TYTUŁ ORYGINAŁU:

Cunningham’s Encyclopedia of Magical Herbs

Redaktorka prowadząca: Ewelina Kapelewska

Wydawczyni: Katarzyna Masłowska

Redakcja: Anna Brzezińska

Konsultacja merytoryczna: Julia Wizowska

Korekta: Małgorzata Lach

Projekt okładki: Wojciech Bryda

Ilustracja na okładce: © bubnovanata / Stock.Adobe.com

Ilustracje w książce: Llewellyn Publications

Pozostałe ilustracje: © foxyliam (s. 150, 257, 327); Marina Gorskaya; Ayesha (s. 185); alhontess (s. 214); Christos Georghiou (s. 245); lionimageone (s. 255); channarongsds (s. 258); Jule-Marigold (s. 264); Morphart (s. 271); Velanica (s. 299); dneprstock (s. 302); Maria.Epine (s. 303); FlowersForBear (s. 315) /Stock.Adobe.com

Translated from

Cunningham’s Encyclopedia of Magical Herbs

Copyright © 1985 Scott Cunningham and 2000 Scott Cunningham estate

Published by Llewellyn Worldwide

Woodbury, MN 55125 USA

www.llewellyn.com

Copyright © 2026 for the Polish edition by ILLUMINATIO an imprint

of Wydawnictwo Kobiece Agnieszka Stankiewicz-Kierus sp.k.

Copyright © for the Polish translation by Arkadiusz Gardaś, 2026

Wszelkie prawa do polskiego przekładu i publikacji zastrzeżone. Powielanie i rozpowszechnianie z wykorzystaniem jakiejkolwiek techniki całości bądź fragmentów niniejszego dzieła bez uprzedniego uzyskania pisemnej zgody posiadacza tych praw jest zabronione.

Wydanie I

Białystok 2026

ISBN 978-83-8417-738-9

Grupa Wydawnictwo Kobiece | www.WydawnictwoKobiece.pl

Plik przygotowany przez Woblink

woblink.com

Dla mamy i taty

Książkę, która z czasem stała się Magicznym zielarstwem, zacząłem pisać jako młody człowiek. Sfrustrowany brakiem informacji na temat roślin oraz w związku ze wzmożonym zainteresowaniem nimi moich nauczycieli i podobnych mnie adeptów okultyzmu, wyruszyłem w podróż celem zgłębienia tej niemal zapomnianej już sztuki.

Poszukiwania te powiodły mnie przez światy oraz doświadczenia, o jakich mi się nie śniło. Całymi nocami czytałem starożytne księgi i manuskrypty, popijając przy tym ziołowe herbaty, aż wreszcie zacząłem wykorzystywać tę wiedzę w praktyce. Zbierałem rośliny w blasku Księżyca i warzyłem zaklęte wywary na opuszczonych plażach. Powoli fragmenty wiedzy wskakiwały na swoje miejsca. Wreszcie udało mi się pociągnąć za nici prastarych ścieżek i utkać z nich system magii roślinnej.

Im mocniej doświadczałem magii roślin, tym bardziej zdawałem sobie sprawę z jej prawdziwej siły. Możliwe, że jest to zarówno najstarsza, jak i najbardziej praktyczna forma magii, gdyż narzędzia konieczne do niej rosną wszędzie wokół nas, nawet w pokrytych betonem miastach, w których mieszka tak wielu ludzi.

Po doświadczeniu mocy roślin postanowiłem napisać książkę wyjaśniającą ich zaginione ścieżki. Tak też narodziło się Magiczne zielarstwo, które opublikowałem po pięciu latach oraz wielu poprawkach.

W trakcie pisania moje badania nad ziołami oraz magiczna praca z nimi trwały nieustannie. Ponieważ większości z tego, czego się uczyłem, nie sposób było zawrzeć w Magicznym zielarstwie, konieczne okazało się napisanie jeszcze jednej książki. Moja wcześniejsza praca skupia się niemal wyłącznie na ziołach, które znajdziemy na Starym Kontynencie i o nich właśnie przeczytacie w Magicznym zielarstwie. Następnie zgłębiałem magiczne zastosowania roślin pochodzących z Ameryki Północnej oraz Południowej, Bliskiego i Dalekiego Wschodu, a także z Polinezji (część z nich znajdziecie również w tej książce, jednak o większości piszę w pozycji poświęconej magii hawajskiej: Hawaiian Magic & Spirituality, Llewellyn, 1994).

Z uwagi na ilość zdobytych przeze mnie nowych informacji szybko zdałem sobie sprawę, że kolejny zielnik przybrałby formę prawdziwej encyklopedii magii roślinnej. Stąd też powstała ta książka.

Niniejsza pozycja nie stanowi przewodnika po magii roślin. Na jej stronach znajdziecie zaledwie krótkie informacje jej dotyczące. Magią tą zajmuję się w Magicznym zielarstwie. Pragniesz przyciągnąć kochanka lub kochankę? Noś przy sobie płatki róży lub korzeń irysa. Chcesz pozbyć się bólu zęba? Żuj gałązkę czarnego bzu i przybij ją do ściany. Oto magia, którą zajmuję się na stronicach tej książki: szybka, nieskomplikowana, niewymagająca rytuałów. Zaklęcia na wszelkie potrzeby prezentuję w pierwszej części, by można było wykorzystać je, gdy zajdzie taka konieczność.

Wprawdzie większość omawianych tutaj czarów wiąże się z problemami dnia codziennego, jednak w tekście poruszone są również bardziej złożone tematy: niewidzialność, materializowanie duchów, osiąganie nieśmiertelności i tak dalej. Opisuję te kwestie z uwagi na ich zastosowania tradycyjne, ciekawe oraz romantyczne, lecz niekoniecznie praktyczne. Podobnie wspominam o ochronie przed ukąszeniami węży oraz przywoływaniu istot fairy¹ po to, by pobudzić niezbędną w efektywnej magii wyobraźnię.

Nie jest to księga osobliwych, niewykonywalnych zaklęć, lecz całkowicie praktyczny opis magii roślin, z której skorzystać może każda osoba.

Ograniczam się tutaj ściśle do magicznych zastosowań roślin, nie podaję informacji medycznych, ponieważ w tym zakresie dostępne są liczne rzetelne przewodniki. Pominąłem również tło mitologiczne oraz historyczne w przypadku większości roślin, chyba że było ono znaczące.

Zawiodę osoby, które poszukują na stronach tej książki magii destruktywnej: tu jej nie znajdziecie, ponieważ prowadzi ona do zniszczenia korzystających z niej osób.

Pracy tego rodzaju nie da się opisać w sposób wyczerpujący. Większość sekretów wciąż czeka na odkrycie. Odpowiedzialny autor musi zdecydować, kiedy przestać zgłębiać temat i wypuścić książkę w świat, by zaczęła żyć własnym życiem. Ja czynię to teraz, z nadzieją, że w ten sposób zachęcę innych do odkrywania sekretów magii roślinnej i korzystania z niej.

Część I

Podstawy

1

Moc roślin

Jak to w zasadzie działa? Oto jedno z dwóch pytań, które zadają mi ludzie, gdy odkrywają, że jestem magicznym zielarzem. Drugie dotyczy zwykle mojej poczytalności. Tak czy inaczej, to pierwsze pytanie wymaga uwagi, a nigdy jeszcze nie odpowiedziano na nie w satysfakcjonujący sposób.

Podstawę magii roślin – a także magii w ogóle – stanowi moc. Przez stulecia przyjmowała ona różne imiona i formy, czasami utrzymywano ją nawet w tajemnicy, a innym razem była powszechnie znana.

Jest to ta moc, która stworzyła wszechświat oraz go podtrzymuje. To dzięki niej kiełkują nasiona, to ona wzbudza wiatry, dzięki niej krąży Ziemia. To energia stojąca za narodzinami, życiem i śmiercią. Stworzyła wszystko w kosmosie, we wszystkim znajduje się jej cząstka i wszystko może pozostawać z nią w kontakcie.

Innymi słowy moc ta to siła życiowa, budulec tworzenia. To najbardziej podstawowa substancja obecna w całym istnieniu.

Postrzegam ją jako bezimienną. Ubóstwiano ją i antropomorfizowano w postaciach setek tysięcy bogów i bogiń, duchów, demonów i innych nieziemskich istot. Nauka zdołała, zaledwie częściowo, ją objaśnić, wciąż jednak odkrywa się pewne jej aspekty. Moc, o której mowa, odegrała ważną rolę w rozwoju ludzkiej rasy, mniej lub bardziej. Każda religia wyraża ją za pomocą różnych symboli i rytuałów, a każdy mag dzierżył w rękach jej siłę.

Moc istnieje ponad rytuałami, religiami czy magią, niezmiennie i wiecznie się zmienia. Moc istnieje we wszystkim, a wszystko – w mocy (jeden z problemów niektórych współczesnych religii polega na tym, że ich wyznawcy doszukują się jej nie w sobie, lecz poza sobą). Nazwij ją, jak chcesz, wyobrażaj ją sobie do woli, lecz moc zawsze pozostanie mocą.

Definicja: Magia to praktyka wywoływania zmian poprzez użycie mocy, niezdefiniowana i nieakceptowana przez naukę.

Zmianę wywołać można powszechnie przyjętymi sposobami (na przykład jeśli chcę wiedzieć, co porabia moja koleżanka, mogę do niej zadzwonić i ją o to spytać). To nie jest magia. Jednak przy braku zasięgu albo gdy koleżanka nie odpowiada, mogę przygotować sakiewkę z tymiankiem, krwawnikiem i wawrzynem, zawiesić ją na szyi, wyciszyć umysł i używając zdolności parapsychicznych wzmocnionych ziołami, dowiedzieć się, czy wszystko u niej w porządku. Oto praktyczność magii: można użyć jej, gdy nie mamy dostępu do innych środków.

Co przeważnie robimy, by ochronić dom przed kradzieżą? Jak samotna kobieta ma przyciągnąć do siebie miłość? W jaki sposób, oczywiście poza konieczną wizytą u doktora oraz zakupem leków, większość z nas może poradzić sobie z chorobami?

Na powyższe pytania zapewne przyjdą nam do głowy zaledwie przyziemne odpowiedzi: zamek w drzwiach, nowe perfumy i odpoczynek – oto sugerowane rozwiązania problemów. To metody dobre na początek, warto jednak wzbogacić je o coś pewniejszego, to jest wspomóc się magią.

Magia okaże się użyteczna w przypadku wymienionych oraz innych powszechnych problemów, lecz nie da się bez niej obyć, gdy mowa o sprawach okultystycznych. Musisz zajrzeć w przyszłość? Przygotuj sobie herbatę z płatków róży, wypij ją tuż przed snem i zapamiętaj, co ci się śniło. Możesz też nosić proso skryte (Dichanthelium clandestinum) owinięte żółtym materiałem. Podejrzewasz, że rzucono na ciebie urok lub klątwę? Lekarz wyśle cię jak najszybciej do psychiatry, za to wiedźma lub mag polecą ci spryskać mieszkanie czerwoną papryką, a następnie wykąpać się w kwiatach mimozy. Magia udzieli ci wielu (lecz wcale nie wszystkich) odpowiedzi.

W słowach tych wybrzmiewa ważna prawda: magia, nieważne, jak prosta by się wydawała, zapewnia praktyczne rozwiązania różnych problemów.

Moc kryjąca się za magią roślin jest wieczna, pozbawiona formy i kształtu. Nie obchodzi jej, czy wezwiesz ją w mieniu Bogini Czarownic czy też Matki Boskiej, a nawet zwrócisz się do niej poza jakąkolwiek religią. Jest obecna zawsze, w ogromnej ilości, w całym kosmosie, niezależnie od tego, gdzie akurat jesteśmy ani dokąd zmierzamy.

Pomimo że moc ta nie ma formy jako taka, może przybierać ich wiele: znajdziesz ją zarówno w jeleniu, w komputerze, jak i w mniszku lekarskim. W pewnych przedmiotach kryje się jej więcej niż w innych. Mowa tu na przykład o roślinach, kamieniach szlachetnych czy metalach. Każda substancja emanuje również innym rodzajem mocy lub też właściwymi sobie wibracjami. Te, które znajdziesz w drewnie sosnowym, będą znacznie różnić się od wibracji idealnie fasetowanego diamentu.

Wskaźnik wibracji zależy od wielu czynników: składu chemicznego, formy, gęstości i tak dalej. Moce obecne w roślinach zależą od środowiska, w jakim te rosną, zapachu, koloru, formy i innych cech. Substancje podobne zwykle mają również podobne wibracje.

Magia roślin polega zatem na wykorzystaniu ich do zaprowadzenia w świecie zmiany. Rośliny mają własne energie, a różnią się one tak bardzo jak ludzkie twarze. Aby osiągnąć najlepsze efekty, należy użyć w zaklęciu rośliny drgającej wibracjami odpowiadającymi twoim celom. Cedr przyciąga pieniądze, ale nie przyda się w magii płodności.

Magii roślinnej nie sposób praktykować bez wiedzy dotyczącej mocy roślin. W tej książce znajdziesz informacje na jej temat. Aby spełnić swoje życzenie, wystarczy użyć roślin tak, by zapewnić ich mocom właściwy kierunek. To aż tak proste.

Magia ta jest łatwa, gdyż moce (to jest wibracje) kryją się w samych roślinach. Nie trzeba wzywać żadnych sił zewnętrznych, ponieważ moc znajduje się wewnątrz żywej materii. Wystarczy ci kilka łatwych działań. Rytuały te polegają na zawiązywaniu węzłów, gotowaniu wody, zapalaniu świec, szyciu i zakopywaniu przedmiotów w ziemi. A jeszcze ważniejszy od prostoty tej magii roślinnej jest fakt, że ona po prostu działa.

A w jaki sposób działa? Po pierwsze, by wzywać moce magiczne, należy mieć powód. Ten powód to potrzeba. Nasze pragnienia często przybierają maskę powodów, ale w magii nie wystarczy czegoś sobie chcieć: trzeba mieć naprawdę fundamentalny powód.

To natura tego powodu wyznacza odpowiednie dla niego zioła. Częstym celem magii jest na przykład przyciąganie miłości, a temu służy cała gama ziół (obszerną listę roślin i ich magicznych właściwości znajdziesz w trzeciej części książki).

Następnie trzeba sporządzić zaklęcie lub rytuał. Magia roślin zazwyczaj nie wymaga pełnych zaklęć, lecz bywają one potrzebne. Czasami to coś łatwego, jak owinięcie roślin kawałkiem materiału lub rozsypanie ich wokół świecy, zapalenie knota i wizualizowanie intencji. Jeśli masz ochotę, możesz także skorzystać z rozbudowanego zaklęcia: zagotować wodę w kociołku rozpalonym nad drewnem z odpowiedniego drzewa, stojąc na plaży i czekając z wrzuceniem liści i korzeni do czasu, aż wzejdzie Księżyc. Zaklęcia na wszelkie okazje znajdziesz w rozdziale trzecim.

Po trzecie, rośliny można zakląć (znów, piszę o tym w rozdziale trzecim), by upewnić się, że ich wibracje dostroją się do obranego celu.

Po czwarte, zaklęcia rzucamy z pełnym przekonaniem i w sekrecie. Nie chodzi o to, że magii trzeba się wstydzić, lecz o fakt, że prześmiewcze spojrzenia i niedowierzanie sprawią tylko, że w siebie zwątpisz, co zaszkodzi czarom.

Po piąte, po rzuceniu zaklęcia należy o nim zapomnieć. Pozwoli to mu się „przegryźć” i zamanifestować twoje cele. (Załóżmy, że pieczesz ciasto: nie będziesz wtedy zaglądać do piekarnika co pięć minut, bo opadnie. Zarówno w magii, jak i podczas pieczenia piekarnik ma być zamknięty!) Postaraj się całkowicie zapomnieć o rzuconym czarze.

I to by było na tyle. Oto, jak działa magia roślin. Brzmi prosto? Cóż, bo takie właśnie jest. To tylko pierwsze kroki. Jak w przypadku każdej sztuki, adepci mogą pójść dalej i badać mniej znane zakątki. Niewiele osób pragnie za bardzo oddalić się od tej znajomej, swojskiej magii. Jak w każdej dziedzinie życia, i tutaj istnieją mroczne zakamarki. Tych, którzy chcą do nich zaglądać, siać zamęt, kontrolować, a nawet zabijać innych ludzi, spotka sroga kara za ich negatywne czyny.

Moc sama w sobie jest neutralna. Energii nie da się podzielić na pozytywne i negatywne elementy. Moc to moc.

To my jako magowie (dzierżący moc) odpowiadamy za dobroczynne skutki naszych czynów. By pomagać innym lub polepszyć własne życie, nie trzeba stawać się ascetą czy też świętym. Wystarczy wykorzystywać rośliny z miłością.

Już od najdawniejszych czasów uważano działania magiczne za boskie. To dosłowna prawda, ponieważ w magii stajemy się jednością z wykorzystywaną przez nas mocą. Mocą, która przybrała formy wielorakich bóstw.

Dzierżenie mocy zapewnia nam naprawdę wspaniałe uczucie oraz wiąże się z wielką odpowiedzialnością. Gdy tylko wykorzystamy ją w negatywnych celach, boskość natychmiast się ulotni. Jednak gdy będziemy używać magii pozytywnie, wzbogaci nas ona i uszczęśliwi. Osoby, które zdecydują się podążać mroczną i negatywną ścieżką, pozwolą, by cierpienie, które uczyniły innym, sączyło się także w ich życie do czasu, aż całkowicie je zniszczy.

Czy to brzmi dramatycznie? Być może, ale w istocie taka jest prawda. Z tego też powodu w tej książce nie znajdziesz magii negatywnej. Za to do osób, które pragną pomóc samym sobie oraz innym dzięki pradawnym ścieżkom magii roślin, mówię: zapraszam!

Dalsza część w wersji pełnej

Część II

Rośliny

AFRAMON

(Aframomum melegueta, Amomum meleguea) B

Nazwy potoczne: afrykański pieprz, zboże z Gwinei, pieprz mallaquetta, melegueta

Płeć: męska

Planeta: Mars

Żywioł: ogień

Moce: pożądanie, powodzenie, miłość, pieniądze, spełnianie życzeń

Zastosowanie magiczne: Aframonu używa się w zaklęciach i sakiewkach na miłość, pożądanie, powodzenie i pieniądze. To jedna z roślin przydatnych również w spełnianiu pragnień. Weź nieco aframonu do ręki, wypowiedz życzenie i sypnij niewielką część rośliny w każdym kierunku świata, począwszy od północy, a kończąc na zachodzie.

AGAWA

(Agave spp.⁹) Sk

Płeć: męska

Planeta: Mars

Żywioł: ogień

Moc: pożądanie

Zastosowanie magiczne: Sok z agawy od dawna służy do eliksirów wzniecających pożądanie.

9 Skrót spp. oznacza wiele gatunków (przyp. tłum.).

AKACJA

(Acacia senegal) B

Nazwy potoczne: cape gum, cierń egipski, żywica z drzewa arabskiego, kikwata, mkwatia, mgunga, mokala

Płeć: męska

Planeta: Słońce

Żywioł: powietrze

Bóstwa: Ozyrys, Astarte, Isztar, Diana, Ra

Moce: ochronna, zdolności parapsychiczne

Zastosowanie rytualne: W Indiach drewna akacjowego używa się do podsycania świętego ognia, a także do budowy świątyń.

Zastosowanie magiczne: Gałązka tego drzewa umieszczona nad łóżkiem odgania złe moce, a w krajach Wschodu w tym samym celu wczepia się ją w turban. Palona wraz z drzewem sandałowym pobudza moce parapsychiczne. Używa się jej często również w zaklęciach na pieniądze i miłość, choć w tym drugim przypadku będzie to raczej miłość platoniczna.

ALGI MORSKIE

(Rhodymenia palmata)
Nt KrU

Płeć: żeńska

Planeta: Księżyc

Żywioł: woda

Moce: pożądanie, harmonia

Zastosowanie magiczne: Dodana do napoju wzmaga pożądanie. Rozsypana w domu sprowadza harmonię.

Używa się jej też w rytuałach związanych z morzem; zwykle wrzuca się ją do wody, aby uspokoić morskie duchy. Zrzucona z wysokich miejsc służy do kontaktu z duchami wiatru.

ALKANNA (CZERWIENICA) BARWIERSKA

(Alkanna tinctoria, Anchusa spp.) X

Nazwy potoczne: żmijowiec barwiarza, orchanet, alkanna barwiarza

Płeć: żeńska

Żywioł: woda

Moce: oczyszczanie, powodzenie

Zastosowanie magiczne: Pal jako kadzidło, by oczyścić przestrzeń z negatywnej energii, a także przyciągnąć wszelkiego rodzaju pomyślność.

Dalsza część w wersji pełnej

1 Antropomorficzne, skrzydlate istoty z folkloru przede wszystkim zachodnioeuropejskiego. Nazwa ta tłumaczona jest czasem jako „wróżki” lub „duszki”, co jednak nie oddaje w pełni ich natury (przyp. tłum.).