Johann Wolfgang Goethe

IFIGENIA W TAURYDZIE

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

OSOBY:

AKT PIERWSZY

Scena I

Scena II

Scena III

Scena IV

AKT DRUGI

Scena I

Scena II

AKT TRZECI

Scena I

Scena II

Scena III

AKT CZWARTY

Scena I

Scena II

Scena III

Scena IV

Scena V

AKT CZWARTY, 

Scena V

AKT PIĄTY

Scena I

Scena II

Scena III

Scena IV

Scena V

SCENA VI

IFIGENIA W TAURYDZIE

Johann Wolfgang Goethe

OSOBY:

IFIGENIA
TOAS — KRÓL TAURYDY
ORESTES
PYLADES
ARKAS

Rzecz dzieje się w gaju przed świątynią Diany.

AKT PIERWSZY

Scena I

IFIGENIA
Do was, pod wasze wiecznie drżące cienie,
Świętego gaju czcigodne wierzchołki,
Wychodzę co dzień z uczuciem przestrachu.
Z tym samym lękiem wchodzę do świątyni,
Jak gdybym pierwszy raz próg przekraczała.
A przecież już nie jeden minął rok,
Jak z woli bogów, której się poddaję,
Przebywam tu, ukryta w waszym cieniu.
Lecz obca jestem wciąż, jak w pierwszym dniu,
A morze mnie oddziela od najbliższych.
Na brzeg wychodzę i tu spędzam dni,
Krainy Greków duszą wypatrując.
Niestety, moim westchnieniom odpowiedź
Niosą jedynie głuche dźwięki fal!
O, biada temu, kto z dala od swoich
Samotnie żyje! Takiemu cierpienie
Zatruje żółcią każdej smak radości,
A jego myśl uciekać będzie wciąż
Do domu ojców, tam gdzie niegdyś słońce
Pierwszy raz niebo przed nim rozpostarło,
Gdzie w rówieśników gronie, wśród zabawy,
Poznawał związki najczystsze na ziemi.
Nie mnie, śmiertelnej, z bóstwem toczyć spór,
A jednak los najgorszy jest dla kobiet!
Mężczyzna rządzi w domu i na wojnie,
I na obczyźnie zawsze znajdzie radę;
On włada mieniem, jego wieńczy laur,
I śmierć chwalebna jego jest udziałem.
Kobiety szczęście wszystko ogranicza:
Srogiego męża odgadywać myśl
Jest powinnością, nawet jest pociechą,
Bo jakaż nędza, gdy okrutny los
Rzuci ją gdzieś we wrogie, obce strony!
I mnie król Toas trzyma tu w niewoli,
W zaszczytnej, prawda, w miejscu poświęconym
Bogini. Diano! O, jak zawstydzona
Wyznaję, że z tajoną służę ci
Niechęcią, moja zbawczyni, choć wiem,
Że całe życie winnam ofiarować.
Zawsze z ufnością myślałam o tobie
I dziś ci ufam, bo przyjęłaś mnie
W łagodny, święty uścisk twoich ramion,
Mnie — biedną córkę największego z królów,
Mnie — odepchniętą... O córko Jowisza,
Jeśli mój ojciec, boski Agamemnon,
Który ci córkę oddał na żądanie
I przed twój ołtarz przyniósł ją w ofierze —
Jeśli powrócił, przez ciebie wiedziony
Spod Troi do ojczyzny, w chwale — jeśli
Pod twą opieką czas przetrwało wojny
Rodzeństwo moje, by powitać ojca:
Mała Elektra i Orestes, brat,
I moja matka, jego skarb największy —
Jeśli ich wszystkich ocaliłaś, Pani,
Jeśli mnie samą od śmierci zbawiłaś —
Uratuj teraz mnie od tego życia,
Które się stało dla mnie drugą śmiercią.

Scena II

Ifigenia, Arkas

ARKAS
Król mnie przysyła, by kapłance Diany
Przekazać swoje życzenia i hołd.
Dzień nastał, kiedy za nowe zwycięstwa
Tauryda złoży dary swej bogini.
Spieszyłem, by przed królem i przed wojskiem
Zdążyć i donieść, że już są, że idą.

IFIGENIA
My już czekamy. Przyjmiemy ich godnie.
Bogini nasza najłaskawszym wzrokiem
Spojrzy na miłe jej Toasa dary.

ARKAS
O, gdyby także i wzrok jej kapłanki,
Kapłanki miłej i czcigodnej wzrok
— Gdyby nam zechciał żywiej i radośniej
Zajaśnieć — na świąteczną, dobrą wróżbę!
Lecz twoje serce, pani, ciągle jeszcze
Powleka jakaś tajemnicza troska,
Na próżno wszyscy czekamy od lat
Na szczersze słowo. Bo przecież od czasu
Jak cię pamiętam tutaj — twe spojrzenie
Dreszcz budzi we mnie i czuję, że twoja
Dusza żelaznym wędzidłem spętana.

IFIGENIA
Tak jak wygnance, sierocie — wypada.

ARKAS
Więc tu wygnanie dla ciebie, sieroctwo?

IFIGENIA
Czy może być ojczyzną obcy kraj?

ARKAS
Dla ciebie obcą stała się ojczyzna.

IFIGENIA
I właśnie to rozjątrza w sercu ból.
W latach dziecięctwa, gdy ledwie poznałam
Serdeczne więzy, które łączą z ojcem,
Z matką, z rodzeństwem — gdy w milej gromadce
Zielone pędy ze starego szczepu
Już zaczynały ku niebu się piąć,
Wówczas, niestety, cudza klątwa spadła
Na moją głowę i od mych najbliższych
Mnie oddzieliła, rwąc węzły rodzinne
Jakby żelazną pięścią. Przeminęły
Słodkie radości pierwszych moich lat.
Choć ocalałam, dziś już tylko cień
Pozostał ze mnie i już radość życia
Powietrza nie ma, aby znów zakwitnąć.

ARKAS
Ty pragniesz się nazywać nieszczęśliwą,
Ja raczej ci niewdzięcznej miano dam.

IFIGENIA
Mą wdzięczność — macie.

ARKAS
Nie tę wdzięczność czystą,
Dla której człowiek spełnia dobry czyn;
Nie twarz pogodną, która pokazuje
Dla gospodarzy cześć i radość życia.
Kiedy cię losu wyrok tajemniczy
Przed laty przywiódł tu, do tej świątyni,
Sam nasz król Toas wyszedł ci naprzeciw,
By z czcią serdeczną przyjąć Diany dar.
Przyjaźń dla ciebie zakwitła na naszych
Brzegach, dla obcych zwykle pełnych grozy,
Przed tobą bowiem nie znalazł się nikt,
Kto by tu przybył jak obcy i nie padł,
Według zwyczaju, na stopniach ołtarza,
Jako ofiara krwawa dla bogini.

IFIGENIA
Oddychać — to nie znaczy jeszcze żyć.
Cóż to za życie, które, niby cień
Krążący wokół swej mogiły, pędzę
W tym świętym miejscu, okryta żałobą?
I czy radosna jest świadomość życia,
Gdy każdy dzień w marzeniach próżnych mija
I zbliża nas do owych szarych dni,
Które posępna gromada umarłych
Świętuje nad brzegami Lety? Życie
Bezużyteczne to przedwczesny zgon:
Tak — kobiet los jest przede wszystkim moim.

ARKAS
Szlachetną dumę, że wciąż sięgasz wyżej,
Wybaczam ci, choć bardzo cię żałuję:
Ona ci kradnie wszelką radość życia.
Czy myślisz, że nic u nas nie zdziałałaś?
A kto rozjaśnił chmurne myśli króla?
I kto potrafił swoją łagodnością
Odkładać z roku na rok egzekucję
Srogich, prastarych zwyczajów, co każą,
By przed ołtarzem Diany szli pod miecz
Przybysze obcy; kto od śmierci zbawiał
Więźniów i często odsyłał do domu?
Czy może Diana, zamiast się rozgniewać,
Że już tradycja krwawych ofiar gaśnie,
Nie wysłuchała twoich wdzięcznych próśb?
Czy już zwycięstwa lot upajający
Nie towarzyszy naszym wojskom? Raczej:
Czy nie wyprzedza często naszych wojsk?
I czy nie zelżał los każdego z nas,
Od kiedy król, co dzielnie i rozumnie
Przewodził nam przez tyle, tyle lat,
Przy tobie też łagodność zaczął cenić,
Przez co nam dziś — łatwiej go ślepo słuchać?
Nie widzisz więc pożytku w tym, że ludziom
Jak balsam jesteś? Że ten cały lud,
Któremu bóstwo dobre cię zesłało,
Odnalazł w tobie nowe szczęścia źródło,
Że obcym niesiesz zbawienie od śmierci
Na tym ponurym, niegościnnym brzegu?

IFIGENIA
Drobiazgi łatwo uchodzą spojrzeniu,
Gdy widzisz to, co jeszcze nie spełnione.

ARKAS
Przechwalasz się, że gardzisz tym, co robisz?

IFIGENIA
Gardzi się tymi, co swe czyny chwalą.

ARKAS
I zbytek dumy, gdy się lekceważy
Szczere wartości, i próżność, co uczy
Zbyt je przeceniać — na pewno są złe.
Uwierz, ja szczerze jestem ci oddany:
Gdy król dziś będzie mówić z tobą, chciej
Ułatwić mu, co ma do powiedzenia.

IFIGENIA
Każde twe słowo budzi lęk. Ja nieraz
Z trudem uniknąć mogłam jego wyznań.

ARKAS
Pomyśl, co czynisz i w czym znajdziesz zysk.
Od czasu, gdy królowi zginął syn,
Już on nielicznym ufa ze swych dworzan,
A i tym także mniej niż ongiś. Wrogo
Na młodzież patrzy ze szlacheckich domów
I pretendentów wśród nich wypatruje
Do swego tronu. Boi się starości
Samotnej i bezradnej. Drży, że bunt
Podniesie się zuchwały. Drży przed śmiercią.
— Wśród Scytów nikt wymowy nie docenia,
A najmniej król. On umie rozkazywać
I działać umie, ale nie potrafi,
Chytrze kołując, skierować rozmowy
Na upatrzony cel. Więc się nie wzbraniaj,
Nie sprawiaj mu trudności swoim chłodem.
Jeżeli zechcesz, pojmiesz go w pół słowa.

IFIGENIA
Więc mam przyśpieszyć los, który mi grozi.

ARKAS
Nazywasz groźbą jego oświadczyny?

IFIGENIA
Dla mnie to jest — najgorsza z wszystkich gróźb.

ARKAS
Jego uczucie odpłać zaufaniem.

IFIGENIA
Niech najpierw on uwolni mnie od lęku.

ARKAS
A czemu ty swą przeszłość przed nim kryjesz?

IFIGENIA
Kapłanka prawo ma do tajemnicy.

ARKAS
A król ma prawo tajemnice znać!
On nie nalega na ciebie, lecz widać,
Że jego wielką duszę nęka wciąż
Ta tajemnica, którą w sobie kryjesz.

IFIGENIA
Czy rzeczywiście król ma do mnie żal?

ARKAS
Tak się wydaje. Nie mówi o tobie,
Lecz ze słów, czasem rzuconych, poznałem,
Jak bardzo pragnie ciebie posiąść. Jeśli
Chcesz pozostawić go samemu sobie,
Lękaj się wówczas nienawiści, którą
Sama obudzisz w jego piersi. Z żalem
Przypomnisz sobie o mych dobrych radach.

IFIGENIA
Co? Czyżby król zamierzał coś takiego,
Na co się żaden człowiek nie poważy,
Jeśli szanuje imię swe i cześć,
Jaką jest winien bogom? Czyżby Toas
Chciał ze świątyni ciągnąć mnie do łoża?
Zawezwę wszystkich bogów, a wśród nich
Dziewiczą Dianę, niezłomną boginię,
Niech mnie, dziewicę, ratuje przed gwałtem.

ARKAS
Uspokój się. Już nie tak wartko krew
W królewskich żyłach płynie, aby mógł
Odważyć się na taki czyn młodzieńczy.
Jeśli go znam, wymyśli inną rzecz
I przeprowadzi ją z całym uporem.
On jest bezwzględny, twardy. A więc proszę:
Zaufaj mu, przynajmniej bądź mu wdzięczna,
Gdy na nic więcej się nie możesz zdobyć.

IFIGENIA
Powiedz mi, może jeszcze coś słyszałeś?

ARKAS
On sam ci powie. Już właśnie nadchodzi.
Cenisz go przecież i niech to cię skłoni,
By go powitać szczerze i przyjaźnie.
Życzliwe słowo kobiece potrafi
Daleko zawieść zacnego człowieka.

IFIGENIA
Co mam z tą radą począć, nie wiem sama;
Za tyle łask królewskich ja najchętniej
Życzliwym słowem spłacę dług wdzięczności.
Gdybym umiała prawdę tak wyrazić,
Aby się mogła spodobać królowi!

Scena III

Ifigenia, Toas

IFIGENIA
Niech cię dobrami królewskimi darzy
Błogosławieństwo bogini. Niech ześle
Zwycięstwo, sławę, bogactwo i w domu
Szczęście i życzeń cnotliwych spełnienie.
Lepiej niż innych winien los obdarzać
Króla, co, rządząc, troszczy się o innych.

TOAS
Szczęśliwy byłbym, gdyby mnie lud chwalił:
Z moich zdobyczy więcej, niż ja sam,
Pożytku mają inni ludzie. Król
Czy zwykły człowiek wtedy jest szczęśliwy,
Kiedy we własnym domu los mu sprzyja.
Ty byłaś ze mną w owych dniach bolesnych,
Gdy mój ostatni, mój najmłodszy syn
Pod mieczem wrogów padł u mego boku.
Dopóki zemsty mnie ożywiał duch,
Nie czułem pustki w domu. Ale teraz,
Kiedy powracam już uspokojony,
Pomściwszy syna na gruzach ich państwa,
Zastaję dom bez życia, bez radości.
Kiedyś widziałem, jak wokół mnie wszystkie
Źrenice błyszczą serdecznym oddaniem,
Dziś jakaś niechęć kazi je i troska,
Dziś tylko z musu służą bezdzietnemu,
A każdy myśli, co nastąpi potem.
A więc przychodzę tu, do tej świątyni,
Gdzie się zjawiałem często, by uprosić
Zwycięstwo albo by dziękować za nie.
Pragnienie noszę w sercu dawne. Tobie
Też ono obce się nie wyda ani
Niespodziewane: chciałbym, żebyś ty
Dla dobra ludu i mego — pod dach
Mój wejść zechciała, jako narzeczona.

IFIGENIA
Zbyt wiele, królu, ofiarować chcesz
Nieznanej. Panie, stoję zawstydzona
Przed tobą, ja wygnanka, która tu
Schronienia tylko szuka z twojej łaski.

TOAS
Że stale kryjesz swoje pochodzenie
Przede mną, jak przed ostatnim — za cnotę
Nikt by ci tego nigdzie nie poczytał.
Te brzegi straszne są dla obcych: tak
Konieczność każe i ustawa dawna.
Od ciebie jednak, która z wszelkich praw
Tu korzystałaś, jak najmilszy gość,
Co dni swe spędza wedle własnej woli —
Od ciebie chciałem tyle zaufania,
Ile gospodarz oczekiwać zwykł
Za swoją szczerość.

IFIGENIA
Jeśli ukrywałam
Imiona moich rodziców, mój dom,
Dowiedz się, królu, że to sprawił wstyd,
A nie brak zaufania. Gdybyś wiedział,
Kto stoi tu przed tobą, jaka klątwa
Na głowie ciąży, którą ty chroniłeś:
Zgroza przejęłaby ci serce dreszczem,
I zamiast dać mi miejsce przy twym tronie,
Wygnałbyś z państwa i wtrąciłbyś może
— Przedwcześnie, zanim jeszcze mi pisany
Powrót do swoich i kres mych wędrówek —
Wtrącił w nieszczęście, co swą dłoń straszliwą,
Chłodną, nad każdym wyciąga tułaczem,
Nad każdym, który utracił swój dom.

TOAS
Cokolwiek bóstwa czynić uradziły
I z tobą, i z twym domem — ja wiem jedno:
Że odkąd ty przebywasz pośród nas
Z gościny naszej zbożnej korzystając,
Nie braknie nam widomych znaków łaski
Niebiańskich bóstw nad nami. Nie przekonasz,
Że, chroniąc cię, zbrodniarkę ochraniamy.

IFIGENIA
Łaskę — twa dobroć sprowadza, nie ja.

TOAS
Lecz nie ma łask za dobroć dla zbrodniarza!
Więc skończ już z twoim niechętnym milczeniem.
Prosi cię o to człowiek nie najgorszy,
W którego ręce Diana cię oddała.
Jak dla niej święta byłaś, tak i dla mnie.
Jej wola nadal będzie moim prawem.
Gdybyś się mogła spodziewać powrotu,
Zwolniłbym ciebie z wszystkich moich żądań,
Ale ta droga zamknięta na wieki.
Może wygnany jest cały twój ród,
Może zniszczony przez straszliwą klęskę.
A więc nie jedno mam do ciebie prawo.
Otwarcie mów! Wiesz, ja dotrzymam słowa.

IFIGENIA
Niechętnie język uwalnia się z więzów,
By tajemnicę długo ukrywaną
Nareszcie wyznać. Bo odkryta raz,
Na zawsze będzie musiała opuścić
Bezpieczne serca schronienie — i nie wiem,
Czy mi pożytek, czy szkodę przyniesie.
Słuchaj więc. Jestem z rodziny Tantala.

TOAS
Wielkie ty słowo wyrzekłaś spokojnie.
Pradziadem swoim nazywasz człowieka,
O którym mówią, że był niegdyś w wielkich
Łaskach u bogów? Czy to ten sam Tantal,
Z którym Jupiter chętnie dzielił stół,
Którego rad zasięgał? Bogów on
Tak oczarował, że niby wyroczni
Słuchali jego doświadczonej mowy.

IFIGENIA
Ten sam; bogowie nie powinni jednak
Obcować z ludźmi, jak z równymi sobie:
Śmiertelnych plemię o wiele za słabe,
Aby na takich wyżynach nie doznać
Zawrotu głowy. Nie był wcale zdrajcą,
Nie był zły — ale za wielki na sługę,
A jako kompan dla Piorunodzierzcy
Zaledwie był człowiekiem. Jego błąd
Był także ludzki. Ale kara sroga.
Poeci mówią, że pycha i zdrada
Od stołu boga zepchnęły go w dół
W hańbę Tartaru. Po nim bogów gniew
Dziedziczy cały jego ród.

TOAS
Czy tylko
Za jego winy cierpi, czy za własne?

IFIGENIA
Wprawdzie potężna budowa i siła
Tytanów w jakimś dziedzictwie przechodzi
Na synów i na wnuki; ale bóg
Wykuł żelazną obręcz na ich czoła.
Przed ich ponurym wzrokiem zakrył mądrość,
Poczucie miary, cierpliwość, rozsądek:
Ich żądze w dziką zmieniały się wściekłość,
Co nie zna granic. — I już pierwszy Pelops,
Syn ukochany Tantala, przez mord
I przez oszustwo zdobył sobie żonę.
Hipodameję piękną, córkę króla
Ojnomaosa. Ona mu zrodziła
Dwóch upragnionych synów — Tiestesa
I Atreusza. Ci dwaj z nienawiścią
Patrzą na miłość ojca do starszego
Syna, z innego łoża. A nienawiść
Związała ich i pierwszy wspólny czyn
Tej pary to tajemny mord na bracie.
Lecz ojciec myślał, że Hipodameja
Jest morderczynią, i tak długo w szale
Syna się od niej domagał, aż wreszcie
Ona zabiła się sama.

TOAS
Zamilkłaś?
Nie żałuj swego zaufania. Mów.

IFIGENIA
Szczęśliwy, kto o swoich przodkach może
Myśleć i mówić dobrze — o ich czynach,
O ich wielkości ludziom rozpowiadać,
Z radością widząc, że on sam zamyka
Ten długi szereg wspaniałych postaci.
Bo żaden ród od razu nie wydaje
Półboga z siebie ani też potwora;
I trzeba wielu dopiero pokoleń
Złych albo dobrych, by zrodził się ktoś,
Kto świat radością lub zgrozą napełni.
— Po śmierci ojca, Atreusz i Tiestes
Wspólnie objęli rządy nad swym miastem.
Ale ich zgoda trwać nie mogła długo.
Już wkrótce Tiestes skalał łoże brata.
Atreusz, mszcząc się, wygnał go z królestwa.
Lecz Tiestes, który od dłuższego czasu
Szykował zbrodnię, już dawno podstępem
Zabrał mu syna i u siebie w domu
Niby własnego chował. Żądzę zemsty
Rozpalił w nim i wysłał go do miasta,
By zabił ojca, wierząc, że to stryj.
Zamiar młodzieńca odkryto i król
Straszliwy wyrok wydał na mordercę,
Myśląc, że swego bratanka zabija.
Za późno poznał, kto w męczarniach kona
Przed jego okiem oszalałym. Aby
Pragnienie zemsty uśmierzyć, wymyśla
Czyn niesłychany. Udaje, że już
Z losem pogodził się i jest spokojny,
Zaprasza brata z powrotem do kraju
Z obu synami. Porywa mu dzieci,
Ćwiartuje i tę ohydną potrawę
Podaje ojcu przy pierwszym posiłku.
Kiedy już Tiestes mięsem swych rodzonych
Nasycił się, ogarnia go tęsknota,
O chłopców pyta, już mu się wydaje,
Że tuż za drzwiami usłyszał ich głos.
Wtedy Atreusz, śmiejąc się szyderczo,
Rzuca mu głowy i nogi zabitych.
— Odwracasz, królu, ze zgrozą swą twarz:
Tak wówczas samo Słońce odwróciło
Wzrok — wóz słoneczny zszedł z wiecznego toru.
Takich to przodków ma twoja kapłanka;
A wiele ludzkich losów nieszczęśliwych
I wiele czynów obłąkanej myśli
Swym ciężkim skrzydłem dziś pokrywa noc,
My zaś widzimy tylko zmrok posępny.

TOAS
I ty je pokryj milczeniem. Już dość
Ohydy. Ale jakim cudem — powiedz,
Ty z tego szczepu dzikiego wyrosłaś?

IFIGENIA
Bo Agamemnon, Atreusza syn
Najstarszy, jest mym ojcem. Ale wiedz,
Że w nim widziałam od mych wczesnych dni
Doskonałego wzór mężczyzny. Jemu
Mnie najpierw urodziła Klitemnestra
Jako miłości owoc, potem siostrę
Elektrę. Władca panował spokojnie
I tak Tantala dom uzyskał długo
Oczekiwane wytchnienie. Już tylko
Jednego brakło do szczęścia rodzicom:
Syna; i oto najmilszy Orestes
Już zaczął rosnąć przy siostrach, gdy nowa
Klęska uderza w nasz bezpieczny dom.
I do was tu dotarła wieść o wojnie,
Co zgromadziła pod murami Troi
Całą potęgę greckich książąt, aby
Porwanie pomścić najpiękniejszej z kobiet.
Czy osiągnęli swojej zemsty cel
I czy zdobyli miasto, nie wiem. Ojciec
Dowodził greckim wojskiem. Nadaremnie
Na wiatr przyjazny czekali w Aulidzie,
Bo Diana, którą rozgniewał sam wódz,
Wstrzymała ich, by przez Kalchasa usta
Żądać od króla jego pierworodnej.
Przybywam razem z matką do obozu.
Już ciągną mnie przed ołtarz i bogini
Tę głowę dają w ofierze. — Lecz ona
Zgodziła się przebaczyć i nie chciała
Mej krwi. Okryła mnie obłokiem zbawczym,
Aż wreszcie tu ocknęłam się ze śmierci.
I to ja właśnie jestem, Ifigenia,
Ja, Atreusza wnuczka, ja dziedziczka
Agamemnona — i własność bogini.

TOAS
Ja córce króla nie okażę więcej
— Niż nieznajomej — względów i ufności.
Powtarzam moją propozycję: chodź,
By dzielić ze mną wszystko, co posiadam.

IFIGENIA
Czy mogę ważyć się na taki krok?
Królu — czy moje życie nie należy
Do Diany, która mnie uratowała?
Ona mi tutaj znalazła schronienie,
Ona mnie tutaj ukrywa — dla ojca,
Którego samym pozorem mej śmierci
Już dostatecznie ukarała, po to,
Żebym mu szczęście przyniosła na starość.
Już może bliski jest radosny powrót.
Czy mogę więc, nie bacząc na boginię,
Związać się tutaj przeciwko jej woli?
Zostanę, jeśli otrzymam jej znak.

TOAS
Znak widzę w tym, że jeszcze tu przebywasz.
Nie szukaj takich tchórzliwych wymówek.
Gdy się odmawia, na nic wiele słów,
Rozmówca słyszy samo tylko „Nie”.

IFIGENIA
Nie mówię po to, aby cię oszukać,
Ja ci odkryłam do dna moje serce.
Czy nie rozumiesz sam, jak rozpaczliwie
Tęsknię za ojcem, matką, za rodzeństwem?
Za ową chwilą, kiedy w starym domu,
W którym już tylko żałoba czasami
Powtarza moje imię — w dniu powrotu
Będą się, jak dla nowo narodzonej,
Girlandy piękne pośród kolumn wić?
O, gdybyś zechciał statek wyszykować
I nowe życie dać mnie i mym bliskim!

TOAS
Więc wracaj! Czyń, jak ci dyktuje serce.
Nie słuchaj rad rozsądnych! Cała bądź
Kobietą tylko i cała się poddaj
Nurtowi pragnień niepohamowanych,
Co tobą miotać będzie tu i tam!
Kiedy kobietę opanuje żądza,
Najświętsze więzy już jej nie ochronią
Przed zdrajcą, co ją wywabi z uścisku
Wiernego ojca czy małżonka. Ale
Jeżeli jeszcze obcy jej ten żar,
Daremne wówczas będą szczere chęci;
I złotousty nie zdoła przekonać.

IFIGENIA
Pamiętaj, królu, że mi dałeś słowo.
Chcesz się za szczerość tak wypłacić? Przecież
Ty byłeś gotów wszystkiego wysłuchać.

TOAS
Wszystkiego, ale nie tej niespodzianki.
Choć i jej także mogłem się spodziewać,
Skoro z kobietą miałem mieć rozmowę.

IFIGENIA
Nie rzucaj klątw na całą naszą płeć.
Kobieca broń nie błyszczy tak jak wasza,
A jednak wcale nie jest nieszlachetna.
Ja w tym przewyższam cię, że twoje szczęście
Rozpoznam lepiej — wierz mi — niż ty sam.
Nie znając ani siebie, ani mnie,
Myślisz, że razem będziemy szczęśliwi,
I pełen dobrej woli i odwagi
Nalegasz na mnie, żebym się poddała.
Lecz ja dziś bogom dziękuję za stałość,
Z jaką się temu opieram związkowi,
Na który oni zgody mi nie dali.

TOAS
To twego serca głos — nie zdanie, bogów.

IFIGENIA
Przez nasze serca bóstwa mówią do nas.

TOAS
A ja ich słuchać w sercu — nie mam prawa?

IFIGENIA
Namiętność głuszy ich łagodny głos.

TOAS
Więc sama tylko słyszy ich kapłanka?

IFIGENIA
Słuchać powinien przede wszystkim król.

TOAS
Twój święty urząd i dziedziczne prawo
Uczestniczenia przy ucztach Jowisza
Czynią cię bogom bliższą od ziemskiego
Dzikusa.

IFIGENIA
Tak więc cierpieć muszą teraz
Za szczerość, którą na mnie wymusiłeś.

TOAS
Człowiekiem tylko jestem. Skończmy lepiej.
Dotrzymam słowa: pozostań kapłanką
Bogini, skoro sama cię wybrała.
A mnie niech Diana przebaczy. Ja dotąd
Bezprawnie, chociaż z wewnętrznym oporem,
Dawne ofiary wstrzymywać kazałem;
Nikt obcy nie mógł zbliżyć się do brzegu,
Bo go natychmiast śmierć czekała pewna.
Dopiero ja — o prawach zapomniałem,
Bo tyś mnie, niby czarodziejską nicią,
Swą uprzejmością omotała, w której
Niekiedy miłość córki dostrzegałem,
To znowu cichą skłonność narzeczonej.
I zmysły tak uśpiłaś mi, że nawet
Już nie słyszałem, kiedy szemrał lud.
A teraz każdy głośno mi zarzuca,
Że jestem winny śmierci mego syna.
Odtąd dla ciebie nie będę wstrzymywał
Tłumu, co żąda natychmiast ofiary.

IFIGENIA
Ja nie dla siebie prosiłam cię o to.
Źle człowiek bogów rozumie, jeżeli
Posądza ich, niebian, o żądzę krwi:
Swe własne tylko krwawe namiętności
Im przypisuje. Mnie samą bogini
Wyrwała z rąk kapłańskich. Moją służbę
Ceniła widać wyżej niż mą śmierć.

TOAS
Nam nie przystoi naszym ludzkim, chwiejnym
Rozumem, miarą naszego rozsądku,
Tradycje święte badać i roztrząsać.
Pełń swoje obowiązki, a ja swoje.
Właśnie przybysze dwaj, których schwytano
W nadmorskich grotach, gdzie się ukrywali,
Na pewno dobrych nie żywiąc zamiarów —
Są w moim ręku. Niech ich Diana przyjmie
Jako ofiarę — pierwszą sprawiedliwą
Po tylu latach. Przyślemy ich tutaj.
Swoje kapłańskie powinności znasz.

Koniec wersji demonstracyjnej.

Scena IV

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

AKT DRUGI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena I
Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena II
Niedostępny w wersji demonstracyjnej

AKT TRZECI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena I

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena II

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena III
Niedostępny w wersji demonstracyjnej

AKT CZWARTY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena I

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena II
Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena III

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena IV
Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena V

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

AKT CZWARTY, 

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena V

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

AKT PIĄTY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena I
Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena II

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena III
Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena IV
Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena V

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SCENA VI
Niedostępny w wersji demonstracyjnej