Spis treści

Kraina dobrego snu

Zawsze najbardziej kochałem dziką Andaluzję, która na zdjęciach z kosmosu niczym nie różni się od północnego wybrzeża Afryki. Przed wiekami ona ostatnia dała opór Maurom, spychając ich na geograficznie bliźniacze tereny tuż za Słupami Heraklesa. Costa del Sol idealnie nadawała się do zasiedlenia przez izolującego się od ludzi i mającego wolny zawód jak ja osobnika, dzięki inspirującym, malowniczym krajobrazom oraz bryzie morskiej łagodzącej uczucie skwaru. W porównaniu z Andaluzją La Mancha wydawała się zapadłą dziurą, nie do zniesienia w porze letniej ze względu na wszechobecny upał, którą ostatecznie wybrałem chyba tylko przez sentyment do literatury Cervantesa i ze względu na niski budżet własny. Przeprowadziłem się tam w miesiącu Aw roku 5770[1], licząc od powstania świata. Przywitała mnie licznymi niewygodami jak niegdyś Ziemia Obiecana plemię Mojżesza. Zresztą, czego mogłem się spodziewać, kupując stary dom za dziesięć tysięcy euro w miasteczku, któremu groziła depopulacja spowodowana brakiem perspektyw związanych, jak zawsze, z brakiem pracy i możliwościami jakiegokolwiek rozwoju.

Miasteczko nazywało się Arena de la Cuesta. Zaraz po zakupie domu wdrapałem się na najwyższy punkt – dzwonnicę jedynego kościoła. Z tej perspektywy, omieciony ciepłym, piaskowym wiatrem, mogłem podziwiać całe siedlisko wraz z wysuszonym płaskowyżem. Jak okiem sięgnąć, nie ulegał zmianie, aż po kres horyzontu. Jedyne drzewa, które udało mi się zobaczyć, a były to właściwie wysokie krzewy tui, wytyczały szlak jedynej drogi z cywilizacji do zapadłej mieściny, która od tej pory stała się moim domem. Widziałem tylko, jak stary, biały citroen sprzedawcy nieruchomości wznosi kurz na tej jedynej drodze. Mogłem sobie tylko wyobrazić, jak zaciera ręce z radości, że taki frajer jak ja wybrał ofertę życia na pustynnej prowincji pośród kilku siedemdziesięciolatków, którzy nie mają się, gdzie podziać. Tylko miejscowi staruszkowie i ja – robinson, poza spisem powszechnym ludności zapomniani.

Domów było na oko siedemdziesiąt, z czego, jak mi mówił sprzedawca, zamieszkanych było piętnaście. Wszystkie zbudowane były z surowego, polnego kamienia, w który obfitowały tutejsze ziemie. Ich dachy przykryte były ceglastej barwy poszczerbionymi dachówkami. Widać było, że gdzieniegdzie krokwie nie wytrzymały upływu czasu i ciężaru glinianych dachówek. Całe miasteczko znajdowało się na lekkim wzgórzu, co tłumaczyło nazwę, właściwie jej drugi człon. W najwyższym punkcie znajdował się kamienny kościół, z którego teraz patrzyłem i do którego ciągnęły cztery brukowane ścieżki. Zarówno dziedziniec przy tym świętym przybytku, jak i najstarsza część miasta obsadzone były pięknymi, starymi, przypominającymi powyginane rzeźby akacjami, których zapach towarzyszył mi od momentu, kiedy przyjechałem tu po raz pierwszy.

Mój dom znajdował się u podnóża wzniesienia, czyli daleko od kościoła będącego niegdyś wyznacznikiem odległości. Bo jeśli ktoś mieszkał blisko niego, był ważny, wiedział, co dzieje się aktualnie w życiu miasteczka, był też potomkiem tych, co osiedlili się tu najwcześniej, od czasów centrum aż do peryferii. Innym musiał wystarczyć dźwięk dzwonów, który to organizował życie wspólnoty. Ci, do których nie docierał ten pełen uroku, metaliczny dźwięk, wiedzieli, że znajdują się w ciemnej dupie i w razie czego nie mogą liczyć na pomoc mieszkańców, bo po prostu się do nich nie zaliczają. Ja celowo wybrałem dom oddalony, po pierwsze, dlatego że dzisiaj ta zasada nie ma już żadnego znaczenia, po drugie, kościół jest opuszczony i służy mi jedynie jako wieża widokowa. Jednakże najważniejszym powodem był stan fizyczny domu, a te na obrzeżach były w najlepszej kondycji, jeśli tak można powiedzieć o ponad stuletnim domu z kamienia, bez tynku i z kocimi łbami zamiast podłogi. Mimo wszystko odległości były tu bez znaczenia, całe miasteczko można byłoby obejść w niecałe trzydzieści minut.

Często chadzałem wąskimi i krętymi uliczkami Arena de la Cuesta, nie mogąc skupić się na pisaniu – takie problemy miałem zawsze w nowym miejscu. W tym okresie zdawało mi się, że oprócz mnie nie ma tutaj nikogo, poza kotami, rzecz jasna, których populacja była liczna, wszystkie były bardzo chude i trzykolorowe. Pierwszego staruszka zauważyłem dopiero po tygodniu, tuż po zmroku. Domyśliłem się od razu, że ludzie w jego wieku źle znoszą upały i błogosławią swoje kamienne domy za uczucie chłodu.

Muszę przyznać, iż dla mnie w moim nowym domu było odrobinę za zimno, szczególnie w nocy, kiedy okolica wychładzała się niemiłosiernie. Aby nie mieć styczności z chłodem kamienia, postanowiłem zawisnąć w hamaku przykryty kocem i tak spędzać noce. Hamak, krzesło, stół stanowiły moje wszystkie meble, no i oczywiście półka na książki, na której poczesne miejsce zajął Don Kichot właśnie z La Manchy. Było to moje ulubione wydanie, na jednej stronie tekst był w języku kastylijskim, na drugiej zaś znajdowało się jego angielskie tłumaczenie. W ten sposób mogłem śledzić moje postępy w hiszpańskim i zrealizować cel, a mianowicie przeczytać dzieło Cervantesa w oryginale, co już chyba mi się nigdy nie uda.

Sprzęt był na wyposażeniu, czyli kuchenka na opał, stara maszyna do pisania firmy Mercedes-Benz i stary, niedziałający motorower pamiętający zapewne czasy wojny domowej w Hiszpanii. Chciałem go na początku wyrzucić, ale ostatecznie wpadła mi do głowy myśl, żeby go naprawić, w końcu nie mam kontaktu ze światem, a transport zapewne przydałby się w razie czego. Niestety, nie byłem w stanie go odpalić, co prawda nigdy nie znałem się na budowie silnika, do technicznych rzeczy także miałem dwie lewe ręce. Myślałem, że będzie to tak proste, jak pokazują na filmach, więc przetarłem świece szmatką i na tym skończyła się moja wyobraźnia. Efektem mojej pracy był jednoślad odrestaurowany jedynie pod względem wizualnym. Z powrotem nabrał czarnej, głębokiej barwy z pięknymi, złotymi krawędziami dookoła baku.

Dokładnie miesiąc potem zacząłem co wieczór miewać dziwnych gości, jak się miało później okazać, były to duchy minionej Andaluzji. Pierwszym z nich był empatyczny Federico, potem stuknięty Salvador i na końcu cyniczny Luis.

*

W momencie, w którym zdecydowałem się opuścić swój kraj, zarówno w Europie, jak i na całym świecie zaczęło się żyć coraz gorzej, kryzys zdawał się nie mieć końca, a wszelkie prognozy wskazywały na to, że się on jeszcze pogłębi. Na każdym kroku można było zauważyć sprzeczności, z jednej strony reklamy dawały poczucie, że konsument-człowiek jest potrzebny i mile widziany, z drugiej strony narzekano w mass mediach na przeludnienie miast na całym świecie i wyrażano chęć zastępowania człowieka maszynami. Tak między innymi straciłem stanowisko pracownika biblioteki, przegrałem w walce człowiek kontra maszyna. Po co obsługiwać i informować człowieka, skoro zrobi to program komputerowy – dusza maszyny – zrobi to głosem kobiety, mężczyzny, dziecka, wyrazi swoje „emocje” i będzie zachęcać do brania kredytu w niemieckim banku. Wszystko zależy od inwencji informatyka. Kradzież materiałów bibliotecznych nie wchodziła w grę, po pierwsze ze względu na powszechną digitalizację materiałów, po drugie zaś to, co występuje na medium papierowym (słowo to stało się unikatowe, dlatego jest teraz modne), było „obdarzone” chipem, który wskaże złodzieja choćby w puszczy brazylijskiej z dokładnością co do jednego kilometra. Tak więc moja praca zamieniła się w przeciągu pół roku ze zbiorowiska pracujących bytów biologicznych (biobytów), mających tendencje do obijania się i frustracji, w kilka maszyn będących katalogami, usługodawcami oraz bramkami kontroli. To, co w tamtym czasie powiedział zwykły monter tej nieszczęsnej bramki, zrujnowało mój ówczesny świat i sugestywniej przemówiło do mnie niż słowa dyrektora, że czas najwyższy na modernizację. Ten prosty technik powiedział: – Na świecie nie ma już miejsca dla ludzi.

Rzeczywiście, już wtedy tak myślałem, ale to on powiedział to pierwszy. Choć może to powtarzał po kimś? Przecież te słowa i jego dotyczyły. On wtedy miał pracę, ja nie. Był górą, śrubokręt w ręku zamiast berła. Mógł liczyć jeszcze na kilka lat pracy, dopóki na całym świecie nie zastąpią człowieka samokontrolujące się bramki i komputery-pracownicy. Mimo że totalna modernizacja biblioteki została ukończona w pierwszych latach, potrzebowano nadzorcy, a właściwie ochroniarza, który stał się nieodłącznym elementem wstępnej transformacji. O to stanowisko w sposób uwłaczający pozwolono starać się zespołowi bibliotecznemu, z którego miała być wyłoniona tylko jedna osoba. Przekwalifikowanie bibliotekarza w ochroniarza… Jedynymi słowami, które padły z ust naczelnika do spraw kultury, były „przykro mi, takie czasy”. A więc test na sprawność – bieganie, podciąganie się, pompki, a do tego kurs samoobrony i najchętniej papierek potwierdzający zdolności manualne i zamiłowanie do sztuk walki. Nie stanąłem w szranki, obserwowałem, jak nasz kierownik zostaje wykidajłą, był dumny, a nawet stał się piewcą rozwiązań XXI wieku, którego w rzeczywistości był bezwiedną ofiarą.

Wtedy już panowała moda na chipy. Jak mówiły ruchome bilbordy: „Wszyj sobie – to proste”. Kapitał kusił i ukazywał same plusy chipów umiejscowionych pod skórą: będziesz wiedział, gdzie jest twoje dziecko, znajdziesz ukochanego zwierzaka, choćby na krańcu świata, impuls z wszytego urządzenia powiadomi karetkę, gdy źle się poczujesz, ale przede wszystkim płać, nie ograniczając się do banknotów i kart, kupuj, przeżeraj. Nie chcesz chipu, będziesz niemodnym, konserwatywnym niedorozwojem, gardzisz chipem, będziesz poza systemem – nie dostaniesz wypłaty, nie będziesz się leczył, nigdzie nie wyjedziesz, licz się z tym, że karetka na czas nie przyjedzie po ciebie. Był to okres, w którym ludzie po raz kolejny dali sobie podnieść wiek emerytalny, tworząc z siebie żywe trupy na stanowiskach pracy, szczęśliwi, że państwo się o nich troszczy. Wzrosły również podatki, które zaczęły być same w sobie elementem patologicznej polityki kraju, w którym nie było już sfery publicznej, a obywatele nie mieli przywilejów tylko obowiązki. Wtedy ostatecznie postanowiłem, że wyjadę na prowincję Hiszpanii.

[1] Pierwsza dekada XXI wieku.

Kraina dobrego snu

Wydanie pierwsze, ISBN: 978-83-7942-842-7

© Adam Rainko i Novae Res s.c. 2015

Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie, reprodukcja lub odczyt jakiegokolwiek fragmentu tej książki w środkach masowego przekazu wymaga pisemnej zgody wydawnictwa Novae Res.

REDAKCJA: Aneta Wiszniewska

KOREKTA: Paulina Klas

OKŁADKA: Paulina Radomska-Skierkowska

KONWERSJA DO EPUB/MOBI: InkPad.pl

NOVAE RES – WYDAWNICTWO INNOWACYJNE

al. Zwycięstwa 96/98, 81-451 Gdynia

tel.: 58 698 21 61, e-mail: sekretariat@novaeres.pl, http://novaeres.pl

Publikacja dostępna jest w księgarni internetowej zaczytani.pl.

Wydawnictwo Novae Res jest partnerem

Pomorskiego Parku Naukowo-Technologicznego w Gdyni.