięciu dni. Choć jego uwagę odwracały różne rzeczy.

– Co to? – zapytał, zatrzymując się przy wykonanej ze świecącego na zielono metalu piramidzie w zagłębieniu. Osłonięto ją ciężką metalową kratą przyspawaną z przodu, żeby nikogo nie dopuścić do piramidy.

– Nie mam pojęcia – przyznała Yee-xing. – I nie wie nikt inny, dlatego to tutaj zostawili. Niektóre rzeczy można łatwo odciąć i przenieść, inne się przy tym psują, ale czasami trafia się coś, co przy próbie usunięcia potrafi wybuchnąć. Tutaj, w tym korytarzu. Tu właśnie mieszkam.

Wąskie, zasłane łóżko, zdjęcia starszej azjatyckiej pary na ścianie – rodzice Janie? – malunki kwiatów na szafce: Yee-xing uczyniła to miejsce swoim.

– Przynajmniej podczas lotów powrotnych – dodała. – Kiedy lecimy w tamtą stronę, tu jest kabina kapitańska, a wszyscy pozostali śpią na rozkładanych łóżkach na mostku. – Poprawiła koc na łóżku, i tak całkiem prosty. – Podczas lotów w tamtą stronę nie ma wielkich szans na żadne rozrywki – stwierdziła melancholijnie. – Napijesz się wina?

– Z przyjemnością – potwierdził Walthers.

Usiadł więc i napił się wina, a potem podzieliła się z nim skrętem oraz innymi skarbami dostępnymi w jej kabinie – doskonałej jakości i kojącej jego duszę, a jeśli w ciągu następnej pół godziny pomyślał o Dolly, nie było w tym zazdrości i furii, a niemal współczucie.

* * *

Okazało się, że podczas lotów powrotnych jest mnóstwo okazji do rozrywek, nawet jeśli zażywało się ich w kabinie nie większej niż zajmowana przed stuleciami przez Horatio Hornblowera. Wino było najlepszym z dostępnych na Planecie Peggy, jednak kiedy wyczerpali jego zapas, podobnie jak siebie, kabina zaczęła się wydawać dużo mniejsza, a została im jeszcze godzina do rozpoczęcia wacht.

– Jestem głodna – oznajmiła Yee-xing. – Mam tu schowane trochę ryżu, ale może…

To nie była dobra chwila na nadwyrężanie szczęścia, choć domowy posiłek brzmiał bardzo zachęcająco. Nawet z ryżem i rzeczami. – Chodźmy do kambuza – stwierdził Walthers i nieśpiesznie poszli ręka w rękę do roboczej części statku. Zatrzymali się u zbiegu korytarzy, gdzie dawno nieobecni Heechee z jakichś sobie znanych powodów zasadzili grupy krzewów i krzaczków, choć bez wątpienia nie te same, które rosły tam obecnie. Yee-xing zerwała jasnoniebieską jagodę.

– Spójrz na nie – odezwała się. – Wszystkie są dojrzałe, ale balast nawet ich nie zrywa.

– Mówisz o wracających kolonistach? Przecież płacą za przelot…

– Och, jasne – rzuciła cierpko. – Bez zapłaty nie polecą. Ale kiedy dotrą na miejsce, od razu wylądują na zasiłku, bo co innego ich tam czeka?

Walthers spróbował soczystego owocu o cienkiej skórce.

– Nie darzysz wracających sympatią.

Yee-xing wyszczerzyła się w uśmiechu.

– Nie ukrywam tego zbyt dobrze, prawda? – Potem uśmiech zgasł. – Po pierwsze, nie mają do czego wracać, bo gdyby mieli przyzwoite życie, to by go nie porzucali. Po drugie, od kiedy opuścili Ziemię, zrobiło się tam dużo gorzej. Więcej problemów z terrorystami. Większe napięcia międzynarodowe… ba, niektóre kraje znowu zaczęły powiększać swoje armie! A po trzecie, oni nie tylko będą przez to cierpieć, ale też są po części przyczyną tego wszystkiego. Połowa z ludzi, których tu teraz widzisz, za miesiąc przystąpi do jakiejś organizacji terrorystycznej… albo przynajmniej będzie ją popierać.

– To prawda, że długo mnie tam nie było – przyznał Walthers, gdy poszli dalej – ale słyszałem, że faktycznie robi się nieprzyjemnie z tymi wszystkimi zamachami bombowymi i strzelaninami.

– Zamachy bombowe! Jakby chodziło tylko o to! Mają teraz TPP! Jak teraz wracasz do Układu Słonecznego, to nigdy nie wiesz, kiedy ci odbije zupełnie bez ostrzeżenia!

– TPP? Co to jest TPP?

– O mój Boże, Walthers – rzuciła z przejęciem – ciebie naprawdę dawno tam nie było. Pamiętasz te czasy, które nazywali Szaleństwem? To teleempatyczny przekaźnik psychokinetyczny, jedna z tych starych rzeczy Heechee. Jest ich kilkanaście i terroryści mają jeden dla siebie!

Oczywiście to porzucony chłopiec Wan wywoływał Gorączkę. Pragnął tylko jakiegoś rodzaju kontaktu z ludźmi, bo był samotny i wcale nie zamierzał doprowadzać większości ludzkości do szału swoimi szalonymi, obsesyjnymi myślami. Z drugiej strony terroryści doskonale wiedzieli, co robią.

– „Szaleństwo” – powtórzył Walthers, marszcząc brwi i czując, jak skądś, z głębin, wypływa wspomnienie.

– Właśnie, Szaleństwo – z ponurą satysfakcją powtórzyła Yee-xing. – Pamiętam, jak byłam dzieckiem w Kahchou i mój tata wrócił do domu cały zakrwawiony, bo ktoś wyskoczył z najwyższego piętra fabryki szkła. Prosto na mojego tatę! Kompletnie zwariował! A to wszystko było przez TPP.

Walthers ze ściągniętą twarzą pokiwał głową. Yee-xing popatrzyła na niego zdziwiona, a potem machnęła na stojących głębiej w korytarzu wartowników.

– Głównie tego pilnują – wyjaśniła – bo na S. Ya. wciąż jest jeden. Zdecydowanie za wiele ich zostało w okolicy! I trochę za późno pomyśleli, żeby ich pilnować, bo teraz jest banda terrorystów z Piątką Heechee, do której wpakowali TPP i kogoś naprawdę zwariowanego. To znaczy ześwirowanego. Kiedy wchodzi do tej rzeczy i czujesz go w swojej głowie to okropne i straszne… Coś się stało, Walthers?

Zatrzymał się i gapił na wejście do oświetlonego na złoto korytarza, a czterech strażników przyglądało mu się z zainteresowaniem.

– Szaleństwo – powiedział. – Wan! To był jego statek!

– No jasne, że był – kobieta zgodziła się, marszcząc brwi. – Słuchaj, musimy iść coś zjeść. Lepiej już chodźmy. – Zaczynała się martwić. Walthers zacisnął szczęki i spiął mięśnie całej twarzy. W tej chwili wyglądał, jakby spodziewał się, że ktoś go w nią zaraz uderzy i żołnierze robili się coraz bardziej zainteresowani. – Chodź, Audee – zwróciła się do niego błagalnym tonem.

Walthers poruszył się i na nią spojrzał.

– Idź – stwierdził. – Ja już nie jestem głodny.

* * *

Statek Wana! Jakie to dziwne, pomyślał Walthers, że wcześniej to do niego nie dotarło. Ale oczywiście, że tak właśnie było.

Wan urodził się właśnie na tym statku na długo, zanim zmieniono jego nazwę na S. Ya. Broadhead, na długo zanim ludzkość dowiedziała się o jego istnieniu… chyba że do ludzi zaliczyć kilkudziesięcioro potomków Australopithecus afarensis. Urodziła go będąca w ciąży poszukiwaczka z Gateway, która straciła męża w jednym z lotów, a sama utknęła w wyniku innego. Utrzymywała się przy życiu przez pierwsze kilka lat po urodzeniu go, a potem zostawiła go sierotą. Walthers nie potrafił sobie wyobrazić, jak wyglądało wczesne dzieciństwo Wana – małego dziecka w olbrzymim, niemal pustym statku, bez towarzystwa innego niż dzikusy i zapisane w komputerach analogi martwych poszukiwaczy. Z których jedna niewątpliwie była jego matką. Powinien mu współczuć… ale nie potrafił. Nie Wanowi, który podebrał mu żonę. Zresztą był to ten sam Wan, który znalazł maszynę nazywaną teraz TPP – czyli „teleempatycznym przekaźnikiem psychokinetycznym”, jak określili ją jajogłowi biurokraci. Sam Wan nazywał ją po prostu leżanką snów, a reszta rasy ludzkiej Gorączką – strasznymi, zagmatwanymi obsesjami ogarniającymi wszystkich żyjących ludzi za każdym razem, gdy głupi młody Wan po odkryciu leżanki zauważył, że dawała mu poczucie połączenia z jakimiś żywymi istotami. Nie zdawał sobie sprawy, że ten sam proces dawał im swoisty kontakt z nim, przez co jego nastoletnie marzenia, strachy i fantazje seksualne wnikały w dziesięć miliardów ludzkich mózgów… Być może Dolly powinna to sobie skojarzyć, ale w tamtych czasach była jeszcze małym dzieckiem.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

1. J. Alfred Prufrock Eliot, Pieśń miłosna. Przeł. Stanisław Barańczak. [wróć]

2. barrio (hiszp.) – sąsiedztwo (przyp. red.). [wróć]