Andrzej Dudziński

Jamestown 

Nowa Polska

PATH OFFicyna

2013

Pokój był mroczny, pachniał skórą, medykamentami i tytoniem. Za oknem tętniło życie. Mnogość głosów i dźwięków wdzierało się do środka z niezwykłą mocą. Zbigniew Stefański ocknął się z zadumy, a może z krótkiej drzemki, podniósł siwą głowę i spojrzał w tamtym kierunku. Złapał w nozdrza zapach z nabrzeża, w którym mieszała się woń słonego wiatru od morza, ryb, korzeni i ścieków z pobliskich kanałów. Zapach portu. Starzec z trudem dźwignął się z fotela, przez chwilę zmagał się ze sztywną nogą, która ostatnio szczególnie dawała mu się we znaki i podszedł do okna. Jego oczom ukazał się widok dobrze znany od lat. Nabrzeże, zacumowane żaglowce, tragarze z towarem na plecach krążący bezustannie między pokładem a platformami zaprzęgniętymi w konie. Kupcy targowali się w takim zapamiętaniu, jakby świat obok nich nie istniał. Marynarze krzątali się przy olinowaniu, rybacy sprzedawali świeże flądry wprost z łodzi, a między nimi krążyli przekupnie i dziewki służebne z wielkimi koszami na sprawunki. Harmider wszczynały baraszkujące dzieci i goniące się psy. Dachy pobliskich kamienic lśniły czerwonym blaskiem. Po omszałych dachówkach spacerowały mewy. Gdzieś daleko, nad morzem, zachodziło słońce.

Zbyszko zamknął okno i ogarnęła go cisza, w której mógł zebrać myśli. Sięgnął po fajkę. Cybuch miał kształt głowy Indianina. Z woreczka z miękkiej jeleniej skóry wyjął szczyptę tytoniu wirgińskiego, który jego żona Bertie, czasem kupowała od marynarzy i nałożył do fajki. Hubką i krzemieniem skrzesał iskrę. Zaciągnął się dymem, który podrapał go w gardle. Uśmiechnął się. Popatrzył w kąt, gdzie obok wygasłego kominka, na ciemnym dębowym stole leżała gruba księga oprawiona w skórę. Jej czyste strony onieśmielały go. Od wielu miesięcy szykował się do ich zapełnienia, ale nie wiedział, od czego zacząć. Dziś, patrząc przez okno, przemknęło mu przez myśl, że powinien to być opis portu w Hull, w tamten lipcowy poranek przed trzydziestu laty…

Wolno podszedł do stołu, usiadł na wygodnym krześle z rzeźbionym oparciem.

Jego wzrok przyciągnął mały okręcik, misterne cacko pod szklanym kloszem stojące na półce. Wzdęte pergaminowe żagle kierowały go dziobem w stronę poukładanych w pedantycznym porządku ksiąg kupieckich. Tam, pośród not o tytoniu, potażu, klepce bukowej, imbirze i pieprzu, między długimi kolumnami cyfr, można było odnaleźć dalekie lądy i ogromne oceany.

Otworzył księgę na zapisanej stronie. Oczami szybko przebiegł jej treść i uśmiechnął się.

Pod pulpitem stał kałamarz z inkaustem, a obok pęk piór. Wybrał jedno i nożem przysposobił jego czubek. Potem naciął ostrą krawędź. Umoczył pióro i wygładził papier dłonią. Już miał postawić pierwszą literę, gdy otworzyły się drzwi i stanęła w nich Bertie, zażywna niewiasta, lat około pięćdziesięciu, w stylowym czepcu na głowie, spod którego wymykały się niesforne kosmyki jasnych włosów.  

- Napalić w kominku?

- Tak, proszę.

Bertie sprawnie ułożyła polana. Patrzył na nią z przyjemnością. Zawsze podobały mu się jej loki, opadające ciężkimi puklami na ramiona i plecy. Bertie zapytała:

- Długo będziesz jeszcze siedział?

- Chciałbym popisać.

- Wciąż ten pamiętnik?

Stefański westchnął z lekkim zniecierpliwieniem.

- Wiesz, jakie to ważne. To były lata młodości, twojej także. Chciałbym, aby nasze wnuki, gdy dojdą do lat, mogły sięgnąć do tych zapisków i dzięki nim poznać kawałek życia swoich przodków.

Bertie podłożyła ogień. Polana zapłonęły żywo. Podniosła się z kolan. Otrzepała pyłki z fartuszka i wytarła dłonie. Potem popatrzyła na niego z miłością i pocałowała go w czoło.

- Dobrze, dobrze. Zresztą, co robić na stare lata? Ale pisz po flamandzku, jak chcesz żeby coś zrozumiały.

- Nie zaglądaj mi przez ramię.

- I tak nic bym nie zrozumiała.

- Przecież rozumiesz po polsku.

- Tylko jak klniesz.

Zbyszko uśmiechnął się w zadumie.

- Mógłbym prosić jeszcze o kielich grzańca?

- Zaraz Johana ci przyniesie. Z goździkami?

- Ma się rozumieć.

Bertie popatrzyła na ogień, który objął już wszystkie polana.

- Ładnie się pali to drzewo. Dobrze wysuszone.

- O drzewie to chyba wszystkiego nauczyłaś się tam, w Wirginii?

Bertie westchnęła. Nie lubiła o tym mówić, a po ich powrocie zza oceanu, bardzo niechętnie wracała do wspomnień. Zupełnie odwrotnie niż on.

- Wolałabym zapomnieć, że kiedykolwiek tam byłam.

- Ejże! Nie było chyba aż tak źle?

- Może i nie. Ale nigdzie nie jest tak, jak w domu, a teraz nasz dom tutaj, w Rotterdamie.

- Mógł być i tam, ale nie chciałaś.

- I widzi mi się, dobrze się stało. Ale ty wciąż swoje, niepoprawny marzycielu. O tej waszej Nowej Polsce wciąż byś tylko rozmyślał.

- Dobrze już, Duszko.

- Dobrze, dobrze… Uparty jesteś, jak zawsze.

- Od sześćdziesięciu lat wciąż taki sam - uśmiechnął się życzliwie.

- No właśnie. Już się nie zmienisz. Poproszę Johankę, by ci przyniosła wino.

Stefański patrzył, czy dokładnie zamknie drzwi. Potem umoczył pióro w kałamarzu i począł pisać.  

„Wielki świat wielu nas rzeczy nauczyć może, i chociaż warto w imię Boga i Narodu wiedzę oną posiąść, nie jest łatwo Ojczyznę ukochaną porzucić, by ruszyć za siódmą rzekę i siódmą górę, za dalekie morza… Do pracy w onej zamorskiej Wirginii zwerbował nas imć pan Michał Łowicki, zangliczały polski szlachcic, przedstawiciel The Virginia Company of London, przedsiębiorstwa założonego dla zbudowania i umocnienia pierwszej brytyjskiej kolonii w Nowym Świecie…”

Zbigniew Stefański popatrzył na okręcik pod szklanym kloszem i uśmiechnął się. Przypomniał sobie czasy dzieciństwa i wczesnej młodości, kiedy z namaszczeniem budował podobne modele, z uporem niszczone przez matkę, która ani myślała, by trawił życie na podróżach i błahostkach. Uważała, że powinien mieć w rękach dobry fach, który da chleb jemu i jego rodzinie.

Umoczył pióro w inkauście i pisał dalej.

„Od dziecka marzyły mi się zamorskie wyprawy… We Włocławku, gdzie ojciec miał hutę szkła często bawili kupcy, z Krakowa i z Gdańska. Zaglądali do naszej huty i gdy ojciec robił z nimi interesy, często rozmawiałem z ich pachołkami. Niektórzy, choć nie byli wiele starsi ode mnie, zdążyli już kawał świata zjeździć, będąc w służbie lub w terminie u kupców. Nasłuchałem się od nich najrozmaitszych historii, z których każda była ciekawsza niż dom, terminowanie u ojca, codzienna nauka łaciny, pisania i czytania u księdza Borowika, a nawet zabawy w gronie rówieśników. Chociaż często bawiliśmy się w wymyślone przygody w naszym ogrodzie lub w składzie przy hucie ojca, nawet największe chłopięce wyczyny były niczym w porównaniu z tym, co opowiadali chłopcy od kupców. O dalekich miastach Wschodu, o nieznanych lądach, nieprzebytych puszczach Afryki, złotopiórych ptakach, swawolnych małpkach, bogactwie gorących krain, gdzie wystarczy schylić się, aby zbierać do mieszka złoto, diamenty i rubiny, a perłę można znaleźć w każdej muszli wyrzuconej na brzeg.

Wierzyłem opowiadającym na słowo, choć później zrozumiałem, że nie wszystko co mówili, musiało być prawdą. Ten świat pociągał mnie znacznie bardziej, niż podtrzymywanie ognia pod piecem, czy modelowanie płynnego gorącego szkła na kiju.

Gdy dorosłem, był już ze mnie całkiem krzepki młodzieniec i sprawny czeladnik. Potrafiłem zrobić dowolną rzecz ze szkła, dobrać kolor, uformować dzbany, flasze, słoje, szklanice, a nawet wymyślne kielichy. Robiłem je, ale nie było we mnie pasji do szklanego rzemiosła. Serca do tego nie miałem. Bardziej pociągało mnie żeglowanie i zamorski handel. Sam mój ojciec, widząc to, choć podupadły na zdrowiu, wysłał mnie z Włocławka do Gdańska, bym świata mógł zażyć. Kiedy zaś zobaczyłem morze, do domu już wracać nie chciałem, licząc, iż w szeroki świat dane mi będzie wyruszyć.

W owym czasie mieszkający w Gdańsku i Elblągu kupcy angielscy, a szczególnie ci zrzeszeni w londyńskiej Kompanii Wschodniej, prowadzili intensywny handel z Brytanią. Ich statki regularnie zjawiały się w Gdańsku, gdy Wisłą spławiano drewno. Na nie właśnie byli szczególnie łasi. Skupowali też znaczne ilości zboża. Dla Kompanii Wschodniej pracowało wielu Polaków. Lata całe, z zakupionymi towarami, pływali z Gdańska do Londynu i z powrotem. Bywali także w Elblągu, zwłaszcza, kiedy w Gdańsku ceny podskoczyły i graniczyły z szaleństwem. Ale Gdańsk woleli zawsze, bo był weselszym miastem. Znaliśmy się wzajem, rzemieślnicy i parający się handlem. Razem pracowaliśmy, handlowaliśmy i bawiliśmy się w gdańskich oberżach. Choć często nasze drogi się rozchodziły, Gdańsk był portem, do którego zawsze się wracało. Dzięki tym znajomościom, udało się popłynąć do Niderlandów, gdziem przez jakiś czas praktykował w szklarni. Po powrocie do Gdańska nie wróciłem jednak do huty. Nająłem się u mistrza Bartoszka, który miał szkutnię tuż przy Osieku, najliczniej zamieszkałej przez Polaków dzielnicy Gdańska. Tam właśnie poznałem Jana Bogdana, który zwycięsko wróciwszy spod Kircholmu, takoż najął się jako szkutnik. Bortoszko przyjął go z otwartymi rękami, bo Bogdan miał duże doświadczenie zdobyte u korabników kurlandzkich. Tak bywało, że zwodowany okręt musiał być wypróbowany przez jego budowniczych. W pierwszym rejsie oprócz armatora, brali więc udział szkutnicy. Pływaliśmy zatem do różnych miast Hanzy, a także do Londynu. 

Zasmakowały mi zamorskie podróże. Początkowo wyprawy w nieznane, które podówczas były awanturą dla samej awantury, nie pociągały mnie zbytnio. Ale pewnego razu do Gdańska przybył imć Franz Łowicki z Elbląga, którego znałem już wcześniej i zaszedłszy do warsztatu szkutniczego, gdzie pracowaliśmy z Janem Bogdanem, zapytał, czy nie pisalibyśmy się na takową właśnie zamorską podróż.

- Bo niektórzy z was - rzekł - jeśli zechcą, mogą być wysłani do zamorskiej Wirginii, w której już ponad stu Anglików mieszka. Jeno nieprzydatnych w robocie, samych niemal szlachciców, bez fachu w rękach.

- Roboty to i u nas nie brakuje, a jesteśmy między swojakami.

- Tutaj grudy złota nie ziemi nie leżą, żeby je nie do mieszka, a do wora składać.

Popatrzyliśmy z Bogdanem po sobie. Kto by nie chciał worków złota do Gdańska z wyprawy przywieźć, wiadomo! Toż z takim majątkiem od razu obywatelem Gdańska można by zostać, albo i do Rady Miejskiej być wybranym!

A imć Franz Łowicki dalej przekonywał i judził:

- Wyprawa do zamorskiej Wirginii to rarytasik, ale nie każdy będzie mógł go popróbować. Teraz Kompania Wirgińska w Londynie dobiera ludzi nie wedle czyjegoś widzimisię, ale takich, którzy potrzebni tam być mogą.

I tak Jura Matę dlatego wybrali, bo oprócz ciesiółki znał się na wyrobie mydła. Jana Bogdana jako szkutnika zaangażowali. Stach Sadowski znał się na budowie domów i tartacznej robocie. Cieślą był zawołanym. Ja zaś potrafiłem wytapiać szkło i miałem doświadczenie w innych fachach. A poza tym wszyscyśmy się znali na ługowaniu potażu i warzeniu smoły.

- Droga tam daleka - rzekł nam pan Franz, gdyśmy stanęli w jego kantorze. - Bo to ziemie odkryte po Columbusie, po drugiej stronie ziemskiego globu. Ale jechać warto. Zawiedzie was tam mój kuzyn z Londynu, Michał.

Gdy już wszystkich nas imć Łowicki zgodził, udaliśmy się wieczorem do naszej ulubionej karczmy „Pod Łososiem”. Piwa gdańskie najlepsze wytoczono, w tym najdroższe jopejskie, a i mięsiwa karczmarz nie żałował. Wiadomym to było, że może na długie lata wyjedziem z Gdańska, a może i już więcej się nie obaczym. Gdy tak rozprawialiśmy o tym, co nas czeka za morzem i co tam zwojujemy, podszedł do nas stary wilk morski, który często pływał do Londynu i do Elbląga i uraczył nas ciekawą opowieścią.

- Otóż, powinno być wam wiadomo, że za wielką wodą już całkiem zgrabnie urządzili się Hiszpanie, Francuzi, a i Szwedzi nawet. Ale Anglikom jakoś się nie wiedzie.

- Jakże to?

- Lat temu ze dwadzieścia, z okładem, wyruszyła pierwsza wyprawa brytyjska za wielką wodę. I przepadła. Od Hiszpanów i Szwedów przyszły po latach informacje, że wylądowali na Ranaoke, niewielkiej wysepce, przy której na przybrzeżnych skałach rozbili okręt. Nie nadawał się do dalszej żeglugi i nie mogli wrócić do Anglii.

- I co, wyginęli? - zapytał zniecierpliwiony Jan Bogdan.

- Część z pewnością - odrzekł żeglarz. - Ale byli i tacy, którzy przyłączyli się do Indian. Powiadali Hiszpanie, że daleko na północ od ich siedziby widywano tubylców z jasnymi włosami, niebieskimi oczami, z częściami europejskiej garderoby. Ale to były tylko pogłoski. Nie znalazł się ani jeden dowód, że mogła to być prawda.

- Nikt nie przeżył?

Stary żeglarz zmęł w ustach ciche przekleństwo. Jego opowieść wielkie zrobiła na nas wrażenie.

- Nie mają widać Anglicy szczęścia do zamorskich krajów - rzekł Staszko Sadowski.

- Więc i wy uważajcie, bo pakujecie się w awanturę, w hazard stawiacie swoje życie.

Stary wzniósł szklanicę i dopił piwo do końca. Popatrzyliśmy po sobie już nie tak pewni swego jak wcześniej, ale Bogdan zamówił kolejny dzban jopejskiego i nastroje nam się wnet poprawiły. Chcieliśmy tam płynąć, by podbić nowe ziemie, zdobyć majątek, urządzić sobie życie. Lepiej, niż to w Gdańsku bywało. Kto by tam rozmyślał o rozbitych okrętach? Stary żeglarz wypił strzemiennego, życząc nam szczęścia i wyszedł z karczmy w ciemną noc.” 

*

Kantor Michała Łowickiego mieścił się w jednym z niewielkich domów nad Tamizą. Tam właśnie ów gruby szlachcic prowadził swoje interesy, które w dużej mierze wypełniał handel z Polską. Łowicki odziedziczył interes po swoim ojcu, który wyjechał z Elbląga przed czterdziestu laty, gdy mały Michał miał zaledwie sześć lat. W Londynie nauczył się fachu, a trzeba wiedzieć, że o ile szlachcicowi w tamtych czasach nie wolno było samodzielnie uprawiać ziemi, orać i siać, ani też wykonywać rękodzieła, choćby nawet miało to być złotnictwo, o tyle handel był ich przywilejem. Pozwalał się bogacić, zatem wzmacniał pozycję. Dlatego też wielu szlachciców ówczesnej Europy prowadziło rozległe interesy. Niektórzy nawet zakładali banki.

Łowiccy, jeszcze w Polsce, posiadali wielką rodzinę, wiele majątków i obszarów leśnych, ale handel z Anglią nie dawał im takich zysków, jakby się spodziewali. Na jednej z rodzinnych narad postanowili, że wyślą swego krewniaka, by założył kantor w jednym z największych angielskich portów. Szczęśliwy los wyciągnął Wojciech Nowicki, ojciec Michała. Niebawem pojechali do Londynu, gdzie nabył dom nad Tamizą, a w jednej z przybudówek założył kantor. Bracia i kuzyni w Polsce dbali, by zawsze dostawał najlepszy towar. Z nabywcami nie było więc kłopotu. W Anglii od ponad pięćdziesięciu lat panował zakaz wyrębu drzewa, tak więc największa ówczesna potęga morska na świecie sprowadzała drzewo do budowy statków z Polski, Kurlandii i z Rosji. Podobnie było z przetworami drzewnymi, terpentyną i smołą, bez których żaden mistrz korabnik nic by nie zdziałał przy konstrukcji okrętów. Łowiccy robili więc przez lata świetne interesy. Z czasem zaczęli wozić do Polski sukno, a zboże do Anglii.

Zdobyli wielu nowych dostawców i rzecz jasna odbiorców. Po śmierci Wojciecha, interes przejął jego syn Michał.

Ostatnio trafił mu się duży interes, z którym przyszedł do niego sam sir Edwin Dandys. Był sekretarzem Thomasa Smitha, przewodniczącego Kompanii Wirgińskiej, której zadaniem było założenie i umocnienie pierwszej angielskiej kolonii, po drugiej stronie wielkiego Atlantyku. Patent przedsiębiorstwu nadał sam król Jakub I. Działali więc w majestacie prawa i korony. Łowicki miał mu wyszukać i zakontraktować sprawnych rzemieślników z Polski, którzy w Wirginii zajmowaliby się przetwórstwem drzewnym. Kuzyn w Polsce, Franz Łowicki z Elbląga, wyszukał odpowiednich ludzi w Gdańsku. Po wstępnej selekcji zakwalifikował czterech. Ich podróż do Londynu miał opłacić Michał Łowicki.

*

Było upalne popołudnie w lipcu 1608 roku, gdy stanęli na progu jego biura nad Tamizą.

Sir Michał miał kpiący sposób bycia. Z racji szlachectwa, jak i posiadanej fortuny, nos nosił wysoko i z tej perspektywy traktował ludzi niższego stanu.

Stanęli przy drzwiach, jeden obok drugiego. Kupiec obrzucił ich uważnym spojrzeniem i uśmiechnął się. Zdrowe chłopy, postawne i silne, nawykłe do ciężkiej pracy i niewygód.

- Nazwiska? - rzucił po angielsku, ale widząc, że jeden z nich otworzył aż gębę ze zdziwienia, zaraz przeszedł na polski. - Jak się nazywacie? Wy, wy. Tak, ten z otwartym dziobem, wy gapiowaty.

- Jur Mata.

- Jur Mata - westchnął przesadnie. - Z księżyca?

- Z nijakiego księżyca, zaraz tam. Z Gdańska.

- A wy, ten gołowąs z brzega?

- Stanisław Sadowski z Radomia, a ostatnio takoż z Gdańska.

- Młodzi jesteście. Przed wami trudy. Może powinniście do matki wracać? Zastanówcie się jeszcze.

- Nie mam matki, panie. A w życiu niejednom już zdzierżył. I pewno z niejednym jeszcze potykać się przyjdzie - rzekł Staszko.

- Jak chcecie. A wy z brodą, jak się nazywacie?

- Zbigniew Stefański z Włocławka, ostatnio z Gdańska.

- A wy? Co was tak cieszy? - zwrócił się do wysokiego szczupłego mężczyzny, który przypatrywał mu się spod przymrużonych powiek i uśmiechał się pod wąsem.

- Jan Bogdan, także z Gdańska, choć urodzony w Kołomyi.

Łowicki pokiwał głową.

- Pisma jakoweś macie? - Teraz dopiero można było w jego głosie wyczuć obcy akcent. Ale byli do tego nawykli, bo nie raz w Gdańsku czy Elblągu spotykali ludzi słabo mówiących po polsku.

- Ma się rozumieć - rzucił Bogdan i wręczył szlachcicowi pakiet z listami. Ten rozłożył papier i czytał wolno, co rusz spozierając na stojących przed nim mężczyzn.

- Jan Bogdan… Czytam tu, żeście cieślą i korabnikiem?

- Zgadza się. Budowaliśmy w Gdańsku statki razem ze Stefańskim, tu obok stojącym.

Zbyszko postąpił krok do przodu i skinął głową.

- Wy też korabnik?

- Też. Ale znam się jeszcze na wytopie szkła, com praktykował i we Włocławku i w Gdańsku.

- Gdzieście się fachu uczyli? We Włocławku?

- U ojca, miał hutę szkła, a potem w Gdańsku i w Niderlandach.

- Toście kawał świata zjechali.

- Niezgorszy.

- A wy, tak ten gołowąs, jakże to was zwą? Sadowski?

- Staszko… - chłopak zaczerwienił się, bo wciąż mu wypominali wiek, ale do roboty pędzili, jakby był stary. Tyle, że w wynagrodzeniu i zaszczytach traktowali, jakby jeszcze miał czas i wszystko, co najważniejsze było daleko przed nim.

- Co umiecie? - zapytał Łowicki.

- Cieślą jestem, domy stawiać umiem.

- A stawiałeś już jakieś?

- Ano, we wioskach pod Elblągiem nie raz się zdarzało.

- A wy? Mata?

- Na drewnie się znam, bom przy nim od dziecka pracował. A oprócz tego umiem mydło wyrabiać.

- Mydlarz?

- Tak jest.

- Ze zdrowiem, widzę, u was w porządku.

- Jak najbardziej.

- Wiecie, w czym rzecz?

Spojrzeli po sobie i pierwszy odezwał się Bogdan.

- Imć Franz Łowicki w Gdańsku, co nas ekspediował do waszmości, już nam to i owo wyjaśnił, ale chcielibyśmy wiedzieć coś więcej, zanim paktum podpiszemy.

- Sprawa jest prosta. Jutro wsiądziecie na okręt płynący do Nowej Ziemi. Do Wirginii. Nie zapłacicie ni pensa, a jeszcze otrzymacie cały ekwipunek i wyposażenie, by tam żyć i pracować. Zatrudnią was w lesie. Przy wycince pomogą wam Niemcy, którzy popłyną z wami. A tam na miejscu trzeba ługować potaż, ważyć smołę, ciąć drzewa na maszty, na klepkę. Potraficie?

- Co mamy nie potrafić? Wszystko jasne.

- I na tym będzie polegała wasza robota. Za to dostaniecie wikt i dach nad głową. A jak odpracujecie podróż i zaopatrzenie, dostaniecie albo zapłatę, albo ziemię do wyboru, i będziecie zwolnieni z wszelkich poczynań na rzecz Kompanii Wirgińskiej. Czyście mnie dobrze zrozumieli?

Rzemieślnicy popatrzyli po sobie i zgodnie kiwnęli głowami.

- To podpisujcie paktum.

Rozłożył na stole papiery, ustawił kałamarz i podał pióro. Pierwszy podpisał Stefański, zaraz po nim Bogdan. Sadowski oblał się rumieńcem, a Mata jak zwykle w takich chwilach rozdziawił usta, co nadawało mu niezbyt mądry wyraz.

- Niepisaci?

- Jakoś tak przyszło, że lepiej toporkiem niż piórem się włada - stęknął Sadowski i znów jego lico pokrył ciemny rumieniec.

- No właśnie - dodał niezbyt rozgarnięty Mata.

- W takim razie postawcie znak krzyża, a świadkowie, Bogdan i Stefański poświadczą, że to wasze podpisy.

Łowicki nagle odwrócił się w stronę okna, jakby posłyszał jakiś dźwięk. Popatrzyli w tym samym kierunku. Za oknem stał powóz, a z wnętrza gramolił się jakiś zażywny szlachcic w dostatnim stroju. 

- No, raz dwa, bo mam gościa!

Szybko postawili swoje znaki.

- Macie tu pięć szylingów i zabawcie się. A jutro o świcie widzę was w porcie, przy okręcie „Mary and Margaret”.

- Już jutro wypływamy?

- Odchodzimy do Hull, tam uzupełnimy zapasy i wodę. A potem w drogę. Bądźcie punktualnie, bo będziecie fasować ekwipunek i wybierzecie narzędzia. Nie spóźniajcie się.

- Dziękuję - rzekł Zbyszko i wziął monetę.

W drzwiach minęli się z przybyszem, który obrzucił ich zdawkowym spojrzeniem i kordialnie przywitał się z Łowickim, jakby byli starymi znajomymi.

- Witam w niskich progach, milordzie.

- Nie takie one niskie, panie Łowicki.

- Zawsze do waszych usług, sir Sandys.

Prawiąc grzeczności Łowicki zamknął za sobą drzwi. Co było robić, wzięli tobołki, które zostawili w sieni i wyszli z budynku. Zaczęli rozglądać się za gospodą, gdzie mogliby się pożywić i przespać. Ruszyli w stronę portu i przez chwilę szli w milczeniu. Wszyscy myśleli o tym samym, o podróży za ocean i o tym, co ich tam czeka.

- A właściwie to jak długo mamy pracować, zanim odrobimy ten dług? - zapytał rzeczowo Staszko.

- Dobre pytanie! - Jan Bogdan aż stuknął się w czoło. - Że też wcześniej nie zapytałem… Poczekajcie, zaraz wrócę.

Zarzucił swój bagaż na ramię i wrócił do kantoru Łowickiego, ale musiał długo czekać, aż panowie zakończą dyskusję. Przez drzwi dobiegały podniesione głosy. Wyglądało na to, że panowie mieli sobie dużo do powiedzenia, a jeszcze więcej do wyjaśnienia. Jan Bogdan uśmiechnął się pod wąsem i usiadł na ławie. Postanowił poczekać. Im dłużej jednak przysłuchiwał się podniesionym głosom, tym mniej uśmiechu gościło na jego twarzy.

Andrzej Dudziński

Jamestown Nowa Polska

Wydanie II

Copyright © 2013 by Andrzej Dudziński

Wszystkie prawa zastrzeżone

All Rights Reserved

Książka ani żadna jej część nie może być przedrukowywana ani w jakikolwiek inny sposób reprodukowana czy powielana mechanicznie, fotooptycznie, zapisywana elektronicznie lub magnetycznie, ani odczytywana w środkach publicznego przekazu bez pisemnej zgody wydawcy.

PATH OFFicyna, Gdańsk

Redakcja

Alina Mazurkiewicz

Redakcja techniczna & korekta

PATH OFFicyna Publishing, Ltd., Park Ridge, IL

Projekt okładki

Unifax P.A. Chicago, IL

ISBN 978-83-929894-8-6