Część pierwsza

1

Kiedy miałem piętnaście lat, zachorowałem na żółtaczkę. Choroba zaczęła się jesienią i skończyła na wiosnę. Im zimniej i ciemniej robiło się pod koniec starego roku, tym mniej miałem sił. Dopiero z początkiem nowego wszystko zaczęło się poprawiać. Styczeń był ciepły i matka wyniosła mi łóżko na balkon. Widziałem niebo, słońce, chmury, słyszałem bawiące się na podwórku dzieci. Kiedyś wczesnym wieczorem usłyszałem śpiew kosa.

A gdy po raz pierwszy wyszedłem, ruszyłem z Blumenstrasse, gdzie mieszkaliśmy na drugim piętrze w masywnym domu z przełomu wieków, i udałem się na Bahnhofstrasse. To tam pewnego październikowego poniedziałku zwymiotowałem w drodze ze szkoły. Od wielu dni czułem się słabo, tak słabo jak nigdy przedtem. Każdy krok okupiony był wysiłkiem. Kiedy w domu albo w szkole szedłem po schodach, nogi prawie odmawiały mi posłuszeństwa. Nie mogłem też jeść. Nawet jeśli siadałem do stołu głodny, niemal od razu pojawiało się obrzydzenie. Rano budziłem się z suchością w ustach i uczuciem ciężkości, tak jakby wszystko wewnątrz mnie tkwiło nie na swoim miejscu. Wstydziłem się, że jestem taki słaby. Było mi wstyd szczególnie, gdy zwymiotowałem. To także przydarzyło mi się pierwszy raz w życiu. Coś nagle wypełniło mi usta, próbowałem to znowu połknąć, zaciskałem wargi, zasłaniałem je ręką, ale wydostawało się na zewnątrz, przeciekało przez palce. Oparłem się o ścianę, spojrzałem na wymiociny u swoich stóp i zwymiotowałem białym śluzem.

Kobieta, która się mną zajęła, była dość szorstka. Wzięła mnie za rękę i poprowadziła przez ciemną bramę na podwórze. Na rozpiętych od okna do okna sznurkach wisiała bielizna. Obok składowano drewno; w otwartym warsztacie skrzypiała piła i fruwały wióry. Przy drzwiach wychodzących na podwórze znajdował się kran. Kobieta odkręciła go, najpierw umyła mi rękę, a potem wodą, której nabrała w obie dłonie, spryskała mi twarz. Wytarłem się chustką do nosa.

– Weź drugie! – rozkazała.

Obok kranu stały dwa wiadra; chwyciła jedno i nalała do niego wody. Ja wziąłem drugie, napełniłem je i ruszyłem za nią do bramy. Zamachnęła się wiadrem, woda chlusnęła na chodnik i zmyła wymiociny do ścieku. Wyjęła mi wiadro z rąk i puściła kolejny strumień wody.

Wyprostowała się i zobaczyła, że płaczę.

– Chłopczyku – powiedziała zdziwiona. – Chłopczyku.

Wzięła mnie w ramiona. Byłem niewiele wyższy od niej, czułem jej piersi przyciśnięte do mojej, zapach własnego kwaśnego oddechu i jej świeżego potu i nie wiedziałem, co począć z rękoma. Przestałem płakać.

Spytała, gdzie mieszkam, postawiła wiadra w bramie i odprowadziła mnie do domu. Szła obok, w jednej ręce niosła moją torbę z książkami, a drugą trzymała mnie za ramię. Z Bahnhofstrasse na Blumenstrasse jest niedaleko. Szła szybko i zdecydowanie, więc łatwo mi było dotrzymać jej kroku. Przed naszym domem pożegnała się ze mną.

Tego samego dnia matka wezwała lekarza, który zdiagnozował żółtaczkę. Jakiś czas później opowiedziałem jej o tej kobiecie. Nie sądziłem, że kiedykolwiek ją odwiedzę. Ale dla mojej matki było oczywiste, że gdy tylko będę w stanie to zrobić, kupię ze swego kieszonkowego bukiet kwiatów, pójdę się przedstawić i podziękować. Tak więc pod koniec lutego poszedłem na Bahnhofstrasse.

2

Tego domu na Bahnhofstrasse dzisiaj już nie ma. Nie wiem, kiedy i dlaczego go zburzono. Przez wiele lat nie byłem w rodzinnym mieście. Nowy dom, wzniesiony w latach siedemdziesiątych albo osiemdziesiątych, ma pięć pięter, rozbudowane poddasze i gładką jasną fasadę, ale brakuje mu wykuszy i balkonów. Dużo dzwonków wskazuje na wiele małych apartamentów. Apartamentów, do których człowiek wprowadza się i wyprowadza, tak jak się wynajmuje, a potem odstawia wynajęty samochód. Na parterze mieści się sklep z komputerami; wcześniej były tu już drogeria, sklep spożywczy i wypożyczalnia wideo.

Stary dom miał – przy tej samej wysokości – cztery kondygnacje: parter z ciosanego i oszlifowanego piaskowca, a nad nim trzy piętra z cegły, z obłożonymi piaskowcem wykuszami, balkonami i obramowaniem okien. Na parter i do klatki wiodło kilka schodków, u dołu szerszych i zwężających się ku górze, po obu stronach ujętych w murowane obrzeża, z żelaznymi poręczami, które kończyły się ornamentem w kształcie muszli ślimaka. Drzwi wejściowe osłaniały kolumny, a z naroży pod dachem całą Bahnhofstrasse obserwowały dwa lwy, jeden patrzył w górę, drugi w dół ulicy. Brama, przez którą kobieta poprowadziła mnie na podwórze do kranu, była bocznym wejściem.

Zauważyłem ten dom już jako mały chłopiec. Górował nad innymi. Przyszło mi na myśl, że gdyby zechciał być trochę cięższy i szerszy, sąsiednie domy musiałyby się usunąć, zrobić mu miejsce. Wyobrażałem sobie, że w środku ma sztukaterie, lustra i chodnik w orientalne wzory, przytrzymywany przez wypolerowane na błysk mosiężne pręty. Spodziewałem się, że w tym wielkim domu mieszkają równie wielcy ludzie. Ale ponieważ przez lata osmolił go dym z pociągów, wyobrażałem sobie też, że bogacze, którzy tu żyją, z czasem także stają się ponurzy, zdziwaczali, albo że są głusi, niemi, garbaci lub kulawi.

Później często mi się on śnił. Sny były do siebie podobne, wszystkie krążyły wokół jednego tematu. Idę przez obce miasto i nagle dostrzegam ten dom. W zupełnie nieznanej mi dzielnicy stoi pośród innych. Idę dalej zdezorientowany, bo nie znam tych okolic, ale znam ten dom. Potem przychodzi mi do głowy, że już go widziałem. I nie myślę o Bahnhofstrasse w moim rodzinnym mieście, ale o zupełnie innym mieście albo innym kraju. We śnie jestem na przykład w Rzymie, zauważam nagle ten dom i przypominam sobie, że widziałem go już w Bernie. To przypomnienie we śnie uspokaja mnie; to, że spostrzegam go w nowym otoczeniu, nie wydaje mi się bardziej dziwne niż przypadkowe spotkanie starego przyjaciela w obcym miejscu. Zawracam, idę w stronę tego domu, wchodzę po stopniach. Chcę wejść do środka. Naciskam klamkę.

Kiedy widzę go na wsi, sen trwa dłużej, albo może lepiej pamiętam później różne szczegóły. Jadę samochodem. Nagle po prawej stronie widzę ten dom, ale jadę dalej, początkowo zbity z tropu tylko dlatego, że dom, który ma najwyraźniej miejski charakter, stoi w szczerym polu. Potem przychodzi mi do głowy, że już go widziałem, i jestem tym dodatkowo zaniepokojony. Kiedy sobie przypominam, gdzie go ujrzałem, zawracam i jadę z powrotem. Droga we śnie jest pusta, mogę zawrócić z piskiem opon i gnać z wielką prędkością. Boję się, że przyjadę za późno, więc przyspieszam. I wtedy go widzę. Wokół same pola, rzepak, zboże albo winnice w Nadrenii, lawenda w Prowansji. Okolica jest płaska, co najwyżej pagórkowata. Żadnych drzew. Jest zupełnie jasno, świeci słońce, powietrze się skrzy, a szosa lśni od gorąca. Ogniotrwałe ściany sprawiają, że dom wygląda jak odcięty od świata, niedostępny. Mogłyby to być ściany jakiegokolwiek innego domu. Nie jest bardziej ponury niż ten na Bahnhofstrasse. Ale ma całkowicie zakurzone okna i nie można dojrzeć niczego w środku, nawet zasłon. Jest ślepy.

Zatrzymuję się na poboczu i przechodzę przez szosę, idę do drzwi wejściowych. Nie widzę nikogo, niczego nie słyszę, nawet żadnego motoru w oddali, wiatru czy ptaków. Świat jest martwy. Wchodzę po stopniach i naciskam klamkę.

Ale nie otwieram drzwi. Budzę się i wiem tylko, że już położyłem dłoń na tej klamce, że ją nacisnąłem. Przywołuję w pamięci cały sen i wtedy przypominam sobie, że już mi się śnił.

3

Nie znałem nazwiska tej kobiety. Z bukietem w ręku stałem niezdecydowany przed drzwiami i patrzyłem na rząd dzwonków. Najchętniej wróciłbym do domu. Ale wyszedł jakiś mężczyzna, spytał, do kogo się wybieram, i posłał mnie na trzecie piętro, do pani Schmitz.

Żadnych sztukaterii, luster, chodników. Wszystko, co na tej klatce mogło być kiedyś piękne, mimo że skromniejsze i na pewno nieporównywalne ze wspaniałością fasady, dawno już zniknęło. Czerwona farba na schodach została wydeptana pośrodku, wytłaczane linoleum, przyklejone do ścian na wysokość ramion, wytarło się, a tam, gdzie w balustradzie brakowało poprzeczek, naprężono sznurki. Pachniało pastą do podłóg. Być może zauważyłem to wszystko dopiero później. Za każdym razem było równie biednie, ale tak samo czysto, i zawsze unosiła się woń tej samej pasty, czasami zmieszana z wonią kapusty albo fasoli, pieczonego mięsa lub wygotowywanej bielizny. Nigdy nie dowiedziałem się niczego więcej o pozostałych lokatorach, znałem tylko te zapachy, kroki za drzwiami mieszkań i tabliczki z nazwiskami pod przyciskami dzwonków. Nie pamiętam, żebym kiedykolwiek spotkał na schodach innych mieszkańców tego domu.

Nie pamiętam już także, jak przywitałem się z panią Schmitz. Przypuszczalnie wyrecytowałem dwa, trzy zdania, które ułożyłem sobie wcześniej na temat mojej choroby, jej pomocy, i pewnie dziękowałem. Zaprowadziła mnie do kuchni.

Było to największe pomieszczenie w mieszkaniu. Znajdowały się tam: piec, zlew, wanna i piec do grzania wody, stół, dwa krzesła, kredens, szafa ubraniowa i kanapa przykryta czerwoną jedwabną kapą. Kuchnia nie miała okna. Światło wpadało przez szyby w drzwiach, które prowadziły na balkon. Nie za dużo było tego światła – w kuchni robiło się widno tylko wtedy, kiedy otwierano drzwi. Ze stolarni na podwórzu dochodziły wówczas zgrzyt piły i zapach drewna.

Do mieszkania należał jeszcze mały, ciasny salon z bufetem, stołem, czterema krzesłami, fotelem klubowym i piecem. Ten pokój zimą prawie nigdy nie był ogrzewany, a i w lecie rzadko go używano. Okno wychodziło na Bahnhofstrasse, na teren dawnego dworca, który wciąż rozgrzebywano i na którym tu i ówdzie położono już fundamenty pod nowe budynki sądu oraz innych urzędów. No i w mieszkaniu był też klozet bez okna. Kiedy śmierdziało w klozecie, śmierdziało także na korytarzu.

Nie pamiętam również, o czym w tej kuchni rozmawialiśmy. Pani Schmitz rozłożyła na stole wełniany koc, na nim lnianą ścierkę i jedną po drugiej brała z kosza kolejną upraną rzecz, prasowała i po złożeniu układała na krześle. Na drugim siedziałem ja. Prasowała również swoją bieliznę; nie chciałem na to patrzeć, ale nie potrafiłem odwrócić wzroku. Miała na sobie fartuch bez rękawów, jasnoniebieski w małe bladoczerwone pączki kwiatów. Jasnopopielate, długie do ramion włosy spięła klamrą na karku. Jej nagie ramiona były blade. Ruchy rąk, gdy podnosiła żelazko, przesuwała nim po materiale i odstawiała, a potem składała bieliznę, były powolne i skupione i tak samo powoli i w skupieniu się poruszała, schylała i prostowała. Na jej twarz z tamtych lat nałożyły mi się w pamięci te inne, późniejsze. Kiedy przywołuję ją oczyma wyobraźni, taką, jaka wtedy była, pojawia się zawsze bez twarzy. Muszę ją rekonstruować. Wysokie czoło, wystające kości policzkowe, jasnoniebieskie oczy, pełne, równo zarysowane wargi, wydatna szczęka. Szeroka, nieprzystępna kobieca twarz. Wiem, że wydawała mi się piękna. Ale nie mam jej teraz przed oczami.

4

Poczekaj no – powiedziała, kiedy wstałem i chciałem iść. – Ja też wychodzę, więc pójdę z tobą kawałek.

Czekałem na korytarzu. Przebierała się w kuchni. Drzwi były uchylone. Zdjęła fartuch i stała w jasnozielonej halce. Na poręczy krzesła wisiały dwie pończochy. Wzięła jedną z nich i chwytając ją na przemian palcami obu rąk, zwinęła w rulon. Starając się utrzymać równowagę, stała na jednej nodze, piętę drugiej wsparła o kolano, pochyliła się, zrolowaną pończochę nasunęła na czubki palców u stopy, którą oparła o krzesło, powoli naciągnęła pończochę na łydkę, kolano i udo, przechyliła się w bok i przypięła ją do pasa. Wyprostowała się i zdjąwszy stopę z krzesła, sięgnęła po drugą pończochę.

Nie mogłem od niej oderwać oczu. Od jej karku i jej ramion, jej piersi, które halka bardziej podkreślała, niż zakrywała, od pośladków opiętych halką, kiedy opierała piętę o kolano i stawiała ją na krześle, od jej nogi, najpierw nagiej i bladej, a potem obciągniętej jedwabną błyszczącą pończochą.

Czuła moje spojrzenie. Zamarła w pół ruchu, sięgając po drugą pończochę, odwróciła się do drzwi i spojrzała mi w oczy. Nie wiem, jak na mnie patrzyła – ze zdziwieniem, pytająco, przeszywająco, z naganą… Zaczerwieniłem się. Stałem tak chwilę z pałającą twarzą. Potem już dłużej nie wytrzymałem, rzuciłem się do drzwi, wybiegłem z mieszkania, pognałem na dół po schodach, wypadłem na ulicę.

Szedłem powoli. Bahnhofstrasse, Häusserstrasse, Blumenstrasse – od lat chodziłem tędy do szkoły. Znałem każdy dom, każdy ogród, każdy płot, ten, który był co roku na nowo malowany, ten, którego drewno było tak szare i zbutwiałe, że mogłem je rozdrobnić palcami, i żelazne ogrodzenie, wzdłuż którego jako dziecko biegałem, uderzając patykiem w dźwięczące pręty, i wysoki mur z cegły, za którym w swych fantazjach widziałem jakieś cudowności albo okropieństwa, ale kiedy wreszcie udało mi się na niego wspiąć, ujrzałem tylko nieciekawe, zaniedbane grządki z kwiatami, truskawkami, warzywami. Znałem wyboisty bruk z powłoką smoły na jezdni i zwrotnicą pomiędzy płytami, ułożone nierówno kostki bazaltowe, smołę i żwir na chodniku.

Wszystko tu było znajome. Kiedy serce już mniej mi waliło i twarz przestała palić, to, czego doznałem na korytarzu przed kuchnią, odpłynęło gdzieś daleko. Byłem zły. Uciekłem niczym dzieciak, zamiast okazać śmiałość, jakiej od siebie oczekiwałem. Miałem już nie dziewięć lat, lecz piętnaście. Tylko jak powinna wyglądać owa śmiałość?

I czym było to, czego tam na korytarzu przed kuchnią doznałem. Dlaczego nie mogłem oderwać od niej oczu? Miała takie jędrne i niezwykle kobiece ciało, dużo bardziej obfite niż dziewczyny, które mi się podobały i za którymi się oglądałem. Byłem pewny, że gdybym ją zobaczył na basenie, nie zwróciłbym na nią uwagi. Nie odsłoniła więcej ciała niż dziewczyny i kobiety, które tam widywałem. Poza tym była dużo starsza od tych z moich marzeń. Po trzydziestce? Trudno ocenić lata, których się jeszcze nie przeżyło albo które ma się jeszcze przed sobą.

Dużo później doszedłem do wniosku, że nie mogłem oderwać od niej oczu wcale nie z powodu jej ciała, ale, całkiem po prostu, z powodu gestów i pozy, jaką wówczas przybrała. Namawiałem potem moje przyjaciółki, żeby wkładały pończochy, ale nie chciałem im tłumaczyć, dlaczego je o to proszę, ani opowiadać, czego wtedy na tym korytarzu przed kuchnią doznałem. Tak więc moją prośbę uważały za tęsknotę do podwiązek, koronek, erotycznej ekstrawagancji i jeśli ją spełniały, to zawsze w kokieteryjnej pozie. Nie tak, bym nie mógł oderwać od nich oczu. Bo ona nie pozowała ani nie kokietowała. Nie przypominam też sobie, żeby robiła to kiedykolwiek później. Pamiętam, że jej ciało, jej postawa i ruchy wydawały się czasami ociężałe. Nie dlatego, że była ociężała. Sprawiała raczej wrażenie, jakby się chowała w głąb siebie, poddawała bez reszty własnemu spokojnemu rytmowi, niezmąconemu przez żadne płynące z głowy rozkazy, i zapominała o świecie. Takie samo zapomnienie wyrażało się w jej postawie i sposobie, w jaki naciągała pończochy. Jej ruchy były ociężałe, lecz płynne, pełne wdzięku, uwodzicielskie. Uwodziła, ale nie biustem, pupą czy nogami. Uwodziła zaproszeniem, by we wnętrzu jej ciała zapomnieć o całym świecie.

Tego wtedy nie wiedziałem – teraz też nie jestem pewny, czy dobrze poukładałem sobie te obrazy w całość. Ale kiedy wówczas się nad tym zastanawiałem, podniecenie wracało. Chcąc rozwiązać tę kwestię, rozpamiętywałem najdrobniejsze szczegóły tamtego spotkania, wówczas jednak dystans, który zdążyłem sobie wypracować, czyniąc ze wszystkiego jedynie nierozwiązaną zagadkę, gdzieś się ulatniał. Znów miałem wszystko przed oczyma i znowu nie potrafiłem oderwać oczu od tej sceny.

5

Tydzień później znowu stałem przed jej drzwiami.

Przez cały ten czas próbowałem o niej nie myśleć. Nie było jednak niczego, czym mógłbym się zająć, co przykułoby moją uwagę; lekarz jeszcze nie pozwalał mi wrócić do szkoły, książek po miesiącach czytania miałem już dość, przyjaciele wprawdzie wpadali na chwilę, ale byłem już tak długo chory, że wizyty, podczas których nie udawało się nam przerzucić mostu pomiędzy moją a ich codziennością, stawały się coraz krótsze. Powinienem był chodzić na spacery, każdego dnia coraz dalej, ale tak, by się nie przemęczać. Wysiłek dobrze by mi zrobił.

Jakże przeklęte jest chorowanie, kiedy jest się dzieckiem albo młodym człowiekiem! Świat zewnętrzny, świat wolności, odgłosy z podwórka, ogrodu lub ulicy docierają do chorego jedynie jako dalekie, stłumione echo. Gdy tymczasem w pokoju chorującego niepodzielnie panuje świat historii i postaci z przeczytanych lektur. Gorączka osłabia postrzeganie i zaostrza fantazję, zamieniając ów pokój w nową i zarazem swojską, a mimo to obcą przestrzeń; ze wzorów na zasłonach i tapetach wyłaniają się paszcze potworów, a krzesła, stoły, półki z książkami oraz szafa piętrzą się niczym góry, budynki lub statki, są blisko, na wyciągnięcie ręki, ale jednocześnie gdzieś hen, hen daleko. Nocą, kiedy nie śpi, przez długie godziny wsłuchuje się w uderzenia zegara na kościelnej wieży, nasłuchuje odgłosów z rzadka przejeżdżających samochodów, śledzi odblask reflektorów, które omiatają smugą światła ściany i sufit. Godziny bez snu, ale nie bezsenne, nie są puste, bo pełne tęsknoty, wspomnień, lęków i żądzy, rozwijają meandry labiryntów, w których gubi się i odnajduje, i znowu gubi. To godziny, kiedy wszystko jest możliwe, wszelkie dobro i zło.

Wszystko to powoli ustaje, gdy następuje poprawa. Choroba trwała zbyt długo, pokój pacjenta stał się już hermetyczny, powracający do zdrowia, mimo że bez gorączki, nadal gubi się w tamtych labiryntach.

Budziłem się każdego ranka z wyrzutami sumienia, czasami w mokrych albo poplamionych spodniach od piżamy. Obrazy, sceny, które śniłem, były naganne. Wiedziałem, że matka, proboszcz, który przygotowywał mnie do konfirmacji i którego uwielbiałem, moja starsza siostra, której zawierzałem tajemnice mego dzieciństwa, nie skarciliby mnie za to. Ale upominaliby łagodnie i z troską, co mogłoby być jeszcze gorsze niż wszelka nagana. Szczególnie nie w porządku było to, że nawet gdy nie śniły mi się te obrazy i sceny, sam je sobie potem wymyślałem.

Nie wiem, jak zebrałem się na odwagę, żeby pójść do pani Schmitz. Czy wpajanie mi różnych morałów odniosło odwrotny skutek? Skoro pożądanie spojrzeniem jest równie złe jak prawdziwe zaspokajanie żądzy, a fantazjowanie o tym na jawie równie niedobre jak wymyślony akt, to czemu by nie pójść na skróty i mieć je oba: i zaspokojenie, i akt. Z każdym dniem wiedziałem coraz lepiej, że nie zdołam porzucić grzesznych myśli. Zapragnąłem więc także grzesznego czynu.

Przemyślałem to sobie tak: pójście do pani Schmitz może być niebezpieczne. Ale właściwie mało prawdopodobne, żeby owo niebezpieczeństwo się zrealizowało. Przywita mnie ze zdumieniem, wysłucha moich słów usprawiedliwiających dziwne zachowanie i miło się ze mną pożegna. Gorzej będzie, jeśli nie pójdę, bo wtedy wystawię się na ryzyko, że nie ucieknę od tych fantazji. Postąpię zatem słusznie, jeśli tam pójdę. Pani Schmitz zachowa się jak należy, ja zachowam się jak należy i wszystko znowu stanie się normalne.

Tak to sobie wykoncypowałem, poddałem moje pożądanie dziwacznej moralnej kalkulacji i nakazałem sumieniu zamilknąć. Jednak to za mało, bym mógł się zdobyć na odwagę i pójść do pani Schmitz. Wymyśliłem więc sobie, że gdyby matka, wielebny proboszcz i siostra gruntownie to rozważyli, na pewno by mnie przed tym nie powstrzymywali, a nawet zażądali, bym do niej poszedł. To przeważyło szalę. Tak naprawdę pójście do pani Schmitz było czymś zupełnie innym. Nie wiem, dlaczego to zrobiłem. Dzisiaj jednak rozpoznaję w tamtym zdarzeniu regułę, którą się zawsze kierowałem, chcąc złożyć z powodzeniem, albo i nie, moje przemyślenia i czyny w jedną całość. Rozmyślam, wysuwam wniosek, przypieczętowuję go decyzją, a potem widzę, że działanie jest jakąś rzeczą samą w sobie i że może, ale nie musi, być następstwem decyzji. Dostatecznie często robiłem w życiu coś, na co się nie zdecydowałem, i nie robiłem tego, co już postanowiłem. Cokolwiek to jest, każe mi pojechać do kobiety, której nie chcę już widzieć, zwrócić uwagę przełożonemu, którą siebie samego podkopuję, palić papierosy, mimo że postanowiłem rzucić palenie, i rzucić palenie, kiedy uznaję, że jestem i na zawsze pozostanę palaczem. Nie uważam, żeby decydowanie i myślenie nie miały żadnego wpływu na działanie. Jednakże działanie nie jest realizacją tego, co zostało przedtem pomyślane i zdecydowane. Wypływa z własnego źródła i na swój równie niezależny sposób jest tak samo moje, jak moje myślenie jest moim myśleniem, a moje decydowanie moim decydowaniem.

6

Nie było jej w domu. Drzwi wejściowe do budynku zostawiono uchylone, wszedłem na górę po schodach, zadzwoniłem i odczekałem chwilę. Nacisnąłem dzwonek jeszcze raz. W mieszkaniu wszystko było pootwierane, przez szybę w drzwiach widziałem korytarz, a w nim lustro, wieszak i zegar. Słyszałem, jak tyka.

Usiadłem na schodach i czekałem. Nie czułem ulgi, jakiej mógłby doznać ktoś, kto już się na coś zdecydował i najpierw ma mdłości, bo obawia się konsekwencji, a potem się cieszy, że zrealizował postanowienie i zdołał ich uniknąć. Nie byłem także rozczarowany. Byłem zdecydowany ją zobaczyć i czekać, aż przyjdzie.

Zegar w korytarzu wybił już następny kwadrans, pół godziny, godzinę. Próbowałem nadążyć za jego cichym tykaniem i policzyć dziewięćset sekund od jednego do drugiego uderzenia, ale za każdym razem coś mnie rozpraszało. W podwórzu skrzypiała piła stolarza, z któregoś z mieszkań docierały jakieś głosy, muzyka, otwierały się drzwi. Potem usłyszałem, że ktoś idzie po schodach miarowym, powolnym, ciężkim krokiem. Miałem nadzieję, że zatrzyma się na drugim piętrze. Gdyby mnie zobaczył, jak bym mu wyjaśnił, co tu robię? Ale kroki nie zatrzymały się na drugim piętrze. Podążały wyżej. Wstałem.

Była to pani Schmitz. W jednej ręce niosła szuflę na koks, w drugiej pojemnik z brykietem. Miała na sobie mundur: marynarkę i spódnicę i odgadłem, że jest konduktorką w tramwaju. Nie zauważyła mnie, dopóki nie dotarła do podestu. Nie wyglądała na rozzłoszczoną, zdziwioną, ubawioną – nic z tego, czego się obawiałem. Wyglądała na zmęczoną. Kiedy odstawiła pojemnik i szukała w kieszeni klucza, na podłogę z brzękiem posypały się monety. Podniosłem je i oddałem jej.

– W piwnicy są jeszcze dwie takie szufle. Możesz je napełnić i przynieść? Drzwi są otwarte – powiedziała.

Zbiegłem na dół. Drzwi do piwnicy były otwarte, światło się paliło. Kiedy zszedłem po długich schodach, znalazłem się przy zbitym z desek przepierzeniu; drzwi obok zostawiono lekko uchylone, skobel wisiał na ryglu. Pomieszczenie było duże, a koks piętrzył się aż po okienko pod sufitem, przez które wsypywano go z ulicy. Po jednej stronie drzwi leżały starannie ułożone brykiety, a po drugiej szufle na koks.

Nie wiem, co zrobiłem nie tak. W domu też przynosiłem węgiel z piwnicy i nigdy nie miałem z tym problemu. Jednakże tam nie tworzył on takiej wysokiej pryzmy. Napełnienie pierwszej szufli poszło dobrze, kiedy jednak chwyciłem za drugą, pryzma nagle zaczęła się ruszać. Z góry spadały grudki w dużych, a grudy w małych podskokach i im były niżej, tym szybciej się obsuwały, toczyły po ziemi, rozsypywały. Wzbijały czarny pył. Zdrętwiały z przerażenia tkwiłem w miejscu, co chwila obrywałem to jednym, to drugim odłamkiem i już wkrótce koks sięgał mi po kostki.

Kiedy góra przestała się ruszać, przeszedłem po koksie i napełniłem drugą szuflę, później szukałem miotły, znalazłem ją i zgarnąłem z powrotem wszystkie grudki, które potoczyły się aż na korytarz, po czym zamknąłem drzwi i wniosłem obie szufle na górę.

Pani Schmitz siedziała ze szklanką mleka przy kuchennym stole. Zdjęła już marynarkę, poluzowała krawat i rozpięła górny guzik koszuli. Zobaczyła mnie i zaczęła się śmiać, najpierw parskając tylko i usiłując się powstrzymać, ale potem już na cały głos. Pokazywała na mnie palcem, a drugą ręką uderzała w stół.

– Jak ty wyglądasz, chłopczyku, jak ty wyglądasz! – powtarzała.

Wtedy i ja zobaczyłem w lustrze nad zlewem swoją czarną twarz i też się roześmiałem.

– Nie możesz tak pójść do domu. Napuszczę ci wody i wytrzepię ubranie – powiedziała. Podeszła do wanny i odkręciła kurek. Woda lała się z szumem, parowała. – Zdejmij wszystko ostrożnie, nie potrzebuję tu w kuchni czarnego miału.

Ociągając się, zdjąłem sweter i koszulę i znowu zacząłem się wahać. W wannie szybko przybywało wody, była już prawie pełna.

– Zamierzasz się kąpać w butach i spodniach, chłopczyku? Nie będę patrzeć – powiedziała.

A jednak kiedy zakręciłem kran i zdjąłem także majtki, przyglądała mi się spokojnie. Zaczerwieniłem się, wszedłem do wanny, dałem nura pod wodę. Kiedy się wynurzyłem, była już z moim ubraniem na balkonie. Słyszałem, jak obstukuje buty jeden o drugi, jak trzepie spodnie i sweter. Krzyknęła coś na dół o pyle węglowym i trocinach, z dołu coś jej odkrzyknięto, roześmiała się. Wróciła do kuchni i położyła moje rzeczy na krześle. Rzuciła mi tylko przelotne spojrzenie.

– Weź szampon i umyj też włosy. Zaraz przyniosę ci ręcznik – powiedziała. Wyjęła coś z szafy i wyszła z kuchni.

Myłem się. Woda w wannie była brudna, odkręciłem kurek, żeby pod bieżącym strumieniem spłukać głowę i twarz. Potem leżałem bez ruchu, wsłuchiwałem się w bulgot pieca, czułem na twarzy chłodne powietrze, które płynęło przez uchylone kuchenne drzwi, i czułem gorącą wodę na ciele. Było mi dobrze, podniecająco dobrze. Mój członek zesztywniał.

Kiedy weszła do kuchni, nie podniosłem głowy; zrobiłem to dopiero, gdy stanęła przed wanną. W rozpostartych ramionach trzymała wielki ręcznik.

– Chodź! – rozkazała.

Odwróciłem się do niej plecami i kiedy wstawałem i wychodziłem z wanny, owinęła mnie od głowy po stopy miękkim ręcznikiem i wycierała do sucha. Potem upuściła go na podłogę. Nie odważyłem się poruszyć. Przysunęła się do mnie tak blisko, że czułem na plecach jej piersi, na pośladkach jej brzuch. Ona także była naga. Objęła mnie ramionami, jedną rękę położyła na mojej piersi, a drugą na moim sztywnym członku.

– To dlatego tu jesteś!

– Ja… – Nie wiedziałem, co mam powiedzieć. Ani nie, ani tak. Odwróciłem się. Prawie jej nie widziałem. Staliśmy zbyt blisko siebie. Byłem porażony jej nagim ciałem. – Jaka jesteś piękna.

– Ach, chłopczyku, co też ty mówisz! – Roześmiała się i zarzuciła mi ręce na szyję.

Wziąłem ją w ramiona.

Bałem się: dotyku, całowania, tego, że się jej nie spodobam, że jej nie wystarczę. Ale gdy trzymaliśmy się w objęciach i czułem jej zapach, ciepło i siłę, wszystko stało się oczywiste. Poznawałem jej ciało rękami, ustami, nasze wargi się spotykały i wreszcie była nade mną, twarz przy twarzy, tak długo, aż zacząłem szczytować i zamknąłem mocno oczy, najpierw próbowałem się opanować, ale potem krzyczałem tak głośno, że zasłoniła mi ręką usta i zdusiła ten krzyk.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

Tytuł oryginału: Der Vorleser

Copyright © 1995 Diogenes Verlag AG Zürich

All rights reserved

Copyright © for the Polish translation by Karolina Niedenthal, 2017

Copyright © for the Polish e-book edition by REBIS Publishing House Ltd., Poznań 2017

Informacja o zabezpieczeniach

W celu ochrony autorskich praw majątkowych przed prawnie niedozwolonym utrwalaniem, zwielokrotnianiem i rozpowszechnianiem każdy egzemplarz książki został cyfrowo zabezpieczony. Usuwanie lub zmiana zabezpieczeń stanowi naruszenie prawa.

Redaktor tego wydania: Małgorzata Chwałek

Projekt i opracowanie graficzne okładki: Michał Pawłowski / www.kreskaikropka.pl

Fotografia na okładce

© Agencja BE&W

Wydanie I e-book (opracowane na podstawie wydania książkowego: Lektor, wydanie III w przekładzie Karoliny Niedenthal, poprawionym przez tłumaczkę, Poznań 2017)

ISBN 978-83-8062-819-9

Dom Wydawniczy REBIS Sp. z o.o.

ul. Żmigrodzka 41/49, 60-171 Poznań

tel.: 61 867 81 40, 61 867 47 08

fax: 61 867 37 74

e-mail: rebis@rebis.com.pl

www.rebis.com.pl

Konwersję do wersji elektronicznej wykonano w systemie Zecer