Dariusz Krzywdziński
"Brunatne sekrety"

Copyright © by Wydawnictwo Psychoskok Sp. z o.o. 2015
Copyright © by Dariusz Krzywdziński, 2015

Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część niniejszej publikacji nie może być reprodukowana, powielana i udostępniana w jakiejkolwiek formie bez pisemnej zgody wydawcy.

Skład: Arkadiusz Woźniak
Projekt okładki: Robert Rumak
Zdjęcie na okładce: © Николай Григорьев, neillockhart – Fotolia.com
Korekta: Paulina Jóźwiak

ISBN: 978-83-7900-375-4

Wydawnictwo Psychoskok Sp. z o.o.
ul. Chopina 9, pok. 23, 62-507 Konin
tel. (63) 242 02 02, kom. 665-955-131

wydawnictwo.psychoskok.pl
e-mail:wydawnictwo@psychoskok.pl

Dariusz Krzywdziński

Brunatne

sekrety

Wydawnictwo Psychoskok
Konin

Pośród zawieruchy życiowej, w jakiej przyszło im żyć,

potrafili zachować człowieczeństwo i przekazać największe

wartości…

Dziękuję żonie za pomoc i cenne uwagi

oraz mamie za wsparcie.

Rozdział I

Otworzył oczy. Deszcz równomiernie uderzał o parapet. Kolejny dzień beznadziejnej pogody… pomyślał. Podniósł głowę i spojrzał na stolik. Koperta nadal leżała tak, jak ją zostawił wieczorem. Podróż z Karpacza zajęła mu blisko dziesięć godzin. Nie chciał zostawać na noc, musiał spotkać się z informatorem. Myśli podążyły do wczorajszych wydarzeń. Pogrzeb dziadka bardzo go zasmucił. Będąc dzieckiem, bardzo lubił z nim przebywać, słuchać jego opowieści jakby z innego świata. Świata, który miał wiele tajemnic. Dziadek był tą osobą, z którą nawet pomilczeć było fajnie.Każde wakacje spędzał u dziadków, gdzie bardzo często wędrował po okolicznych szlakach górskich. Gdy zaczął pracować, codzienna gonitwa odsunęła go od młodzieńczych fascynacji górami, a brak czasu sprawił, że nie pokazywał się u dziadków. Po pogrzebie, babcia wręczyła mu książkę o losach Polaków w obozach jenieckich podczas drugiej wojny i szarą, dużą kopertę. Dopiero gdy wszedł do mieszkania i położył książkę na stole, zauważył, że w książce znajduje się jeszcze koperta zaadresowana do niego. Obie koperty i książkę położył na stoliku przy łóżku i poszedł się wykąpać. Kładąc się do łóżka, zapomniał o tych kopertach. Teraz spoglądał na nie z ciekawością.

Zadzwonił budzik, wyskoczył z łóżka i pobiegł do łazienki. Miał dzisiaj ważne spotkanie z informatorem jednej z grup przestępczych działających w Trójmieście. Od kilku miesięcy zmagał się z materiałem do artykułu o środowisku mafijnym, zajmującym się między innymi wyłudzeniami, przemytem oraz handlem luksusowymi samochodami, skradzionymi przeważnie na zachodzie Europy. To spotkanie mogło mieć znaczący aspekt w dostarczeniu kilku brakujących faktów, bez których wciąż nie mógł powiązać materiału w całość.

Dotarł w umówione miejsce przed czasem. Zajazd był oddalony od Gdańska o blisko sto kilometrów. Wjechał na parking i zaparkował za drewnianym budynkiem zajazdu. W środku było tylko kilku kierowców tirów. Usiadł w kącie sali pod oknem. Spojrzał na zegarek, był punktualnie. Rozejrzał się po lokalu, ale nikt nie przypominał mu Janka. Nie widzieli się chyba piętnaście lat. Kiedyś razem chodzili do liceum, później Jan wyjechał z rodzicami do Niemiec, a gdy kilka dni temu zadzwonił do redakcji i przedstawił się, Nowak przez chwilę nie mógł uwierzyć, że to stary kumpel. Miller w kilku słowach powiedział, że ma informacje o „Burym”. Umówili się na spotkanie. Nowak nie mógł zrozumieć, w jaki sposób Jan mógł wejść w kontakt z człowiekiem, którego próbują namierzyć służby w całym kraju. A facet śmieje się ze wszystkich, kilka razy był aresztowany, ale po kilku dniach wychodził na wolność. Nie wiedział, co mao tym myśleć, ale przyzwyczaił się do sytuacji, gdyludzie w najmniej oczekiwanym momencie dostarczają mu ciekawy temat. Spojrzał na parking, podjechało audi na niemieckich tablicach, auto przejechało przez cały parking i skręciło, podobnie jak on wcześniej, za budynek. Po chwili w drzwiach pojawił się wysoki, dobrze zbudowany facetz krótko ostrzyżonymi włosami. Rozejrzał się po sali i z uśmiechem na ustach skierował się w kierunku Nowaka.

– Niemożliwe, to naprawdę ty, Andrzej – powiedział Miller.

– Jestem tak samo zaskoczony jak ty tym spotkaniem, ile to już lat minęło? – Nowakwstał z krzesła.

– Będzie już z piętnaście. Dobrze cię widzieć, ale na ulicy bym cię nie poznał, gdybyś przeszedł koło mnie.

– To samo pomyślałem. Za młodu byłeś wysoki i raczej bardzo szczupły, do tego jeszcze ten fryz, całkowicie zmienia twarz.

– Coś zamawiasz?Bo ja jestem strasznie głodny.

– Ja również.Czekaj, zamówię jakąś jajecznicę.

Poszedł do baru.W myślach mu kołatało, co Jan może mieć wspólnego z „Burym”? Złożył zamówienie i wrócił do stolika.

– Opowiadaj, jak się tam urządziliście, co porabiałeś przez te lata? – spytał Millera.

– Jak wiesz zaraz po maturze dołączyłem do rodziców, którzy wyjechali do Niemiec pół roku wcześniej. Jak zwyklena początku było ciężko. Rodzice zostali skierowani jako azylanci doośrodka dla uchodźców, gdzie sprawdzano ich pod każdym względem, oczywiście głównie czy pochodzenie po dziadku jest w prostej linii i takie różne sprawy, które musieli udowodnić. Jak do nich dołączyłem,byli już urządzeni w Würzburgu, a ojciec pracował w zakładzie produkującym podzespoły elektroniczne między innymi do samochodów. Było mi trudno się asymilować, przecież nikogo nie znałem, wszystko było nowe i tak inne niż to, co mieliśmy w kraju. Dobrze, żejęzyk znałem, musiałem nauczyć się jeszcze myśleć po niemiecku, ale już po dwóch miesiącach intensywnego kursu niemieckiego, postanowiłem pójść do szkoły. Poznałem kilku przyjaciół, musisz wiedzieć, że są narodem naprawdę otwartym i tak zacząłem nowe życie. Później studia i praca. Obecnie mieszkam w Hamburgu. Cała moja historia w szybkim skrócie. A jak ty ułożyłeś sobie życie?

– Moje życie było prostsze. Po liceum dostałem się na historię, później jeszcze ukończyłem dziennikarstwo. Pracowałem kilka lat w szkole, jako nauczyciel, a ostatnio jak wiesz, w redakcji, w której mnie znalazłeś. Nie miałem tak burzliwych chwil w życiu, adrenaliny dostarcza mi praca. A właśnie, trenujesz jeszcze jujitsu?

– Niebyło możliwości, ale trenowałem zapasy i judo. A ty jeszcze trenujesz?

– Może nie tak intensywnie jak kiedyś, ale staram się, chociaż raz w tygodniu rozprostować kości. Jan przejdźmy do właściwego celu naszego spotkania. Wyjaśnij mi, co masz wspólnego z tymi przestępcami?

– Historia jest dosyć długa, ale pójdę na skróty. Jestem w Trójmieście, żeby sprawdzić możliwości tej grupy.Moi pracodawcy w Hamburgu mają pewne wątpliwości. Od miesiąca podglądam i oceniam, w jakim zakresie można powierzyć im nasz towar. Od ponad dwóch lat współpracujemy, ale nasza współpraca nie idzie właściwie. Za mało dostajemy udziału z towaru, jaki powierzyliśmy grupie „Burego” i szef podejrzewa, że muszą robić na boku. Na jednym ze spotkań, kilka dni temu, usłyszałem twoje nazwisko. Najpierw zbagatelizowałem to, bo iluż jest Nowaków w tym kraju – uśmiechnął się, pokazując białe zęby. – Ale zaintrygowało mnie, gdy jeden z nich wymienił twoje imię. Masz z nimi na pieńku i chcą się za ciebie zabrać. Za dużo grzebiesz w ich interesach. Postanowiłem sprawdzić w wydawnictwie, w którym pracujesz i tak dotarłem do ciebie. Andrzej, nie wiem, jaki masz na nich haczyk, ale na pewno są na ciebie nieźle wkurzeni.Jakiś Rusek,którego nie znam, ma się tobą zająć. Nie wiem nic więcej i raczej nie uzyskam od nich żadnych informacji, zwłaszcza, że za dwa dni muszę wrócić do Hamburga.

– Hm, tak myślałem, że będę miał kłopoty. Dotarłem do źródła, które dotyka niektórych biznesmenów i polityków. Wiem, że jest tam umoczonych kilku policjantów i prokurator. Ale co ja będę tobie opowiadał, sam wiesz o nich więcej niż ja.

– O ich powiązaniach niewiele wiem. Robi się tu za gwarno, zjedzmy to śniadanie i przejdziemy się po lesie.

– O tym samym pomyślałem.

Nowak spojrzał na Millera, był jakiś nieobecny, coś musi go nurtować. Chyba naprawdę przejął się zagrożeniem, jakie na niego czyhało. Kilka miesięcy temu dostawał już pogróżki i próbowano go zastraszać, ale nie posunęli się do innych czynów. Pisząc artykuły o różnych ludziach, trafiał na wielu wariatów i psychopatów, którzy zastraszali go w przeróżny sposób. Ale tych ludzi jest stać na wszystko, dobrze o tym wiedział. Wstali od stolika, Nowak zapłacił rachunek i wyszli. Słońce już porządnie przygrzewało, skierowaliśmy się polną drogą do lasu. Jan stanął i poprawiał wiązanie buta. Nowakzauważył, że rozejrzał się dookoła.

– No nareszcie możemy spokojnie porozmawiać – powiedział, podnosząc się z kolana.–Długo się zastanawiałem, czy mogę ci zaufać. Ale nie mam wyjścia, mam za mało czasu… Pracuję w berlińskiej policji w grupie do zwalczania przestępczości zorganizowanej. Rozpracowuję grupę hamburską już od kilku lat. Przeniknąłem do tej grupy dzięki powiązaniom mojego kuzyna, który umoczył u nich sporo kasy.

– Uspokoiłeś mnie. Cały czas zastanawiałem się...jakim sposobem właśnie ty miałbyś zostać przestępcą.

– O to akurat nie jest trudno, spotkałem ludzi, którzy na własne życzenie wchodzą na taką drogę. Ale skoro ci zaufałem i ty musisz mi zaufać. Opowiem ci wszystko, co wiem o waszej grupie i kilka tropów doprowadzi cię do ciekawych powiązań. Ale w zamian musisz mi dostarczać na bieżąco wszystko, co znajdziesz.

– Handel wymienny?

– Niestety, nie mogę zaufać waszej policji. Sam zauważyłeś, że są „umoczeni”. Ale nawiązaliśmy kontakt z Centralnym Biurem Śledczym w Warszawie i mamy kilka dobrych kierunków, żeby niedługo sfinalizować całość w akt oskarżenia. Ale potrzebuję więcej materiału na temat mojej grupy. Od kilku lat działają w Kołobrzegu byli agenci STASI z byłego NRD, założyli legalne w waszym kraju biznesy, między innymi w ich rękach jest kilka hoteli. Piorą ostro pieniądz, zatrudniają panienki, prowadzą nielegalne kasyna gry i oczywiście wprowadzają narkotyki. A ten towar pochodzi właśnie od mojej hamburskiej grupy. Mamy więc dwa kierunki, w Kołobrzegu narkotyki i handel panienkami, a tu, w Trójmieście limuzyny. O tych ostatnich sporo wiem, ale na temat kołobrzeskiej grupy musisz mi pomóc.

– Dobra, mogę na taki układ iść. Ale sam zdecyduję, co mogę napisać, nie będziesz mi przeszkadzał.

– Zależy od warunków, czy nie wpłynie to na dobro działań.

– Wiesz, że nie jestem młokosem i zdaję sobie sprawę, co jest właściwe i odpowiednie, żeby nie zaszkodzić. Chyba że wygląda to jak w naszym mieście, że nie można inaczej, tylko napisać o wszystkim na łamach gazet, żeby pokazać społeczeństwubrudy.

– Dobrze, że trafiłem właśnie na ciebie, a nie na jakiegoś napaleńca.

– Kiedy się spotkamy?

– Myślę, że to byłby zły pomysł. Mogą mnie śledzić. Przez pierwszy tydzień jeździło za mną kilku ludzi, ale i teraz nie jestem pewien, czy nie ciągnie się za mną jakiś ogon. Podrzucę ci materiały do redakcji pocztą. Podam ci namiary na mnie w Niemczech i oczywiście musisz mieć jeszcze inny adres mailowy oraz numer telefonu. Twój obecny może być inwigilowany.

– Sam się nad tym zastanawiałem, skąd znają niektóre kruczki, jakie na nich mam. Do tej pory nie napisałem jeszcze artykułu, a już sporo zamieszania się zrobiło.

– Tu masz mój numer telefonu. Włączam go tylko o godzinie dwudziestej trzeciej, jak będziesz gotowy, zadzwoń.

– Zaraz kupię co potrzeba i wieczorem zadzwonię. Pamiętasz mojego dziadka?Byliśmy kiedyś u niego – Nowak zmienił temat.

– A tak pamiętam, super wakacje spędziliśmy wówczas w Karkonoszach.

– Właśnie wczoraj był jego pogrzeb. Tyle lat go nie odwiedzałem i nagle już nie będę miał okazji. Ale to tylko taka moja refleksja.

– Tak, w tej gonitwie zapominamy o bliskich – Miller zmienił się na twarzy, zdawał się wspomnieć kogoś sobie bliskiego.

– Dobra Jan, jesteśmy w kontakcie – Nowak wyciągnął dłoń na pożegnanie.

– Jasne – uśmiechnął się.–Dobrze było cię zobaczyć. Wreszcie jakaś normalna twarz.

Nowak uśmiechnął się również.

– Tyle lat minęło, myślałem, że już nigdy się nie spotkamy. A właśnie, kilka lat temu spotkała się prawie cała nasz klasa i wspominaliśmy również ciebie. Było wesoło, zwłaszcza jak dziewczyny sobie popiły, ależ się działo.

– To super, że macie jakiś kontakt. Na początku bardzo mi brakowało naszej paczki. Musimy kiedyś powspominać stare dzieje.

– Tak jak mówisz, musimy. Trzymaj się.

– Ty również.

Nowak pierwszy ruszył w kierunku parkingu. Przed zakrętem obejrzał się, Miller kierował się w głąb lasu. Spojrzał na zegarek, dochodziła dwunasta. Przyśpieszył kroku. Najdalej za godzinę musi być u naczelnego, musi dać mu jakiś obraz artykułu, oczywiście pominie wątek Millera. Tyle czasu zajmuje mu ta sprawa. Może lepiej byłoby pisać o zbliżających się maturach –pomyślał. Wsiadł do samochodu i ruszył w drogę powrotną. Wciąż myślało Millerze.Kto by się spodziewał, że właśnie to możeon dostarczyreszty całej układanki.

Wszedł do redakcjirzucił torbę na swoje biurko. Zobaczył „starego” jak coś mówi do sekretarki. Spojrzał na Nowaka, kiwnął ręką żeby do niego podszedł.

– Nareszcie jesteś – zaczął bez ceregieli. – Mam tu urwanie głowy. Jacyś ludzie wydzwaniają z prokuratury i dopytują się o ciebie.

– Nie wiesz, czego chcą?

– Myślałem, że ty mi powiesz. Mów, co masz i na jakim etapie możemy to zamknąć.

– Mam sporo, ale nie możemy tego jeszcze wystawić. Brakuje mi powiązania właśnie w prokuraturze. Ktoś bardzo pomaga „Buremu” w unikaniu odpowiedzialności.

– Tyle to już dawno wiemy, nie ściemniaj, za długo się znamy. Nadepnąłeś komuś na odcisk, bo nawet boss dzwonił do mnie. Jakiś kolega kolegi… rozumiesz, zadzwonił do niego, czy też rozmawiali podczas meczu w golfa, że niepotrzebnie zwracamy uwagę na pana Krauze.

– Aleten gość pierze kasę całej mafii, nie można go pominąć. Muszę znaleźć tylko informacje, jaki kierunek mają na Rosję i można zakończyć robotę.

– Zrób inaczej, zakończ na etapie powiązań z policją i którymś z prokuratorów, a reszta sama wyskoczy.

– Tak, albo nie. Mam informację, że jakiś Rusek będzie moim „aniołem stróżem”.

– To pewne?

– Dzisiaj dostałem cynk.

– Dobra, dam namiar do człowieka z Centralnego Biura, muszą wreszcie ruszyć dupy zza biurek.

– Spokojnie, bo ich wystraszymy. Możemy mieć ich powiązania z mafią hamburską, a to rozszerza nasze działanie. Teraz pomału rozumiem, dlaczego tak szybko się rozwijali i przejęli całe Trójmiasto. Na tym etapie mogę tylko tak jak mówisz, napisać o korupcji w policji, niech się troszkę zamiesza.

– Dobra, za dwa dni daj mi materiał.

– Jasne. Popracuję trochę i spadam, po wczorajszym dniu niewiele spałem.

– Rozumiem, ale góra dwa dni i wstawiamy artykuł.

– Już pędzę do roboty.

Około czwartej wszedł do mieszkania. Czuł, że oczy same mu się zamykają. Wstawił wodę na kawę i podszedł do stolika po koperty. Mniejsza była zaadresowana do niego, a duża w szarym kolorze nie była zaadresowana. Otworzył dużą kopertę. W środku znajdowały się dwa listy i mapa. Już pobieżna lektura kilku akapitów na pierwszej stronie jednego z listów, wprawiła Nowaka w zdumienie. Tekst był napisany doskonałą niemczyzną, a pismo świadczyło, że ten, kto go pisał, był człowiekiem wykształconym. List był adresowany do dziadka. Zdziwił się i szybko spojrzał na drugą kartkę, była adresowana do autora pierwszej kartki. Przeleciał wzrokiem po obu listach. Znał niemiecki, ale niektóre sformułowania niewiele mu mówiły, obydwa listy dotyczyły czasów wojny. Spojrzał na list od dziadka. Zaparzył kawę, usiadł w fotelu i zaczął czytać.

„…Moje życie powoli dobiega do mety. Ale nie o sobie będę pisał. Przed rokiem odwiedził mnie mój stary kolega z Niemiec, Hans Hoffman,z którym nie widzieliśmy się od lat osiemdziesiątych, a nasza znajomość sięga czasów ostatniej wojny. Jak pamiętasz, po upadku kampanii wrześniowej w 1939r. zostałem z moją kompanią osadzony w obozie jenieckim w Prusach Wschodnich, obecnie to tereny pomiędzy Braniewem, a Bartoszycami. Miejsceto odszukasz na mapie, którą razem z listem przekazał mi Hoffman, który podczas wojny był porucznikiem wermachtu. Zapewne dziwisz się, jakim sposobem my obaj zostaliśmy kolegami. Jak to w życiu bywa, czasem los sam kieruje czyimś życiem, zwykły przypadek sprawił, że nas dwóch życie postawiło na wspólnej drodze historii.Z moich wspomnień, pamiętasz, że my żołnierze września, zachowaliśmy wiele tajemnic, których nie ujawniliśmy nawet już w wolnej Polsce. Nie pora to wyjawiać teraz, dlaczego. Przed laty, razem z Hoffmanem, przebywaliśmy w obozie, ale po przeciwnych stronach. Ta miejscowość nosi obecnie nazwę Kamińsk. Podczas wojny właśnie tam mieścił się mój Stalag. Jako oficer, byłem zwolniony z wykonywania prac fizycznych, zostałem przydzielony do obsługi strzelnicy wermachtu. Musisz wiedzieć, że nie był to byle jaki obiekt. Niemcy przed wojną stworzyli w tym rejonie bardzo duży poligon artyleryjski. Dowódcą obiektu był porucznik Hans Hoffman. Człowiek honoru, wywodzący się ze starego rodu pruskiego. Był żołnierzem, który nie godził się na to, co Niemcy faszystowskie robią z podbijanymi narodami. Dzięki koneksjom ojca, dostał przydział właśnie na tym poligonie.Nie będę wchodził w szczegóły codziennego życia w obozie, o tym możesz sobie poczytać ze wspomnień mojego kolegi, który napisał książkę. Hoffman pomagał nam jeńcom, ile mógł, a nasze wspólne rozmowy zbliżyły nas do siebie. Nic więc dziwnego, że gdy dostał rozkaz wyjazdu do Królewca w celu przetransportowania jakiegoś ładunku, zabrał i naszą grupę z obsługi strzelnicy. Pamiętam dokładnie, nasz konwój liczył dziesięć ciężarówek,na pewno było ich więcej, gdy ruszaliśmy z Królewca, ale gdzieś po drodze część ciężarówek zmieniła kierunek. Nie wiedzieliśmy, co zawierają skrzynie, które załadowaliśmy na dziedzińcu staregokrzyżackiego zamku w Królewcu. Hoffman wyjawił mi, że w podziemiach zamku usytuowany jest spory bunkier. Po powrocie do Stablack ładunek został wyładowanyna rampie dziwnego obiektu w pobliżu wioski Pareżki, a konkretnie na górze obecnie nazwanej Pareżczyńską, gdzie ten obiekt się znajdował. Załadowaliśmy skrzynie na wagoniki kolejki wąskotorowej, a gdy odjeżdżaliśmy, zauważyłem, że cały transport znika we wrotach prowadzących do wnętrza góry. Jak wspomniałem, razem z Hoffmanem byliśmy w tym miejscu w latach osiemdziesiątych.Ale nie mogliśmy natrafić na wrota, całość została zasypana, nie było nawet śladu po torach. Zresztą cały rejon wyglądał inaczej niż podczas naszego pobytu podczas wojny. Pozostały tylko ruiny budynków i resztki obiektów na strzelnicy. Przed rokiem Hoffman zostawił u mnie tę szarą kopertę z prośbą, żebym zatrudnił kogoś do ujawnienia tych faktów z przeszłości. Od razu pomyślałem o tobie, ale choroba coraz bardziej toczy moje ciało, dlatego spisuję te słowa, bo może już jutro zamienię ten świat na lepszy, sprawiedliwszy. Jeżeli znajdziesz czas, to przejrzyj te materiały i ukaż ludziom kolejny fragment historii.

Odłożył list na biurko, spojrzał na zdjęcie dziadka stojące na komodzie. Tyle tajemnic krył ten człowiek. Kiedyś podczas uroczystości rodzinnej spytał go, czemu po wojnie nie został w wojsku, był przecież oficerem. Niechętnie wytłumaczył, co było powodem, ale wiedziałem, że to właśnie lata wojny go zmieniły. Po wojnie został nauczycielem matematyki, przed światem skrył się niedaleko Karpacza,na ziemiach wówczas nazwanych odzyskanymi. Ojciec poszedł w jego ślady i został wykładowcą na wrocławskiej uczelni. Historia fascynowała Nowaka od najmłodszych lat, zapewne związane było to z barwnymi opowieściami dziadka. Ale po studiach poczuł, że za mało w tym zawodzie się dzieje, a dziennikarstwo otwierało drzwi do szerokiego świata, pozwalało poznawać nowych ludzi. Lubił to robić, sprawdzał się w trudnych i zawiłych sprawach, pomagał ludziom rozwiązywać problemy, których urzędnicy nie zauważali. Napił się już zimnej kawy. Sięgnął po szarą kopertę. Rozłożył mapę i ponownie otworzył list. Hoffman pisał do dziadka o ostatnim odkryciu, jakiego dokonał podczas pobytu w sanatorium w Bad Kissingen. Spotkał tam człowieka, który pod koniec wojny został skierowany ze swoją kompanią doStablack. Może nie zwróciłby uwagi na te opowieści, ale człowiek ten wspomniał, że wywoził z rejonu Pareżek i Dzikowa jakieś skrzynie. Cała operacja była bardzo tajna, obsługa tych magazynów musiała opuścić teren, pozostawiając na placu wagoniki ze skrzyniami. Dopiero po kilku minutach Roschman mógł wjechać kolumną samochodową na ogrodzony teren i załadować skrzynie.Roschman podczas wojny był młodym porucznikiem SS, szkolonym do zadań specjalnych, coś na wzór dzisiejszych komandosów. Jego kompania miała za zadanie przetransportować cały ładunek w rejon Wrocławia, a ściślej do zamku Książ. Rozkaz wydał sam Koch. Hoffman wskazywał, że opis zawarty w liście Roschmanajest co nieco zawiły, ale on uważa, że jest to pewnego rodzaju szyfr. Otworzył kartki napisane przez Roschmana. Niewiele mógł odczytać z tych zapisków, to był jakiś bełkot. Pomyślał i odłożył notatki.

Zamyślił się. Co mam teraz z tym zrobić? Minęło sześćdziesiąt lat od tych wydarzeń, co można zmienić w historii? Nawet docierając do miejsca, gdzie skrzynie zostały rozładowane, co to da, co to może dać ludzkości? Przeczytał jeszcze raz list od dziadka. To nie ma sensu,pomyślał. Poszedł się wykąpać.Cholera, przecież muszę zadzwonić do Millera. Wyjął kupiony telefon i kartę sim. Dochodziła dwudziesta trzecia. Wybrał numer.

– Halo – usłyszał głos Millera.

– Witaj Jan, tu Andrzej, tak jak się umówiliśmy dzwonię.

– Super. Jak tylko coś będziesz miał, zadzwoń, postaram się to wykorzystać.

– Właściwie mam coś, ale zupełnie z innej beczki, niestety mój niemiecki nie wystarcza, dlatego chciałbym, żebyś coś przeczytał i powiedział, co o tym sądzisz.

– Hm, ale kiedy?

– Kiedy ruszasz do Rajchu?

– Jutro w nocy, czyli za dwadzieścia cztery godziny.

– Podaj mi, którędy będziesz jechał, to umówimy się gdzieś po drodze.

– Tak to jest możliwe. Będę jechał drogą S6, możemy się spotkać na wysokości Białogardu, jest tam mały zajazd na uboczu. Jak będziesz na miejscu, to daj mi znać.

– Mam nadzieję, że nie pokrzyżuje to twoich planów?

– Spoko. Mam do załatwienia kilka spraw, ale nic się nie stanie, jak spóźnię się kilka godzin.

– To do jutra.

Nowak odłożył telefon. Nastawił budzik na piątą i rzucił się na łóżko. Od rana weźmie się do pisania artykułu, wszystko ma już gotowe, pozostało poskładać wszystko do kupy.

Poranek był słoneczny. Za oknem słychać było syrenę statku stojącego na Redzie. Ludzkość budziła się do życia, pomyślał. Sięgnął po laptop i materiały z torby. Przestudiował kilka tekstów połączył w jeden plik i przesłał do redakcji. Sprawdził szybko położenie zajazdu, w jakim miał się spotkać z Millerem i postanowił kupić szczegółową mapę terenu leżącego w miejscu, gdzie znajdował się obóz jeniecki. Spojrzał na zegarek, dochodziła dziewiąta, sięgnął po telefon.

– Cześć Wojtek, Andrzej Nowak z tej strony. Nie przeszkadzam? Super. Mam prośbę, możesz mi odnaleźć wszystkie materiały, jakie masz w archiwum na temat obozu jenieckiego w Stablack, konkretnie interesuje mnie Stalag I, obecnie to rejon dzisiejszego Kamińska. Możesz mi to załatwić na drugą? Dobra, to zadzwoń, jak będziesz miał. Dzięki.

Zebrał wszystkie materiały i ruszył do firmy. Spojrzał na książkę, może się przydać, wrzucił ją również do torby i ruszył do samochodu. Przez moment, gdy wsiadł do samochodu, wydało mu się, że ktoś zatrzasnął drzwi samochodu stojącego po drugiej stronie parkingu. Podjechał do świateł, spojrzał w lusterko, czarny Passat jechał za nim. Przez całą drogę do redakcji auto trzymało się za nim. A więc już mam „opiekuna” – pomyślał. Przywitał się z sekretarką i poszedł do szefa.

– Mogę? – spytał, otwierając drzwi.

– Cześć, wejdź – szef był w dobrym humorze. – Przeczytałem twoje „wypociny” i już przesłałem do druku, może być w takiej formie, nikogo nie smarujemy za mocno, tylko delikatnie po łapkach. Może być.

– Tak jak mówiłem, nie chcę wypłoszyć gagatków. A właśnie dzisiaj zauważyłem, że mam „opiekuna”, tu masz jego numery.

– Dawaj, od ręki załatwimy sprawę.

Wziął karteczkę z zapisanym numerem rejestracyjnym Passata i wykręcił numer. Ręką kiwnął, żeby siadał i nalał sobie kawy.

– No witam, tu Zagórny. Zanim będziesz mnie opierniczał, podam ci namiar i sprawdź, będę czekał przy słuchawce – przeliterował numery tablicy rejestracyjnej. – Słuchaj prośba jest gorąca, od ranagostek jeździ za moim redaktorem, tak, podejrzewamy, że to jakiś obcy, którego w mieście nie znają. Ale mam nadzieję, że sprawa załatwiona? Ale dyskretnie, żeby nie wystraszyli pana „Burego”. Super. Dzięki bardzo. A my się widzimy na hali we wtorek, tym razem musimy rozegrać całego seta. To na razie – odłożył słuchawkę.

– Sam słyszałeś.Jak zawsze zrobią, co można, a samochód jest czysty, wypożyczony przy lotnisku. Drogówka ma sprawdzić, kto zasiada za kierownicą. A ty uważaj na siebie.

– Mam kolejny temat – Nowak udał, że nie słyszyostrzeżenia – ale musisz dać mi wolną rękę, bo może to potrwać kilka tygodni.

– Temat? Nie zamknąłeś jeszcze tych dwóch tematów.

– Ten jest trudny, sięga II wojny i przyznaję, że sam sceptycznie do tego podszedłem, ale można by dać światło na kilka tematów, jak na przykład „bursztynowa komnata”, „złoto nazistów”, „plany rakiet”.

– Tego już tyle było.

– Właśnie, ale mogę pokazać to ze strony Niemca byłegomłodego SS-mana. Jeżeli pozwolisz, pogrzebię trochę w terenie i wówczas zdecydujesz.

– Hm... Osobiście uważam, że temat nie jest atrakcyjny, to już przebrzmiałe czasy, nic nowego nie wniesiesz. Ale zgadzam się, trochę odpoczniesz od bandziorów.

– Dzięki. To spadam.

– Powodzenia.

Przejrzał swoją pocztę i poszedł skserować listy oraz mapę. Założył nową teczkę z pozyskanymi materiałami. Przez chwilę zastanawiał się, jak ją zatytułować. W końcu długopisem napisał Stablack. Teczkę włożył do segregatora. Spojrzał na zegarek. Pora ruszyć na zakupy. Zabrał torbę i wyszedł na parking. Jego peugeot wymagał już porządnego sprzątania, pomyślał i spojrzał w kierunku, w który zaparkował Passat. Stał tak, jak myślał. Ruszył do najbliższej księgarni. Zadzwonił telefon.

– Cześć Wojtku, masz coś. Dobra za pół godziny będę u ciebie, mam nadzieje, że porobiłeś kopie materiału. Super.Już pędzę.

Ruszył do instytutu.Mapę właściwie mogę kupić później, pomyślał. Nie mógł znaleźć wolnego miejsca w pobliżu archiwum. Zaparkował wiec ulicę dalej i pobiegł do wejścia. Passat minął go, jak wchodził już do budynku. W recepcji zgłosił swoje przybycie i skierował się biura Wojtka.

– Cześć Wojtku. Przepraszam, że w takim tempie musiałeś mi to załatwić, ale jutro muszę tam jechać.

– Cześć. Trochę dziwne, że sprawy z dalekiej historii wymagają pośpiechu. Proszę, to wszystko, co udało mi się zgromadzić. Nie jest tego dużo, niewiele zostało, prawdopodobnie Rosjanie skonfiskowali całą dokumentację obozu, mieli taką manię, żeby zabierać wszystko, później ciężko było od nich cokolwiek uzyskać. Jak spojrzysz na mapę z tamtych czasów i nałożysz współczesną, to spójrz, Rosjanie podzielili cały teren poligonu, i co za tym idzie obozu, na dwie części, jak widzisz tylko część południowa jest w granicach naszego państwa.

– To mi wystarczy, głównie chodzi mi właśnie o tereny okalające Kamińsk i górę Pareżczyńską. Znalazłeś może opisy, co tam się działo, co produkowali, może jakieś wiadomości o pracach pod ziemią?

– Stalag podzielony był również na podobozy, tu masz je zaznaczone. Jeńcy, a było ich około dwustu tysięcy, pracowali u pobliskich bauerów, w fabryce amunicji, przy budowie sztolni. Ale zdecydowana większość pracowała w gospodarstwach rolnych. Przeleciałem materiał, ale nie znalazłem wzmianki o dużym znaczeniu, to wszystko już zostało ujawnione. Powiedz mi więc, o co chodzi?

– Znasz mnie i wiesz, że coś zwąchałem, obiecuję, że o wszystkim się niedługo dowiesz – klepnął go w ramię. – Dziękuję ci Wojtku za pomoc, muszę lecieć. Jak tylko odkryję tajemnicę, to umówimy się na drinka. Cześć.

– Jak zawsze wpadasz w biegu, chociaż kawę wypijmy.

– Niestety muszę lecieć. Wiem, że pośród tych materiałów jest ci nudno, ale nie będę cię zabawiał gadką. – Uśmiechnął się i machnął ręką na pożegnanie.

Pojechał do siebie zabrać paręniezbędnych rzeczy na kilka dni podróży i postanowił przespać się chociaż dwie godziny.

Obudził się przed budzikiem. Wziął szybki prysznic i spakował rzeczy do podręcznej torby. Sprawdził hotele znajdujące się w pobliżu Górowa i zapisał numery telefonów. Pora ruszać. Wyjrzał przez okno, nie zauważył nigdzie zaparkowanego Passata. Postanowił wybrać trasę do Białogardu przez Szczecinek, będzie mógł trochę kluczyć, żeby zmylić swojego prześladowcę. Wyszedł na ulicę, w powietrzu czuć było ulotne ciepło wiosny, maj zapowiadał się słoneczny. Ruszył z parkingu, rozejrzałsię, ale nie zauważył nic podejrzanego.

Do zajazdu dotarł grubo przed czasem, zjadł kolację i skupił się na materiałach, które otrzymał od Wojtka. Pośród dokumentów natrafił na listę polskich jeńców, jego wzrok spoczął na nazwisku dziadka, młodego wówczas podporucznika. Jakaż to dziwna sytuacja, teraz, gdy go już nie ma, jest obecny na kartach historii. Ale nie tej historii, za którą inni jemu podobni dostawali medale za walkę z okupantem. On całą wojnę przesiedział w obozie, całe pięć lat, za to medali nie dają. Może dlatego nie czuł się z tym dobrze, że niedane było mu walczyć. Nosił w sobie żal, przecież był wychowany w duchu patriotyzmu, walki, a musiał być bierny, gdy inni przelewali krew. Nowak zaczynał rozumieć dziadka. Postanowił zbadać tę sprawę możerównież dlatego, żeby przywrócić mu honor żołnierza. Jego rozmyślania przerwał Miller, który niespodziewanie stanął koło stolika.

– Widzę, że intensywnie pracujesz? – przywitał się z uśmiechem.

– Zamyśliłem się. Przepraszam nie zauważyłem, kiedy wszedłeś.

– Widocznie czytałeś coś ciekawego.

– Tak, dotyczy to mojego dziadka. To jest ten list, o którym ci wczoraj wspomniałem. – Podał oba dokumenty Millerowi.

– Hm. To faktycznie jakiś dziwny dokument. Jest niby pisany starym niemieckim, ale trochę bez sensu. Pamiętam, że kiedyś czytałem o stylu pisania, jakiego uczono w niektórych szkołach SS. Niestety klucz do odszyfrowania znało tylko kilku ludzi. Pamiętaj, że SS-mani mieli się za lepszych od pozostałych niemieckich żołnierzy, wręcz nimi pogardzali i oczywiścievice versa. Dlatego czasem, żeby wiadomość nie została odczytana, pisali meldunki szyfrem.

– Dasz radę to załatwić.

– Postaram się poszukać klucza. Podejrzewam, że już nie ma nikogo, kto by tak pisał.

– Ten gościu żył jeszcze rok temu, spójrz to list mojego dziadka – podał list Millerowi.

Skupił się na czytaniu, przeczytał jeszcze raz list Hoffmana.

– Tak, wygląda na to, że staremu umysł zaczął pracować, jakby przeniósł się w czasy wojny, zdarzają się takie przypadki. Starzy ludzie przeobrażają się w wymyśloną postać, albo wszędzie widzą podstęp.

– Teraz rozumiesz, że jest mi potrzebne rozwiązanie tej zagadki. Jutro jadę w miejsce, gdzie był ten obóz, muszę poczuć to miejsce i popytać ludzi.

– Dobra, jak tylko uda mi się rozwiązać tę łamigłówkę, napiszę do ciebie. Tu masz mój adres mailowy. Rano będę w Berlinie, zostawię ten list ludziom od szyfrowania, może coś pomogą. A teraz lecę dalej. A ty uważaj na siebie.

– Wiem, już dzisiaj mnie obserwował jeden. Ale na kilka dni zniknę im z pola widzenia, to zaniepokoją się. Janczekaj, w tym adresie masz w nazwisku dwie litery l?

– Odkiedy mieszkam w Niemczech, nie jestem już Miler tylko Miller – uśmiechnął się.– To na razie, trzymaj się.

– Dzięki. Czekam na wiadomości.

Miller wyszedł. Nowak zaczął zbierać dokumenty do torby, zapłacił kelnerowi i również ruszył do samochodu. Rano będzie na miejscu.

Rozdział II

Podróż minęła mu szybko. Dojeżdżał do Górowa, gdy słońce zaczęło wschodzić. Do uśpionego jeszcze miasteczka zjeżdżał serpentyną, tylko słońce witało go swoim blaskiem. Postanowił najpierw dojechać do Stabławek, czuł się na tyle dobrze, żeby pokonać dwadzieścia kilometrów, które mu pozostały. Przejechał przez miasteczko, kierując się w stronę granicy.

Wioska niczym nie przypominała opisu z lat swojej świetności, gdy przebywali tu jeńcy. Po barakach nie pozostało żadnego śladu, tylko las rośnie tak jak dawniej, milczący świadek historii. Zatrzymał samochód w pobliżu zabudowań. Wyjął aparat i zrobił kilka zdjęć. Gdzie zacząć poszukiwania kogoś, kto da mu jakikolwiek obraz przeszłości? Skierował się do zabudowań, na których widniał napis SOŁTYS. Kto, jak kto, ale sołtys musi coś wiedzieć. Spojrzał na zegarek, dochodziła szósta. Trochę za wcześnie na wizytę. Wrócił do samochodu i ruszył polną drogą pomiędzy łąkami w kierunku lasu.Po kilku kilometrach zobaczył zabudowania przypominające baraki. Zatrzymał samochód i z aparatem w ręku ruszył w ich kierunku. Na łące opodal zobaczył gospodarza wyprowadzającego kilka krów na pastwisko. Skierował się w jego stronę.

– Dzień dobry – Nowak powitał gospodarza.

– Dzień dobry.

– Ładny dzień się zapowiada.

– Tak można powiedzieć. A pan zabłądził? – Dopiero teraz starszy pan spojrzał na Nowaka.

– Właściwie nie, szukam kogoś, kto opowie mi historię tych baraków i obozu z czasów drugiej wojny.

Starszy pan spojrzał na niego ciekawym wzrokiem. Sięgnął po leżący drąg, którym zablokował wyjście z pastwiska.

– Panie kochany, co tu opowiadać. Było minęło.

– Pan coś pamięta z tamtych czasów? – Nowak zastanawiał się, ile lat może mieć jego rozmówca.

– Widać, że pan nietutejszy. A tak w ogóle,to czemu pan pyta?

– Przepraszam, nie przedstawiłem się, Andrzej Nowak, jestem dziennikarzem „Gazety Pomorza”, zbieram materiały do artykułu o jeńcach wojennych z obozu, który właśnie w tym miejscu był zlokalizowany podczas wojny.

– A to, co innego. Pójdziemy do chałupy, pan pewnie głodny. Moja stara śniadaniejuż pewnie zrobiła, a przy okazji pogadamy sobie.

Nowak spojrzał na niego, pomimo sędziwego wieku był krzepki, szedł równym, dziarskim krokiem.

– Samochód mogę tu zostawić, nie będzie przeszkadzał? – spytał.

– Lepiej niech pan wjedzie na podwórze,o tam będzie dobrze – wskazał na miejsce obok starego ciągnika.

Wjechał na podwórze, od razu doskoczył duży wilczur. Gospodarz krzyknął na niego i pies poszedł do budy.

– Piękny pies i dobrze ułożony – powiedział, wysiadając z auta.

– Już stary, ale od szczeniaka był pojętny. Pan wejdzie do środka.

Dom był stary, poniemiecki, kryty czerwoną dachówką, okna wymieniono na plastikowe. Całe obejście było schludne i zadbane.

– Dzień dobry – Nowak, wchodząc do kuchni, przywitał się z żoną gospodarza.

– Ojej, dzień dobry, ale mnie pan wystraszył. Myślałam, że to stary wraca z łąki.

– Ot i gościa przyprowadziłem. A ta zaraz taka zdziwiona – gospodarz z uśmiechem wskazał mu krzesło. – Niech siada. Daj matka wreszcie to śniadanie.

– Ładna okolica, lasy dookoła, tylko jezioro by się przydało.

– E panie, dobrze, że chociaż rowy melioracyjne są, jest gdzie bydło poić.

– Od kiedy tu mieszkacie?

– Jak pan pytał o te lata wojny, to już miałem mówić o tym, kiedy tu przyjechaliśmy. Bo widać, że nie zna pan tych terenów.

– To prawda, nigdy tu nie byłem.

– No tak. Proszę jeść, póki jajecznica jest ciepła.

– Mm, ale pyszna, jak pani ją robi? Tyle już zjadłem jajecznic w życiu, ale tak smacznej jeszcze nie jadłem.

– Wielu o to pyta, jak pierwszy raz przyjadą, ot jak pamiętam, taką robię to i przywykłam – z uśmiechem odpowiedziała gospodyni. – Człowiek później nie zwraca uwagi na to, jak pitrasi.

– Widzi pan, własne jajka, boczek, człowiek żyje tak od wieku – wtrącił gospodarz. – My tu po wojnie przyjechali z Białorusi. Kilku nas było z naszych stron, ale oni już pomarli. Ot jak się wojna skończyła, wróciłem do swojej wsi na Białorusi, chałupy już nie było, ba całej wioski już nie było. Niemcy spalili wszystko. Z sąsiadem, z którym byliśmy razem w wojsku, zgłosiliśmy się do urzędu z pytaniem, co mamy robić. Tam już kołchozy powstawały, cała ziemia przeszła pod kołchoz. Powiedzieli, żeby pracować w kołchozie. A jak nie, to są miejsca w wojsku polskim, bo ja w polskim wojsku byłem. Koczałko mam nazwisko, Polakami zawsze byliśmy, ale wie pan, jak to na wschodzie było?

– Tak, pamiętam z historii – przytaknął.

– No to wie pan, że nie lubiano Polaków za bardzo. Chłop nasz do ziemi jest przypisany, a oni wszystko wspólne chcieli zrobić. Wróciliśmy do wojska z tym kolegą, skierowali nas w Bieszczady, to jak pan historię zna, to wie, że z banderowcami UPA walczyliśmy. Ale nie o tym będę opowiadał. Tylko nawiązałem do tego epizodu. Po dwóch latach przerzucili mnie do Bartoszyc, to miejscowość niedaleko stąd. Tam dowiedziałem się, że dają ziemię. Zameldowałem dowódcy, że i ja chcę jakiś kawałek, no i dostałem tu kilka hektarów. Jak tu przyjechaliśmy, miejscowych, czyli Niemców, już nie było, wszyscy uciekli jeszcze pod koniec wojny. Na tych terenach trwała zacięta bitwa, kilka razy przechodziły z rąk do rąk. Niemcy zaciekle się bronili.

– A czemu tak zaciekle się bronili, czy coś ważnego się tu znajdowało? – spytał, chociaż wiedział, że Koczałko sam opowie.

– Te tereny, jeszcze przed wojną, były wydzielone na poligon artyleryjski, Niemcy zbudowali tu sporo umocnień. Podczas wojny, jeszcze we wrześniu, zaczęli zwozić polskich jeńców do budowy obozu jenieckiego. Główna siedziba znajdowała się w niedalekim Kamińsku, tu były tylko baraki, w których mieszkali jeńcy, pracowali w okolicznych gospodarstwach rolnych. Te baraki, które pan widział, to pozostałość tamtych zabudowań. Prawdopodobnie prowadzili jakieś doświadczenia w Pareżkach, były tamwydrążone jakieś tunele, ale ja ich nie widziałem. Jeżeli pan chce więcej wiedzieć o tamtych czasach, to musi jechać do Kamińska. Mieszka tam stary nauczyciel, Chorąży się nazywa, on panu wyłoży lepiej całą historię.

– Bardzo ciekawa historia. A mogę spytać, ile ma pan lat, panie Koczałko?

– Mąż w tym roku skończy osiemdziesiątlat – wtrąciła się gospodyni.

– Naprawdę? To przyznaję, że młodziej pan wygląda. Dlatego spytałem, bo tak sobie liczyłem i nie mogłem się doliczyć, ile ma pan lat. Piękny wiek.

– Starej daty jestem, może dlatego tak się trzymam – uśmiechnął się.

– Bardzo dziękuję państwu za śniadanie i ciekawą opowieść.

Nowak zrobił jeszcze kilka zdjęć okalającym polom, na których tylko krowy stanowiły wypełnienie krajobrazu na tle lasu. Ruszył w kierunku Górowa. Zostawił bagaż w hotelowym pokoju i ruszył do Kamińska. Zadzwonił telefon – Aneta… zapomniał do niej wczoraj zadzwonić.

– Witaj Anetko, nie gniewaj się, miałem wczoraj spotkanie ze starym kumplem i wszystko mi uciekło. Kiedy przylatujesz? Za tydzień… super, już nie mogę się doczekać. Od razu z lotniska zabiorę cię w podróż do Wrocławia. Ale o tym opowiem ci, jak już będziesz. Całusy.

Aneta znała jego tryb pracy i wiedziała, że Andrzej zwęszył jakiś temat, inaczej niezapominałbyo niej. Byli ze sobądwa lata.Aneta pracowała weFrancji, jako menadżer w prestiżowym hotelu nad oceanem Atlantyckim. Spotykali się dwa razy w miesiącu, ale nie potrafili unormować spraw i podjąć stosownej decyzji, żeby zamieszkać razem. Stawało się to coraz bardziej męczące. Oczywiście to on zawsze trafiał na super temat i plany odkładały się w czasie.

Wjechał w drogę, którą okalały dorodne topole. Po lewej minął jakieś większe zabudowania, szkoła, pomyślał i zawrócił. Budynek sprawiał wrażenie uśpionego, co zapewne oznaczało, że lekcje są w toku. Wszedł do środka, hol i korytarz na parterze były puste, postanowił wejść schodami na piętro. Zauważył drzwi z napisem DYREKTOR, zapukał, panowała cisza. Przeszedł dalej, ale pokój nauczycielski również był zamknięty. Trudno, trzeba poczekać. Spojrzał na zegarek, dochodziła dwunasta. Z jednej z klas dało się słyszeć szuranie krzesłami, może przerwa? Po chwili cała gromada dzieci wypadła na korytarz. Poczekał, aż pobiegną dalej, w drzwiach ujrzał starszą panią z dziennikiem.

– Dzień dobry, przepraszam czy mogę zająć chwilę? – Nowak ukłonił się.

– Dzień dobry, tak słucham.

– Nazywam się Nowak, poszukuję pana Chorążego, prawdopodobnie był nauczycielem w tej szkole. Czy może mi pani powiedzieć, gdzie mogę go znaleźć?

– Tak, znam pana Chorążego, był przez laty również dyrektorem tej szkoły. Mogę pana zaprowadzić, właśnie skończyłam zajęcia.

– Będę wdzięczny.

– Za chwilę zejdę do pana.

Szli przez lasek do widocznych w oddali piętrowych budynków.

– W tej klatce na parterze mieszka pan Chorąży – wskazała mu wejście do budynku.

– Bardzo pani dziękuję – Nowak skłonił się starej nauczycielce i wszedł na klatkę schodową.

Odnalazł właściwe drzwi i zastukał. Dopiero po chwil dało się słyszeć jakiś ruch w mieszkaniu. Drzwi otworzył starszy mężczyzna, ze zdziwioną miną.

– Słucham pana.

– Dzień dobry, nazywam się Nowak, jestem reporterem gazety z Wybrzeża. Czy mogę z panem chwilkę porozmawiać?

– Ale na jaki temat? Może mi pan pokazać legitymację?

– Tak oczywiście, proszę.

Starszy pan przyglądał się legitymacji. Spojrzał na Nowaka i zaprosił do mieszkania. Oddał legitymację i wskazał na krzesło przy stole.

– Przepraszam, ale wie pan, jakie mamy czasy, różni ludzie próbują naciągać starszych ludzi.

– Niestety ma pan rację, mogłem do pana wcześnie napisać, umówić się, ale dosłownie dzisiaj uzyskałem informację, że właśnie pan może mi pomóc. Przechodząc do sedna, interesuje mnie okres drugiej wojny. Niemcy w tym rejonie posiadali jeden z większych obozów jenieckich. Czy może mi pan opowiedzieć o tamtych czasach?

– To dosyć odległe czasy. Skąd u młodego człowieka zainteresowanie tym okresem? Wy młodzi żyjeciewyłącznie chwilą, która trwa, a zwłaszcza wy dziennikarze, gonicie przeważnie za sensacją.

– Przyznaję, że nie zabiegałem o ten temat. Żeby wprowadzić pana w szczegóły, pokażę panu list mojego dziadka, nota bene przebywał w tym obozie jeńcem.

Nowak sięgnął do torby i wyjął teczkę. Przejrzał zawartość i wyjął list. Podał gospodarzowi. Chorąży założył okulary i wziął do ręki list, przeczytał kilka zdań i spojrzał na Nowaka.

– Proponuję kawę, co pan na to?

– Bardzo chętnie.

Gospodarz poszedł do kuchni. Nowak wziął list do ręki i sam ponownie przeczytał, znał go już na pamięć, ale chciał czymś zająć ręce. Ostatnie słowa człowieka, który przez tyle lat skrywał tę tajemnicę. Zapach kawy wypełnił całe mieszkanie, po chwili wszedł Chorąży z tacką.

– Proszę bardzo, teraz będzie nam przyjemniej – postawił filiżanki z kawą i sięgnął ponownie po list. Przeczytał go dwukrotnie, spojrzał na Nowaka pytająco – rozumiem, że drugi list pan również posiada?

Nowak bez słowa podał list od Hoffmana. Rozejrzał się po pokoju, jedna ze ścian zapełniona była książkami, podszedł do regału i przejrzał kilka książek. Z niektórych korzystał jeszcze na studiach, przypomniał sobie, że jego gospodarz był nauczycielem historii.

– Widzę tu kilka białych kruków, które obecnie ciężko jest znaleźć, tylko nieliczne biblioteki posiadają je w zbiorach.

– Naprawdę? Przyznaję, że od chwili przejścia na emeryturę, nie śledzę tych tematów. Wracając do listu, zastanawiałem się, czemu dziadek nie przyjechał tu sam i nie trafił do mnie, może niewiele bym wniósł do jego wiedzy, ale dowiedziałbym się więcej na ten temat. Zacząłem kiedyś pisać książkę o tych terenach, ale trafiłem do szpitala na kilka miesięcy i przerwałem pisanie.

– Przyznaję, że przed chwilą o tym samym pomyślałem. Dziadek, jak wspomina w liście, był tu kiedyś. Być może, dlatego, że był z Hoffmanem, nie chciał wypytywać, żeby nie wzbudzać sensacji, a może trafił na ludzi, którzy nic nie wiedzieli.

– To możliwe. Dobrze, najpierw pokażę panu klika zdjęć – wstał z fotela i podszedł do regału, sięgnął po jeden z segregatorów i wrócił na miejsce. – Proszę, tu znajdują się wszystkie dokumenty, zgromadzone przez mnie. Nie będę panu opowiadał szczegółów dotyczących czasów przedwojennych, które pan zapewne zna. Niedaleko stąd znajduje się jedna ze strzelnic, o których wspomina pański dziadek, był to jeden z nowocześniejszych obiektów. Ruchome tarcze, czyli cele ukazujące się w ruchu i temu podobne obiekty.Stworzono warunki, dzięki którym można było przygotować żołnierzy wermachtu do walki na wschodzie, a klimat w tym rejonie jest specyficzny, zwłaszcza zimą. W późniejszym okresie zaczęto drążyć kilka tuneli, do tej pracy wykorzystywano właśnie jeńców. Niedaleko, w Dzikowie, znajdował się zamek, w którego podziemiach były wydrążone tajemne przejścia. Podczas wojny rozbudowano je i prawdopodobnie połączono ze sztolniami pod górą Pareżczyńską. Osobiście uważam, że w wydrążonym tunelu, do którego prowadziły tory, znajdował się skład amunicji, podobne rozwiązania znajdowały się na Helu. Niedaleko jest małylasek, gdzie znajdują się ruiny magazynu na amunicję, obecnie niższe kondygnacje obiektu, położone poniżej warstw ziemi, są zalane wodą, ale z mojej wiedzy wnioskuję, że oba obiekty były połączone tunelem. Musi pan wiedzieć, że Niemcy planowali i budowali swoje obiekty,umiejętnie wykorzystującteren, który maskował umocnienia. A skoro znajdował się tu poligon wojskowy, była strzelnica, magazyny, nie można było amunicji dostarczać z dalekich stron. To stwarzało zagrożenie. W niedalekiej Ornecie znajdował się zakład produkujący amunicję. Do tego potrzebowali pracowników, dlatego powstał podobóz. O tym też mówią byli jeńcy. Na początku wojny, we wrześniu, nie było tu gotowego obozu, jeńcy mieszkali w wojskowych namiotach i sami budowali baraki i całą infrastrukturę. W stalagu tworzono drużyny robocze. Organizacja drużyn roboczych miała charakter wojskowy. Na czele stał podoficer niemiecki (wachman). Do jego zadań należał nadzór nad jeńcami i przebiegiem zleconych prac. Kontrolował pomieszczenia jeńców i prowadził ewidencję. Podoficerowie i szeregowcy zmuszani byli do pracy fizycznej, głównie w rolnictwie, w fabrykach amunicji, sztolniach, przy kopaniu rowów strzelniczych.Wiem, że w grudniu czterdziestego czwartego do Dzikowa zwożono tajemnicze skrzynie, było kilkadziesiąt transportów, oczywiście jest tajemnicą, co było przewożone, można się tylko domyślać, że były to dzieła sztuki. O transporcie, którym wspomina dziadek, nie wiedziałem, był to widocznie specjalny towar, o czym świadczą między innymi środkibezpieczeństwa, jakie podjęto. Wspomniany w liście gauleiter Prus Wschodnich, Erich Koch,sam nadzorował ewakuację najcenniejszych dzieł sztuki z Królewca. Większość miała być wywieziona drogą morską, ale wiem o kilku transportach koleją i ciężarówkami. Robiono wszystko, żeby większość zrabowanego majątku trafiła do Rzeszy, a zwłaszcza w styczniuczterdziestego piątego, gdy Armia Czerwona posuwała się coraz szybciej. Zadziwiające jest to, że Niemcy walczyli o te tereny bardzo zaciekle, kilkakrotnie przechodziły z rąk do rąk. W rezultacie większość umocnień i bunkrów Niemcy wysadzili sami, podobnie zniszczone zostały sztolnie i tunele. Z relacji kilku osób wiem, że Rosjanie próbowali dostać się do tuneli w Pareżkach, ale skończyło się to fiaskiem, cały teren jest umiejętnie zaminowany. Nie ma możliwości dostać się do środka. To nie jedyna niespodzianka, jaką Rosjanom nie udało się rozwikłać. Przejęli wszystkie mapy i materiały, jakie znajdowały się w sztabie, tu w Kamińsku, ale nie potrafili ich wykorzystać. Zniszczyli wszystkie ważniejsze budowle, między innymi, właśnie zamek w Dzikowie, nie wspomnę o zamku w Królewcu. Mało tego, co ukradli lub udawało się pozyskać, na przykład maszyny, tory kolejowe, stal,uważali za zdobycz wojenną iwywozili na wschód. Co jeszcze mogę panu powiedzieć?

– Jadąc tu, wiedziałem, że niewiele mogę odnaleźć śladów tamtych dni. Chciałem poczuć ten klimat i wczuć się, chociaż trochę, w tamte czasy, jak sądzę wielu poszukiwało tu skarbów?

– O tak. Sądzono, że w którymś z wydrążonych tuneli ukryto Bursztynową Komnatę.Nawet Służba Bezpieczeństwa,pod kryptonimami „Jantar” oraz „Komnata”, prowadziła działania operacyjnedotyczące skarbu z bursztynu. W katalogach IPN nie ma informacji, by ich akta były dostępne w archiwum. Ostatnie akta dotyczące Ericha Kocha Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego przekazała dopiero w ubiegłym roku. Niewątpliwie,większość dokumentów z akt Kocha trafiała również do akt operacji „Jantar” i „Komnata”, jako tajne. Sądzę, że tylko on potrafił wskazać cenne źródła, ale niestety tajemnicę zabrał ze sobą do grobu. W latach siedemdziesiątych można było spotkać młodych Niemców, którzy przeszukiwali miejsca, w których przed wojną znajdowały się ówczesne dworki, pałace, duże majątki. Obecnie nie ma śladów po dawnej świetności tamtych budowli, Rosjanie zniszczyli wszystko, a pozostałe ruiny rozebrali napływający osadnicy.

– Jak pan sądzi, co mogły zawierać te skrzynie, rozumiem, że nie dzieła sztuki?

– Ma pan rację. Ten transport był zaplanowany w inny sposób. Po pierwsze, jedna ekipa złożona z jeńców i żołnierzy wermachtu, dostarczyła skrzynie do Pareżek, czyli miało to wyglądać tak,jakby był to zwykły nieistotny ładunek. Po drugie, ściągają specjalny oddział SS, żeby ten ładunek przetransportować w inne miejsce. A przypominam, że transport wyjeżdża z terenu obozu jenieckiego. Reasumując, nie był to zwykły ładunek. Ale moja wiedza jest za mała, żeby powiedzieć, co zawierały skrzynie – Chorąży zamyślił się.

– Dla mnie osobiście, nie ma to większego znaczenia. Nie jestem poszukiwaczem skarbów, dla mnie nie liczy się wyłączniedotarcie do miejsca, gdzie skrzynie zostały ukryte. Ale, w jakim celu to zrobiono, kto za tym stał? Komuś bardzo zależało, żeby ten materiał przewieść na Dolny Śląsk – Nowak spojrzał na gospodarza.

– No tak, historycznie patrząc, Prusy i Dolny Śląsk etnicznie były niemieckie. Może do końca uważano, że Armia Czerwona zatrzyma się na dawnych ziemiach i ominie łukiem całe Prusy w parciu na Berlin. Dlatego zwlekano z ewakuacją do końca, a ostatecznie przecież, tereny zamku w Książu zostały przygotowane do ukrycia wielu tajemnic III Rzeszy.

– Mój dziadek mieszkał w tym rejonie, a ja sam odbyłem wiele wypraw po różnych zakamarkach i ciekawych miejscach Dolnego Śląska. Mimo wszystko wiele mi pan pomógł zrozumieć. Żałuję, że przez ostatnie lata nie miałem czasu dla dziadka. Może ta historia pozwoli mi zrozumieć jego miniony już niestety świat.

– Czas szybko płynie. Prawdopodobnie samjestem w wieku pańskiego dziadka,więc doświadczam przemijania.

– Dziękuję panu za rozmowę i proszę wybaczyć, że zająłem tyle czasu – Nowak wstał z krzesła.

– Dla mnie była to interesująca rozmowa. Jeżeli chciałby pan zobaczyć okolicę, to może poczeka pan na mojego wnuka, niedługo powinien się pojawić. Ja niestety nie dam rady pana oprowadzać.

– Będę zobowiązany, dziękuję za pomoc. Pójdę zobaczyć tę miejscowość i powrócę do pana.   

Nowak zszedł z chodnika na drużkę biegnącą miedzy dorodnymi modrzewiami, po chwili ujrzał duży staw z altanką na wyspie, do której prowadził mostek. Wszedł na mostek i skierował się do altany. Z tyłu ujrzał las topoli. Stare drzewa, zapewne pamiętają tamte czasy – pomyślał. Usiadł na starej zniszczonej ławce i zadumał się nad odległą historią. Zadzwonił telefon.

– Witam szefie – Nowak słuchał przez chwilę, nie wiedział, o czym mówi jego przełożony. – Jak to już ich zatrzymali?

– Po ukazaniu się artykułu, CBŚ zatrzymało trzech policjantów, a prokurator ukrył się, nigdzie nie mogą go znaleźć. Prokuratorzy sami sypią, mieli już dosyć nagonki, a my dosypaliśmy soli na ranę. Prawdopodobnie „Bury” również wyjechał, pozostawił zaufanego człowieka, żeby pilnował interesu, a sam prysnął za granicę. Nie zdziwiłbym się, gdyby odpoczywali na tej samej wyspie z prokuratorem. Co u ciebie?

– Jestem po ciekawej rozmowie z byłym nauczycielem, który poznał sporo szczegółów dotyczącego tematu. Ale niewiele na razie wniosło to do sprawy. Coś mi się wydaje, że zakończę to szybciej niż myślałem.

– Jak chcesz, to odpocznij trochę przy okazji.

– Masz rację szefie, muszę odpocząć. Odezwę się za kilka dni – Nowak schował telefon i ruszył do mieszkania starego nauczyciela.

Przed domem stał zaparkowany samochód – zapewne wnuk przyjechał, pomyślał i wszedł do klatki. Drzwi otworzył mu młody mężczyzna.

– Witam, proszę wejść, dziadek opowiedział mi o pańskiej wizycie – wyciągnął rękę do powitania. – Mam na imię Mirek.

– Andrzej, miło mi.

– Proszę wchodź, dziadek szuka czegoś w starych dokumentach. Dałeś mu sporo do myślenia, już dawno nie widziałem go tak podekscytowanego.

Starszy pan klęczał na podłodze pośród porozkładanych teczek i zapisków. Spojrzał na Nowaka.

– Jak pan wyszedł, zaczęło mi świtać w głowie pewne zdarzenie opisane przez jednego z moich znajomych, który podczas wojny był więźniem obozu pracy, właśnie niedaleko zamku Książ. Wspominał, że budowali tam podziemną halę przeznaczoną do produkcji podzespołów do rakiet „V”, super tajnej broni Hitlera. Musiałem znaleźć te wspomnienia, bo coś nie dawało mi spokoju, a pamięć już nie ta sama. I proszę, znalazłem. Wspomina on, że jednej styczniowej nocy dotarł do nich transport złożony z samych SS-manów, zatrzymali się, ponieważ popsuła się jedna z ciężarówek i potrzebowali pilnie drugiej. Może nie zapamiętałby tej sytuacji, jakich było wiele podczas wojny, ale podczas rozładunku jedna ze skrzyń spadła z ciężarówki i odpadło wieko. Na skrzyni był napis „Munition” –„Amunicja”, odskoczyli w obawie, że może wybuchnąć, ale jeden z SS-manów zaczął wrzeszczeć, żeby szybko pozbierali skrzynię. Podeszli więc do niej i wówczas zobaczył, że w środku jest druga skrzynia oznaczona symbolem złota „Au”z tablicy Mendelejewa i znakiem SS. Co dziwne, wspomina on dowódcę tego oddziału, jak się pan domyśla, był to młody porucznik. Po przeładowaniu skrzyń na drugą ciężarówkę natychmiast odjechali w kierunku Czech. Liczba ciężarówek się zgadza, było ich dziesięć, może to być rozwiązanie łamigłówki.

– Tak, to jest logiczne, ale czemu było to robione w takiej tajemnicy? Przecież wiele transportów cennych towarów dokonywali zwłaszcza podczas odwrotu, niemożliwe żeby ten miał być wyjątkowy.

– Jak każdą zagadkę i tę można rozwiązać. Cały czas musimy mieć na uwadze, kto zlecił transport …sam Koch.

– Tak, to prawda, myśli pan, że zrobił ten numer dla siebie?

– Myślę, że tak. Hitler zostawił go na straconym posterunku w Prusach, nakazał bronić Królewca do końca. Koch większość zrabowanych dzieł sztuki przerzucał do Niemiec, sam nadzorował podczas załadunku. Moim zdaniem ten transport był jego osobistym trofeum wojennym. Zawsze uważałem, że „Bursztynowa Komnata” była jego kartą przetargową po wojnie. Mydlił wszystkim oczy, że wie, gdzie się znajduje, przecież do końca życia w jego celi znajdował się podsłuch, łudzono się, że w końcu wyjawi tajemnicę. Chociaż był skazany na śmierć, nie wykonano wyroku, a przecież nie był skazany na dożywocie. Koch moim zdaniem do końca wierzył, że odzyska wolność.

– Tak to ciekawe spostrzeżenie. Muszę powiedzieć, że jadąc tu, nie sądziłem, że uzyskam tyle informacji. Powinien pan opublikować swoją książkę, posiada pan cenne informacje.

– Może tak zrobię, zobaczymy.

– Jeżeli pan pozwoli, to jeśli zdobędę jakieś istotne informacje, to odezwę się do pana.

– Będzie mi miło. Mirek pokaże panu okoliczne atrakcje, o których rozmawialiśmy. Do widzenia.

– Dowidzenia – Nowak uścisnął rękę staruszka i skierował się do drzwi.

– Dziękuje Andrzeju, że przyjechałeś, dziadek odżył i jak widzę, złapał nowy wiatr w żagle.

– Ja też złapałem ten wiatr i to dzięki mojemu dziadkowi – obaj wyszli przed dom.–Gdzie jedziemy?

– Po drodze na strzelnicę zajrzymy do dziwnie położonego obiektu, to zaledwie kilometr stąd.

Ruszyli drogą koło szkoły, która skręcała w prawo, prowadziła pośród pól i tylko w oddali widoczny był las.

– Na tych łąkach koło szkoły, podczas wojny były baraki przeznaczone dla jeńców, w tym gospodarstwie po lewej prawdopodobnie byli również zatrudnieni. A ten lasek topoli, po prawej przed nami, to właśnie miejsce, od którego zmierzamy. Znajduje się tu dosyć tajemniczy obiekt, a właściwie tylko jego fragmenty wystające z ziemi, podobno trzy kondygnacje są zalane wodą.

– Przypominam sobie, to podobno był skład amunicji, tak przypuszcza twój dziadek.

– Prawdopodobnie mógł tu być skład amunicji, spójrz, obiekt jest oddalony od reszty osady na bezpieczną odległość, osłonięty gęstymi drzewami, co utrudniało rozpoznanie lotnicze. Trudno, żeby były to zwykłe magazyny, na przykład żywnościowe. Poza tym jak sam za chwilę zobaczysz, z tego miejsca jest doskonała komunikacja ze strzelnicą, oczywiście mam na myśli czasy historyczne.

Mirek zaparkował samochód na poboczu drogi przy lasku i pieszo poszli w kierunku widocznej betonowej konstrukcji. Budowla sprawiała imponujące wrażenie, tajemnicza podziemna hala w kształcie prostokąta miała około 64 na 17 metrów,była otoczona wałem ziemnym, w którym wykopano stanowiska dla karabinów maszynowych. Obok niej znajdował się basen przeciwpożarowy, a niespełna 300 metrów dalej małe jeziorko. Nowak zajrzał do środka budowli przez jeden z otworów.

– Rzeczywiście, w środku hala jest zalana wodą, sądząc po ilości betonowych filarów podtrzymujących strop i ich rozmiarze, można się domyślać, że było jeszcze wiele pięter wybudowanych w górę, albo były zamontowane przez jakieś ciężkie urządzenia. Myślisz, że to Niemcy sami zniszczyli?

– Wszystko na to wskazuje, podobnie jak większość umocnień w tym rejonie. Moim zdaniem ten obiekt został tu umieszczony celowo, ze względu na położenie właśnie nad tym jeziorkiem.

– Jak rozumiem,znajduje się tu tylko ta hala, innych umocnień nie znajdziemy w tym lasku?

– Tak, tylko ta hala. Ruszajmy dalej na strzelnicę, a później pokażę ci samą górę.

Wrócili do samochodu, Mirek opowiadał o zaciekłej bitwie, jaka toczyła się na tych terenach pod koniec wojny. Po około dwóch kilometrach skręcili w lewo na drogę wyłożoną brukiem, po kilku minutach Mirek zatrzymał samochód. Nowak sięgnął po aparat fotograficzny i ruszył za nim. Pośród drzew dostrzegł budowlę wykonaną z cegieł.

– Tam po prawej jest już widoczna część budynków strzelnicy – Mirek ruchem głowy wskazał, co ma na myśli.

– Jak duży teren zajmował obiekt strzelnicy?

– Tego niestety nie wiem, ale po pozostałych ruinach można się domyślać, że był to imponujący obiekt i na ówczesne czasy, nowoczesny.

– Pomyśleć, że stoję w miejscu, w którym pół wieku temu przebywał mój dziadek, tu pracował z innymi jeńcami. Przyznaję, że trochę dziwnie się czuję, stąpając po tej ziemi.

Obeszli cały teren.Budynki i urządzenia strzelnicy były już ruiną. Nowak sfotografował wszystkie obiekty i pomału kierowali się do samochodu. Bez słowa wsiedli i ruszyli w dalszą drogę, przejechali przez niewielką wioskę, Mirek zwolnił.

– Po lewej stronie za tym gospodarstwem zobaczysz nasz cel, „Tajemnicza Górę”, wjedziemy na nią z drugiej strony. Ale na niej nic nie znajdziesz, jest tylko stare ujęcie wody zaopatrujące okolicę w wodę. Podobno takich ujęć było kilka, Niemcy przygotowani byli na każdą ewentualność, co też jest niejakim potwierdzeniem, że istniały tu specjalne zakłady produkcyjne. Pojedziemy kawałek dalej, tam w lesie kilka lat temu odkryłem ciekawe miejsce.

Samochód z trudem pokonywał wzniesienie, po chwili teren był już łagodny, droga biegła w kierunku lasu. Mirek zatrzymał samochód. Nowak zdziwiłsię, ale wysiadł, rozejrzał się dookoła, ale nic interesującego nie dostrzegł.

– Dziwisz się, że tu stanąłem – zaśmiał się. – Zaraz ci pokażę, o co mi chodzi.

Wspiął się na niewielki pagórek i odwrócił się do Nowaka.

– Teraz spójrz na dół, widzisz koło tego drzewa zarys fundamentów?

– A rzeczywiście, teraz widzę.

– Teraz zejdziemy w drugą stronę, jak widzisz to sztucznie wykonany nasyp, ma około stu metrów. Za chwilę dotrzemy do ciekawego miejsca.

Przedzierali się przez zarośla, nagle Nowak stanął nad pewnego rodzaju pomieszczeniem przypominającym piwnicę, wykonaną z czerwonej cegły, przez środek której biegły wąskie tory służące do transportowania małychwagoników.

– I co powiesz na to? – Mirek spojrzał na Nowaka.

– Nie mam pojęcia, co tu mogło się znajdować. Szkoda, że wszystko zostało zasypane, gdyby nie te małe tory, nigdy bym nie zainteresował się tymi ruinami.

– Gdy pierwszy raz stanąłem w tym miejscu, pomyślałem o tym samym. Nie znalazłem w dokumentach żadnych informacji, co mogło się tutaj znajdować i jakie było przeznaczenie tego miejsca. Podejrzewam, że to zostanie już tajemnicą na zawsze. Wracajmy już, czeka mnie jeszcze sporo pracy.

– Bardzo dziękuję ci Mirku, że znalazłeś czas, żeby mi pokazać te miejsca. Dotknąłem dzięki temu odrobinę historii, która żyła we wspomnieniach mojego dziadka. Prawdopodobnie w tym rejonie zostały załadowane owe tajemnicze skrzynie, o których wspomina w liście.

Podjechali pod szkołę w Kamińsku, Nowak wsiadł do swojego samochodu. Głowę miał przepełnioną natłokiem informacji, ale poczuł również zmęczenie. Ruszył do hotelu, musiał się zdrzemnąć. Nie spodziewał się takiego obrotu. Sądził, że spędzi tu kilka dni na poszukiwaniu jakiś cennych informacji, tymczasem już pierwszego dnia uzyskał więcej niż mógł oczekiwać. Nagle uzmysłowił sobie, że niemiecka mapa nie dotyczyła tego terenu, dziadek musiał się pomylić. Zatrzymał samochód, sięgnął do torby i wyjął mapę przesłaną przez Hoffmana. Na jednej stronie była kopia starej mapy tych stron, ale na drugiej stronie był inny teren, ale nazwy miejscowości niewiele mu mówiły. Na dole zauważył ręcznie dopisane kilka słów. Nie potrafił ich rozszyfrować, ale była to na pewno wskazówka do dalszych poszukiwań. Ruszył do hotelu.

Obudził się o czwartej, przespał dobre dziesięć godzin, wyskoczył z łóżka i wziął prysznic. Włączył laptop i przygotował sobie coś do jedzenia. Pominął maile z redakcji, otworzył wiadomość od Anety, informowała go sucho, że nie przyjedzie w ten weekend, musi jechać na kilkudniowe seminarium i odezwie się, jak będzie na miejscu. Nowak zdziwił się trochę, ale nie analizował treści… widocznie miała mało czasu… pomyślał i otworzył wiadomość od Millera. Przesłał mu w załączniku odszyfrowany tekst listu, okazało się, że niemiecka policja miała już do czynienia z podobnymi przypadkami, nie był to trudny tekst. Dotyczył opisu dojazdu do jakiejś starej chaty w górach austriackich, tuż przy granicy z Niemcami. Miller wspomniał również o bliskim finale jego sprawy, ale na dwa tygodnie wybiera się na urlop,zainspirowany opisem gór, postanowił połazić po szlakach, właśnie w Austrii. Nowak wyjął starą mapę, porównał ją z opisem z maila, tak jak się spodziewał, obydwa miejsca pasowały do siebie. Napisał do Millera o odkryciu i poprosił, żeby zadzwonił do niego, jak tylko będzie miał sposobność. Spakował rzeczy i zszedł do recepcji załatwić formalności. Spojrzał na zegarek, droga zajmie może dwanaście godzin, postanowił, że zatrzyma się w domu dziadków, może coś ciekawego dowie się również od babci, przecież była przy rozmowie dziadka z Hoffmanem.

Dopiero o dwudziestej drugiej dojechał na miejsce, babcia cały czas czekała na niego z kolacją. Ucieszyła się z jego przyjazdu. Ostatnie dni były dla niej bardzo ciężkie, na szczęście nie była sama, zawsze ktoś z rodziny był obecny. Nie chciała opuścić tego miejsca, chociaż namawiano ją na przeprowadzkę do domu syna we Wrocławiu, ale jak mówiła, dla niej to za duże miasto. Nowak wiedział, że w domu rodziców czułaby się obco i samotnie. Rodziców nie było całymi dniami, a zdarzało się, że weekendy spędzali poza domem. W tej miejscowości miała swoich znajomych, wieloletnie przyjaciółki, czuła się tu dobrze. Nowak przywitał się serdecznie z babcią i zasiadł do spóźnionej kolacji.

– Wiesz babciu, właśnie wracam z miejsca, w którym podczas wojny przebywał dziadek.

– Jednak zainteresowała cię jego opowieść?

– Na początku byłem sceptyczny, ale w tej chwili ta historia pochłonęła mnie bardziej niż dotychczasowe moje zajęcia.

– Ale co po tylu latach można odnaleźć?Mówiłam dziadkowi, że jest już za późno na jakiekolwiek poszukiwania. I właściwie, czego szukać? Razem z Hoffmanem sami nie byli pewni, co przewozili w tych skrzyniach.

– Właśnie, pamiętasz może babciu, o czym rozmawiali, gdzie chcieli szukać?

– Pamiętam tylko, że Hoffman w Niemczech szukał kontaktów z byłymi nazistami, żeby wejść w bliższe relacje. Od lat zabiegał, żeby wielu doprowadzić przed wymiar sprawiedliwości, ale napotykał na zmowę milczenia. Uważał, że Niemcy, jako naród, powinny rozliczyć zbrodniarzy wojennych, wiedział o tym, że wielu biznesmenów powojennych to byli oficerowie SS, wykorzystywali zrabowane majątki do inwestowania w rozwój niemieckiej gospodarki. Ale jak zrozumiał, że w wielu departamentach policji i sądownictwa pracują również członkowie NSDAP i SS, jego plan legł w gruzach.

– Naprawdę, aż tak ustawili całą politykę? – Nowak był zaskoczony.

– Tak mówił, powoływał się na jakieś dokumenty „Odessy”, podobno już pod koniec wojny naziści rozbudowali tajną organizację mającą na celu pomoc wyższym rangą SS-manów w ucieczce przed aliantami.

– Tak, słyszałem o tym. A może wiesz babciu, gdzie Hoffman mieszka, może zostawił dziadkowi adres?

– Przez wiele lat mieszkał w Hamburgu, ale musiał się wyprowadzić, bo tamtejsze urzędy nękały go różnymi kontrolami. Musiał zamknąć firmę i przeniósł się gdzieś na południe koło Monachium, dziadek gdzieś miał jego adres, jutro poszukam.

– Mówisz babciu, że urzędnicy go nękali, a może raczej jacyś bandyci?

– Zaraz coś ci pokażę – przeszła do gabinetu dziadka i wróciła z jakimiś notatkami – dziadek również nie chciał wierzyć, ale jak zobaczył te dokumenty, nie miał już wątpliwości.

Nowak wziął od niej dokumenty. Była to lista nazwisk, stopni, numerów legitymacji partyjnej, numer nadany w SS i wreszcie stopień i stanowisko w policji hamburskiej. Nowak był zdumiony, jeżeli te dokumenty mówią prawdę, to jest to niezła sensacja.

– Niewiarygodne, jak to możliwe?

– Nie potrafił tego wyjaśnić, ale wspominał, że nikt z władz nie chciał podejmować tego tematu. Wyglądało na to, że czegoś się obawiali.

– Pozwolisz babciu, że jutro pogrzebię w gabinecie dziadka, może trafię na jakieś inne dokumenty.

– Oczywiście. Ale teraz pozwól, że pójdę się położyć, w moim wieku stosunkowo wcześnie idzie się spać.

– Dobranoc, ja również zaraz zrobię to samo. Jutro może pojadę dalej w drogę, ale najpierw przejrzę to, co dziadek zgromadził.

– To dobranoc.

Nowak wyszedł na ganek. Noc była ciepła, usiadł w wiklinowym fotelu i zaczął układać wszystkie fakty w całość. Zadzwonił telefon. Miller dzwonił, że rano rusza do Monachium i dalej wieczorem do Austrii.

– Jan to się dobrze, składa, właśnie w Monachium mieszka Hoffman. Nie mam jeszcze adresu, ale rano prześlę ci namiary. Porozmawiaj z nim, może on rzuci nowe spojrzenie na sprawę ukrycia złota przez ten oddział SS.

Nowak przedstawił mu w skrócie, czego się dowiedział, umówili się, że jutro rano prześle mu adres Hoffmana, a wieczorem spotkają się w Austrii. Gdy skończyli rozmowę stwierdził, że musi odpocząć, jutro czeka go znowu długi dzień.

Rano przejrzał dokumenty w gabinecie dziadka, ale nic ciekawego nie znalazł. Wysłał sms-a do Millera z adresem Hoffmana i poszedł pokręcić się po okolicy, chciał chociaż przez chwilę rozkoszować się ciszą, jaką znajdywał w lesie. Droga do Taxenbach zajmie około siedmiu godzin, może sobie pozwolić na chwilę wytchnienia.

Zapraszamy do skorzystania z oferty naszego wydawnictwa.

Wydawnictwo Psychoskok