Jak zachecic
2-latka
do mówienia?

Logopedyczny poradnik dla rodziców

Marzena Bekus-Richane

Kraków 2016

Spis treści

Wstęp

Rozdział I
Dwulatek – jego rozwój i emocje

Co przeżywa dwulatek? Czyli kilka słów o emocjach

Co dwulatek umieć powinien?

Rozdział II
„Wszędzie go pełno” – czy tak powinno być?

Rozdział III
Nasze dziecko nie mówi – czy już należy się martwić?

Jak powstaje mowa?

Rozdział IV
Normy rozwoju mowy dla dwulatka

Kiedy u dwulatka podejrzewa się opóźnienie rozwoju mowy?

Rozdział V
„Nie jestem blamkaziem, tylko kapitaziem”, czyli monologi i dialogi małej Ani

Monologi Emily (badanie naukowe)

Rozdział VI
Od gryzienia do mówienia

Rozdział VII
Pobudzamy zmysły

Rozdział VIII
Dźwięki i ich znaczenie

Rozdział IX
Proste zabawy i dobór odpowiednich pomocy

Rozdział X
A co z telewizją i komputerem?

Rozdział XI
Miłość dobra na wszystko!

Zakończenie

Bibliografia

Aneks
Ćwiczenia dla dwulatka

Strona redakcyjna

Wstęp

W dzieciństwie niewiele zależy od nas,
wiele zaś od tych, którzy są z nami.

(prof. B. Rocławski)

Czas, w którym w rodzinie ma się pojawić dziecko, jest niezwykły dla rodziców, pełen oczekiwań, niepewności, a często niespodzianek. Na początku oczywiście najważniejsze jest zdrowie maleństwa i od pierwszych dni wszyscy dbają o jego prawidłowy rozwój. W miarę upływu czasu, w sposób naturalny i instynktowny, oczekujemy pojawiania się następnych etapów rozwojowych. Karmienie i wydalanie, kąpiel, sen – to tematy najczęściej poruszane przez młodych rodziców, szczególnie przez mamy. Ale kiedy mija pierwsze oszołomienie, przyglądamy się uważniej dziecku i zauważamy wtedy jego oznaki emocjonalnego kontaktu z nami i otaczającym je światem. A są to uśmiech, grymas twarzy, wodzenie wzrokiem za mamą czy zabawką. Później oczekujemy pierwszych prawidłowych ruchów, unoszenia główki, przewracania się na boki. Te pierwsze oznaki prawidłowego rozwoju uspokajają rodziców, że wszystko jest w porządku. Kiedy maluch zaczyna siedzieć, raczkować, a później chodzić, staje się małym człowiekiem, coraz wyraźniej demonstrującym cechy swojej przyszłej osobowości, która na pewno będzie niepowtarzalna. Traktowanie każdego dziecka jako indywidualności jest obecnie powszechną tendencją, sygnalizowaną we wszystkich najnowszych pracach dotyczących zagadnień rozwoju psychofizycznego i emocjonalnego dziecka. Oczywiście w rozwoju tym bardzo istotną rolę odgrywa prawidłowy rozwój mowy. Matki na całym świecie przemawiają do swoich dzieci w podobny sposób, nachylając się, szczebiocząc, podnosząc intonację głosu, który przypomina rytmiczną melodię o wysokich tonach. Naukowcy już dawno stwierdzili, że wpływa to doskonale na utrzymanie emocjonalnego kontaktu z dzieckiem i zachęca je do wydawania dźwięków. Natura wyposażyła człowieka w wiele cudownych odruchów i uzdolnień, których potrafi on używać w sposób instynktowny. Kiedy dziecko już chodzi, wymawia pierwsze słowa, oczekiwania rodziców co do jego umiejętności są coraz większe. Dwulatek jest już bardzo sprawny pod względem ruchowym, ale pragniemy się z nim również komunikować. Kiedy mówi mało, zaczynamy się martwić i zwykle porównujemy go z rówieśnikami. Wówczas nasze obawy i zdenerwowanie zwykle się pogłębiają. Nasuwają się wówczas następujące pytania: Czy moje dziecko rozwija się prawidłowo? Czy trzeba się już wybrać do logopedy? U jakiego specjalisty szukać pomocy? Jak długo czekać, aż mowa w naturalny sposób się rozwinie? Jaka jest norma dotycząca rozwoju mowy dla dwulatka? Czy taka norma istnieje? Jak rodzice lub opiekunowie mogą pomóc dziecku, które mówi bardzo niewiele?

Są to pytania, które najczęściej zadają sobie rodzice, którzy znaleźli się w takiej sytuacji. Nie muszą być znawcami psychologii rozwojowej, nie ma również szkół dla „perfekcyjnych rodziców”. Będąc rodzicami, kierując się dobrem dziecka, miłością, popełniamy wiele błędów – oczywiście takich sytuacji nie da się uniknąć. Ale zawsze warto wiedzieć, co na temat rozwoju mowy ma do powiedzenia współczesna logopedia – dziedzina interdyscyplinarna, która w ciągu ostatnich lat bardzo się rozwinęła, korzystając z osiągnięć i odkryć neurologicznych.

Mam nadzieję, że poradnik odpowie na te pytania i będzie służył pomocą rodzicom – mogą oni bowiem w rozwoju mowy swojego dziecka odegrać bardzo dużą rolę oraz stać się pierwszymi i najważniejszymi terapeutami. Uważam, że uświadomienie pewnych zjawisk, ich wyjaśnienie i zrozumienie jest najlepszą motywacją i zachętą do działania.

Współcześni rodzice chcą być świadomymi rodzicami, często informacji poszukują w Internecie, fachowych publikacjach, wymieniają się wiedzą na portalach społecznościowych. Ten poradnik jest właśnie dla nich!

© Copyright by Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2015

Recenzentki:
dr Grażyna Pietruszewska-Kobiela
mgr Grażyna Sklarzyk

Opracowanie typograficzne wersji elektronicznej:
Andrzej Augustyński

Projekt okładki:
Anna M. Damasiewicz

Ilustracje:
Magdalena Dychto

Fotografie:
Marzena Bekus-Richane

ISBN wersji drukowanej: 978-83-7850-924-0

ISBN wesji elektronicznej: 978-83-8095-074-0

Ofi cyna Wydawnicza „Impuls”
30-619 Kraków, ul. Turniejowa 59/5
tel./fax: (12) 422 41 80, 422 59 47, 506 624 220
www.impulsoficyna.com.pl, e-mail: impuls@impulsoficyna.com.pl
Wydanie I, Kraków 2016