Marian Kowalski

Kapryśne serca

© Copyright by Marian Kowalski & e-bookowo

Projekt okladki: e-bookowo, zdjęcie: Marian Kowalski

ISBN 978-83-7859-030-9

Wydawca:
Wydawnictwo internetowe e-bookowo www.e-bookowo.pl

Kontakt:
wydawnictwo@e-bookowo.pl

Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie, rozpowszechnianie części lub całości bez zgody wydawcy zabronione.

Postaci w powieści są fikcyjne,

ich podobieństwo do osób rzeczywistych

jest przypadkowe.

Rozdział pierwszy

1

Po przeczytaniu listu od matki z niezgrabnie stawianymi literami, bez zachowania marginesów, bez akapitów, z częstymi skreśleniami niektórych fragmentów, Kamila Osajda poczuła się nieswojo. I to nie dlatego, że zarzuty wobec niej były mocno uzasadnione („zapomniałaś o nas, nie piszesz, nie przyjeżdżasz…”), ale ponieważ słowa te uprzytomniały jej, jak mało uwagi poświęca rodzicom. Od kiedy wyprowadzili się do Kudowy Zdroju, do małego domku na słonecznym stoku, który miał być ostatnią przystanią, odwiedzała ich bardzo rzadko, pisała do nich sporadycznie, raczej tylko od święta. Nawet w pamięci nie miała dla nich wiele miejsca – nie wspominała ich za często.

Należała do złych, wyrodnych córek? Nie. Reprezentowała racjonalną postawę, w której liczyły się fakty, ogniwa wydarzeń w codziennym łańcuchu. Wspomnienia, pamięć o przeszłości pojawiały się w jej życiu tylko wówczas, gdy uzasadniały zajęcie przez nią jakiegoś stanowiska w określonej sprawie. W innym przypadku stanowiły balast. Kochała rodziców, była im wdzięczna za to, co od nich otrzymała, za ich zasługi w wychowaniu, wykształceniu, lecz nie czuła obowiązku ciągłego zaprzątania sobie nimi głowy, martwienia się tym, jak sobie radzą. Uważała ich dotąd za zdrowych, w pełni sił. Wierzyła, że są szczęśliwi z dokonanego wyboru miejsca na jesień swego życia i czują tam jego pełny smak. Kiedy zwierzyli się z zamiaru wyjazdu ze Szczecina, nie próbowała ich zatrzymywać. Mieli do tego pełne prawo. Nawet jednym zdaniem nie podjęła tematu, który być może powinna poruszyć – odległość utrudni bezpośredni kontakt, uniemożliwi przyjście z pomocą w każdej chwili, gdy z upływem lat okaże się potrzebna. Takiej sytuacji w ogóle nie brała pod uwagę, nie myślała o starzeniu się rodziców, o powolnym lecz nieuchronnym niedołężnieniu. Rozstawała się z nimi jak z młodymi, pełnosprawnymi wycieczkowiczami czy wczasowiczami wyruszającymi w pociągający ich region na południu kraju. Nie było żadnej łzy pożegnania z jej strony. Cóż, teraz rodziny nie takie przestrzenie rozdzielają. To nie dramat, że ona będzie nadal mieszkała na północy kraju, a oni na południu.

Nie miała zamiaru odpisywać na otrzymany list. Po co? Nie odczuwała potrzeby usprawiedliwienia się, nie uważała też za stosowne dzielić się swoimi problemami… Po co, w czym jej mogą przyjść z pomocą? Najlepiej zrobi, jak pojedzie do nich w weekend, może na jakąś rocznicę, których w ich życiu nie brakuje. Wybierze termin, gdy sprawdzi, kto kiedy się urodził, kiedy brali ślub. Może im sprawić wielką przyjemność, bo ludzie starsi lubią, gdy ktoś pamięta o ich rocznicach. Będą to odwiedziny nie przypadkowe, lecz okazjonalne. Smakowała to słowo. Było dęte, balonikowe, należące do tych samych co ‘jubileusz’, a ten kojarzył się jej z jednym – kacem fizycznym i moralnym.

List matki z pytaniami „(jak ci się córeczko żyje? czy jesteś szczęśliwa?”) skłonił do pewnej refleksji. Gdyby musiała odpisywać, jaka byłaby odpowiedź? Zbyt wiele w życiu przeczytała książek, poznając ludzkie losy, przemyślenia i rady, by nie kwestionować prawdy, że dążenie do szczęścia jest prawem człowieka. „Dobrze żyć i dobrze się mieć” – powtarzała za Arystotelesem, starając się na tej filozoficznej sugestii poprzestawać. Jeżeli coś ją naprawdę martwiło, to niepewna sytuacja gospodarcza w kraju, los zatrudniającej ją firmy, widmo bezrobocia, jakie stało przed nią. Ale na to nie miała wpływu, więc darowała sobie zaprzątanie tym głowy.

Czy prócz dziecka brakowało jej czegoś?

Czy gdyby w porę rozstała się z Sebastianem cierpiącym, jak to lekarze określili, na impotencję względną, wobec której okazali się bezradni, jej życie wyglądałoby teraz ciekawiej?

Czy żyło się jej źle? No, nie. Nawet ciągnący się od dłuższego czasu ostry kryzys w małżeństwie nie podważał przeświadczenia, że ułożyła sobie życie nieźle.

***

Zjadła kolację w kuchni – talerzyk kanadyjskich borówek z naturalnym jogurtem Bałkańskim, gęstym, ładnie, dekoracyjnie kładącym się na owocach, kontrastującym swą bielą z aksamitną barwą dojrzałych jagód zrywanych z uprawnych, wysokich krzaczków. Leśnych jagód nie kupowała, obawiając się bąblowicy, choroby inwazyjnej wywoływanej przez tasiemce. Borówki zagryzała dwoma kromkami pszenno-żytniego chleba zwanego Chłopskim, jaki ostatnio wypatrzyła w piekarni opodal agencji „Ranteksu”, i w którym natychmiast się rozsmakowała, uważając, że jest bezkonkurencyjny. Z herbat wybrała „Green Tea”, z indonezyjskich plantacji – jak zapewniał producent – pozbawioną środków konserwujących; bardzo chciała mu wierzyć; jak i w to zresztą, że zawiera witaminy C, K i E, reguluje ciśnienie tętnicze krwi, zapobiega również tworzeniu się kamieni w nerkach.

Wyszła na taras. Zapadał zmierzch, księżyc zawisł wysoko nad topolami nieruchomo stojącymi wzdłuż Autostrady Poznańskiej. Spośród przeszło tysiąca znanych gwiazd z gwiazdozbioru Łabędź wzrok Kamili zatrzymał się na jednej, wyróżniającej się czerwonym blaskiem. Patrząc na spokojne niebo, trudno było jej uwierzyć, że nasz układ planetarny pędzi w kierunku Łabędzia z niewyobrażalną szybkością dwustu trzydziestu kilometrów na sekundę! I raz po raz zagrażają mu spadające meteoryty!

Jakże nieistotne pod tym rozgwieżdżonym firmamentem wydawały się pytania o szczęście, o sens życia. Niezależnie od człowieka, w kosmosie następują eksplozje supernowych, powstają mgławice, rodzą się nowe gwiazdy. A jednak nawet gdy człowiek ma świadomość swej znikomości, żyje tak, jakby w tym świecie uzależnień od natury pozyskał dla siebie nadzwyczajne prawa do podejmowania decyzji obcych fizyce, chemii, astronomii. Dlaczego tak trudno pogodzić się mu z tym, że jest tylko marnym pyłkiem i pokornie powinien się poddać biegowi wydarzeń także jego obejmujących! Trzęsienia ziemi, lawiny błotne, tsunami, wybuchy wulkanów w każdej chwili mogą zadecydować o ludzkim losie!

Ze skraju lasu dał się słyszeć głos puszczyka. Pohukiwał, wzywał, wywołując w Kamili lekki dreszcz. Zawsze, ile razy słyszała sowę, miała wrażenie, jakby obwieszczano złą zapowiedź zdarzeń. Nie lubiła tego ptaka, jego u-hu-hu-u-u. Nie należała do osób przesądnych, jednak kiedy ten głos docierał do niej, to nie mogła się uwolnić od niedobrych przeczuć. Tak było i tym razem. Przypomniał się jej list od matki, uwaga na temat pogarszającego się zdrowia ojca. Cierpi na zesztywniające zapalenie kręgosłupa. Jest to bardzo bolesne. Matka napisała jedynie o tym, co ojciec przeżywa, lecz ani słowem nie wspomniała, jaki ta dolegliwość sprawia jej kłopot. Może liczyła na pomoc ze strony córki? Ale w jaki sposób mogłaby pośpieszyć z ratunkiem czy wsparciem?

Pomysł przeprowadzki z północy na południe kraju chyba dla wszystkich nie był najszczęśliwszy.

I dlaczego matka tak często w liście przekreślała, zamazywała niektóre wyrazy, a nawet dłuższe fragmenty mozolnie tworzonej epistoły? Z czego najpierw chciała się zwierzyć, a po namyśle postanawiała ukryć to przed córką, jakby zamierzała ją oszczędzać. „Każdy dźwiga swój krzyż, córeczko” – powtarzała nieraz i prawdopodobnie tej zasadzie była wierna i teraz, gdy ma pod opieką chorego męża i zdana jest na siebie, tylko na siebie.

Zrobiło jej się żal matki. Zasługiwała na lepsze życie. Tyle lat borykania się z trudami codzienności, bez męskiego wsparcia, z tęsknotą kierowaną w różne strony świata, na wszystkie morza i oceany, gdzie pływał jej mąż, z niepokojem wysłuchująca komunikatów o trzęsieniach ziemi, huraganach, cyklonach, tsunami, porwaniach statków przez somalijskich piratów… I teraz, gdy znaleźli dla siebie ostatnią przystań, znów jest sama, skazana na swe siły, na hart kobiety walczącej z losem. W jaką stronę dziś kieruje się jej tęsknota? Na północ kraju? Jakie wiadomości wywołują w niej obecnie niepokój? Tak jak kiedyś bała się o los męża, tak może teraz żyje obawą o los zięcia na morzu?

Była pełna podziwu dla matki. Przechodzi przez życie godnie, z odpowiedzialnością za siebie, męża, córkę. Co ma w zamian? Niesprawnego męża, córkę nie znajdującą dość czasu, by ją odwiedzić…

***

Wieczór wypełniał się coraz intensywniejszym zapachem wody i ziół, szczególnie uchwytna była woń mięty zmieszana z aromatem owocujących drzew i krzewów. Z pobliskich otwartych okien kuchni dochodziła też wonność smażonych w miedzianych rondlach śliwek, a może także jeszcze innych ogrodowych darów późnego lata odurzającego dojrzałością i słodyczą. Właśnie miodowym ciepłem pachniał schyłek tej pory roku. Jesienny owoc albo jest początkiem nowego życia, albo daje rozkosz podniebieniu. Dlaczego człowiecza jesień jest chora, cierpiąca i najczęściej budząca odrazę?

Z zamyślenia wyrwał ją dzwonek telefonu.

– Dobry wieczór. Pani Kamila? – upewniała się dziewczyna po drugiej stronie drutu. – Mówi Sylwia Jerzyk. Nie przeszkadzam?

– Dobry wieczór, Sylwio – odpowiedziała Kamila. – Jak się masz, sąsiadeczko?

– Pani Kamilo, poszukuję książki Aleksandra Brücknera Mitologia słowiańska i polska. Czy ma ją może pani w swojej bibliotece?

Sylwia najwidoczniej przeceniała biblioteczny zbiór w domu Osajdów. Nie, nie miała.

– Szkoda.

– Sięgasz po bardzo ambitne książki. Nauczyciel jakiego przedmiotu wam ją polecił?

Tytuł ten nie znajdował się w żadnym wykazie książek polecanych uczniom. Jej znajomością pragnęła zaimponować nauczycielowi i to wcale nie języka polskiego czy historii. Ulubionemu belfrowi. Jest sprężysty jak tygrys, przestrzeń między drzwiami a biurkiem pokonywał jednym skokiem. Siedział sobie spokojnie, słuchał lub coś tłumaczył („matematyka to nauka permanentnego wyjaśniania rzeczy niezrozumiałych”) i nagle – jakby był pociskiem wystrzelonym z działa – wyskakiwał i lądował przy ostatnich ławkach w klasie, potem z tą samą szybkością powracał do tablicy. Żaden z chłopaków nie był takim sprinterem. Nauczyciel okazywał się w tym dobry i nie miał sobie równych. Dziki kot, przed którym trzeba się strzec, szalony belfer, nie wolno z niego spuszczać z oczu, bo nigdy nie wiadomo, co zrobi, gdzie się znajdzie, na co przyjdzie mu ochota. Takiemu nikt kosza na głowę nie założy! Miał na imię Filip, królewskie imię, które oznacza: ‘lubiący konie’. Czy wybór imienia wpływa na charakter noszącego je? Matematyk nie zdradzał się ze skłonnością do dojrzewających dziewcząt, może lubił konie jak Filip, król macedoński?

– Panie profesorze – wyrwała się wówczas Sylwia jak filip z konopi – lubi pan konie? – spytała i powoli opadła na krzesło.

Poczuła się, jakby przeniesiono ją do miasteczka Twin Peaks, w którym wszystko jest prawdopodobne i wszystko może się wydarzyć. Niestety, matematyk nie pasował do niego, może nawet nie wiedział o istnieniu telewizyjnego serialu. Filip to Rambo! To Sli! To Sylwester Stallone w belferskim wydaniu! Ach, te jego oczy! Takie mógłby mieć wiking Olaf Tryggvason przemawiający na drakkarze do żeglarzy albo wsłuchany w pieśni skaldów opiewających czyny bohaterów. Tymczasem pan Filip sprężył się jak do skoku, ale nie skoczył ani do tablicy, ani w stronę Sylwii, lecz w poezję:

– „Koń to zwierzak. Animal. Rży i wierzga. Patrzy w dal. Lecz do dali się nie pali – no bo niby co z tej dali?”

Odczekał, aż klasa ochłonie, pryśnie bańka z poezją, wróci proza. Pytania zawsze zadawane są prozą:

– Jak mi ktoś z was na następną lekcję powie, kto jest autorem tego wiersza, to na półrocze wszyscy – wyraźnie wymówił to słowo – dostaniecie z matematyki oceny pozytywne. – I zaśmiał się jak szatan w jesiennym ogrodzie pod bzami, książę tego świata.

Uciekli z ostatniej lekcji i natarli na biblioteki, na zaprzyjaźnionych polonistów, na wierszokletów. Dzwonili do krzyżówkowiczów, do redakcji pism wydających dodatki kulturalne, nawet na uniwersytet. Mówili o zwierzaku, co się do dali nie pali. Tyle ile pamiętali. I nic. Za mało pozostało im w pamięci, niedokładnie powtarzali wersy o koniu. Nie mieli głowy do poezji. W pamięć wbiła się tylko dal, do której zwierzę się nie pali. To było za mało, stanowczo niewystarczająco, by poznać utwór, tytuł, autora. Każdy pytany chciał usłyszeć więcej, a oni mówili tylko tyle, że zwierzę do dali się nie pali. Czekano na więcej, a oni z uporem tylko: „zwierzę do dali się nie pali”. Jakby to było jedno z pytań w teleturnieju w walce o milion. Proszono o koła ratunkowe. Nie było ich.

Kamila Osajda też im nie mogła pospieszyć z natychmiastową pomocą. W swej bibliotece nie miała żadnej książki z dziedziny hipologii. Łatwiej jej przyszło eliminować autorów, niż ułomnie przekazywaną treść wiersza przypisywać któremuś ze współczesnych poetów, bo to na pewno napisał ktoś z czasów, w których chętnie w wypowiedziach artystycznych posługiwano się groteską. Na przykład mógłby to być Konstanty Ildefons Gałczyński, ale należy sprawdzić. Na to potrzeba trochę czasu, oranie w tomikach, zbiorach, almanachach, szperanie w Internecie.

Nazajutrz przyszli z pochylonymi głowami, pokorni i rozczarowani bezradnością świata wobec ich problemów. Wielu podziwiało belfra, byli jednak i tacy, którzy jeszcze bardziej go znienawidzili; nie dość, że zadręcza matematyką, to jeszcze zaczął dobijać poezją. Powinna być wzmożona selekcja kandydatów do pracy z normalnymi dziećmi!

Dla Sylwii wynik pojedynku belfra z uczniami nie miał większego znaczenia. Przeżywała trudne dni miesiąca, bo po dłuższej przerwie jedno z czterystu jajeczek zaczęło się uwalniać. Stwardniały piersi dziewczyny, bolały brodawki, odczuwała skurcze brzucha. Mama cierpliwie wysłuchała skargi, na pocieszenie powiedziała, że to naturalne i przejdzie, a na koniec zgodziła się na zwolnienie z lekcji.

– Oj, dzieciaki, dzieciaki – śmiała się Kamila. – Macie pomysły. Imponować belfrowi! Kto by pomyślał! – Znów śmiała się rozbawiona. – Ja z tą książką dopiero w czasie studiów się zetknęłam. Skoro jest ci potrzebna, to zajrzę do biblioteki, do której przecież mam bardzo blisko. Pożyczę dla ciebie – zobowiązała się, bo na całym osiedlu to dziecko najbardziej lubiła.

– Dziękuję. Dobranoc.

– Dobranoc, kochanie.

Kamila wróciła na taras. Zapadła już noc, gwiazdy zajaśniały większym blaskiem, a księżyc kontynuował swój bieg wokół Ziemi. Według doniesień astronomów zbliżał się do niej, co rzekomo jest zapowiedzią kataklizmów: powodzie, trzęsienie ziemi, niebywałe huragany.

2

Kamila Osajda wyjechała wczesnym sobotnim rankiem wstającym nad pustoszejącymi polami z lekką fioletową mgiełką. Na rżysku pozostawały równo złożone walce słomy i głębokie koleiny po przejściu zbożowych kombajnów. Gdzieniegdzie już ruszyły traktory z pługami odkładającymi czarne skiby rozdziobywane przez białe rybitwy. Dym ze sterczących nad kabinami kierowców rur szedł prosto do nieba ciemnobłękitnymi smugami cirusów.

Droga na południe kraju we wrześniową sobotę była mniej uczęszczana niż w okresie pełnego lata. Skończyły się wyjazdy nad morze i w góry, niewiele osób wykorzystywało weekendowy czas na dalekie wojaże. Kamila podróżowała więc szybciej niż przewidywała. Obwodnicą minęła Gorzów Wielkopolski, a potem podobnie Zieloną Górę, Legnicę i w południe dojeżdżała już do sudeckich kurortów.

Dobrze znała plan Kudowy Zdroju, więc nie traciła czasu na błądzenie. Z ulicy Głównej, prowadzącej do czeskiego Nachodu i Pragi, skręciła przy stacji benzynowej w prawo, w ulicę Zdrojową, potem 1 Maja (o dziwo, jeszcze jej nie zmienili na Jana Pawła II albo Ofiar spod Smoleńska), dojeżdżając do centrum, w kwiaciarni kupiła kilkanaście czerwonych róż. Następnie już tylko minięcie zabudowań Zakładów Przyrodoleczniczych, Aquaparku i ulicą Władysława Sikorskiego, ostrożnie przesuwając się między pensjonariuszami domów wczasowych, docierała do celu – do domu rodziców.

Nie od razu weszła do środka. Z przyjemnością patrząc na Górę Parkową z czapą sosnowego lasu, oddychała głęboko świeżym, górskim powietrzem. Kiedy w końcu stanęła przed matką, poczuła pewne zakłopotanie. W wyblakłych oczach znalazła mniej radości, niż oczekiwała, gdy zdecydowała się na tę długą podróż. Widocznie zmęczenie było u niej większe, aniżeli zdolność wyrażania szczęścia z odwiedzin córki.

Ojciec nie wstał z tapczanu, leżał pod grubym wełnianym kocem i na znak powitania podniósł ciężką prawą dłoń z opadłym rękawem górnej części pidżamy. Świadectwo niszczącego upływu czasu. Kamila uścisnęła ją, przytuliła do twarzy. W oczach mężczyzny nie dostrzegła najmniejszej iskierki radości. Poczuła się w tym domu nieswojo, jak w obcym, wśród obcych ludzi. W pokoju pachniało starociami, więdnącymi w wazonie czerwonymi różami – ulubionymi kwiatami ojca – kurzem z półek zastawionych fotografiami w pozłacanych ramkach formami nawiązującymi do secesyjnej stylistyki. Od podłogi ciągnęła wilgoć. W smudze światła dogasającego dnia widziała zaniedbanie w wyglądzie matki, nieogoloną twarz ojca pokrytą siwym zarostem. A przecież powiadomiła ich o przyjeździe, uprzedziła, więc dlaczego nie przygotowali siebie, domu na tę niecodzienną wizytę? Nie mieli sił, czasu czy po prostu zignorowali takie wydarzenie jak odwiedziny córki?

– Jak się czujesz… – zawahała się. Zwykle mówiła do ojca „tato”, ale w ten szczególny dzień pragnęła zwrócić się do niego z cieplejszym słowem, serdeczniejszym: – … tatusiu?

Chorym nie powinno się zadawać takiego pytania, bo ledwo zawiesiła głos, a zaraz usłyszała długą tyradę cierpiącego człowieka. Nieważna była droga Kamili przez cały kraj z północy na południe, nieistotne jej zmęczenie, stres, głód czy pragnienie, ale lekarka z Wrocławia, która orzekła, a ojciec cytuje ją dosłownie: „Ja pana nie wyleczę, choć bardzo bym chciała, i moi koledzy też nie, ba, na całym świecie nie ma jeszcze takich specjalistów, takich środków, które zwalczyłyby pańskie zesztywniające zapalenie kręgosłupa, ja tylko mogę sprawić, że będzie mniej bolało, tylko tyle i aż tyle zrobię”. Mądra, dobra lekarka, z wiedzą głęboką, ale cóż ona, kochana (ten epitet chyba odnosił się nie do Kamili, lecz do pani doktor z Wrocławia?) poradzi, gdy nie jest cudotwórczynią? Bo odcinek lędźwiowy kręgosłupa powinien być wygięty do przodu. Krzywizna lędźwiowa tworzy z kością krzyżową kąt skierowany wierzchołkiem do przodu. Tymczasem…

Skąd u ojca taka znajomość budowy kręgosłupa? Czy nie za wiele o nim wie?

– Przywykłem do cierpienia na tyle, by je lekceważyć, ale gdy atak zwala mnie z nóg, gdy w krzyż wbijają się gwoździe, żyć się nie chce. Oj nie, tylko umierać… O śmierć człowiek się modli. Nie wydaje się ona straszna, oj nie.

Można by te słowa dodać do analizy obrazu Jacka Malczewskiego Śmierć – pomyślała Kamila.

Matka usunęła z wazonu zwiędłe kwiaty, zmieniła w nim wodę, dosypała soli, nożyczkami zmiażdżyła końce łodyg przyniesionych róż i świeże, ale bez zapachu utraconego w hurtowniach, zamrażarkach, włożyła do ciężkiego kryształu o miodowej barwie. Spoglądała na córkę ze współczuciem. Musiała o bólach chorego słyszeć już nieraz i na pewno dosyć napatrzyła się na walczącego z dolegliwością zmęczonymi oczyma z uczuciem bezradności. Prawdopodobnie do pewnego stopnia czuła pewną ulgę, że tym razem to nie ona wysłuchuje historii choroby męża, bo przybyła nowa ofiara utyskiwań człowieka skazanego na ból i łóżko. Tęsknie wypatrującego śmierci.

Kamila nie wiedziała, jak ma reagować. Lękała się stawiania jakichkolwiek pytań, spodziewając się dalszych opisów cierpienia, wobec którego była bardziej bezsilna niż pani doktor z Wrocławia. Jak mogłaby pomóc ojcu? Poprawiła pod jego głową poduszkę, stwierdzając przy tym, że jest nieprzyjemnie wilgotna. Ale czy powinna zażądać od matki jej zmiany? Przecież uraziłaby ją do żywego!

– A nieraz ból jest tak paskudny… – pojękiwał dawny wilk morski, mężczyzna z wrytymi w pamięć sztormami, orkanami, tajfunami na wszystkich oceanach świata.

W pokoju zapadł mrok, ale matka Kamili chyba celowo nie zapalała światła, by ono jeszcze bardziej nie ujawniało nędzy egzystencji ludzi starych. Tkwili zatem w coraz gęstszych ciemnościach wypełnionych monologiem chorego mężczyzny i odgłosem kościelnych dzwonów wygrywających melodię maryjnej pieśni.

Kamilę ogarniało znużenie, zamierzała już odpocząć, położyć się i zasnąć, zapominając o tym, co zastała po przebyciu kilkuset kilometrów drogi, przez kilka godzin nie myśleć o smutnych oczach matki, o ojcu z trudem znoszącym nieuleczalną przypadłość.

– Chciałabym coś zjeść i się położyć – zdobyła się na odwagę, przypominając o sobie, o swoich potrzebach. Trasę ze Szczecina do Kudowy Zdroju przebyła bez zatrzymywania się na odpoczynek czy posiłek. Raz tylko zjechała z drogi na stację benzynową, by napełnić bak i wypić kawę. Naprawdę zgłodniała, bo i śniadanie zjadła skromne. – Mogę pomóc w przygotowaniu kolacji – zobowiązała się, widząc nieukrywane zakłopotanie matki.

– Wiesz, córeczko, będzie lepiej, jak przejdziesz się do pensjonatu „Scaliano”. – Wbiła wzrok w podłogę. – To zaledwie kilka kroków stąd. Mają dobrego kucharza. I prześpisz się wygodniej niż u nas, gdzie dom zmienił się w szpital. W „Scaliano” czekają wolne pokoje, bo już po sezonie, tylko jak co roku nieliczną grupę Niemców jednym autokarem przywieźli na zabiegi rehabilitacyjne. Bo u nas wciąż są one tańsze niż za Odrą.

Kamili trudno było uwierzyć w to, co usłyszała z ust matki. Poczuła się nieproszonym gościem, na tyle słabo związanym z przyjmującymi gospodarzami, że bez wahania wskazuje się mu drogę do hotelu i restauracji. Czyżby w domu rodziców nie było dla niej kąta, kromki chleba, herbaty? I świeżej pościeli?

Dlaczego matka mówiła tak niewiele, jakby bała się powiedzieć słowo, dwa za dużo? Co ukrywa? Jakiej prawdy o ojcu, o ich małżeństwie nie zamierzała ujawnić? Jeżeli jest coś, z czego pragnęła się zwierzyć, to zatrzymałaby córkę w domu, przeszłyby do drugiego pokoju czy do kuchni, gdzie mogłyby swobodnie porozmawiać. Nie, matka chciała pozbyć się jej z domu, nie przedłużać spotkania, które mogłoby odkryć jakąś jej tajemnicę. Czymże więc jest ta wizyta u rodziców, jeśli nie tworzeniem pozorów więzi?

– Jutro muszę wracać – przypomniała Kamila.

– Tak, oczywiście, masz swoją pracę, obowiązki – zgodziła się z faktem rychłego rozstania matka. – Wstąpisz przed wyjazdem pożegnać się?

– Tata nie wstanie, ale może mama zje ze mną kolację w „Scaliano”? – zaproponowała Kamila.

Zatrzepotały w mroku kobiece ręce.

– Ach, nie, nie. Nie mogę zostawić ojca.

– Na godzinę, dwie…

– Niemożliwe – stwierdziła pośpiesznie tamta.

Kamila zwróciła się do ojca:

– Chciałabym porozmawiać z mamą.

– O czym? – spytał cierpko.

– Jak kobieta z kobietą, jak córka z matką.

– Rozmawiajcie, przecież wam nie bronię – odezwał się chory.

Kamila poczuła niechęć do ojca. Starzejący się egotysta!

– Godzina, dwie… Przecież to tak niewiele. Chyba przez ten czas nic się nie stanie złego – przekonywała.

– Jeden Pan Bóg to wie – padła w ciemnościach męska odpowiedź.

– A więc?

– Ona wie, co robi – wyręczył kobietę mężczyzna.

Kamila zaczęła podejrzewać ojca o terroryzowanie matki. To było bardzo prawdopodobne. Chciał ją mieć dla siebie, tylko dla siebie. Tyle lat jego wyrzeczeń, gdy pływał, tak niewiele oczekiwań ze swej strony wobec kobiety, której zapewniał tak dużo w czasach nie najłatwiejszych, w komunizmie, więc teraz żąda spłaty długu w formie bezgranicznego poświęcenia.

Dobrze, że nie widziała twarzy ojca, matki. Nie patrząc w ich oczy, wygodniej było się rozstawać. Może już na zawsze? Bo czy miała po co przyjeżdżać do nich?

Nad kurort z cierpiącymi, leczącymi się napływały cienkie ławice cirrocumulusów.

3

Od autobusowego przystanku do szkoły Sylwia nie ma więcej niż 13 minut pospiesznego marszu jesienią czy zimą, 18 minut w słoneczny wiosenny, rozleniwiający dzień. Na ogół tyle wystarczy, by przewietrzyć ubranie z autobusowego zaduchu pasażerów oszczędzających na mydle, smrodu bezdomnych korzystających z przywileju darmowych przejazdów od pętli do pętli, od pierwszego kursu pojazdu do ostatniego.

Swego czasu, w latach nie najgorszych dla oświaty, dyrekcja gimnazjum dbając o bezpieczeństwo podopiecznych szarpnęła się na metalowe ogrodzenie, niestety coraz bardziej już poszarpane, wyszczerbione przez zbieraczy złomu w czasach nie najlepszych dla całego społeczeństwa żyjącego w kryzysie. Zwykle rano w bramie - zawsze otwartej na oścież - stoi wóz dostawczy z towarem do szkolnego bufetu – z wszystkim, przed czym przestrzegają specjaliści od zdrowego żywienia w programach telewizyjnych, a więc hamburgery, frytki, kurczaki w panierce, coca-cola, fast foody składające się na codzienny lunch głodomorów.

Opierając się o wóz, każdy kto przebył drogę od przystanku do szkoły, podnosi najpierw jedną nogę, potem drugą, by sprawdzić, czy tym razem udało się ominąć psie kupy nieregularnie rozsiane na chodnikowych płytach. W tym czasie niedokarmieni w domu uspokajają się, że w bufecie nie zabraknie dla nich czegoś na ząb.

Do gimnazjum, im. Lotników 303. Dywizjonu wchodzi się pod tablicą upamiętniającą zasługi polskich żołnierzy na wyspach brytyjskich, mija okolicznościowe gazetki ścienne koła historycznego, modele myśliwców typu Spitfire wykonane jako prace domowe przez uczniów poprawiających sobie za ów trud oceny.

Szkoła mieści się w budynku z czasów tak odległych, że nikt nie ma odwagi autorytatywnie stwierdzić, z którego wieku są piwnice, z którego parter i wyższe kondygnacje. Tylko o dachu wiadomo, że położono go po zakończeniu II wojny światowej. Jest tortowym przekładańcem wpisanym na listę zabytków, o czym wychowankom przypomina się przy każdej okazji, których nie brakuje, a więc w rocznice historyczne, w rocznice patriotyczne, podczas innych szkolnych uroczystości. Mury są stare, korytarze wystarczająco szerokie, by można się na nich bezpiecznie rozpędzić w drodze do bufetu czy ubikacji bez narażania kucających pod ścianami, bez lęku o potrącenie dostojnie przemieszczającego się z lekcyjnym dziennikiem pod pachą od gabinetu do pokoju nauczycielskiego ciała pedagogicznego.

Budynek ma solidne piwnice wykorzystane na świetlicę, bufet, kącik z telewizorem, salkę ze stolikami i krzesełkami, w której można komfortowo zasiąść do odpisywania lekcji. Sporą część piwnic zajmuje szatnia, zwana giełdą, bo tu przepływają informacje, kto i z jakiego przedmiotu potrzebuje koleżeńskiego wsparcia. Tutaj podczas pozbywania się płaszczy, kurtek, czapek, szalików można się dowiedzieć, kto z grona pedagogicznego zachorował, kto jest na kursie specjalistycznym, kto z dzieckiem stoi w kolejce do lekarza rodzinnego, kto uczestniczy w delegacji na cmentarz z wieńcem, by pożegnać zmarłego kolegę- emeryta.

Sylwia podała szatniarce kurtkę.

– Się masz – do jednej z kumpelek.

– Się masz – do drugiej.

Przez zgiełk wiadomości ważnych dla wielu uczniów przedziera się z grającego telewizora szczebiotanie aktorki, która straciła rolę w serialu, więc postanowiła wystąpić w nowej – kobiety gotującej smacznie i zdrowo. Nie dla siebie, nie dla rodziny, a dla telewidzów. Z nadzwyczajną pasją zachęcała do przygotowania na obiad mięsnych pulpetów z makaronem.

Szatniarka na chwilę zamarła w bezruchu, by usłyszeć, jakie są niezbędne produkty do proponowanego posiłku. Powróciła do przerwanych czynności, gdy usłyszała, że konieczna jest bułka tarta.

– Bułka… Bułka… Wyszła mi! – Westchnęła ciężko, przyjmując podany kolejny płaszcz. I z gniewem do Mariusza, wyładowując na nim swą złość: - Jak trzymasz łach, pajacu.

W tym miejscu nikt nie ma imion, nazwiska, wszyscy są bezpłciowymi pajacami.

Sylwia z ustami w ciup do pajaca powstrzymującego się od reakcji:

– Cześć.

Najwidoczniej to powstrzymało go od pyskolenia.

Pierwszą lekcję prowadzi Śpiąca Królewna. Długo sadowi się za stołem przed zieloną tablicą typu tryptyk F-line na czołowej ścianie klasy. Niechętnie otwiera oczy, przedłuża chwilę przebudzenia, pragnąc jak najdłużej pozostawać w świecie odległym od nieznośnych bachorów, głupiego dziennika, idiotycznego programu przedmiotu, zatrzymując się w świecie snu. Przez oczną szparkę podkreśloną maskarą Maybelline New York zerknęła na pierwsze ławki i to już wystarczyło, by nabrała jeszcze większej niechęci do szarej rzeczywistości, w której zajmuje nie najciekawsze miejsce, w każdym razie mało płatne. Powoli przenosi wzrok na listę uczniów w dzienniku. Kiedyś były znacznie dłuższe! Z każdym rokiem są krótsze. Jej odczytywanie wystarczyło co najmniej na dwanaście minut! A gdy zrobiło się jeszcze jakąś uwagę przy padającym nazwisku – to można było dociągnąć do piętnastu. Wymawia z flegmą nazwisko po nazwisku, imię po imieniu, dając sobie czas na otrząśnięcie się ze snu.

Odsylabizowane ostatnie nazwisko oraz dwóch trzysylabowych imion przy nim doprowadziło Królewnę niemalże do rozpaczliwej refleksji na temat beznadziejności życia. Zerknęła na zegarek – upłynęło zaledwie osiem minut z czterdziestopięciominutej katorgi, z orki na ugorze! Czy lekcje nie mogłyby trwać krócej? Związek zawodowy powinien taką możliwość rozważyć. Zmęczenie i senność nie opuszczały jej. Czas tak wolno płynie! Jak w kamieniołomach. Albo w kondukcie pogrzebowym. Czym go wypełnić? Kartkówką? Nie, nie. Wtedy musiałaby dyktować ileś tam pytań, potem sprawdzać je, oceniać, przekonywać bezczelnych autorów wypowiedzi do sprawiedliwie wystawionych not, do swej belferskiej nieomylności. Wygodniej, bezpieczniej wezwać jakąś ofiarę do odpowiedzi.

W zalegającej ciszy długopis przesuwa się od pierwszego nazwiska do ostatniego.

Kogo wybrać?

Entliczek pentliczek

Czerwony stoliczek

Na kogo wypadnie

Na tego bęc

Bęc! Bęc! Bęc!

Jest! Na środek! Do tablicy!

I nie spiesz się. To nie lekcja wychowania fizycznego. Powoli wyjdź zza stolika, odsuń krzesełko, potrąć koleżance zeszyt, pochyl się, podnieś, przeproś. Tego wymaga kultura i ospale płynący czas. Jak w pociągu pod semaforem.

Śpiąca Królewna zagląda do dziennika, by sprawdzić, co mogło być tematem ostatniej lekcji, co ewentualnie zadała do domu.

Ten kołyszący się przed tablicą łobuz z bezczelną miną najbardziej cierpliwą istotę może wyprowadzić z równowagi. Jaki ma luz! Jakby całe wczorajsze popołudnie wypoczywał, noc spokojnie przespał, a do szkoły jechał nie autobusem, a z tatuńciem w jaguarze! Oj, takiemu warto pokazać, gdzie jego miejsce, zahartować do znoszenia trudów życiu. O co go zahaczyć? Z czego nie będzie się mógł pozbierać? Nie, nie dziś. Trudne pytanie – to brak odpowiedzi, to konieczność wymyślania pomocniczego jednego, drugiego. A w głowie pustka kosmicznej przestrzeni. Lepiej podrzucić mu coś łatwiejszego, by mógł się wygadać przynajmniej przez sześć lub osiem minut.

Śpiąca Królewna zerknęła na zegarek.

Lekcje są stanowczo za długie!

A uczniowie, przygotowywani wyłącznie do rozwiązywania zadań testowych, są coraz mniej elokwentni. Niedługo w ogóle zapomną mówić. I wtedy dopiero będzie problem, jak wytrzymać czterdzieści pięć minut?!

Sylwia ze współczuciem w piwnych oczach patrzy na Mariusza sterczącego przed tablicą.

Na każdej przerwie dziewczyny biegną w najodleglejszą część piwnicy, zawsze mrocznej, do której ledwo dociera ożywiony głos prowadzących w telewizji poranne porady kulinarne, do KUM-u – Klub Uczniowskich Mrzonek.

Dziewczęta minęły salkę z telewizorem, na którego ekranie autorka mało poczytnych książek adresowanych do czytelniczek odkryła w sobie pasję do gotowania. Nie dla siebie, nie dla rodziny, a dla telewidzów.

– Do bulionu rybnego z pulpecikami potrzebujemy: kilogram mieszanych ryb: kerguleny, tołpygi, miętusa, jedną łyżkę bułki tartej…

– Jezus Maria! Znów bułka tarta! – wykrzyknęła szatniarka o tej godzinie pełniąca rolę sprzątaczki. Była tak zirytowana, że niewiele brakowało, a złamałaby mopa z obrotowym systemem rotacji, o którego przez jakiś czas się opierała. – Gdzie leziecie, pajace! – próbowała rozładować gniew na dziewczynach.

A one nie zwróciły na nią uwagi, przeszły do klubu.

Pierwsza opadła na krzesło Natalia.

– Fryderyk Chopin w naszej szkole nie przeszedłby z klasy do klasy! – stwierdziła. – Może wyłożyłby się na technice, albo historii, a na pewno na języku polskim.

Gloria, która sama wybrała dla siebie imię, ze współczuciem i zrozumieniem problemów kumpelki skinęła głową.

– Alberta Einsteina za złe zachowanie usunięto ze szkoły – zauważyła ta, która w trakcie edukacji w gimnazjum ze sprawowania nie mogła się pochwalić wysokimi ocenami, bo frekwencję miała niską, bo do szkoły przychodziła bez książek, bo nie przynosiła usprawiedliwień z opuszczonych lekcji. I jak diabeł święconej wody unikała lekcji z wychowania fizycznego.

– Co ukończył Jezus Chrystus, nie wiemy – twierdziła z przekonaniem Natalia.

– Czasy były inne, wymagania inne – uważała Sylwia. – Teraz bez niektórych dokumentów jest się nikim! Jezus Chrystus miałby kłopoty ze znalezieniem słuchaczy.

Natalia oburzyła się:

– Co ty gadasz? A bez głupich papierków to nie istnieję, nie mam prawa żyć?

Natalia zignorowała jej pytanie.

– Naszym gadaniem niczego nie zmienimy – rzekła. – Chcemy czy nie, będziemy robić to, co nam każą. C’est la vie.

Natalia zerwała się z krzesła. Już nieraz słyszała z ust kumpelki to powiedzenie, sprawdziła w Googlach, co znaczy.

– Takie może jest twoje życie, ale nie moje! – krzyczała oburzona.

Doszłoby do rozłamu w Klubie Uczniowskich Mrzonek, gdyby nie dzwonek wzywający na kolejną godzinę lekcyjną.

Kolejną lekcję wypełnił zaproszony przez dyrekcję szkoły gość. Skończył czytać opis przedstawiający walkę w czasie II wojny światowej polskich lotników o niebo nad Anglią. Otarł łzę wzruszenia pod prawym okiem, pod lewym, głośno wytarł chusteczką higieniczną nos, westchnął ciężko, poprawił mundur prawdopodobnie formacji polskich myśliwców – nowiutki, odszyty na miarę rosłego, szczupłego mężczyznę; śmiało mógł w nim odmaszerować na paradę wojskową, stanąć na warcie pod Pomnikiem Nieznanego Żołnierza. Albo wziąć udział w castingu do serialu z rozbudowanymi wątkami miłosnymi. Z powodzeniem mógłby zastąpić któregoś z aktorów z „Barw szczęścia”. I na pewno od pewnego czasu topniejąca oglądalność serialu znowu by wzrosła.

Dziewczyny nie mogły się napatrzeć na niego, były zauroczone wyglądem, postawą, pociągającą urodą. I mundurem. A nad nim unosiła się legenda lotników Dywizjonu 303, tradycja, bohaterstwo, poświęcenie, koleżeństwo w podniebnych brawurowych bojach. I piękno munduru.

Tacy zasługują na podziw.

Ile nowych terminów przybyło do zasobu używanego słownictwa!

Chłopcy spoglądali na niego z mniejszym zachwytem, sceptycznie spoglądali na lotnika

w mundurze.

Do zadawania pytań pierwszy wyrwał się Mariusz.

– Ile miał pan lat wsiadając na lotnisku Northolt do Spitfire’a ? – spytał, mrużąc oczy ledwo kryjące bezczelne, drwiące spojrzenie.

Sylwia posłała chłopakowi uśmiech.

Tymczasem niecodzienny gość najwidoczniej został zaskoczony tą ciekawością słuchacza, spojrzał niewyraźnie w stronę prowadzącej spotkanie nauczycielki, jakby oczekiwał od niej pomocy. Ale i ona była zauroczona młodym mężczyzną w mundurze, leżącym na nim jak ulał; uśmiechała się do czegoś, co mogło być jej marzeniem, kobiecą fantazją i leciutko kiwała głową w prawo, w lewo, odlatując dalej niż myśliwce znad Anglii. Nie widziała ucznia, klasy, nie słyszała prowokującego pytania, bo była daleko, daleko… i nie sama. Mundury lotników są tak śliczne!

Umundurowany gość zaczął się niespokojnie wiercić i po krótkim czasie, może przy piątym albo siódmym półobrocie, po trzecim chrząknięciu, po dwukrotnym otarciu czoła z kropel potu wypalił jak z karabinu maszynowego Browning’a, z którego do nieprzyjaciela strzelali polscy lotnicy nad Kanałem La Manche. Oni celnie, gość w mundurze mniej dokładnie.

–Tradycję, moi drodzy, nie tworzy jedno pokolenie, nie powstaje w jednym dziesięcioleciu. Tak, moi drodzy. Zawdzięczamy ją wielu pokoleniom, wielu dziesięcioleciom. Stoję przed wami, ja, moi drodzy, wnuk lotnika spod angielskiego nieba, ja prelegent Towarzystwa Upamiętniającego Bohaterów Dywizjonu 303, stoję tu, moi drodzy, by uchronić przed zapomnieniem wysiłek i ofiarę naszych żołnierzy na obcej ziemi, na której walczono o wolność ojczyzny. Jestem żywym przekazem, przesłaniem, idei lotników Dywizjonu 303, głosem wzywającym do pamięci o patriotyzmie teraz, moi drodzy, w latach, gdy grozi nam utrata suwerenności. Czy o taką Polskę walczyli nasi dziadowie, ojcowie na wielu frontach w Europie? – podniósł głos. – Co powiedzieliby lotnicy Dywizjonu 303, gdyby usłyszeli, że zamierzamy oddać się pod panowanie tych, z którymi oni toczyli zażarte boje? Niemcom, moi drodzy?! Niemcom!

Nikt nie podjął problemu wysuniętego przez prelegenta. Może tym zwrotem „moi drodzy” kupił milczenie słuchaczy? W każdym razie innych pytań do niego już nie było.

Mariusz wzruszył ramionami i dał lekkiego kuksańca Kaśce, wybudzając ją z cielęcego zachwytu, przywołując do opamiętania się.

Przechodząc koło salki z telewizorem rozgorączkowanie posłanki, która dała się zaprosić przez telewizję do audycji o gotowaniu nie dla siebie, nie dla rodziny, a dla telewidzów, przywracało uczniów do rzeczywistości:

– Aby zrobić drobiowe pulpeciki na zimno potrzebujemy – posłanka dzieląca się radami zerknęła do kartki – pół kilo drobiowego mielonego mięsa, trzy łyżki bułki tartej…

Sprzątaczka zbierająca papier po bukiecie wręczonym zaproszonemu gościowi nie wytrzymała:

– Co one dziś uparły się na tę cholerną bułkę tartą! – krzyknęła, wciskając papier do pojemnika na śmieci. – W którymś sklepie za wiele jej! – I ze złością do Mariusza: - Uważaj, pajacu, jak łazisz!

A w jego „łażeniu” nie było nic nowego, chodził jak zawsze tak samo, może tylko szedł bardziej wyprostowany, głowę niósł wyżej ponad rozgęgane koleżanki dzielące się wrażeniami ze spotkania z wnukiem lotnika z II wojny światowej.

Do końca roku szkolnego zostało wiele miesięcy, dyrekcja do realizacji programu wychowania patriotycznego na pewno zaprosi kogoś w mundurze z wojny w Iraku, z wojny w Afganistanie, z misji wojskowych w Afryce, na Bałkanach. Czy ich mundury podobnie oczarują dziewczęta? – zastanawiał się w drodze do bufetu.

Głowa Mariusza wystrzeliła ponad inne, płomienne oczy jak Johnny’ego Deppa szukały, wybierały, w końcu spoczęły na smukłej sylwetce Sylwii. Przesunął się do niej.

– Co chcesz robić w okienku? – spytał szeptem tuż nad odsłoniętym z włosów uchem.

Wypadła matma, między lekcjami powstała prawie godzinna wyrwa w planie zajęć, dyrekcja nie przewidziała zastępstwa, pozostawiając uczniom czas do swobodnego wykorzystania, najlepiej do nadrabiania zaległości programowych, apelując o zachowanie ciszy, by nie przeszkadzać innym klasom.

– Nie mam pojęcia – wyznała również cicho.

– Świetnie się składa, bo ja mam – wciąż mówił konfidencjonalnie, jakby zamierzał wyznać coś, czego inni nie powinni słyszeć. – Skoczmy na lody do „Castelarii”.

– Na Jasne Błonia?

– Nie, do GK.

Do Galerii Kaskada, ostatnio najmodniejszego centrum handlowego w mieście, ze szkoły było zaledwie sześć minut spaceru. Większość przerw między lekcjami uczniowie spędzali w nowoczesnej, uhonorowanej dyplomami placówce, oferującej prócz możliwości dokonania zakupów także rozrywkę, zaspokajającej apetyty smakoszy.

To była dobra propozycja Mariusza, Sylwia przyjęła ją z zadowoleniem.

Minęli dyżurkę wyposażoną w mały telewizor, na którego ekranie Magda Gessler ruszała w stronę restauracji wymagającej jej interwencji, by lokalowi przywrócić popularność, a wynoszonym z kuchni daniom nadać kulinarną wysoką jakość.

Wymknęli się ze szkoły, żwawym krokiem przemierzyli niewielką przestrzeń dzielącą ich od GK – sylwetką przypominającą dawny kombinat gastronomiczny, który spłonął wraz z sześcioma uczniami – praktykantami. Któż by o nich pamiętał w nowoczesnej przeszklonej budowli, pośród blichtru, przepychu oferowanego klientom przez producentów, handlowców XXI wieku?

Sylwia wysupłała z portmonetki pieniądze – całą tygodniówkę, jaką dostawała w każdy poniedziałek, nim ruszyła na przystanek autobusowy.

– Ja stawiam – usłyszała.

Czyżby to była randka? – zastanawiała się, czekając przy stoliku na lody. – Randka w „okienku”?

Nie tak wyobrażała sobie p r a w d z i w ą randkę. Nie pasowała do jej wyobrażeń o pierwszym spotkaniu z chłopakiem, co na pewno pozostaje w pamięci na całe życie. I nie tak opisują to wydarzenie autorki powieści dla dziewcząt, nie takie sceny przedstawiają filmy o rodzących się uczuciach nastolatków.

Cóż, w XXI wieku trzeba odejść od schematów.

Zerknęła w ekran zawieszonego na ścianie telewizora plazmowego LG 42, na którym serialowy aktor, zwycięzca edycji „Tańca z gwiazdami” poczuł potrzebę dzielenia się kulinarnym doświadczeniem. Proponował telewidzom barszcz z prawdziwkami podduszonymi na oleju z cebulą, przyprawioną solą, pieprzem i z dodatkiem tartej bułki.

Nieważne porady aktorka gotującego nie dla siebie, nie dla rodziny, a dla telewidzów. Sylwia zawisła wzrokiem na ustach Mariusza zwierzającego się ze swych marzeń.

– Gdyby nie moi starzy, to już dziś wsiadłbym do samolotu i poleciał do Chin.

Sylwię wcale to nie zdziwiło, bo chłopcy w tym wieku mają dziwne pomysły i zawsze chcą zaimponować dziewczynom. Nie miała nic przeciwko temu, by i Mariusz zachowywał się podobnie.

– Tylko w Azji można zrobić wielki interes – zapewniał, kłując łyżeczką gałkę czekoladowego lodu.

– Wiesz, jakie oni mają pomysły nie z tej ziemi? – zawiesił głos, wpatrzył się pytająco w oczy Sylwii. – Wymyślili deskę sedesową automatycznie spuszczającą wodę!

Ten wynalazek Azjatów nie zauroczył Sylwii, ale nie mniej wciąż z zachwytem słuchała chłopca i chciała wiedzieć, co będzie p o t e m, po opuszczeniu GK. To ją interesowało, a nie sposób spuszczania wody w muszli klozetowej.

Niedługo czekała na odpowiedź. Wraz ze znikaniem czekoladowych gałek lodów gasły oczy Johnny’ego Deppa, spływała woda w muszli ubikacyjnej, upływał czas międzylekcyjnego okienka.

P o t e m była lekcja przewidziana planem szkolnych zajęć. I nic ponadto.

Na lekcji języka polskiego nauczycielka rozdała powielone ubiegłoroczne testy. Miały one sprawdzić przygotowanie uczniów z przygotowania do tych, jakie na nich wkrótce czekają. Sylwia bez zatrzymywania się leciała od jednego zagadnienia do drugiego. Z tego rytmu wybiły ją dopiero wersy:

Na głowie mam kraśny wianek,

W ręku zielony…………

Przede mną bieży………

Nade mną leci…………

A pod nimi zadania:

Uzupełnij brakujące słowa.

Z jakiego utworu pochodzą wersy?

Kto je wypowiada?

Utwórz bezokolicznik od „bieży”.

Podaj przynajmniej dwa synonimy do „bieży”.

Epitet „kraśny” zastąp odpowiednim:

- żółty,

- czerwony,

- niebieski.

Podkreśl przez Ciebie wybrany.

Natalia chyba ma rację – pomyślała Sylwia – że Chopin byłby w podobnym kłopocie jak ona. Jak przez gęstą mgłę pojawiał się tekst szkolnej lektury, ale nie była pewna ani autora, ani tytułu. Mickiewicz? Słowacki? Na pewno jeden z nich. Który co napisał?

Spod długopisu w brudnopisie spływają litery, słowa, ale nie chcą się ułożyć w tytuł dzieła godnego pamięci gimnazjalistki. Tyle ich było! W każdej klasie kilka. I wszystkie ważne, wiekopomne. Autorom przekazanych mądrości wieczna chwała i pamięć! W szkole podstawowej Mickiewicz, Słowacki, w gimnazjum Mickiewicz, Słowacki, na pewno i w liceum będą.

Spróbowała zmusić się do logicznego myślenia.

Na głowie mam kraśny wianek.

Może to być pijany Grabiec z „Balladyny” Słowackiego, ale może też biegać dziewczyna z jakiejś ballady Mickiewicza. A co trzyma w reku? Alina w „Balladynie” koszyk, jej siostra nóż.

Uwagę przykuło słowo „bieży” i natychmiast opadły ją różne skojarzenia. Pomyślała o bieżni na boisku, o materiale z jakiegoś tam przedmiotu nie realizowanym na bieżąco, o bieżącym rachunku, o kolędzie, w której „przybieżeli do Betlejem pastuszkowie”. A jak powinien brzmieć okolicznik?

Wzrok jej przesunął się na ostatni wers: Nade mną leci…

Mucha? Nie w poezji! Pszczoła? Prędzej, choć wątpliwe, by pasowała do któregoś z rymów. Taaak! Trzeba zacząć od szukania rymów. Jakie mają być? Męskie? Żeńskie? Parzyste? Okalające? Przeplatające? Tylko jeden wers jest zakończony. Wianek, wianek, wianek – powtarzała gorączkowo. Kraśny… Kraśny? A to co za nowe dziwo? Jaki może być wianek? Świeży? Przywiędły? Do „ kraśnego wianka” trzeba dobrać rym.

Zgromadziła kilka, gdy dzwonek przerwał twórczy wysiłek.

Wszyscy składali na stół przed polonistką arkusze w milczeniu, bez komentowania, bez licytowania się, kto na ile odpowiedział. Tyle wątpliwości, że każdy mógł uznać się za nieuka.

Ale w korytarzu, gdy ktoś niechcąco potrącił kubeł sprzątaczki, usłyszeli, że nie tyle są nieukami co pajacami. Godząc się z tym określeniem, pobieżeli do bufetu, by wzmocnić nadwątlony nadmiernym umysłowym wysiłkiem organizmy.

Wiedza z kolejnego przedmiotu jest tak obszerna, że swym ciężarem przytłacza ptasie ramionka prowadzącej. Już wchodząc do klasy wywołała współczucie dla osób nieszczęśliwych, boleśnie odczuwających nie tylko to, co wie, ale jeszcze bardziej to, co nie jest w stanie przekazać leniom, nieukom, obibokom.

Omiatła spojrzeniem klasę. Czy kiedyś będzie mogła pochwalić się, że wychowała następcę Johannesa Keplera, Alberta Einsteina, Michaela Faradaya? Nie, nie widzi takich możliwości. Sama miernota. A świat czeka na mądrych odkrywców, na badaczy Ziemi i przestrzeni kosmicznej, na odpowiedzi na wiele pytań nękających ludzkość od tysiącleci. Czy ktoś z uczniów mógłby podjąć się badań nad prędkością nadświetlną, teleportacją kwantową? Czy to w ogóle ich obchodzi? Rośnie pokolenie gapiące się w ekrany telewizorów, komórek, iPadów. Wiedzę o świecie będą im przekazywać aktorzy rano popisujący się przepisami kulinarnymi, w południe objaśniający zachowanie małp w ZOO, w godzinach popołudniowych odczytujący z regularnością zegarowej kukułki wiadomości ze świata, a w wieczornych odgrywający w serialach role życiowych popaprańców.

Zawiedziona, z coraz większym rozczarowaniem patrzyła na swych wychowanków.

Czy warto rzucać perły przed wieprze?

Gdyby uczyła w elitarnej szkole rosyjskiej, chińskiej… Miałaby efekty… Na pewno udałoby się jej wychować kogoś, kto zająłby się niedawno odkrytymi egzoplanetami. A ci tutaj? W ogóle słyszeli o tych odkryciach? A nawet jeżeli, to na pewno przyjmowali wiadomość podobnie jak wyniki Totolotka. Tak, to nie materiał na uczonych, żyją w zbyt banalnym świecie, problemami błahymi.

Zerknęła do dziennika na tematy do przerobienia. Tyle wysiłku z jej strony na marne! Trud zbędny, niedoceniony. Gdyby przed nią siedziały bardziej chłonne umysły, to miałaby im tak wiele do przekazania! Ach, ile nowinek! Każdy dzień przynosi nowe odkrycia. Nie sposób za nimi nadążyć. A trzeba, trzeba… Przynajmniej warto spróbować.

Poprosiła uczennicę z pierwszej ławki, Magdę z ładnym charakterem pisma, by na tablicy zapisała temat lekcji:

– Powtórka regułek z klas podstawowych.

Kiedy uczennica skończyła zapisywanie tematu, padło polecenie:

– Wyrwijcie z zeszytów dwie kartki, podpiszcie, a potem zabierzcie się do pracy, to znaczy każdy niech przypomni sobie, jakie poznał w szkole podstawowej zasady, reguły, prawa i wypisze je.

Uczniowie pochylili się nad kartkami, zastanawiając się, z czego można by ściągnąć wkuwane przed laty definicje, a nauczycielka ujęła głowę w dłonie rąk wspierających się o pulpit stołu i oddała się marzeniom o prowadzeniu klasy z uczniami wybitnie zdolnymi.

Sylwia ledwo stanęła w drzwiach domu, a usłyszała z ust mamy:

– Poznałam dziś oryginalny przepis na barszcz. Mam wszystko: buraki, marchew, pietruszkę, seler, suszone prawdziwki. Brakuje mi tylko tartej bułki. Kochanie, skocz do sklepu i kup.

Dziewczyna poszła do sklepu.

Już w środku między regałami z koszykiem w ręce spotkała Natalię.

– Czego szukasz? – spytała ją Sylwiq.

– Tartej bułki – odpowiedziała tamta.

– Co za przypadek, bo ja też.

– Dziwne, mam takie wrażenie jakbym o tej tartej bułce słuchała przez cały dzień. O niczym innym tylko o niej – wyznała.

Natalia nerwowo wzruszyła ramionami.

– A o czymś jeszcze więcej słyszałyśmy? Nawet nie dowiedziałyśmy się, co ma dziewczyna z kraśnym wiankiem na głowie w ręce i co nad nią lata? Całe popołudnie będę musiała szukać u Mickiewicza, Słowackiego. Zmarnowane, bo komu to potrzebne, co ta wymyślona przez poetę dziewucha trzymała w ręce?

Sylwia zastanawiała się chwilę.

Czy dzisiaj usłyszała coś, o czym powinna pamiętać? Nie, niestety nie. Może gdyby Maraiusz zamiast bajdurzyć o chińskich sedesach zdobył się na coś więcej, choćby na maleńkie wyznanie, komplemencik w rodzaju „ładnie ci w tym uczesaniu”, odważył się i zaproponował, by na spotkaniu w GK nie skończyli, to byłby dzień godny zapamiętania. A tak? Nie wydarzyło się w nim nic nadzwyczajnego, nie padło żadne zdanie, słowo godne pamięci.

Dzień taki długi, a wkrótce weekend…

Natalia szturchnęła ją w bok.

– Zbudź się!

Sylwia starała się sobie przypomnieć, po co ją mama posłała do sklepu.

4

Kamila przebijała się amarantową Hondą Civic przez zatłoczony tunel szczecińskiej ulicy Jagiellońskiej. Wzdłuż, po obu stronach jezdni, na wąskich chodnikach ze starych płyt granitowych, ciasno parkowały samochody. Od czasu do czasu któryś ze zniecierpliwionych na płatnym poboczu kierowców światłami sygnalizował zamiar opuszczenia stanowiska, wpraszał się, by mógł włączyć się do ruchu. Ta arteria miasta była przekleństwem wszystkich kierowców. Kto mógł, omijał ją, kto musiał nią jechać, skazywał się na powolne przemieszczanie z prawą nogą zawsze przygotowaną do w przesunięcia na pedał hamulca. W starych secesyjnych kamienicach najczęściej mieszkali ludzie w podeszłym wieku, a ich obecność jeszcze bardziej utrudniała jazdę, bo pojawiali się wbrew zasadom ruchu drogowego, a potem ślimaczym tempem pełzali ku swym celom, znajdującym się najczęściej po drugiej stronie ruchliwej ulicy. Jeszcze gorzej było na placach stworzonych na wzór układu placów paryskich. W bliskim sąsiedztwie były trzy, każdy miał wiele pasów przejść dla pieszych, a oni potrafili wykorzystywać swe prawo. Nazywano je placami spacerowiczów, bona jezdnię stale ktoś – najczęściej w podeszłym wieku - wkraczał i spacerowym krokiem przemierzał trzy pasy jezdni, skutecznie paraliżując ruch pojazdów.

Przed placem Zamenhofa niewiele brakowało, a jej samochód otarłby się o wózek kwiaciarki transportującej na plac Sprzymierzonych świeżą dostawę. Zaparkowała w pobliżu byłej ciastkarni Duet Henryka Pytlika, mistrza cukiernictwa, twórcy wyrobów znakomitych, sławnych poza granicami miasta i województwa. Kamila obiecała Annie Najder podwieczorek nad Zatoką Śpiącego Suma, złożony ze smakołyków. Długo wybierała w nowo otwartej cukierni z blach pełnych rogali, placków, makowców, babek, tortów i torcików. Każdy wypiek przyciągał oczy, kusił, obiecywał dla podniebienia smakową rozkosz. Zdecydowała się na placek jogurtowy z tegorocznymi śliwkami, babkę z kakao, koperty z jabłkami i drożdżowe rogaliki z konfiturami z róż.

– Dla ilu osób to będzie podwieczorek? – spytała flegmatycznie Anna Najder, odbierając od przyjaciółki torby z zakupami.

– Dla dwóch głodnych kobiet zasługujących od czasu do czasu na jakieś łakocie. Nie byłyśmy w ciąży, nie miałyśmy zachcianek, to teraz powetujmy sobie – odparła z kamiennym spokojem Kamila.

Wjechały w ulicę prowadzącą do Makro Cash and Carry Polska SA, do ronda Hermanna Hakena, a z niego na Poznańską Autostradę i na drogę nad Zatokę Śpiącego Suma. W uliczce na osiedlu domków jednorodzinnych było pusto, tylko wodą zatoki wolno przesuwało się kilka łodzi z żaglami zbierającymi lekki powiew południowego wiatru spod cirrostratusów.

– O, Boże, jak tu cudownie! – zachwycała się Anna Najder z błyskiem drapieżnego uśmiechu, stając na tarasie, oddychając powietrzem lasu i wody. Z jej postawy promieniowała radość. Słońce kładło na lustro zatoki promienie ciepła i nostalgicznego spokoju. – Patrzeć, tylko patrzeć i podziwiać. Kochanie, dzięki ci za pomysł wyrwania mnie z miasta – mówiła z głową podniesioną w stronę włóknistych chmurek, łowiąc odgłosy znad wody, lasu.

Jak bardzo różni się ten świat od tego, w którym ona żyje!

Z niechęcią pomyślała o swoim mieszkaniu. Powstało w czasach oszczędzania na materiałach budowlanych, co odbiło się na elewacji, a co gorsze – także na grubości ścian. Żelbetonowy szkielet dźwigał nośne ściany, zapewniał bezpieczeństwo, natomiast jedno mieszkanie od drugiego odgradzały cienkie przepierzenia nie dające gwarancji odizolowania się od życia sąsiadów. Wiedziała, że za jedną ze ścian była kawalerka należąca do sąsiedniej klatki. Żadne odgłosy dochodzące przez betonowe przepierzenie nie wskazywały na to, by to niewielkie pomieszczenie wykorzystywano przez więcej niż jedną osobę. Długo nie mogła się zorientować, czy zajmuje je kobieta, czy mężczyzna. To było bez znaczenia. Nienawidziła tej istoty! Melomanki. W każde popołudnie aż do późnej nocy musiała słuchać muzyki klasycznej. Przez ścianę sączyły się dźwięki symfonii Dymitra Szostakowicza, Josepha Haydna, Piotra Czajkowskiego, suity Michała Spisaka, arii z oper niemieckich, włoskich, francuskich. Nieraz zirytowana, odnajdowała na swoim radiowym odbiorniku transmisję z jakiegoś koncertu i puszczała ją głośno. Za ścianą zapadała cisza. Słuchano tego samego, co ona odbierała. Nieraz wyglądało to tak, jakby przesyłali sobie koncertowe życzenia. Po pewnym czasie Annę Najder przestało irytować sąsiedztwo, była gotowa poznać osobę żyjącą tuż koło niej, oddzieloną od niej tylko ścianą. Nie zdążyła. Pewnego dnia na drzwiach sąsiedniej klatki schodowej znalazła klepsydrę z nazwiskiem Włodzimierza Kopydłowskiego, który zmarł w wieku 47 lat. Na raka serca, jak poinformowała dozorczyni domu. Anna Najder nie była pewna, czy chodzi o jej sąsiada, ale gdy przez kilka kolejnych dni za ścianą zalegała cisza, nie miała wątpliwości – zmarł lokator zza ściany, straciła kogoś, kto jej w popołudniowe godziny nie pozwalał zapomnieć, że człowiek nie jest stworzony do samotności.

W tym domu, w tym miejscu – stwierdziła odrywając wzrok od chmur - Kamila nie może czuć się samotnie.

Mimo jesiennej pory temperatura powietrza wciąż pozwalała spożyć podwieczorek na tarasie. Dla Anny Najder stanowiło to szczególną atrakcję. Kamila z wielkim trudem zmusiła ją, by wreszcie przestała się krzątać, zbiegać do ogrodu, na przystań i przyszła do stołu.

– Wybacz, kochanie, ale czuję się tu jak berbeć w wielkim salonie z zabawkami, dziecko, które nie wie, jaką zabawkę wziąć do ręki, bo każda nęci, każda przyciąga uwagę swoją niezwykłością.

– Rób, co chcesz, ja siadam i jem. – Kamila rzeczywiście zajęła miejsce przy stole i nałożyła na talerzyk kawałek babki z ciemnymi pasemkami kakao. – Choć pora już, byś coś zjadła – perswadowała.

W końcu Anna dołączyła do niej.

– Pyszności! – pochwaliła wybór ciasta. – Trzeba przyznać, że wyrób dorównuje temu, co proponował jeszcze nie tak dawno Henryk Pytlik.

– Miał klasę.

– Wielką. I swoją zawodową strategię.

– Nieliczni potrafili tak długo ją utrzymać.

– Niestety, to już przeszłość, padł. A przecież jego cukiernia wpisywała się w krajobraz tego miasto jak mało który lokal! Tworzyła dobrą tradycję – stwierdziła to ze smutkiem w głosie.

– Córka mojej sąsiadki przyszła do mnie z prośbą o pomoc w napisaniu wypracowania z języka polskiego. Temat na początku wydawał mi się ciekawy: „Świat za 50 lat”, ale gdy zaczęłyśmy go rozgryzać, to ujawniły się wszystkie trudności. Myślenie o przyszłości zawsze wiąże się z nadzieją, że będzie lepsza od teraźniejszości. Jak u Stefana Żeromskiego – zwykłe domy zostaną zastąpione szklanymi. Zgodzisz się ze mną, że wizje przyszłego świata najchętniej sprowadza się do architektury i techniki. Ach, jakie będą wieżowce, ach, jakimi popędzimy samochodami! O społeczeństwach, narodach, społecznych relacjach mniej chętnie się rozprawia, a to dlatego, że optymistyczne marzenia w tym zakresie, nawet na krótką metę, są sprzeczne z przewidywaniami prognostyków, analityków! Zarówno ja, jak i córka sąsiadki nie bardzo dawałyśmy wiarę temu, że za pięćdziesiąt lat w naszym kraju nastąpią zmiany aż tak wielkie, że warto by o nich pisać – przyznała się Kamila Osajda.

– Ale to miała być praca nie o kraju, a o świecie – przypomniała jej przyjaciółka.

– A co mnie świat obchodzi! Tutaj żyję i tym się martwię, co tu u nas się dzieje. Nauczycielka na pewno oczekuje wypracowań, w których jej wychowankowie wykażą się wielkim optymizmem, będą pisać o cudownym świecie, jaki ich czeka. A ja w lepszy świat przyszłości nie wierzę – zakończyła oświadczeniem.

– Jesteś pesymistką. – Zniżyła głos. – Za szybko się poddajesz, przedwcześnie rezygnujesz z dążeń do celu.

– Ciekawe, czy Henryk Pytlik ze swymi kłopotami związanymi z uzyskaniem prawa własności do lokalu, o które zabiegał od lat, optymistycznie patrzył w przyszłość? Jeżeli tak, to sama widzisz, że przegrał. – Przez myśl przemknęło przypuszczenie, z którym natychmiast się podzieliła: - Może nie warto płynąć pod nurt? Człowiek to nie łosoś, by walczyć z prądem rzeki.

– Nie wierzysz, że za pięćdziesiąt lat urzędnicy zmienią swój stosunek do petentów?

– Chyba nie tylko oni nie przejdą metamorfozy. Sądzisz, że za pięćdziesiąt lat jedynie nie degeneratki, a matki trzeźwe, bez śladu alkoholu we krwi, będą rodzić dzieci, a w szkołach z normalnymi, zdrowymi uczniami podejmą pracę nauczyciele nie obnoszący się z poczuciem krzywdy, bo mało zarabiają? Jesteś pewna, że w sejmie po obecnych posłach nie zasiądą ich dzieci, z podobnym stosunkiem do urzędów, do władzy?

Inteligencja Kamili pozwalała zrozumieć, do czego zmierza przyjaciółka.

– Podważasz rozwój demokracji – zniżając glos, posłużyła się zbrojnym argumentem: - Może to niedoskonały ustrój, ale lepszego nie wymyślono. Mendus senescit – przywołała na pomoc łacinę wyniesioną ze studiów. – Świat się starzeje – i dodała jeszcze: - Z nią demokracja.

– Zatem nie przeceniaj jej. Różne grupy społeczne – powołując się na prawa do wolności i wypowiadania swych poglądów – będą się domagać coraz więcej przywilejów dla siebie, większych zarobków, wcześniejszego przejścia na emerytury – wymieniała wady demokracji w nastroju wielkiego podniecenia.

Kamila próbowała uspokoić przyjaciółkę.

- Czy to tylko nasz problem? Z coraz większym znużeniem oglądam wiadomości ze świata i kraju. Przynajmniej tutaj zapomnijmy o bożym świecie i oddajmy się zmysłom smaku i powonienia.

Po chwili Anna przerwała jedzenie, roześmiała się i z uznaniem dla Kamili kiwała głową.

– Masz rację, raczej wróćmy do naszych baranów. – I przypomniała przerwany wątek o szkolnej pracy jej młodej sąsiadki. - Pomogłaś jej w końcu czy nie? – spytała przyjaciółkę.

– A skądże! To ponad moje siły.

– Tak przypuszczałam. Nie nadajesz się na matkę! Nie masz podejścia do dzieci – żartowała Anna. - Jesteś oczytana, mądra, elokwentna jak wszystkie redaktorki, ale z tego nic więcej nie wynika. Miałaś wspaniałą sposobność do eksperymentu. I co wtenczas zrobiłaś? - I odpowiedziała sobie na to pytanie: - Falstart? Stchórzyłaś?

– Zabraniam ci takich insynuacji. Oczywiście, że nie mam umiejętności matkowania. Ale nie dlatego nie jestem matką. Myślę, że gdybym nią została, byłabym lepsza od wielu innych kobiet– stwierdziła z głębokim przekonaniem Kamila.

Anna słuchała jej nieco zdezorientowana, nie mając odwagi podważyć tego wywodu.

– Nie wątpię – zgodziła się niechętnie. – Sądzę podobnie jak ty. Szlag mnie trafia, jak czytam o tych wyrodnych rodzicielkach, które rodzą pijane, wychowują na nieustającym rauszu. – Wzięła głęboki oddech, mozolnie pokonywała wewnętrzne opory do dzielenia się swymi przemyśleniami. – Ja nie skrzywdziłabym swego maleństwa. Ręczę ci, że byłoby ze mną szczęśliwe. Umiałabym swemu dziecku zapewnić to, co matka powinna dać z serca, z siebie.

– Bez wątpienia. Wiesz, Aniu, ja też kocham dzieci. Bardzo! I jeżeli mi czegoś w życiu brakuje, to właśnie dzieci. Nie mężczyzny, ale dziecka. Tak natura ukształtowała moją psychikę, moją anatomię ciała. – Zrobiła dłuższą przerwę na uporządkowanie myśli. – Zobacz, jaki to paradoks. Chcemy rodzić, pragniemy mieć dzieci, ale czy jesteśmy w stanie przewidzieć, co je czeka? Mimo naszych najlepszych intencji – co tydzień ludność miejska na świecie zwiększa się o milion nowych mieszkańców. Już teraz żyje około dziewięćset milionów niedożywionych, pięćdziesiąt procent globalnej populacji egzystuje za niecałe dwa dolary dziennie, jedna osoba na pięć nie ma dostępu do opieki medycznej. Wkrótce dla wielomiliardowej ludzkości zabraknie wody, ropy, gazu… Wiem o tym wszystkim, przejmuję się tą statystyką, a jednak chciałabym mieć dziecko, które dożyłoby tej przyszłości świata z problemami trudnymi dzisiaj do wyobrażenia. Czy nie jest to egoistyczne myślenie?

– Prawdopodobnie Henryk Pytlik wiedział, że w ostatecznym starciu z urzędnikami przegra i straci prawo do użytkowania lokalu, a jednak wciąż walczył. A wiesz dlaczego? Bo chciał coś osiągnąć wbrew temu, co mu wokół przepowiadali – twierdziła Anna Najder.

– Co?

– Człowiek jest stworzony do walki ze złem, do ciągłego szukania dla siebie miejsca w lepiej urządzonym świecie.

– I naprawdę sądzisz, że nie chodzi tutaj o zwykły egoizm? – zapytała Kamila.

– A kim byłby, gdyby zwiesił głowę i poddał się urzędniczemu wyrokowi?

– Skłoniłby ją przed kodeksami, paragrafami, uchwałami, decyzjami…

– Tak, ale w nim tkwi głębokie przekonanie o słuszności swojej postawy wobec tych paragrafów, uchwał, decyzji, które są przeciwko niemu. Chciał robić to, co umiał najlepiej – dawać ludziom smakołyki w miejscu, które uznawał za najbardziej do tego celu odpowiednie.

Kamila odstawiła pusty talerzyk, ściszyła głos do szeptu:

– Czyli, kiedy myślę o dziecku, mimo iż wiem, na jaką przyszłość bym je skazywała, to może rzeczywiście nie jestem egoistką, co?

– Nie, Kamilko. Żadna katastroficzna wizja tworzona przez statystyków i komentatorów wierszy Nostradamusa nie może ci odebrać chęci posiadania potomka.

Popijały kawę Maxwell House, delektując się czekoladkami z Brukseli przechowywanymi w pudełku z fotografią rynku starego miasta – Grand-Place, gdy z tarasu Jerzyków dobiegło pozdrowienie Sylwii.

– Co nowego w szkole? – zagadnęła dziewczynę Kamila.

– Nuda – padła natychmiastowa odpowiedź.

–Oczywiście, bo szkoła to nie cyrk – broniła instytucji oświatowo-wychowawczej Kamila.

– Polonistka przygotowuje nas do kompetencyjnego testu. Zamęcza tematami, których spodziewa się w sprawdzianie.

– Robi to dla waszego dobra – staje po stronie nauczycielki Kamila.

– A ile razy można o tym samym! – oburza się uczennica. – „Godność człowieka leży naprawdę w jego myśli i jego uczuciu”. I mam to udowodnić w rozprawce opowiadaniami Tadeusza Borowskiego, Aleksandra Sołżenicyna, filmami Andrzeja Wajdy, Agnieszki Holland.

Anna Najder nieoczekiwanie zanuciła:

Morze, nasze morze,

wiernie ciebie będziem strzec.

Mamy rozkaz cię utrzymać,

albo na dnie, na dnie twoim lec,

albo na dnie z honorem lec.

– Kiedyś to wystarczyło do zrozumienia, czym jest godność, honor – próbowała usprawiedliwić swe wystąpienie. – A teraz nieodzowne są zastępy pisarzy, filmowców.

– Poradzisz sobie – pocieszyła dziewczynę Kamila.

– Będę musiała – zgodziła się z nią tamta. I po chwili: – Rodzice chcą, bym na wakacje pojechała nad morze.

– To dobry pomysł – uważała Kamila.

– Na obóz tenisowy.

– Świetnie.

– I chyba jak zawsze rodzice nie będą mieli czasu mnie odwieźć – żaliła się dziewczyna.

– Nie martw się. Możesz na mnie liczyć.

– Dziękuję – powiedziała Sylwia i pożegnała kobiety.

– Masz miłe sąsiedztwo – zauważyła Anna Najder, gdy ta się oddaliła.

Kamila wytłumaczyła koleżance, kim była nastolatka.

– Przyglądam się jej nieraz i myślę, że też mogłabym mieć córkę w jej wieku – kończyła, a przez jej twarz przemknął cień smutku. Mocniej niż zwykle uściskała przyjaciółkę, rozstając się z nią.