Heather Gudenkauf

Ciężar milczenia

Przełożyła

Hanna Hessenmüller

PROLOG

Antonia

Louis i ja dostrzegamy ciebie prawie jednocześnie. Wśród ewodii. Ciężki, duszący zapach tych drzew, bardzo słodki, zawsze będzie przypominał mi ten dzień. Widzę, jak coś różowego przemyka przez zieleń. Twoja koszulka nocna, cienka letnia koszulka, którą nałożyłaś wczoraj wieczorem. Kamień spada mi z serca, cała drżę. Twoich podrapanych nóg prawie nie dostrzegam, ani kolan w błocie, ani łańcuszka w zaciśniętych palcach. Wyciągam ręce, szczęśliwa, że znów będę mogła przytulić cię do serca. Objąć z całej siły, oprzeć policzek na twoich przepoconych włoskach.

Postanowiłem, że już nigdy więcej nie będę modlić się w kółko tylko o jedno: „Proszę, żeby Calli mówiła”. Koniec z tym bezgłośnym błaganiem, tym jęczeniem w duchu – proszę, choć jedno słowo.

Teraz będę tylko dziękować, że Calli jest.

Jesteś.

Jesteś, ale mijasz mnie i stajesz przed Louisem. Mądre dziecko, myślę. Widzi mundur, dlatego podchodzi do niego. Louis nachyla się nad tobą, ja zachłannie wpatruję się w twoją twarz. W twoje wargi, które zaczynają się poruszać, wyraźnie składają się do wypowiedzenia słów. Słowo zostaje wyartykułowane. Ulatuje z ust bez żadnego wysiłku. W głosie, tak długo nie używanym, nie ma śladu niepewności. Jest jasny, dźwięczny... kiedy ty po długich trzech latach wypowiadasz swoje pierwsze słowo...

Potem trafiasz wreszcie w moje ramiona. Płaczę, dając ujście najrozmaitszym emocjom. Przede wszystkim ulga, niewyobrażalna, i tak samo wielka wdzięczność, że los zechciał mi ciebie oddać. Radość jednak miesza się ze smutkiem, gdy widzę poszarzałą twarz ojca Petry.

Nie rozumiem, dlaczego wybrałaś akurat to słowo. Ale to nie ma żadnego znaczenia. Najważniejsze, że w końcu przemówiłaś.

CALLI

Calli poruszyła się niespokojnie w swoim łóżku. Gorąco, nie ma czym oddychać. Prześcieradło i białą narzutę z szenili skopała z siebie wiele godzin temu, różowa koszulka nocna podwinęła się do pasa. Sierpniowy poranek w stanie Iowa był duszny, parny, a przez otwarte okno zabezpieczone siatką nie przedostawał się nawet najlżejszy podmuch wiatru. Tylko mleczna poświata księżyca sączyła się przez siatkę, malując na podłodze jasną plamę, taką księżycową latarnię, która swoim mdłym światłem rozpraszała mrok pokoju.

Na dole ktoś chodzi. Tato. Dziś wybiera się na ryby. To jego kroki, mocne, zdecydowane, inne niż lekkie, szybkie kroki mamy i trochę niepewny chód Bena. Tak, to tato... Calli usiadła wśród skłębionej pościeli i pluszowych zwierzątek. Mocno ścisnęła nogi, starając się zwalczyć w sobie gwałtowną potrzebę pójścia do łazienki. Niestety, w domu była tylko jedna łazienka. Wyłożona różowymi kafelkami, nieduża, prawie połowę jej powierzchni zajmowała obdrapana biała wanna na wykrzywionych nóżkach. Żeby dostać się do łazienki, trzeba było zejść po skrzypiących schodach i przejść koło kuchni. A w kuchni był tato i popijając kawę, wkładał do specjalnej skrzynki różne rzeczy do wędkowania.

Calli absolutnie nie miała ochoty z nim się spotkać. Dlatego postanowiła odczekać. Usiadła trochę inaczej, ścisnęła nogi jeszcze mocniej i starając się zignorować pełny pęcherz, pomyślała sobie o czymś innym. O szkole. Nowy rok szkolny tuż, tuż, a Calli Clark jest już uczennicą drugiej klasy. Na stole leżał cały stos nowych przyborów szkolnych. Kredki ołówkowe, jeszcze długie, nie zatemperowane, obok kredki świeco– we. Sześćdziesiąt dziewięć. W wyprawce szkolnej dla drugoklasistów wymieniono co prawda pudełko z dwudziestoma czterema kredkami, mama jednak orzekła, że to absolutnie nie wystarczy. Obok kredek leżało jeszcze kilka cienkich skoroszytów, różowe gumki do wycierania, oczywiście pachnące, oraz cztery notesy na spirali, każdy notes w innym kolorze.

Dla Calli szkoła zawsze była taką mieszanką przyjemności z przykrością. Kochała zapach szkoły, zapach kurzu na starych książkach i zapach kredy. Kochała szelest suchych liści pod nowymi bucikami, kiedy szła na przystanek, gdzie zatrzymywał się szkolny autobus. Kochała swoje nauczycielki, wszystkie. Ale wiedziała też, że pewnego dnia w szkolnej sali konferencyjnej zebrali się dorośli – dyrektor szkoły, psychologowie, logopedzi, pedagodzy, w tym też tacy od nauczania specjalnego, doradcy szkolni i pracownicy socjalni – i wspólnie zastanawiali się nad nią, nad Calli Clark. Dokładniej – dlaczego Calli nie mówi. Calli wiedziała, że dorośli ten fakt tłumaczą na różny sposób. Zaburzenia w rozwoju umysłowym. Autyzm. Albo – odmowa mówienia. Mutyzm wybiórczy. Przecież dziewczynka jest bardzo inteligentna. Z czytaniem radzi sobie po prostu świetnie, czyta książki dla dzieci starszych od niej o kilka lat.

Panna Monroe, nauczycielka z zerówki – ładna, delikatna osoba z prostymi brązowymi włosami, wyglądająca jak członkini jakiegoś klubu dla pań, a tak naprawdę wulkan energii o tubalnym głosie – była przekonana, że Calli jest po prostu nieśmiała. Dlatego dorośli, zebrani w sali konferencyjnej, zaczęli zastanawiać się nad Calli dopiero w grudniu. Prawdopodobnie nazwisko Clark w ogóle nie trafiłoby na wokandę, gdyby pielęgniarka szkolna, pani White, kiedy wręczała Calli czystą parę skarpet, figi i spodnie dresowe, nie uświadomiła sobie, że robi to już po raz drugi w tym tygodniu.

– Calli, dlaczego nie powiedziałaś pani nauczycielce, że musisz iść do łazienki? – spytała pani White cichym, łagodnym głosem.

Calli milczała, jak zawsze. Tylko patrzyła szeroko otwartymi oczami w nieruchomej twarzy. Pani White wysłała Calli do łazienki, żeby umyła się i przebrała, a sama zaczęła przeglądać swój zeszyt, w którym starannym, okrągłym pismem notowała wizytę każdego dziecka w pokoju pielęgniarki szkolnej. Kiedy i dlaczego. Ból gardła, ból brzucha, użądlenie pszczoły. Nazwisko Calli od dwudziestego dziewiątego sierpnia, czyli pierwszego dnia nauki, wymienione było dziewięć razy. Za każdym razem była przy nim literka m – moczenie się.

W związku z tym pani White postanowiła skonsultować się z nauczycielką, panną Monroe, która przyprowadziła do niej Calli.

– Michelle, w tym roku Calli zsiusiała się dziewięć razy. Czy ona nie chodzi do łazienki, kiedy wysyłasz tam pozostałe dzieci?

– Nie wiem – odparła panna Monroe. Jej tubalny głos zadudnił tuż pod drzwiami łazienki, w której Calli zdejmowała z siebie brudne ubranie. – Ale zawsze przecież może poprosić.

– Ale zsiusiała się już dziewięć razy. Zadzwonię do jej mamy, powiem, żeby poszła z dzieckiem do lekarza. To może być infekcja dróg moczowych – oznajmiła pani White, jak to ona, chłodno i stanowczo, dlatego bardzo rzadko ktoś podważał jej decyzje. – A ty posyłaj ją do łazienki jak najczęściej, nawet jeśli sama nie poprosi.

– Dobrze.

Panna Monroe poszła sobie, a w drzwiach łazienki, przylegającej do pokoju pielęgniarki, ukazała się Calli. W o wiele za dużych różowych spodniach dresowych, które opływały jej stopy jak różowe dzwony i zwisały z pośladków. W jednym ręku trzymała reklamówkę z przemoczonymi majtkami z serii o zabawnej nazwie „Ciastko z truskawkami”. W reklamówce były również dżinsy, skarpetki i różowo-białe tenisówki. Palec wskazujący drugiej ręki bawił się kosmykiem kasztanowatych włosów.

Pani White nachyliła się, żeby jej oczy znalazły się na tej samej wysokości co oczy dziewczynki.

– Calli, masz tu jakieś buty, które zakładasz na gimnastykę?

Calli spojrzała na swoje stopy, przyodziane w sportowe skarpety tak przetarte, że widziała dokładnie swój duży palec w kolorze brzoskwini, zakończony jaskrawą plamą „Czerwieni wampa”. Lakieru, którym mama poprzedniego dnia wieczorem pomalowała jej wszystkie paznokcie.

– Calli – odezwała się ponownie pani White – czy masz tu jakieś sportowe obuwie na zmianę?

Calli zacisnęła cienkie wargi i skinęła głową.

– Świetnie, Calli. Idź i nałóż te buty, a tę torebkę schowaj do plecaka. Zadzwonię do twojej mamy. Coś takiego, jak dziś, przytrafiło ci się w tym roku już kilkakrotnie. Chciałabym, żeby twoja mama o tym wiedziała.

Pani White mówiąc, wpatrywała się uważnie w nieruchomą twarz Calli. Dziewczynka niby ją słuchała, tak naprawdę jednak jej uwaga skupiona była na tablicy na białej ścianie. Tablicy z rzędami coraz mniejszych liter, służącej do sprawdzania wzroku.

Grono dorosłych z sali konferencyjnej, czyli komisja zajmująca się przypadkami problematycznymi, po przetestowaniu Calli i uzyskaniu niezbędnych informacji na temat dziewczynki, orzekło, że Calli nie ma żadnego defektu fizycznego. Przedyskutowano więc różne opcje i po kilku tygodniach podjęto decyzję. Calli należy wyuczyć podstawowych wyrazów w języku migowym, na przykład wyrazu „toaleta”. Raz w tygodniu Calli będzie spotykać się z doradcą szkolnym. A poza tym trzeba czekać. Czekać cierpliwie, aż Calli zacznie mówić.

Calli zsunęła się z łóżka, podeszła do stołu i zaczęła po kolei każdy ze swoich przyborów szkolnych przekładać na biureczko z sosnowego drewna. Układała je tak, jak zamierzała ułożyć w swojej nowej ławce w pierwszym dniu nauki w klasie drugiej. Najpierw rzeczy duże, na nich mniejsze. Ołówki i długopisy ułożone porządnie w nowym zielonym piórniku.

Coraz bardziej chciało jej się do łazienki. Tak bardzo, że aż wszystko ją bolało. W końcu, zdesperowana, zaczęła się zastanawiać, czy nie załatwić się do białego plastikowego kosza na śmieci, ustawionego koło biureczka. Z tego pomysłu jednak zrezygnowała. Bardzo trudno będzie potem umyć ten kosz po kryjomu. Mama na pewno zauważy albo Ben. Jeśli mama, to zaraz potem nastąpi niekończąca się seria pytań, na które można odpowiedzieć „tak” albo „nie”. Łazienka była zajęta? Nie dałaś rady poczekać? Bawiłaś się z Petrą i zapomniałaś pójść do łazienki? A może jesteś na mnie zła, Calli?

Rozważyła więc inną możliwość. Wyjść na dwór. Przez okno, a ponieważ jej pokój jest na piętrze, zejdzie na dół po drabince oplecionej wilcem o białych kwiatach dużych jak jej dłoń. Niestety, nie wiedziała, jak zdjąć siatkę z okna, a poza tym mama, gdyby przyłapała ją na schodzeniu po drabince do kwiatów, mogłaby też wpaść na pewien pomysł. Zabicia okna gwoździami. A Calli uwielbiała spać przy otwartym oknie. Kiedy wieczorem padało, przyciskała mocno twarz do siatki, żeby poczuć na policzkach krople deszczu i poczuć zapach spalonej słońcem trawy, nasiąkającej teraz wilgocią. Wariant z oknem był więc też nie do przyjęcia, tym bardziej że Calli absolutnie nie chciała przysporzyć mamie jeszcze więcej zmartwień. Mama miała ich wystarczająco dużo.

Trzeba zejść do łazienki. Jak najciszej, może tato nie zauważy. Calli powoli uchyliła drzwi. Wystawiła głowę, spojrzała w lewo, w prawo i na palcach wyszła na ciemny korytarzyk, gdzie było jeszcze bardziej duszno niż w pokoju. Drzwi naprzeciwko, do pokoju Bena, były zamknięte, tak samo drzwi do sypialni rodziców. Calli podeszła do schodów, przystanęła i zaczęła nasłuchiwać. Cisza, czyli jest nadzieja, że tato wyszedł już z domu. Pojechał na ryby razem ze swoim przyjacielem Rogerem. Daleko. Mieli jechać sto dwadzieścia kilometrów wzdłuż rzeki Missisipi, na wschód, na sam kraniec hrabstwa.

Taty miało nie być trzy dni. Calli z tego powodu wcale nie była nieszczęśliwa. Przeciwnie, cieszyła się, choć czuła wyrzuty sumienia. Ale kiedy w domu byli tylko we trójkę, mama, Ben i Calli, w tym domu było zdecydowanie spokojniej.

Z tatą nigdy nic nie wiadomo. Czasami, kiedy rano schodziła na dół, zastawała go w kuchni wesołego, zadowolonego z życia. Brał córeczkę na kolana, śmiał się i drapał ją w policzek rudymi wąsami. Calli też się śmiała. Ten wesoły, zadowolony tato całował mamę, robił jej kawę, Benowi proponował wspólny wypad na miasto. W takie dni usta tacie się nie zamykały. Mówił i mówił, rozpogodzony, w jego głosie można się było nawet doszukać czułości. Bywały jednak i inne poranki. Kiedy tato siedział przy obdrapanym kuchennym stole, podpierając głowę rękami, a zlewozmywak i kuchenny blat, pokryty laminatem w brązowe cętki, zawalone były puszkami po piwie. W takie dni Calli na palcach przemykała przez kuchnię i uciekała do lasu, który zaczynał się tuż za ich podwórzem na tyłach domu. Bawiła się nad strumieniem albo wśród konarów powalonych drzew. Co jakiś czas wychodziła na skraj lasu, żeby zobaczyć, czy ciężarówka ojca stoi jeszcze koło domu. Jeśli jej nie było, Calli wracała do domu. Jeśli stała tam jeszcze, Calli znów kryła się wśród drzew. Do domu wracała dopiero wtedy, kiedy zmusił ją do tego głód.

Dalej cisza. Calli zeszła po schodach, odruchowo przestępując przez czwarty, skrzypiący stopień. Dwa kroki i będzie już w łazience. Uniosła palcami brzeg koszulki, zrobiła jeden duży krok. Teraz trwożliwe spojrzenie w głąb kuchni, gdzie paliła się tylko lampka nad piecem kuchennym. Nikogo. A więc następny krok, ręka dotyka już chłodnego metalu klamki.

– Calli! Chodź tutaj!

Znieruchomiała. A ochrypły szept powtórzył:

– Calli! Chodź!

Puściła klamkę i poszła karnie tam, skąd dobiegał głos. W kuchni taty nie było, ale przez uchylone drzwi na dwór widać było w szarym świetle poranka barczyste plecy. Tato siedział na najniższym betonowym schodku. Nad jego głową obłoczek. Dym z papierosa zmieszany z parą, unoszącą się nad kubkiem z gorącą kawą.

– Chodź tu, córeczko! Dlaczego wstałaś tak wcześnie? – spytał.

Nawet łagodnie. Callie otworzyła drzwi trochę szerzej, bardzo ostrożnie, żeby nie trącić taty w plecy, przeszła przez drzwi bokiem i stanęła obok taty.

– A więc jak, Calli? Miałaś zły sen?

Pokręciła przecząco głową i pokazała mu na palcach znak oznaczający łazienkę. Choć teraz, chwilowo, jakoś nie czuła już tej potrzeby

Tato zaśmiał się. Ten śmiech wcale nie był wesoły.

– Co mówisz? Powtórz! Powiedz głośniej. Ach! No tak, przecież ty nie mówisz! Gadasz tylko na migi!

Nagle wstał i naśladując Calli, zaczął wymachiwać rękoma i wykrzywiać palce.

– Nie umiesz mówić jak normalne dzieci! Jesteś niema, jak jakiś przygłup!

Mówił coraz głośniej. Calli spojrzała na ziemię. Zasłana zgniecionymi puszkami. Potrzeba pójścia do łazienki nagle wróciła ze zdwojoną siłą. Spojrzała na okno pokoju matki. Zasłony zaciągnięte, nie poruszają się, za szybą nie ukazuje się twarz, która zawsze dodaje Calli otuchy.

– Nie mówisz! Do cholery! A przedtem mówiłaś! „Tato”, „tato”, przede wszystkim wtedy, kiedy czegoś ode mnie chciałaś. A teraz mam niedorozwiniętą córkę. Debilkę. A może ty nie jesteś moją córką? Masz oczy tego gliniarza!

Nachylił się. Szarozielone oczy spojrzały prosto w oczy Calli.

Calli mocno zacisnęła powieki. Gdzieś niedaleko słychać było chrzęst żwiru pod oponami. Coraz bliżej. To Roger, jedzie po tatę. Otworzyła oczy w chwili, kiedy duży samochód terenowy podjeżdżał pod dom.

– Dzień dobry! Co u pani słychać, panno Calli? – zawołał Roger, niby do niej, ale tak naprawdę wcale na nią nie patrzył. Nie spodziewał się przecież żadnej odpowiedzi. – Griff! Gotowy?

Roger Hogan, najlepszy kumpel Griffa, jeszcze ze szkoły średniej, był niewysoki i szeroki, z ogromnym brzuchem wylewającym się nad paskiem spodni. Pracował w miejscowej przetwórni mięsa, był brygadzistą. Za każdym razem, kiedy Griff przyjeżdżał z Alaski, z rurociągu, Roger namawiał go, żeby został w Willow Creek na dobre. Obiecywał, że załatwi mu robotę w swoim zakładzie. A na koniec zawsze dodawał:

– I byłoby jak za dawnych dobrych lat, co, koleś?

– Cześć, Rog! – zawołał Griff. – Nie gniewaj się, stary, ale trochę zmieniłem plany. Jedź sam, ja dojadę. Calli miała zły sen. Trzeba z nią chwilę posiedzieć, poczekać, póki się nie uspokoi i nie zaśnie.

Roger jęknął.

– Griff, co ty? Nie może zająć się nią matka? Przecież ten wypad zaplanowaliśmy kilka miesięcy temu!

– Ale dziecko czasami potrzebuje swojego tatusia. Jak dzieje się coś złego, tatuś powinien być przy dziecku! Nawet jeśli dzieciak tego nie chce. A ty chcesz, Calli! Prawda?

Za każdym razem, kiedy powtarzał „tatuś”, żołądek Calli kurczył się coraz bardziej. Bardzo chciała teraz wbiec z powrotem do domu i obudzić mamę. Ale jednocześnie wcale nie czuła się zmiażdżona. Kiedy pijany Griff wypluwał z siebie nienawiść do niej, Calli, nie udawało mu się jej zranić. Bena – tak. Mamę też, oczywiście. Ale nie Calli.

– Wrzucę tylko rzeczy do twojego samochodu, Rog, i jedź. Dojadę po południu, spotkamy się w chacie. Po drodze kupię dobrego piwka. A wieczorem rybka na pewno będzie brała!

Griff niedbale wrzucił do samochodu swoją wielką zieloną torbę. Wędki i resztę sprzętu wkładał już o wiele ostrożniej.

– Do zobaczenia, Roger!

– Jesteś pewien, że tam trafisz?

– Jasne. Niech cię głowa o to nie boli. Trafię na pewno.

– No to cześć!

Roger odjechał. Griff podszedł do Calli. Nieruchomej figurki, mimo upału obejmującej się mocno ramionami.

– No to co, Calli? Potrzebujesz tatusia? Zaraz to załatwimy! Ten gliniarz nie mieszka daleko stąd, prawda? Trzeba iść przez las!

Złapał ją za ramię. W tym momencie przepełniony pęcherz nie wytrzymał. Po nodze Calli spłynęła ciepła struga. Płynęła nadal, kiedy tato ciągnął Calli w stronę lasu.

Tytuł oryginału:

The Weight of Silence

Pierwsze wydanie:

Mira Books, 2009

Redaktor prowadzący:

Grażyna Ordęga

Opracowanie redakcyjne:

Krystyna Barchańska-Wardęcka

Korekta:

Krystyna Kanecka, Krystyna Barchańska-Wardęcka

© 2009 by Heather Gudenkauf

© for the Polish edition by Arlekin – Wydawnictwo Harlequin Enterprises sp. z o.o., Warszawa 2010

Wszystkie prawa zastrzeżone, łącznie z prawem reprodukcji części lub całości dzieła w jakiejkolwiek formie.

Wydanie niniejsze zostało opublikowane w porozumieniu z Harlequin Enterprises II B.V.

Wszystkie postacie w tej książce są fikcyjne.

Jakiekolwiek podobieństwo do osób rzeczywistych – żywych lub umarłych – jest całkowicie przypadkowe.

Arlekin – Wydawnictwo Harlequin Enterprises sp. z o.o.

00-975 Warszawa, ul. Starościńska 1B lokal 24-25

http://www.harlequin.pl

ISBN 9788323896302