DOROTA SAWICKA

ROZSĄDNE JEDZENIE:

JAK ZAKOŃCZYĆ DIETE

I

OSIĄGNĄĆ ZDROWĄ RELACJĘ Z JEDZENIEM

© Copyright by Dorota Sawicka, 2025

Projekt Okładki: Canva

ISBN e-book: 978-83-68469-51-6

ISBN druk: 978-83-68469-52-3

Wszelkie prawa zastrzeżone.

Kopiowanie, rozpowszechnianie części lub całości

bez zgody wydawcy zabronione.

SPIS TREŚCI:

WSTĘP

- DLACZEGO ROZSĄDNE JEDZENIE JEST LEPSZE

NIŻ DIETY?

- KRÓTKIE OMÓWIENIE PUŁAPEK DIET

I.ZROZUMIENIE WŁASNYCH POTRZEB ŻYWIENIOWYCH

1.1.JAKIE SĄ INDYWIDUALNE POTRZEBY

ORGANIZMU?

1.2.ROLA MAKRO- I MIKROSKŁADNIKÓW W DIECIE

1.3.JAK SŁUCHAĆ SYGNAŁÓW GŁODU I SYTOŚCI

II.PSYCHOLOGIA JEDZENIA

2.1.JAK EMOCJE WPŁYWAJĄ NA NASZE

WYBORY ŻYWIENIOWE

2.2.ROZPOZNAWANIE I UNIKANIE EMOCJONALNEGO

JEDZENIA

2.3.JAK BUDOWAĆ ZDROWĄ RELACJĘ Z JEDZENIEM

III.INTUICYJNE JEDZENIE

3.1.CO TO JEST INTUICYJNE JEDZENIE I

JAK JE PRAKTYKOWAĆ

3.2.KROKI DO WDROŻENIA INTUICYJNEGO JEDZENIA W

CODZIENNYM ŻYCIU

3.3.JAK ROZWIJAĆ ZAUFANIE DO WŁASNYCH

WYBORÓW ŻYWIENIOWYCH

IV.PLANOWANIE ZDROWYCH POSIŁKÓW

4.1.JAK TWORZYĆ ZBILANSOWANE POSIŁKI PEŁNE

WARTOŚCI ODŻYWCZYCH

4.2.PRAKTYCZNE WSKAZÓWKI DOTYCZĄCE

PLANOWANIA POSIŁKÓW

4.3.ZNACZENIE ELASTYCZNOŚCI I RÓŻNORODNOŚCI

W DIECIE

V.AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA I JEJ ROLA W ZDROWIU

5.1.JAK ZNALEŹĆ FORMĘ AKTYWNOŚCI FIZYCZNEJ,

KTÓRA SPRAWIA RADOŚĆ

5.2.ROLA REGULARNEGO RUCHU W ZDROWYM

STYLU ŻYCIA

5.3.ĆWICZENIA WSPIERAJĄCE DOBRE SAMOPOCZUCIE

VI.NARZĘDZIA I STRATEGIE NA CO DZIEŃ

6.1.JAK ZARZĄDZAĆ STRESEM BEZ SIĘGANIA

PO JEDZENIE

6.2.TECHNIKI UWAŻNOŚCI WSPIERAJĄCE

ZDROWE ODŻYWIANIE

VII.UTRZYMYWANIE ZDROWYCH NAWYKÓW

7.1.JAK UTRWALAĆ POZYTYWNE ZMIANY

W ODŻYWIANIU

7.2.BUDOWANIE WSPARCIA SPOŁECZNEGO

I MOTYWACJI

7.3.CELEBRACJA SUKCESÓW I POSTĘPÓW

VIII.KLUCZOWE WNIOSKI I PRAKTYKI DO WDROŻENIA

IX.INSPIRACJE DO DALSZEGO ROZWOJU OSOBISTEGO W

TEMACIE ZDROWEGO JEDZENIA

X.JAK UTRZYMAĆ RÓWNOWAGĘ W ŻYCIU CODZIENNYM

ZAKOŃCZENIE

WSTĘP

W dzisiejszych czasach, gdy zewsząd docierają do nas informacje o kolejnych dietach cud, obiecujących szybkie i trwałe efekty, coraz więcej osób zaczyna dostrzegać, że takie podejście do odżywiania może negatywnie wpływać na nasze zdrowie fizyczne i psychiczne. Diety, które początkowo wydają się skuteczne, często prowadzą do efektu jo-jo, frustracji oraz zerwania z naturalnymi sygnałami płynącymi z organizmu. W rezultacie zaczynamy postrzegać jedzenie jako problem, zamiast traktować je jako integralną część naszego życia.

"Rozsądne Jedzenie" to nowe podejście, które oferuje zupełnie inną perspektywę na odżywianie. Celem tego podejścia jest zakończenie niekończącego się cyklu diet i przywrócenie zdrowej, zrównoważonej relacji z jedzeniem. Rozsądne Jedzenie to nie kolejna dieta, lecz sposób na życie, skupiający się na wsłuchiwaniu się w potrzeby własnego ciała, budowaniu zdrowych nawyków oraz rozwijaniu pozytywnego stosunku do jedzenia.

Podstawą tej filozofii jest przekonanie, że każdy z nas posiada wrodzone umiejętności do regulowania swojego odżywiania. Rozsądne Jedzenie promuje akceptację wszystkich rodzajów żywności, umożliwiając czerpanie radości z jedzenia bez poczucia winy i wstydu. Kluczowe znaczenie ma zaufanie do własnych instynktów i sygnałów płynących z organizmu. To podejście zachęca do rezygnacji z restrykcyjnych ograniczeń na rzecz intuicyjnego podejścia, które wspiera harmonijne łączenie zdrowych wyborów z naturalnymi sygnałami głodu i sytości.

W erze, w której presja na osiągnięcie idealnej sylwetki jest ogromna, Rozsądne Jedzenie zwraca uwagę, że zdrowie i dobrostan nie są wyłącznie kwestią wyglądu zewnętrznego, lecz przede wszystkim wynikiem wewnętrznej harmonii i słuchania potrzeb swojego ciała. To podejście pokazuje, jak na nowo czerpać przyjemność z jedzenia, eliminując niepotrzebne wymagania i stres.

Niniejszy przewodnik pomoże ci zakończyć cykl diet, zrozumieć wpływ świadomych wyborów na zdrowie fizyczne i emocjonalne oraz wprowadzić zasady Rozsądnego Jedzenia do codziennego życia. To podróż ku zdrowszemu, bardziej zrównoważonemu podejściu do żywności, która pomoże ci odkryć radość płynącą z posiłków i osiągnąć prawdziwą równowagę w życiu.

DLACZEGO ROZSĄDNE JEDZENIE JEST LEPSZE NIŻ DIETY?

Rozsądne jedzenie to podejście do odżywiania, które wielu specjalistów uważa za zdrowszą i bardziej zrównoważoną alternatywę dla tradycyjnych diet. W przeciwieństwie do restrykcyjnych planów żywieniowych, które skupiają się na eliminacji określonych grup produktów, ograniczeniach kalorycznych i sztywnych zasadach, rozsądne jedzenie koncentruje się na zrozumieniu i akceptacji indywidualnych potrzeb organizmu. Oto kilka powodów, dla których rozsądne jedzenie jest uważane za lepsze rozwiązanie niż diety:

1.Trwałość na całe życie

Jedną z głównych zalet rozsądnego jedzenia jest jego trwałość. Diety zazwyczaj proponują krótkoterminowe rozwiązania, obiecując szybkie wyniki, które rzadko są trwałe. Po zakończeniu diety często wracamy do dawnych nawyków, co prowadzi do efektu jo-jo. Rozsądne jedzenie nie narzuca sztucznych ograniczeń, lecz promuje spójne, zdrowe nawyki, które można utrzymać przez całe życie.

2.Wsłuchiwanie się w sygnały organizmu

Podejście to opiera się na wsłuchiwaniu się w naturalne sygnały ciała, takie jak głód i sytość, co pozwala lepiej rozumieć nasze potrzeby żywieniowe. Tradycyjne diety często zmuszają do ignorowania tych sygnałów, co może prowadzić do zaburzeń odżywiania i pogorszenia relacji z jedzeniem. Szanując te sygnały, rozsądne jedzenie umożliwia podejmowanie bardziej świadomych decyzji żywieniowych.

3.Brak restrykcji i zakazów

W przeciwieństwie do wielu diet, które eliminują całe grupy pokarmów, rozsądne jedzenie pozwala na większą elastyczność i radość z jedzenia bez poczucia winy. Nie ma "zakazanych" produktów, co eliminuje poczucie deprywacji i jego negatywne skutki, takie jak napadowe objadanie się. To podejście sprzyja zdrowej relacji z jedzeniem i redukuje stres związany z jedzeniem.

4.Skupienie na zdrowiu, a nie na wadze

Diety często prowadzą do dążenia do określonej wagi, co może skutkować niezdrowymi praktykami i obsesją na punkcie masy ciała. Rozsądne jedzenie koncentruje się na ogólnym zdrowiu i dobrym samopoczuciu, biorąc pod uwagę nie tylko fizyczne aspekty, ale także emocjonalne i psychiczne potrzeby jednostki. Promuje wybory żywieniowe, które wspierają zdrowie ciała i umysłu, a nie tylko spełnianie zewnętrznych standardów.

5.Zdrowe podejście do aktywności fizycznej

Rozsądne jedzenie zachęca do podejmowania aktywności fizycznej jako formy dbania o zdrowie i czerpania przyjemności, a nie jako kary za spożyte kalorie. Tradycyjne podejścia dietetyczne często wiążą ćwiczenia z rekompensatą za jedzenie, co prowadzi do niezdrowych postaw wobec ruchu i może zniechęcać do regularnej aktywności.

6.Poprawa dobrostanu emocjonalnego

Diety są często powodem poczucia winy i wstydu związanych z „łamaniem zasad”, co może negatywnie wpływać na zdrowie psychiczne. Rozsądne jedzenie promuje akceptację siebie i redukuje stres związany z jedzeniem, co poprawia ogólny dobrostan emocjonalny. Dzięki uważności i zrozumieniu emocji związanych z odżywianiem, ludzie mogą rozwijać zdrowszą relację z jedzeniem.

7.Długoterminowe korzyści zdrowotne

Badania pokazują, że osoby praktykujące rozsądne jedzenie często doświadczają lepszego zdrowia metabolicznego i mają mniejsze ryzyko chorób przewlekłych w porównaniu z tymi, którzy stosują restrykcyjne diety. Dzięki promowaniu równowagi i holistycznego podejścia do zdrowia, rozsądne jedzenie lepiej integruje się z codziennym życiem, prowadząc do bardziej trwałych korzyści dla zdrowia.

Rozsądne jedzenie to podejście promujące zdrową, zrównoważoną relację z jedzeniem, skoncentrowane na indywidualnych potrzebach organizmu. Eliminując restrykcje i kładąc nacisk na zrozumienie ciała oraz dobrostan fizyczny i psychiczny, oferuje trwałe korzyści, których diety rzadko mogą zapewnić. To sposób na życie, który pozwala cieszyć się jedzeniem, jednocześnie dbając o zdrowie w sposób zrównoważony i przyjemny.

KRÓTKIE OMÓWIENIE PUŁAPEK DIET

Rozsądne jedzenie zyskuje coraz większe uznanie jako zdrowa i zrównoważona alternatywa dla tradycyjnych diet. Choć diety często obiecują szybkie i spektakularne wyniki, wiążą się one z licznymi pułapkami, które mogą negatywnie wpływać na zdrowie fizyczne i psychiczne. Właśnie dlatego rozsądne jedzenie stanowi bardziej elastyczne i przyjazne podejście do kwestii żywienia. Oto omówienie głównych pułapek diet oraz przedstawienie, jak rozsądne jedzenie pozwala ich unikać:

1.Efekt jo-jo

Jedną z najczęstszych pułapek diet jest efekt jo-jo, czyli powrót do wcześniejszej masy ciała po zakończeniu diety. Wiele diet opiera się na restrykcyjnych ograniczeniach kalorycznych, które początkowo skutkują utratą wagi, ale także spowalniają metabolizm. Po zakończeniu diety organizm, przyzwyczajony do mniejszej liczby kalorii, zaczyna szybko magazynować energię w postaci tłuszczu, co skutkuje przybieraniem na wadze. Rozsądne jedzenie promuje stabilne, długoterminowe zmiany w nawykach żywieniowych, pomagając uniknąć tego niekorzystnego zjawiska.

2.Psychologiczne obciążenie

Diety często nakładają presję na osiągnięcie określonych wyników, co prowadzi do stresu, frustracji i poczucia winy związanego z „łamaniem zasad”. Może to negatywnie wpływać na zdrowie psychiczne, prowadząc do zaburzeń odżywiania, niskiej samooceny i niezdrowej relacji z jedzeniem. Rozsądne jedzenie sprzyja akceptacji siebie, redukcji stresu związanego z jedzeniem oraz budowaniu zdrowej relacji z posiłkami.

3.Ograniczenia i brak równowagi

Wiele diet polega na eliminacji całych grup pokarmów, takich jak węglowodany czy tłuszcze, co może prowadzić do niedoborów składników odżywczych i braku równowagi w diecie. Rozsądne jedzenie zachęca do zróżnicowanego i zbilansowanego podejścia do odżywiania, które dostarcza wszystkich niezbędnych witamin i minerałów.

4.Zbyt szybkie rezultaty

Diety często obiecują szybkie wyniki, jednak gwałtowna utrata wagi może być szkodliwa dla zdrowia, prowadząc do utraty masy mięśniowej, osłabienia i innych problemów zdrowotnych. Rozsądne jedzenie koncentruje się na stopniowych i zdrowych zmianach, które są bezpieczniejsze dla organizmu i bardziej trwałe.

5.Niewłaściwe podejście do aktywności fizycznej

Diety czasami sugerują intensywne plany ćwiczeń jako sposób na przyspieszenie utraty wagi, co może prowadzić do przetrenowania i zniechęcenia do regularnych ćwiczeń. Rozsądne jedzenie promuje aktywność fizyczną jako naturalną część stylu życia, skoncentrowaną na poprawie samopoczucia i ogólnego zdrowia.

6.Brak indywidualnego podejścia

Wiele diet oferuje jedno rozwiązanie dla wszystkich, nie uwzględniając indywidualnych potrzeb, preferencji i stylów życia. Rozsądne jedzenie akcentuje znaczenie zrozumienia własnego ciała i dostosowywania nawyków żywieniowych do unikalnych potrzeb oraz celów zdrowotnych.

7.Konsekwencje zdrowotne

Restrykcyjne diety mogą prowadzić do długofalowych problemów zdrowotnych, takich jak osłabienie układu odpornościowego, zaburzenia hormonalne i problemy z trawieniem. Podejście oparte na rozsądnym jedzeniu promuje zrównoważony styl życia, który wspiera zdrowie na wszystkich płaszczyznach.

Pułapki tradycyjnych diet są liczne i często negatywnie wpływają na zdrowie fizyczne i psychiczne. Rozsądne jedzenie, dzięki elastycznemu i zrównoważonemu podejściu, pozwala unikać tych zagrożeń, promując zdrową relację z jedzeniem i długoterminowy dobrostan. To podejście wspiera świadome i pozytywne decyzje żywieniowe, stanowiąc solidną podstawę do osiągnięcia trwałego zdrowia i satysfakcji z życia.

I.ZROZUMIENIE WŁASNYCH POTRZEB ŻYWIENIOWYCH

Rozsądne jedzenie zyskuje coraz większą popularność jako podejście do zdrowego stylu życia, które łączy potrzeby ciała i umysłu w harmonijną całość. Kluczowym elementem tego podejścia jest zrozumienie własnych potrzeb żywieniowych. Oznacza to świadome wybieranie pokarmów, oparte na uważnym słuchaniu sygnałów wysyłanych przez nasze ciało. W dzisiejszym świecie pełnym sprzecznych informacji o dietach, zrozumienie indywidualnych potrzeb żywieniowych jest nie tylko wyzwaniem, ale także koniecznością dla osiągnięcia zdrowia i dobrego samopoczucia.

Każda osoba jest wyjątkowa i ma swoje specyficzne potrzeby odżywcze, które mogą się zmieniać w zależności od wielu czynników, takich jak wiek, płeć, poziom aktywności fizycznej, stan zdrowia oraz cele życiowe. Zrozumienie tych potrzeb zaczyna się od uważnego obserwowania sygnałów, jakie wysyła nasze ciało—głodu, sytości, poziomu energii i nastroju po spożyciu poszczególnych pokarmów. Rozsądne jedzenie polega na odpowiedzi na te sygnały w sposób wspierający zdrowie fizyczne i psychiczne, unikając przy tym sztywnych zasad dietetycznych.

Rozwijanie uważności oraz zdolności do interpretowania subtelnych sygnałów organizmu to pierwszy krok w zrozumieniu własnych potrzeb żywieniowych. Dzięki praktyce uważnego jedzenia możemy nauczyć się rozróżniać prawdziwy głód od jedzenia pod wpływem nudy, stresu czy emocji. Uważne jedzenie nie tylko pomaga lepiej zrozumieć siebie, ale także pozwala czerpać większą przyjemność z posiłków i budować zdrową relację z jedzeniem.

Kluczowym aspektem rozsądnego jedzenia jest również dostosowywanie nawyków żywieniowych do zmieniających się potrzeb organizmu. Potrzeby żywieniowe mogą różnić się nie tylko w ciągu naszego życia, ale nawet z dnia na dzień. Na przykład, po intensywnym dniu pełnym aktywności fizycznej, organizm może potrzebować więcej węglowodanów i białka do regeneracji. Z kolei w dni mniej aktywne, wystarczy lżejsze, ale nareszcie odżywcze pożywienie. Rozsądne jedzenie zakłada elastyczność i zdolność do adaptacji, co pozwala lepiej reagować na potrzeby ciała w różnych sytuacjach.

W dłuższej perspektywie zrozumienie własnych potrzeb żywieniowych przyczynia się do poprawy jakości życia. Podwyższa poziom energii, wspiera zdrowie fizyczne i emocjonalne oraz poprawia ogólne samopoczucie. Umożliwia podejmowanie świadomych decyzji opartych na prawdziwych potrzebach organizmu, zamiast chwilowych trendów czy presji społecznych dotyczących idealnego wyglądu.

Rozsądne jedzenie i zrozumienie własnych potrzeb żywieniowych stanowi fundament prowadzący do pełni zdrowia i życiowej harmonii. Dzięki uważności i umiejętności słuchania swojego ciała, możemy dokonywać wyborów, które korzystnie wpływają nie tylko na nasze zdrowie fizyczne, ale także na dobrostan psychiczny. To droga do życia w zgodzie z sobą, promująca dobrostan na wielu poziomach.

1.1.JAKIE SĄ INDYWIDUALNE POTRZEBY ORGANIZMU?

Indywidualne potrzeby organizmu w kontekście rozsądnego jedzenia to kluczowy element wpływający na nasze zdrowie i samopoczucie. Ich zrozumienie pozwala dostosować dietę do wyjątkowych wymagań naszego ciała, co stanowi fundament zdrowego stylu życia. Przyjrzyjmy się zatem, jakie czynniki wpływają na to, że nasze potrzeby odżywcze mogą różnić się od potrzeb innych osób.

1.Wiek

Wiek jest jednym z głównych czynników determinujących potrzeby żywieniowe organizmu. Dzieci i młodzież, będące w fazie intensywnego wzrostu i rozwoju, wymagają diety bogatej w białko, wapń, żelazo oraz inne witaminy i minerały, które wspierają zdrowy rozwój kości i narządów. Dorośli, zwłaszcza prowadzący siedzący tryb życia, mogą potrzebować mniej kalorii, ale nadal muszą dbać o zbilansowaną dietę pełną składników odżywczych. Osoby starsze z kolei mają często zmniejszone zapotrzebowanie kaloryczne, ale większe na składniki takie jak witamina D, B12 i wapń, które wspomagają zdrowie kości i układ odpornościowy.

2.Płeć

Różnice płciowe również wpływają na zapotrzebowanie odżywcze. Generalnie, mężczyźni potrzebują więcej kalorii niż kobiety z powodu wyższego procentu masy mięśniowej. Kobiety, szczególnie w okresach takich jak ciąża czy karmienie piersią, mają zwiększone zapotrzebowanie na żelazo, wapń i kwas foliowy, które są niezbędne do wspierania zdrowia zarówno matki, jak i dziecka.

3.Poziom aktywności fizycznej

Aktywny tryb życia, obejmujący regularną aktywność fizyczną, wymaga wyższego zapotrzebowania kalorycznego dla utrzymania poziomu energii. Osoby aktywne potrzebują więcej białka do regeneracji mięśni oraz więcej węglowodanów jako źródła energii. Natomiast osoby o niższej aktywności fizycznej powinny skupić się na umiarkowanej podaży kalorii, koncentrując się na jakości spożywanego jedzenia.

4.Stan zdrowia

Stan zdrowia znacząco wpływa na potrzeby żywieniowe. Osoby z przewlekłymi chorobami, takimi jak cukrzyca, choroby serca czy nietolerancje pokarmowe, muszą szczególnie dbać o swoją dietę i często potrzebują dostosowanych planów żywieniowych. Na przykład, osoby z cukrzycą muszą monitorować spożycie węglowodanów, podczas gdy osoby z celiakią muszą unikać glutenu.

5.Styl życia i cele zawodowe

Styl życia oraz cele zawodowe także mogą wpływać na nasze potrzeby odżywcze. Osoby pracujące w wymagających fizycznie zawodach mogą potrzebować więcej kalorii i białka, aby sprostać wymaganiom pracy. Natomiast osoby pracujące w biurze mogą potrzebować strategii wspierających koncentrację i energię umysłową, takich jak regularne posiłki bogate w zdrowe tłuszcze i węglowodany złożone.

6.Genetyka i osobiste preferencje

Genetyka wpływa na to, jak organizm reaguje na różne typy żywności. Niektórzy mogą mieć predyspozycje do przyswajania i metabolizowania określonych pokarmów lepiej niż inni. Ważne są również osobiste preferencje i nietolerancje pokarmowe, które wpływają na to, co działa dla jednej osoby, a nie dla innej.

Zrozumienie indywidualnych potrzeb organizmu to proces wymagający czasu, uważności i czasem konsultacji z profesjonalistami, takimi jak dietetycy czy lekarze. Dopasowanie diety do unikalnych potrzeb jest kluczem do prowadzenia zdrowego, zrównoważonego życia pełnego energii i radości. Dzięki rozpoznaniu i zaspokojeniu tych potrzeb możemy poprawić swoje zdrowie fizyczne, lepiej zarządzać stresem oraz poprawić samopoczucie emocjonalne.

1.2. ROLA MAKRO- I MIKROSKŁADNIKÓW W DIECIE

Rola makro- i mikroskładników w diecie jest kluczowa dla zdrowia oraz prawidłowego funkcjonowania organizmu. Te składniki odżywcze uczestniczą w procesach metabolicznych, strukturalnych i regulacyjnych, a ich odpowiednie spożycie wspiera naszą kondycję fizyczną i psychiczną. Zrozumienie funkcji makro- i mikroskładników pozwala na lepsze planowanie zrównoważonej diety.

Makroskładniki

Makroskładniki, obejmujące węglowodany, białka i tłuszcze, są głównym źródłem energii i są potrzebne w dużych ilościach. Są niezbędne do podtrzymania podstawowych funkcji życiowych.

1.Węglowodany

Węglowodany są podstawowym źródłem energii dla organizmu i powinny stanowić około 45-65% dziennego zapotrzebowania kalorycznego. Dzielimy je na proste i złożone. Węglowodany proste, takie jak cukry, dostarczają energii szybko, ale mogą powodować gwałtowne wahania poziomu glukozy we krwi. Węglowodany złożone, znajdujące się w produktach pełnoziarnistych, warzywach i roślinach strączkowych, są trawione wolniej, co zapewnia stabilne dostarczanie energii i wspiera zdrowie układu pokarmowego dzięki zawartości błonnika.

2.Białka

Białka są niezbędne do budowy i regeneracji tkanek, a także do produkcji enzymów i hormonów. Powinny stanowić około 10-35% dziennego spożycia kalorii. Są zbudowane z aminokwasów, które wspierają syntezę nowych komórek, naprawę uszkodzonych oraz funkcjonowanie układu odpornościowego. Białka są obecne w mięsie, rybach, jajkach, nabiale, a także w roślinach strączkowych, orzechach i nasionach.

3.Tłuszcze

Tłuszcze są kluczowe dla wchłaniania witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E, K), produkcji hormonów i izolacji termicznej organizmu. Zdrowe tłuszcze, takie jak jednonienasycone i wielonienasycone, powinny stanowić 20-35% dziennego zapotrzebowania kalorycznego. Tłuszcze nasycone i trans należy spożywać z umiarem, gdyż ich nadmiar może prowadzić do chorób sercowo-naczyniowych. Źródła zdrowych tłuszczów to ryby, oliwa z oliwek, awokado, orzechy i nasiona.

Mikroskładniki

Mikroskładniki, w tym witaminy i minerały, są potrzebne w mniejszych ilościach, lecz odgrywają istotną rolę w regulacji procesów biochemicznych, wspierają układ odpornościowy, wzrost i rozwój.