To było 11 listopada. Stryj Ksawery zabrał nas na Stare Miasto.

Nad domami powiewały flagi.

– A po co tyle flag? – zapytał Rafał.

– Jak to?! – zawołał zdumiony stryj. – Polska jest wolna, a my dajemy wyraz dumie z własnego kraju.

– Polska jest wolna, tak jak Francja albo Portugalia. To normalne.

O co tyle hałasu? – zapytał Rafał.

– Gdyby to było takie proste… – Stryj potarł nos. – Ponad 200 lat temu Polska została wymazana z mapy Europy.

– A co na to Polacy? – zapytałam.

– Wielu stawało do walki – odparł stryj. – Zaraz. Mam pomysł, Helu! Poznam was z pewnym panem.

I stryj Ksawery dotarł z nami na wielki plac. Z kamiennego postumentu zerkał na nas umundurowany pan.

– To pan Piłsudski – odparł stryj. – Wybitny Polak! A ta pałka to buława, jakby berło, dawny znak hetmana – komendanta wojsk.

Stryj opowiadał, a domy dookoła, wielki plac i flagi pokryła nagle mgła.

Zamiast placu jest dworek w małym Zułowie pod Wilnem na Litwie, a zamiast głosu stryja – głos noworodka. Jest rok 1867, epoka stali i kolei parowej.