WSTĘP

– Właściwie to nie współpracownicy stanowią problem, ale mój szef¹. Nie wygłasza pan żadnych prelekcji dla ludzi pracujących z kiepskimi przełożonymi? – zapytała kobieta, która podeszła do mnie, kiedy skończyłem wykład dla licznej publiczności. Uważała, że powinienem opowiedzieć o tych wszystkich beznadziejnych zwierzchnikach. W pracy to oni są największymi idiotami!

Pomysł był dobry, sęk w tym, że raczej nie zaproszono by mnie do szczególnie wielu firm z wykładem „Jak postępować z beznadziejnymi szefami oraz irytującym kierownictwem”. Pokażcie mi dyrektora albo prezesa, który zamówiłby taki wykład na doroczne spotkanie inauguracyjne (i zapłaciłby za niego).

Nie mogłem jednak uwolnić się od tej myśli, dlatego zamiast wykładu powstała książka, którą trzymacie w rękach. A więc, kobieto o nieznanym mi imieniu, która postanowiłaś do mnie podejść, bo byłaś już tym wszystkim lekko sfrustrowana: bardzo ci dziękuję za pomysł! Śmiało skontaktuj się ze mną, gdybyś chciała gratisowe egzemplarze dla siebie i koleżanek z pracy.

Ta książka ma pomóc tym wszystkim, którzy nie mogą zrozumieć swoich szefów. Mamy już kilometry półek zapełnione publikacjami dla kadry zarządzającej, a każdego roku drukarnie wypluwają dziesiątki kolejnych: to poradniki dla kierownictwa o tym, jak postępować z trudnymi pracownikami, prowadzić wymagające rozmowy, tworzyć dobre środowisko pracy, wzmacniać motywację, etos pracy, zacieśniać współpracę, bla, bla, bla. Ale żaden z nich nie odwraca perspektywy i nie pyta, jak pracownicy mają zrozumieć swojego szefa? Przez długi czas odwiedzałem niemal 150 zakładów pracy rocznie – po tym znałem już wiele zespołów kierowniczych i wielu szefów, a przede wszystkim pracowników. Zawsze jestem ciekawy i staram się dowiedzieć, co tworzy dobre środowisko pracy i dobrą kulturę organizacyjną. Jak sprawnie współpracują zatrudnione osoby i jak sobie radzą z uciążliwymi różnicami między sobą.

Wielu szefów skarży się na pracowników, a wielu pracowników na szefów. Nierówny układ sił sprawia, że kierownicy mogą wymieniać pracowników, ale pracownicy nie mogą zmienić szefa – chyba że rzucą pracę.

To ogromna różnica, dlatego zależało mi, żeby w tej książce jako rozwiązanie nie było przedstawione odejście z firmy. Ani „powiedzenie, co się myśli” czy „poważna rozmowa z szefem”, co często bywa proponowane. Wychodzę z założenia, że nikt z nas nie zmieni ani nie naprawi swojego przełożonego i powinniśmy się nauczyć, jak dalej z nim pracować. Moim zamysłem było, abyście poznali² rozwiązania, które działają.

To nie podręcznik akademicki stworzony na podstawie badań i biurokratycznych raportów najwybitniejszych psychologów organizacji i antropologów kulturowych specjalizujących się w tej dziedzinie. Tych już nam wystarczy. To książka bez klucza z rozwiązaniami i bez pokazywania gotowych recept palcem, oparta na przykładach z norweskiego świata pracy. Mam nadzieję, że przydadzą się bardziej niż powierzchowne porady, jak szybko coś załatwić, typu: „zawiadomcie behapowca”, „poruszcie temat podczas rozmowy okresowej”, „na następnym zebraniu porozmawiajcie o tym z przedstawicielem związku zawodowego” albo – jeśli nic nie pomoże – znajdźcie inną robotę!

Historie zawierają konkretne propozycje i pomysły, które mogą zmienić wasze postrzeganie szefa. Jednocześnie musicie pamiętać, że wielu pracowników traci zdrowie przez przełożonego, a w tej książce nie zajmuję się mrocznymi stronami świata pracy – szykanami, mobbingiem i innymi groźnymi dla zdrowia praktykami kierownictwa.

W mojej poprzedniej książce Z kim ja muszę pracować?! Instrukcja obsługi trudnych osobowości starałem się patrzeć na świat z perspektywy różnych typów współpracowników, dać im prawo do obrony, bo codziennie są krytykowani. Miałem zamiar stworzyć instrukcję obsługi „kompletnych idiotów” w pracy. Poradnik, jak przetrwać, gdy zastanawiamy się, „dlaczego bycie trochę bardziej normalnym jest tak bardzo nienormalne”.

Stosuję tu taką samą metodę, ponieważ zestawiam perspektywę irytujących szefów z perspektywą pracowników. Ze względu na to, że sam przez 25 lat byłem szefem, mam też w związku z tą książką pewien tajny plan. Ten jednak zdradzę dopiero na ostatniej stronie.

Per Henrik Stenstrøm

Lommedalen, 15 listopada 2024 roku

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

MÓJ PIERWSZY SZEF

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

TYRAN

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

MANIAK KONTROLI

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

ROZTRZEPANIEC

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

MISTRZ ŚWIATA

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

ANIMATOR

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

IGNORANT

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

CWANIAK

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

ZAKOŃCZENIE

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

PODZIĘKOWANIA

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

PRZYPISY

1 W tej książce słowo „szef” często używane jest nie na określenie konkretnej, fizycznej osoby, ale abstrakcyjnej postaci czy figury. Dlatego będziemy się w takich razach posługiwać tym rzeczownikiem wyłącznie w formie męskiej, podobnie jak robimy to w przypadku takich słów jak np. „autorytet”. Wszystkie przypisy pochodzą od tłumaczki, chyba że zaznaczono inaczej.

2 W oryginale często występuje zaimek hen, który w języku norweskim pojawił się stosunkowo niedawno i oznacza osobę dowolnej płci. Żeby nie sugerować, iż autor ma na myśli tylko kobiety lub tylko mężczyzn, w przekładzie używam albo liczby mnogiej pozbawionej rodzaju, albo naprzemiennie form męskich i żeńskich. Gdy autor zwraca się bezpośrednio do czytelnika, zalecając mu jakieś działania, stosuję pierwszą osobę liczby pojedynczej rodzaju męskiego – robię to wyłącznie ze względów praktycznych i zgodnie ze zwyczajem powszechnie przyjętym w polskim piśmiennictwie poradnikowym.

Tytuł oryginału
Når sjefen er en idiot

Ilustracje na okładce
Nastka Drabot

Projekt okładki
Karolina Żelazińska-Sobiech

Redaktor prowadzący
Dominik Leszczyński

Redakcja
Łukasz Klesyk

Korekta
Anna Burger, Anna Nalikowska

Copyright © by Per Henrik Stenstrøm 2025
Published by the agreement with Stilton Literary Agency, Norway
and Book/lab Literary Agency, Poland
Copyright © for the Polish translation by Marta Petryk, 2026
Copyright © by Wielka Litera Sp. z o.o., Warszawa 2026

Żaden fragment tej książki nie może być wykorzystywany do szkolenia systemów sztucznej inteligencji.

ISBN 978-83-8360-376-6

Wielka Litera Sp. z o.o.
ul. Wiertnicza 36
02-952 Warszawa

Konwersja do formatu ePub 3: eLitera s.c.